Chữ Nghiệp Trong Đạo Phật

Chương 14: Câu Chuyện Số Mệnh . Lời Dịch Giả (Trang 261 - 264)

CÂU CHUYỆN SỐ MỆNH
(Một câu chuyện lý thú ngộ nghĩnh)
Lời dịch giả

Sáng nay một đạo hữu đem sách “Liễu phàm tứ huấn bạch thoại giảng lục” này trao tôi, nhờ đọc xem có phù hợp Phật pháp không. Sau này đọc xong tôi nhận thấy phần chủ yếu của sách chẳng có chi trái Phật pháp trừ vài chi tiết nhỏ, theo những nhận định dưới đây:
Sách bắt đầu từ thuyết Số mệnh an bài, bất khả di dịch và vô căn cứ, đưa gần đến thuyết Nghiệp báo phát xuất từ vọng tâm chúng sanh và có thể cải biến. (Tất cả các pháp chỉ do vọng niệm nên có sai bịp, nếu rời vọng niệm thì không có tất cả cảnh giới – Luận Khởi Tín). Nếu do thuyết số mệnh người ta thường yên trí rằng giàu hay nghèo, sang hay hèn, sướng hay khổ, thông hay dốt, thọ hay yểu đều do số định, thì với thuyết Nghiệp báo cũng cho người ta sự yên trí tương tự: Khi gặp lành người ta đều bảo tại trước kia đã ở hiền, khi gặp dữ người ta liền bảo vì kiếp xưa đã vụng đường tu. Nhưng xét kĩ nội dung thuyết Nghiệp báo thì không giống với thuyết Số mệnh ở chỗ có thể thay đổi tùy theo ý muốn của con người vì số mệnh, hay đúng hơn phải nói là nghiệp báo không phải ở đâu ngoài năng lực con người. Mỗi người chính là kẻ thụ hưởng mà cũng chính là chủ nhân sáng tạo sỗ mệnh cho đời mình. Số mệnh

(cũng gọi là định mệnh) không phải là tự nhiên mà là hợp tác tương tạo của nhân duyên tâm lành.

2. Sách phân tích rõ ràng, gãy gọn các điều thiện đã được thi thố xưa nay, nhờ đó ta có được một nhận định chính xác về tính chất các điều thiện tự mình làm hoặc người khác làm, để có thể giúp ta bớt phần thắc mắc đối với lý nhân quả báo ứng mà lấm lúc như vô căn cứ, mâu thuẫn. Tại sao có người được thiên hạ cho là hiền lành lại hay lâm tai họa trắc trở, còn kẻ bạo ngược hung tàn lại thường gặp điều tốt đẹp thuận lợi ?

3. Sách chỉ cách lường công xét tội, đem điều lành trừ tính điều ác để cầu tiến bộ, làm cho điều lành nhiều hơn điều ác hầu như có thể biến cãi nghiệp cũ, và ảnh hưởng thọ quả mới theo ý chí cố gắng của mình.

4. Sách trình bày bốn mục, toàn là lời tự thuật để khuyến giáo gia đình của ông Liễu Phàm (người tỉnh Giang Tô, đời Mình đậu tiến sĩ), song xét ra tính chất vẫn là lời khuyên nhũ chung cho tất cả mọi người nên hướng thiện với chủ tâm cãi tiếng cuộc đời mỗi ngày càng thêm xứng đáng và hoàn hảo hơn.

Đạo hữu lại hỏi: Theo Thuyết nghiệp báo, người ta có thể thay đổi vận mệnh từ ý muốn, song trên thực tế ai cũng cảm thấy mọi người như tuồng phải sống theo dòng đời đã định sẵn, không tài nào cưỡng chống. Như thế mà nói không phải do số mệnh định sao chịu vậy, số bắt phong trần phải phong trần, vậy thì điều đó là gì?

Tôi đáp: Nghiệp có định nghiệp và bất định nghiệp. Định nghiệp là nghiệp đã quy hướng theo một chiều chờ thọ kết quả, hay đã thành quả, như do bao nhiều tiền nghiệp nhất định mà một chúng sanh phải sinh làm người, và đã sinh ra là người thì không thể biến đổi thành hình thú hay tướng mạo phi thiên. Trong khi làm người vẫn mang trong mình bao nhiêu nghiệp nhân chờ hưởng thụ quả báo hoặc giàu nghèo, thông dốt, thọ yểu v.v… Trong những nghiệp nhân này lại cũng có định và bất định. Nếu là nghiệp bất định,thì có thể cải đổi tùy theo nặng nhẹ, cạn sâu, nếu là nghiệp đã định (dĩ nghiệp) thì khó có thể cải biến. Do đó, dù trên nguyên tắc nghiệp báo có thể cải biến, song lắm lúc người ta phải nhắm mắt xuôi theo như một năng lực khắc nghiệt khó cải đổi. Nói khó cải bởi vì ít người có được một tâm hạnh sáng suốt, quyết liệt, sâu xa, bền bĩ tương sứng, hoặc mạnh hơn nghiệp nhân đã đầy đủ sức để cải tạo nó, vì lẽ đó không làm sao biến cải những hành nghiệp đã định thành quả ? Chính trên phương diện này, khiến người ta nhận lầm nghiệp báo chẳng khác gì số mệnh! Và nếu luận đễn biệt nghiệp và cộng nghiệp thì còn có thêm những lý lẽ để giải đáp cho câu hỏi trên.
Đạo hữu lại hỏi: Thế thì sách này có thể dịch in ra phổ biến cho nhiều người cùng đọc được không ?

Tôi đáp: Cứ như ý kiến vừa trình bày, sách này không ngại phổ biến cho nhiều người cùng đọc. Có thể nhờ đọc nó, người ta có cơ hội bước vào của ngõ Chánh pháp, mạnh dạng tiến trên đường hành thiện chính xác theo luật nhân quả báo ứng hiển nhiên.
Đạo hữu lại thiết tha mong tôi chuyển ra Việt văn. Tôi chấp nhận. Với nội dung khuyến thiện trên, tôi tin rằng những trang tiếp theo sẽ đem lại cho bạn đọc nhiều điều lợi ích mà cuộc sống vốn dĩ: “Đã mang lấy nghiệp vào thân…”.

Phật lịch 2506- 1962

*
* *

/18

CHÙA KHAI NGUYÊN

Xây dựng từ : 2010 - 2026, Ban Thông Tin - Truyền Thông Chùa Khai Nguyên.

Địa chỉ: Thôn Tây Ninh, Xã Đoài Phương, TP. Hà Nội