Kinh Hiền Ngu (Hiền Ngu Nhân Duyên Kinh)
Tác giả: Hán Dịch: Sa Môn Tuệ Giác - Việt Dịch: Thích Trung Quán. Năm xuất bản: 2008. Số trang: 381.
Kinh Hiền Ngu (Hiền Ngu Nhân Duyên Kinh) thuộc Hán tạng (Bắc truyền Phật giáo / Kinh điển Đại Thừa), gồm 13 quyển (hoặc có bản phân chia 9 quyển) do các dịch giả thời Bắc Ngụy (như Sa môn Huệ Giác và các vị đồng dịch) chuyển dịch từ chữ Phạn (Damamūka-nidāna-sūtra) sang chữ Hán.
(Lưu ý: Trong Nam truyền Phật giáo - Kinh Trung Bộ, bài kinh số 129 cũng mang tên là Kinh Hiền Ngu hay Bālapaṇḍita Sutta, nhưng đó là một bài kinh riêng biệt nằm trong Tạng Kinh Pali).
Kinh Hiền Ngu trong Hán tạng và Kinh Hiền Ngu trong Kinh Trung Bộ (Pali) là hai tác phẩm văn học Phật giáo hoàn toàn khác nhau về cả quy mô, cấu trúc, nguồn gốc lẫn nội dung. Sự trùng lặp duy nhất giữa chúng chỉ là cái tên khi dịch sang tiếng Việt (đều mang ý nghĩa nói về "Người hiền thiện và Kẻ ngu muội").
Bảng so sánh chi tiết dưới đây sẽ giúp bạn phân biệt rõ ràng hai bộ kinh này:
Tiêu chí Kinh Hiền Ngu (Hán tạng) Kinh Hiền Ngu (Kinh Trung Bộ - Pali)
Bản chất tác phẩm Là một tập hợp/tuyển tập truyện cổ sự tích (Kinh nhân duyên - Avadāna). Là một bài kinh độc lập (bài kinh số 129, Bālapaṇḍita Sutta).
Thuộc bộ tạng nào Nằm trong Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh (thuộc hệ Bắc truyền/Đại thừa). Nằm trong Kinh Trung Bộ (Majjhima Nikāya), thuộc Tạng Kinh Pali (Nam truyền/Nguyên thủy).
Quy mô & Cấu trúc Rất đồ sộ: Gồm 13 quyển (hoặc bản dịch 9 quyển) chia thành hàng chục phẩm (truyện) khác nhau. Là một bài giảng ngắn: Nằm trọn trong tập 3 của Kinh Trung Bộ.
Nội dung cốt lõi Kể về các tiền kiếp của Đức Phật Thích Ca, các vị đại đệ tử hoặc các sự tích nhân quả, báo ứng thông qua các câu chuyện sinh động. Phân tích triết lý về đặc tính của người ngu và người trí. Mô tả chi tiết về quả báo địa ngục của kẻ ác và phước báu cõi trời của người thiện.
Nguồn gốc dịch thuật Do phái đoàn Sa môn Huệ Giác dịch từ tiếng Phạn (Damamūka-nidāna-sūtra) sang chữ Hán vào thời Bắc Ngụy. Được kết tập bằng tiếng Pali, lưu truyền bởi Thượng tọa bộ (Tích Lan) và được HT. Thích Minh Châu dịch sang tiếng Việt.
Chi tiết về nội dung của từng kinh
1. Kinh Hiền Ngu (Hán tạng) – Tuyển tập truyện tiền thân
Bộ kinh này không đi sâu vào phân tích định nghĩa triết học, mà giáo hóa người đọc bằng các câu chuyện luân hồi mang tính giáo dục đạo đức sâu sắc:
• Bộ kinh ra đời từ việc các tăng sĩ Trung Hoa du hành sang vùng Vu Điền (Khotan) nghe các luận sư tụng giải, sau đó ghi chép lại và dịch sang chữ Hán.
• Mỗi phẩm là một câu chuyện độc lập, nổi tiếng nhất là các truyện như: Truyện thái tử Tu Đại Noa (bố thí), Truyện Sa di cứu loài kiến, hay chuyện về các tiền kiếp xả thân cứu sinh linh của Bồ tát.
2. Kinh Hiền Ngu (Trung Bộ số 129 - Pali) – Bài kinh về Nhân quả
Đây là bài kinh do chính Đức Phật đích thân thuyết giảng tại tu viện Kỳ Viên (Cấp Cô Độc):
• Dấu hiệu người ngu: Là người tư duy ác, nói lời ác, hành động ác. Ngay trong hiện tại họ phải chịu sự lo sợ, quở trách (khi thấy luật pháp trừng trị tội phạm) và khi mệnh chung sẽ đọa vào ác đạo (địa ngục, ngạ quỷ, bàng sinh).
• Dấu hiệu người trí: Là người tư duy thiện, nói lời thiện, hành động thiện. Họ sống an ổn ở hiện tại và sau khi thân hoại mạng chung sẽ được sinh lên các cõi trời hưởng phước báu.
• Bài kinh này có một bản tương đương trong Hán tạng (thuộc hệ A-hàm) mang tên là Kinh Nê Lê (Trung A-hàm, kinh số 199), chứ không phải là bộ Kinh Hiền Ngu đồ sộ 13 quyển nêu trên.
Chương 47: Mục Lục (Trang 380 - 381)
Quyển Thứ Nhất
Phẩm:
1. Phạm Thiên Thỉnh Pháp .....................................................................4
2. Thái Tử Tát Đỏa ..................................................................................27
3. Hai Người Dòng Phạm Chí .....................................................................33
4. Đi Ở Lấy Công Cúng Dàng .......................................................................39
5. Thần Bể Với Người Đi Buôn ......................................................................43
6. Cầu Tự ......................................................................................................47
7. Thái Tử Tu Xà Đề .......................................................................................53
Quyển Thứ Hai
Phẩm:
8. Cô Kim Cương .............................................................................................60
9. Tỷ Khưu Kim Tài ..........................................................................................68
10. Hoa Thiên ..................................................................................................71
11. Tỷ Khưu Bảo Thiên ......................................................................................75
12. Sàn Đề Bà La .............................................................................................78
13. Vua Từ Lực Cho Huyết .................................................................................83
14. Hàng Phục Lục Sư .....................................................................................86
Quyển Thứ Ba
Phẩm:
15. Cứ Đà Thí Thân ........................................................................................123
16. Vua Đại Quang Minh .................................................................................129
17. Ưu Ba Tư Na ...............................................................................................136
Quyển Thứ Tư
Phẩm:
18. Xuất gia công sức .......................................................................................154
19. Sa di hộ giới ................................................................................................173
20. Người không tai, mắt, mũi, lưỡi ...................................................................182
21. Hai vợ chồng nghèo ....................................................................................189
22. Bà Lão bán nghèo .......................................................................................194
Quyển Thứ Năm:
Phẫm:
24. Trùng Tín ..............................................................................202
25. Tán Đàn Ninh .................................................................................206
26. Bố Thí Đầu .....................................................................................212
Quyển Thứ Sáu
Phẩm:
27. Bố Thí Mắt ......................................................................................228
28. Năm Trăm Người Mù ..........................................................................240
29. Phú Na Kỳ ..........................................................................................243
30. Ni Đề ..................................................................................................261
Quyển Thứ Bảy
Phẩm:
31. Đại Kiếp Tân Ninh ...................................................................................268
32. Tỷ Khưu Ni Vi Diệu ...................................................................................274
33. Lê Kỳ Di .....................................................................................................282
34. Thiết Đầu La Kiện Ninh ............................................................................297
35. A Du Ca .................................................................................................300
36. Bảy Lọ Vàng .............................................................................................302
37. Sai Ma .........................................................................................................307
Quyển Thứ Tám
Phẩm
38. Cái Sự ..........................................................................................................312
39. Đại Thi Tác Biển ............................................................................................320
Quyển Thứ Chín
Phẩm
40. An Nan Tổng Trì ..............................................................................................347
41. Ưu Bà Tư .........................................................................................................348
42. Con Ngộ Sát Cha .............................................................................................352
43. Tu Đạt Làm Tịnh Xá ..........................................................................................354
44. Lặc Na Sà Gia ..................................................................................................371
45. Cá Trăn Đầu ....................................................................................................374
46. Tịnh Cư Thiên ....................................................................................................377