Siêng làm những việc tốt
Phân biệt giảng thuyết đó
Địa thứ ba địa Minh.
Phẩm 4: ĐỊA DIỆM
Các Phật tử nghe giảng
Tướng nghĩa, Địa thứ ba
Sâu xa không hạn lượng
Đều vui mừng khôn tả
Rải các loại hoa thơm
Cúng dường các Như Lai
Đất rộng và biển lớn
Đều chấn động rền vang
Các ngọc nữ cõi trời
Đang ở trong hư không
Cùng cất tiếng vi diệu
Khen pháp tối thượng này
Tha hóa tự tại vương
Nghe được rất vui mừng
Làm mưa báu ma-ni
Rải cúng dường Đức Phật
Vui mừng khen ngợi rằng
Hay thay! Phật ra đời
Kho công đức ban cho
Lợi ích khắp chúng ta
Nay ta đã được nghe
Tướng nghĩa Bồ-tát địa
Việc này trăm ngàn kiếp
Khó nghe, lại được nghe
Xin giảng thuyết địa sau
Lợi ích trời và người
Tất cả muốn được nghe
Đạt hành tướng các địa
Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt
Lại thỉnh Kim Cang Tạng
Xin vì các Bồ-tát
Thuyết hạnh Địa thứ tư.
Lúc ấy, Bồ-tát Kim Cang Tạng, nói với Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt:
–Phật tử! Các Đại Bồ-tát đã đầy đủ hạnh thanh tịnh của Địa thứ ba rồi, muốn đạt Địa thứ tư, phải dùng mười pháp môn sáng để nhập. Mười pháp đó là gì?
1.Suy xét tánh chúng sinh.
2.Suy xét tánh của pháp.
3.Suy xét tánh của thế giới.
4.Suy xét tánh của hư không.
5.Suy xét tánh của thức.
6.Suy xét tánh của cõi dục.
7.Suy xét tánh của cõi sắc.
8.Suy xét tánh cõi vô sắc.
9.Suy xét tánh của vui vẻ tin hiểu.
10.Suy xét tánh của tâm lớn.
Các Phật tử! Bồ-tát nhờ mười pháp môn sáng này mà từ Địa thứ ba được nhập Địa thứ tư. Các Phật tử! Đại Bồ-tát được địa Diệm thứ tư, thì được ở nhà Như Lai, dần dần có nhiều uy lực, đạt nội pháp, có mười loại trí. Mười trí đó là gì?
1.Tâm không thoái chuyển.
2.Đạt trí rốt ráo thanh tịnh, có tâm tin Tam bảo không hư hoại.
3.Tu tập quán pháp sinh diệt.
4.Tu tập quán các pháp từ xưa đến nay vốn không sinh.
5.Tu tập biết hoàn chuyển hạnh thế gian.
6.Tu tập biết do nghiệp mà thọ sinh.
7.Tu tập biết phân biệt sự sai khác của sinh tử.
8.Tu tập biết nghiệp sai khác của chúng sinh.
9.Tu tập biết sự sai khác đời trước, đời sau.
10.Tu tập biết các hành ở hiện tại luôn diệt, không trụ.
Nhờ mười tâm trí này mà được sinh vào nhà của Phật, dần dần có uy lực. Lại nữa, các Phật tử!
Đại Bồ-tát trụ Địa thứ tư, quán nội thân, toàn thân, siêng năng nhất tâm trừ tham ưu của thế gian.
Quán ngoài thân, toàn thân; siêng năng nhất tâm trừ tham ưu của thế gian. Quán thọ bên trong, thọ bên ngoài, thọ bên trong bên ngoài; tâm bên trong, tâm bên ngoài, tâm bên trong, ngoài, pháp bên trong, pháp bên ngoài, pháp bên trong bên ngoài; quán toàn pháp, siêng năng nhất tâm trừ tham ưu thế gian. Bồ-tát này, siêng năng phát tâm chân chánh, không cho những pháp ác bất thiện chưa sinh phát sinh; phát tâm tinh tấn chân chánh, đoạn trừ những pháp ác đã sinh; siêng năng phát tâm chân chánh làm phát sinh những pháp lành chưa sinh; siêng năng phát tâm chân chánh an trụ không mất và làm tăng trưởng rộng lớn những pháp lành đã sinh. Bồ-tát này tu hành bốn Như ý phần: Thành tựu dục định đoạn hành như ý phần; chỗ nương tựa yểm, ly, diệt, hồi hướng bằng xả, thành tựu tinh tấn định đoạn như ý phần; thành tựu tâm định đoạn hành như ý phần; thành tựu tư duy định đoạn hành như ý phần; chỗ nương tựa yểm, ly, diệt, hồi hướng bằng xả. Bồ-tát này tu hành tín căn, chỗ nương tựa yểm, ly, diệt, hồi hướng bằng xả; tu hành tinh tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn, chỗ nương tựa yểm, ly, diệt, hồi hướng bằng xả; Bồ-tát này tu hành niệm giác phần, chỗ nương tựa yểm, ly, diệt, hồi hướng bằng xả; tu hành trạch pháp, tinh tấn, hỷ, trừ, định, xả giác phần, chỗ nương tựa yểm, ly, diệt, hồi hướng bằng xả. Bồ-tát này tu hành chánh kiến, chỗ nương tựa yểm, ly, diệt, hồi hướng bằng xả; tu hành chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định, chỗ nương tựa yểm, ly, diệt, hồi hướng bằng xả. Bồ-tát tu hành không bỏ tâm chúng sinh, nhờ sức bản nguyện, lấy tâm đại Bi làm đầu, thực hành cùng tâm đại Từ mà thâu nhiếp Nhất thiết trí, nghiêm trang cõi Phật, có đủ các Lực, Vô úy, pháp Bất cộng, ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp của Phật; đầy đủ âm thanh; tùy thuận pháp giải thoát sâu xa của Phật mà suy xét phương tiện trí tuệ lớn để tu hành.
Các Phật tử! Đại Bồ-tát trụ ở địa Diệm, thì những thân kiến, ngã, chúng sinh, nhân, thọ, người biết, người thấy, năm ấm, mười hai
nhập, mười tám giới, đối với sự đứng lên, co, duỗi, ra, vào, tìm cầu tâm sở hành, ái trước vật báu, coi trọng sở kiến, là nơi quy thú, là bến bãi đều đoạn trừ hết. Bồ-tát càng thêm tinh tấn, tùy sự tu hành pháp trợ đạo mà trí tuệ phương tiện phát sinh; tâm dần dần được nhu hòa, chịu đựng hữu ích; tâm không lười mỏi, cầu pháp cao thượng, trí tuệ thêm lớn, cứu tất cả thế gian, tùy thuận Pháp sư, cung kính thọ giáo, thực hành theo lời dạy. Lúc ấy, Bồ-tát biết ân, báo ân, tâm dần dần hòa thiện, ở trong sự an lạc; có tâm ngay thật, nhu nhuyến, không tà vạy; hành hạnh chánh định, không kiêu mạn; uyển chuyển lời lẽ, tùy thuận dạy dỗ, người nghe vừa ý; đầy đủ tâm thiện, tâm nhu nhuyến, tâm tịch diệt, tâm nhẫn nhục như vậy; rồi suy xét tu hành các pháp Tịnh địa. Lúc này, Bồ-tát thành tựu tinh tấn không thoái chuyển: Tinh tấn không bỏ, tinh tấn không hoại, tinh tấn không chán, tinh tấn không lười mỏi; tinh tấn rộng lớn, tinh tấn vô biên mãnh lợi, tinh tấn vô đẳng đẳng, tinh tấn cứu tất cả chúng sinh; tinh tấn phân biệt đúng đạo, trái đạo. Bồ-tát này tâm trí thanh tịnh, không mất tâm sâu xa, tin hiểu sáng suốt, các căn lành tăng trưởng, xa lìa cấu trược của thế gian; bất tín, nghi, hối đều chấm đứt, không nghi, không hối, thành tựu đầy đủ các pháp ấy, không chán bỏ những việc lớn, tin hiểu Phật pháp, tự nhiên an lạc, luôn có tâm vô lượng. Bồ-tát trụ Địa thứ tư địa Diệm này, thấy được trăm ngàn vạn ức na-do-tha Phật; cung kính, tôn trọng, ngợi khen, cúng dường y phục, thức ăn uống, ngọa cụ, thuốc men; gần gũi chư Phật, nhất tâm nghe pháp, nghe rồi tin tưởng phụng hành, thường ở chỗ Phật xuất gia tu đạo. Bồ-tát này tâm an lạc, sâu xa, thanh tịnh, tin hiểu, bình đẳng, ngày thêm sáng suốt, sống lâu trăm ngàn vạn ức na-do-tha kiếp, căn lành ngày đêm tăng trưởng. Các Phật tử! Ví như vàng ròng mà làm đồ trang sức thì những đồ khác không bằng. Đại Bồ-tát cũng vậy, trụ ở địa Diệm này thì các căn lành ngày thêm sáng suốt, các Bồ-tát ở địa dưới không bằng. Ví như ngọc ma-ni, ánh sáng trong suốt chiếu khắp bốn phương, các trân bảo khác không bằng, dù bị ngấm nước mưa, ánh sáng vẫn không mất. Bồ-tát cũng vậy, trụ ở địa Diệm thì các Bồ-tát ở địa dưới không sánh bằng. Tất cả các loại ma chướng, phiền não đều không thể hủy hoại trí tuệ của vị này. Các Phật tử! Đó là lược nói Địa thứ tư địa Diệm của Đại Bồ-tát. Đại Bồ-tát
trụ ở địa này, thường làm Thiên vương Dạ-ma, giáo hóa nhiều chúng sinh, phá trừ tâm chấp ngã, tu tập thiện nghiệp như bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự; đều không rời niệm Phật, không rời niệm và không rời niệm các đại Bồ-tát là bạn pháp; cho đến không rời niệm cụ túc Nhất thiết chủng trí. Luôn nghĩ: Bất cứ lúc nào, ở trong chúng sinh cũng luôn là người đứng đầu, người tôn quý, cho đến làm chỗ nương tựa cho tất cả chúng sinh. Đại Bồ-tát này, nếu siêng năng tu tập, thì trong khoảnh khắc, đạt trăm ức Tam-muội, thị hiện được trăm ức Bồ-tát quyến thuộc. Nếu dùng nguyện lực, tự tại thị hiện, thì hơn cả số này, tới trăm ngàn vạn ức na-do-tha, không sao kể hết được.
Lúc ấy, Bồ-tát Kim Cang Tạng muốn nêu lại nghĩa trên, nên nói kệ rằng:
Các Bồ-tát đầy đủ
Tu tập địa Minh rồi
Quán tánh của chúng sinh
Tánh pháp, tánh ba cõi
Tánh hư không, tánh thức
Tin hiểu, tánh ba cõi
Tâm thanh tịnh sâu xa
Nhập trụ Địa thứ tư
Ở trong nhà Như Lai
Dần dần được uy lực
Không thoái chuyển Phật đạo
Không hoại tin Tam bảo
Quán sinh, diệt, vô tác
Biết vận chuyển thế gian
Từ nghiệp nên mới có
Sinh tử khác Niết-bàn
Biết nghiệp của chúng sinh
Quán pháp lúc trước sau
Không trụ tướng thường đoạn
Mạnh mẽ ở nhà Phật
Các Đại Bồ-tát này
Đã đạt những pháp đó
Thương yêu các chúng sinh
Tu thân, thọ, tâm, pháp
Trong ngoài bốn Niệm xứ
Nương tựa nơi yểm ly
Và nương tựa tịch diệt
Hồi hướng về Niết-bàn
Vì trừ diệt pháp ác
Thiện pháp được tăng trưởng
Tu hành bốn Chánh pháp
Và bốn phần Như ý
Phụng vì năm Căn, Lực
Tám Chánh, bảy Giác ý
Tu tập các pháp ấy
Đều là vì chúng sinh
Tâm Từ bi làm gốc
Hộ trợ cho bản nguyện
Mong cầu Nhất thiết trí
Thanh tịnh các cõi Phật
Đủ công đức mười Lực
Vô úy, pháp Bất cộng
Các âm thanh ngôn thuyết
Pháp đạo sâu vi diệu
Và giải thoát vô ngại
Phương tiện đại trí tuệ
Theo thân kiến làm gốc
Có sáu hai tà kiến
Chúng sinh kiến, nhân kiến
Mạng kiến và tri kiến
Đối với ấm giới nhập
Là chỗ sinh tham chấp
Đạt Địa thứ tư này
Đoạn trừ hết tất cả
Tùy đoạn nghiệp phiền não
Tâm cũng được tịnh theo
Tu tập các nghiệp lành
Đều vì cứu thế gian
Bồ-tát tâm nhu nhuyến
Luôn sống không buông thả
Tâm chịu đựng, chánh trực
Tâm cầu lợi chúng chánh
Làm những việc như vậy
Đều vì đạo vô thượng
Đấng có trí tuệ lớn
Làm lợi ích thế gian
Thâm tâm kính dưỡng sư
Vui tu theo lời dạy
Biết ân và báo ân
Chuyển hóa không sân hận
Không có tâm tà vạy
Cùng vui vẻ, nhu hòa
Tu tập các pháp ấy
Tinh tấn không thoái chuyển
Bồ-tát trụ địa này
Thâm tâm và trực tâm
Tinh tâm và tin hiểu
Ngày càng thêm sáng tịnh
Tăng trưởng các căn lành
Pháp nghi, hối, cấu, trược
Tất cả mọi pháp ấy
Đều trừ diệt không còn
Các Bồ-tát an trụ
Địa thứ tư địa Diệm
Gặp được vô lượng Phật
Học hỏi lãnh thọ pháp
Lại ở chỗ chư Phật
Xuất gia không ai hoại
Như vàng ròng trang sức
Các thứ khác không bằng
