SỐ 2047
BỒ-TÁT LONG THỌ TRUYỆN (1)
Hán dịch: Đời Diêu Tần, Tam tạng Cưu-ma-la-thập.
Bồ-tát Long Thọ, vốn là dòng Phạm chí ở Nam Thiên trúc, là người thông minh đạt ngộ, hiểu hết mọi việc. Trong một buổi cơm trưa, nghe các vị Phạm chí tụng bốn bài Vi-đà. Mỗi bài có bốn vạn bài kệ, mỗi bài kệ có ba trăm hai mươi ba chữ. Nghe đọc văn mà lãnh hội được nghĩa. Khi đến tuổi đội mũ (hai mươi tuổi) thì một mình đi dong ruỗi các nước. Thiên văn, địa lý, kinh dịch sấm vĩ bí mật và các đạo thuật, không có điều gì mà không thông thuộc. Người cùng kết bạn với ba người cũng là người tuấn kiệt anh hùng, mới cùng nhau bàn luận rằng:
Những lý nghĩa sâu xa huyền diệu trong thiên hạ chúng ta đều khai thông hiểu rõ cả. Nay muốn làm sao để tự tìm được thú vui, rong ruỗi theo những tình cảm cực dục cho thỏa chí một đời. Song các bậc Phạm chí đầy thế lực, nếu không phải hàng hào tộc, vương công thì không do đâu đắc được, duy chỉ có pháp ẩn thân là thích hợp.
Bốn người rất bằng lòng bèn tìm đến nhà thuật gia để học phép ẩn thân. Thuật sư nói rằng:
Bốn người này thuộc dòng Phạm chí, hơn cả mọi loài chúng sinh. Nay vì muốn học ẩn thuật cho nên mới chịu khuất mình đến cầu ta, đây thuộc dòng Phạm chí tài minh tuyệt thế, mà không biết pháp này thuộc pháp hạ tiện. Ta nếu dạy cho họ, nếu được rồi cũng sẽ bỏ ta mà không chịu tuân phục. Nay cứ đưa cho họ thuốc, nếu không biết khi thuốc hết thì sẽ đến tìm ta và chịu làm đệ tử.
Thế rồi phát cho mỗi người một viên thuốc màu xanh và bảo:
Các ngươi đến chỗ vắng lấy nước mài viên thuốc này ra, dùng nó bôi vào mí mắt thì có thể ẩn hình được, không bị ai thấy. Long Thọ khi
mài viên thuốc này thì nghe khí toát ra liền biết là như vậy, số lượng không hề thiếu. Rồi trở lại nói với thuật sư rằng:
Trong viên thuốc này có bảy chục chủng loại ít nhiều đều đủ cả. Vị thầy hỏi: Ngươi do đâu mà biết được?
Đáp: Thuốc có khí tự nó có thể biết được. Vị thầy rất thán phục và nghĩ:
Vị này nghe còn không khó, huống chi là cùng gặp mặt nhau. Ta cớ sao lại tiếc thuật hạ tiện của mình.
Thế rồi liền truyền dạy cho bốn người. Khi đã học xong pháp thu- ật rồi thì lấy đắc ý tự tung, họ liền đi vào trong cung vua, những người đẹp trong cung đều bị họ xâm phạm cả. Hơn trăm ngày sau thì các cung nữ đều hoài thai. Họ cùng lên tâu với vua xin chịu tội. Vua rất buồn cho đây là điều kỳ quái bất thường. Liền cho gọi các vị quan mưu trí đến hỏi việc này.
Có một vị lão thần tâu:
-Phạm việc xảy ra này thì có hai điều, hoặc là quỷ mỵ tạo nên, hoặc do phương thuật làm ra, phải xét kỹ những vùng ở các cửa thành, cho người giữ kín các con đường, nếu là kẻ tàng hình thì sẽ hiện dấu tích lên cho quân bắt trừ diệt, còn như nếu quỷ nhập vào không có dấu tích thì có thể dùng pháp thuật trừ.
Vua liền cử người giữ kín các cửa ngõ, thấy dầu vết của bốn người, thì liền tâu với vua. Vua đem vài trăm lực sĩ vào cung, đóng hết các cửa thành, rồi bảo lực sĩ khua đao vào hư không nên chém chết ba người. Duy chỉ minh Long Thọ ẩn thân bên đầu vua, đầu vua cao tới bảy thước đao không chém tới, lúc này mới hiểu rằng chính do tham dục là căn bổn gây họa khổ vô cùng, làm bại đức nguy thân cũng đều do đây cả, liền phát thệ rằng:
Nếu tôi được thoát khỏi nơi đây thì sẽ đến chỗ Sa-môn cầu xin xuất gia học đạo.
Sau khi thoát khỏi nơi đó liền tìm đến chùa Phật xin xuất gia thọ giới, trong chín mươi ngày đều thuộc làu cả Tam tạng, khi cầu xin kinh khác để đọc thì không còn, bèn tìm đến tháp trên ngọn núi Tuyết sơn. Trong tháp có một thầy Tỳ-kheo, đem kinh Ma-h điển ra cho đọc. Long Thọ tụng xong rất lấy làm vui thích, nhưng biết mình chưa thông suốt hết mọi yếu nghĩa, rồi đi chu du khắp các nước để cầu xin học các pháp khác. Đi khắp cõi Diêm-phù để tìm cầu mà không được. Đến chỗ luận sư ngoại đạo thấy tông giáo nghĩa lý thì tỏ ra rất kính phục. Đệ tử ngoại đạo mới nói rằng:
Thầy là bực trí tuệ đệ nhất, nay làm đệ tử của Phật. Đạo của người đệ tử thì phải tìm cầu học hỏi. Nếu chưa đủ thì phải tìm cầu cho đủ, nếu đã đủ thì chẳng phải bậc Nhất thiết trí.
Nghe những lời nói đó thì tâm liền khởi tà mạn, tự nghĩ rằng:
Các pháp thế gian rất nhiều, kinh Phật tuy diệu lý vô cùng nhưng còn có chỗ ta chưa tỏ suốt, thấu hiểu, nhưng mà có thể suy diễn thuyết trình bày ra, để cho người hậu học hiểu được lý lẽ là không sai trái, mà trái lại đối với sự vẫn không mất. Đây là lỗi gì? Do suy nghĩ như vậy, liền dứt trừ ngay. Tự làm thầy giáo giới mà tạo ra y phục cho chúng, khiến cho người nương Phật pháp mà có ý khác, muốn trừ hết tình nghi cho chúng, chọn ngày học đạo. Cho rằng đệ tử mới thọ giới thì phải đắp y mới. Sau đó Ngài lui về ở trong chỗ vắng vẻ, nơi tịnh phòng bên dòng nước. Đại Long Bồ-tát thấy như vậy thì lấy làm thương xót, liền đưa người đi vào trong biển, ở trong cung điện bèn mở kho tàng bảy báu ra, trong đó phát ra bảy loài hoa báu, dung chứa các hình phương đẳng thâm áo cùng vô lượng kinh điển pháp diệu mà trao cho Long Thọ. Ngài thọ lãnh rồi đọc tụng trong chín mươi ngày được thông giải rất nhiều, trong tâm thâm nhập thể tánh đắc được bảo lợi. Đại Long biết được liền hỏi:
-Ngài xem kinh hết chưa?
Đáp rằng:
-Ông chứa rất nhiều kinh điển, tôi có thể đọc gấp mười lần cõi Diêm-phù-đề.
Rồng nói:
-Kinh sách ở chỗ của tôi đây. Các nơi so với đây đều không thể kể hết.
Long Thọ khi đã thâm nhập các kinh sách và các pháp vô sinh nhị nhẫn.
Đại Long liền đưa ngài trở về cõi Nam Thiên trúc, để hoằng truyền Phật pháp và hàng phục ngoại đạo. Rồng thuyết minh về Ma-ha- diễn và làm mười vạn bài kệ Ưu-ba-đề-xá. Lại sáng tác năm ngàn bài kệ “Trang Nghiêm Phật Đạo luận”. Năm ngàn bài kệ “Đại Từ Phương Tiện luận”, năm trăm bài kệ Trung luận. Rồi khiến cho các Ma-ha- diễn, đem giáo pháp đi khắp cõi Thiên trúc. Rồi làm mười vạn bài kệ “Vô Úy luận”, “Trung luận” đều được rút ra trong luận này.
Lúc này có một người Bà-la-môn khéo biết chú thuật, muốn đem chỗ học thuyết của mình để cùng với Long Thọ tranh tài, liền bảo với quốc vương Thiên trúc rằng:
Tôi có thể hàng phục vị Tỳ-kheo này, xin vua chứng minh.
Nhà vua nói:
Ông thật là ngu si, vị Bồ-tát này, minh sánh với ánh sáng của mặt trời mặt trăng tỏa sáng, trí sánh với tâm Thánh nhân phổ chiếu, ông vì sao không chịu lánh đi mà còn muốn tranh đấu bất kính.
Bà-la-môn nói:
-Vua cho đó là bậc Minh trí, vì sao lại không dùng lý để mà chứng nghiệm, để thấy chỗ khuất nhục.
Vua nghe nói vậy liền cho mời ngài Long Thọ, thỉnh sáng mai đến đàm đạo ở trên Điện. Bà-la-môn đi đến sau, liền đến trước điện đọc chú biến thành ao rộng dài thanh tịnh, ở trong đó có cả ngàn cánh hoa sen, rồi tự mình ngồi trên đó để khoa trương với Long Thọ. Người ngồi trên đất thật chẳng khác gì loài súc sinh, mà lại muốn cùng ta là bậc trí nhân đại đức ngồi trên hoa sen thanh tịnh kháng nghị luận bàn sao?
Lúc này ngài Long Thọ cũng dùng chú thuật hóa ra voi trắng sáu ngà, đi ở trên nước đến chỗ tòa sen vị Bà-la-môn đang ngồi, dùng vòi hất cao lên rồi quăng xuống đất. Bà-la-môn bị thương nơi lưng, chịu khuất phục mà quy phục ngài Long Thọ.
Tại tôi không tự lượng nên hủy nhục Đại sư. Nguyện xin Ngài thương xót mà tha thứ cho sư ngu muội này.
Lúc này có vị vua ở Nam Thiên trúc thống lãnh các nước mà tin dùng ngoại đạo, còn Sa-môn Thích Tử thì không muốn thấy. Người dân trong nước xa gần cũng đều theo tà đạo. Long Thọ nghĩ rằng:
Cây mà không chặt rễ thì cành không ngã. Bậc nhân chủ mà không được hóa độ thì đạo không được thực hành.
Những bậc vương gia thực hành chánh pháp ở nước đó bỏ tiền để thuê người làm túc vệ. Long Thọ được mời vào làm tướng của nhà kia. Vác cây kích đứng giữ xe ngựa đi cho thẳng hàng ngũ. Tuy không uy nghiêm mà khiến cho xe đi đều, pháp không rõ ràng mà làm cho vật tùy theo ý mình. Vua thấy rất là khen ngợi, mới hỏi đây là người nào?
Người hầu thưa:
Đây là người được mời vào, đã không đòi lương thực lại không lấy tiền, mà việc làm thì hết lòng thận trọng như thế. Không biết ý người này muốn cầu điều gì?
Vua liền cho triệu đến hỏi: Ngươi là người nào? Đáp: Tôi là Nhất thiết trí.
Vua nghe nói rất ngạc nhiên hỏi:
Bậc Nhất thiết trí trong đời rất ít có, ngươi nói như vậy thì lấy gì
để chứng minh.
Đáp rằng:
-Nếu muốn biết trí ở tại lời nói thì vua hãy đặt nói tham vấn. Vua liền nghĩ:
Ta là bậc trí chủ đại luận nghị sư ai cũng khuất phục. Hôm nay việc này không phải nhỏ, nếu không hỏi thì không hết mối nghi ngờ.
Vua nghi ngại hồi lâu rồi mới nói:
Cõi trời nay như thế nào?
Long Thọ đáp:
-Cõi trời đang cùng với A-tu-la đấu chiến nhau.
Vua nghe lời này chẳng khác nào như người bị nghẹn đã không nhổ ra được lại không nuốt được. Muốn phản lại lời nói này mà không có chứng cớ, muốn nói việc này mà không rõ ràng để nói. Trong khoảng thời gian chưa nói được đó. Ngài Long Thọ liền nói:
Đây chẳng phải lời nói hư luận để mong phân thắng bại, vua hãy đợi một chút, sẽ có ứng nghiệm. Một lát sau trên không trung liền có các loại khí cụ đao kiếm lần lượt rơi xuống. Vua nói:
Đao kiếm này tuy là khí cụ để chiến đấu. Người làm sao biết chắc là trời cùng A-tu-la đánh nhau.
Ngài Long Thọ nói: Lời nói hư hoặc thì không bằng thấy được sự thật.
Khi nói xong thì thấy tay, chân, tai, mũi từ trên không rớt xuống, lại làm cho vua và quần thần trông thấy ở trên hư không hai bên đang đấu chiến nhau. Vua liền cúi đầu thần phục pháp hóa của Ngài. Trên điện khi ấy có cả vạn Bà-la-môn đều cạo bỏ tóc mà thành tựu pháp giới.
Lúc này có một vị pháp sư tiểu thừa có tâm tật đố phẫn giận, khi Long Thọ sắp tịch diệt mới hỏi người ấy rằng:
Ông thích ta trụ trụ đời lâu không? Vị này đáp: Thật không muốn.
Nghe vậy, ngài bèn lui vào phòng đóng cửa mấy ngày không ra. Khi đệ tử phá cửa để vào thì thấy ngài đã thoát hóa tịch diệt. Từ giả cõi đời này ra đi nay đã được một trăm năm.
Các nước ở Nam Thiên trúc đều lập tháp cung kính cúng dường chư Phật, khi mẹ vừa sinh ngài ra lấy tên cây A-chu-đà-na mà đặt tên, để sớm được chứng thành quả đạo. Cho nên lấy chữ Long làm tên lót, đặt tên là Long Thọ.