KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT
HOA NGHIÊM
QUYỂN 35
PHẨM NHẬP BẤT TƯ NGHÌ GIẢI THOÁT CẢNH GIỚI PHỔ
HIỀN HẠNH NGUYỆN (Phần 35)
Khi dùng vô lượng pháp tán dương khen ngợi của tất cả Bồ-tát, để khen ngợi các Bồ-tát trong ngôi lầu báu lớn, trang bị bằng tạng Tỳ-lô-giá-na xong; Đồng tử Thiện Tài ở trước ngôi lầu, cung kính đảnh lễ rồi đứng lên nhất tâm chắp tay, cúi mình khao khát, muốn được gặp Bồ-tát Di-lặc, để gần gũi cúng dường. Ngay lúc ấy, đồng tử chợt thấy Bồ-tát, từ nơi khác đang đến ngoài thành, vây quanh là vô lượng Thiên long, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, người và phi nhân, Phạm vương, Đế Thích và nội ngoại thân thích đời trước, vô lượng quyến thuộc chúng Bà-la-môn, ngoài ra còn có vô số trăm ngàn chúng sinh khác cùng hướng về ngôi lầu lớn. Thấy rồi, Thiện Tài hết sức vui mừng, đến trước đảnh lễ năm vóc sát đất.
Bấy giờ, muốn chỉ rõ cho đại chúng nên Bồ-tát Di-lặc, quán sát Đồng tử Thiện Tài, rồi khen ngợi vô lượng công đức chân thật của ngài bằng cách nói kệ rằng:
Chư vị quán Thiện Tài
Tâm, trí tuệ, thanh tịnh
Vì cầu hạnh Bồ-đề
Nên đến thân cận ta
Tâm Từ khéo tròn đầy
Tình thương thật trong sạch
Mắt khéo là trong sáng
Tu hành không mệt mỏi
Ý khéo là thanh tịnh
Tâm khéo là rộng lớn
Căn khéo là không chuyển
Tu hành không biếng nhác
Hạnh khéo là không động
Thường cầu Thiện tri thức
Tâm không nhiễm, hiểu đời
Điều phục các chúng sinh
Đạo khéo là vi diệu
Công đức khéo là trụ
Quả Phật khéo đem đến
Làm chỗ tựa cho đời
Khéo lấy đức làm thể
Các pháp khéo thấm nhuần
Hạnh khéo là vô biên
Thế gian khó được thấy
Mê hoặc khéo xa lìa
Như hoa sen ở đời
Thịnh, suy, khen và chê
Đều không có phân biệt
Đến ban sự an lạc
Điều hòa nhận giáo hóa
Tâm kiêu mạn sân, nịnh
Tất cả đều diệt trừ.
Lành thay! Chân Phật tử
Đến khắp cả mười phương
Tăng trưởng các công đức
Điều hòa không biếng nhác
Trí lành đến ba đời
Biết khắp tất cả pháp
Tạng công đức sinh khắp
Tu hành không mệt mỏi
Đức Văn-thù như mây
Và tất cả Phật tử
Hướng dẫn ông đến đây
Chỉ ông nơi vô ngại
Tu đủ hạnh Bồ-tát
Hóa độ khắp chúng sinh
Rộng lớn bất tư nghì
Hôm nay đến chỗ ta
Cầu cảnh giới thanh tịnh
Của các Đức Như Lai
Hỏi các nguyện rộng lớn
Nên mới đến chỗ ta
Phật khứ, lai, hiện tại
Đã thành những hạnh nghiệp
Ông muốn tu học hết
Nên mới đến chỗ ta
Đối với Thiện tri thức
Ông muốn cầu diệu pháp
Muốn nhận hạnh Bồ-tát
Cho nên đến chỗ ta
Ông nhớ Thiện tri thức
Và lời chư Phật khen
Giúp ông được giác ngộ
Nên mới đến chỗ ta
Ông nhớ Thiện tri thức
Sinh mình như cha mẹ
Nuôi mình như nhũ mẫu
Phát triển Bồ-đề phần
Như thuốc trị các bệnh
Như trời rưới nước mát
Như mặt trời chỉ đường
Như vầng trăng sáng chuyển
Như núi không lay động
Như biển không tăng giảm
Như lái đò đưa qua
Cho nên đến chỗ ta
Ông xem Thiện tri thức
Như vị tướng mạnh mẽ
Như nhà lái buôn lớn
Như bậc thầy dẫn đường
Có thể dựng cờ pháp
Chỉ công đức của Phật
Diệt trừ các nẻo ác
Mở rộng cửa đường thiện
Hiển hiện thân chư Phật
Giữ gìn tạng chư Phật
Thọ trì pháp chư Phật
Thế nên nguyện phụng thờ
Muốn vẹn trí chư Phật
Muốn đủ thân đoan nghiêm
Muốn sinh nhà tôn quý
Cho nên đến chỗ ta
Các ngươi xem người ấy
Thân cận Thiện tri thức
Ông ấy tu học gì
Các ông nên hành theo.
Bằng phước nhân duyên xưa
Văn-thù giúp phát tâm
Noi theo không chống trái
Tu hành không biếng trễ
Cha mẹ cùng quyến thuộc
Cung điện và tài sản
Đều rời xa tất cả
Khiêm nhường cầu tri thức
Sửa đổi tâm như vậy
Xa hẳn thân thế gian
Sẽ sinh về cõi Phật
Nhận quả báo thù thắng.
Thiện Tài thấy chúng sinh
Khổ, sinh, lão, bệnh, tử
Nên phát tâm đại Bi
Chuyên tu đạo Vô thượng.
Thiện Tài thấy chúng sinh
Mãi luân hồi năm nẻo
Nên cầu trí kim cương
Để phá vòng khổ ấy.
Thiện Tài thấy chúng sinh
Bỏ hoang phế ruộng tâm
Nên cầu cày trí bén
Để trừ gai ba độc.
Chúng sinh nơi tối tăm
Mờ mịt quên đường chánh
Thiện Tài là Đạo sư
Chỉ họ nơi an ổn
Giáp nhẫn: Xe giải thoát
Trí tuệ là kiếm bén
Có thể trong ba cõi
Phá tan giặc phiền não.
Ông là thuyền trưởng pháp
Vớt hết các chúng sinh
Qua khỏi biển lửa này
Sớm đến đảo châu báu.
Ông là mặt trời giác
Vầng sáng trí đại nguyện
Vận hành khắp pháp giới
Chiếu sáng những nhà mê.
Ông là trăng chánh giác
Bạch pháp đều viên mãn
Định, từ, sáng trong, mát
Chiếu khắp tâm chúng sinh.
Ông là biển thắng trí
Trụ ở tâm ngay thẳng
Hạnh Bồ-đề càng sâu
Sinh ra những báu pháp.
Thiện Tài: Rồng đại tâm
Lên không trung pháp giới
Tan mây làm nước ngọt
Sinh trưởng các loại quả.
Thiện Tài thắp đèn pháp
Tim: Tín; dầu: Từ bi
Bóng là ánh sáng đức
Diệt trừ ba độc ám.
Tâm hiểu Yết-la-lam
Từ bi bọc bào thai
Các chi Bồ-đề phần
Tăng trưởng tạng Như Lai
Tăng trưởng tạng phước đức
Thanh tịnh trí tạng tuệ
Khai quật tạng phương tiện
Sinh ra tạng đại nguyện
Rất trang nghiêm như thế
Cứu hộ các chúng sinh
Trong tất cả trời người
Khó được thấy và nghe
Cây trí tuệ như thế
Rễ sâu không thể động
Che phủ khắp chúng sinh.
Chúng sinh chậm tin hiểu
Muốn sinh tất cả đức
Muốn hỏi tất cả pháp
Muốn đoạn tất cả nghi
Chuyên cầu Thiện tri thức.
Muốn phá các nghiệp ma
Muốn trừ các bụi kiến
Muốn mở trói chúng sinh
Chuyên cầu Thiện tri thức.
Sẽ diệt các nẻo ác
Sẽ chỉ đường nhân, thiên
Giúp tu hạnh công đức
Sớm vào thành Niết-bàn
Sẽ thoát những nơi khổ
Cùng ở chỗ an vui
Cắt đứt những ràng buộc
Lấp hẳn nẻo tam hữu
Qua khỏi nạn các kiến
Nên rọc nát lưới kiến
Làm khô nước ái dục
Nên chỉ đường tam hữu
Nên cứu đói thế gian
Làm ánh sáng cho đời
Và làm thầy ba cõi
Chỉ họ nơi giải thoát
Cũng sẽ giúp thế gian
Xa hết ý tưởng chấp
Đánh thức ngủ phiền não
Ra khỏi bùn ái dục
Nên thông đủ các pháp
Nên làm sạch các cõi
Tất cả đều rốt ráo
Tâm họ rất vui mừng.
Hạnh ông rất hài hòa
Tâm ông rất thanh tịnh
Muốn tu tập công đức
Sẽ viên mãn tất cả
Sẽ sớm được gặp Phật
Thông đạt tất cả pháp
Sạch đẹp các biển cõi
Thành tựu đại giác ngộ
Trang nghiêm biển phước trí
Giải thoát biển chúng sinh
Viên mãn các biển hạnh
Ông sẽ thành biển giác
Sẽ đến bờ công đức
Sẽ sinh các phẩm thiện
Sẽ cùng các Phật tử
Tâm quyết định như thế
Sẽ dứt tất cả hoặc
Sẽ sạch tất cả nghiệp
Sẽ thắng tất cả ma
Đầy đủ nguyện như thế
Sẽ phóng đường diệu trí
Sẽ mở đường chánh pháp
Không lâu sẽ bỏ hết
Các đường khổ, hoặc, nghiệp
Tất cả vòng chúng sinh
Chìm đắm các vòng hữu
Ông nên chuyển pháp luân
Giúp họ dứt vòng khổ
Nên duy trì giống Phật
Làm thanh tịnh giống Pháp
Chuyên tích tập giống Tăng
Đầy khắp cả ba đời
Ông nên cắt lưới ái
Ông nên rọc lưới kiến
Ông nên cứu lưới khổ
Hoàn thành lưới nguyện này
Nên độ hết chúng sinh
Làm sạch toàn cõi nước
Tích tập hết trí tuệ
Thành tựu hết tâm này
Nên giúp chúng sinh vui
Nên giúp Bồ-tát vui
Nên giúp chư Phật vui
Hoàn thành niềm vui này
Nên thấy tất cả nẻo
Nên thấy tất cả cõi
Nên thấy tất cả pháp
Thành tựu thấy Phật này.
Nên chiếu sáng phá tối
Phóng ánh sáng dứt nóng
Phóng ánh sáng diệt ác
Quét sạch khổ tam hữu
Nên mở cửa nẻo trời
Nên mở cửa Phật đạo
Nên chỉ cửa giải thoát
Tất cả chúng sinh vào
Nên chỉ nơi đường chánh
Nên lấp bít đường tà
Như thế chuyên tu hành
Thành tựu đạo giác ngộ
Nên tu biển công đức
Nên vượt biển tam hữu
Khiến khắp các chúng sinh
Ra khỏi biển các khổ
Đối với biển chúng sinh
Làm khô biển phiền não
Giúp tu các biển hạnh
Sớm vào biển đại trí
Ông nên tăng biển trí
Ông nên tu biển hạnh
Biển đại nguyện của Phật
Ông đều phải đầy đủ
Ông nên vào biển cõi
Ông nên quán biển chúng
Ông nên dùng sức trí
Uống hết các biển pháp
Nên hầu mây chư Phật
Nên giăng mây cúng dường
Nên nghe mây diệu pháp
Sẽ cùng mây nguyện này
Đi khắp nhà ba cõi
Phá tan các nhà hoặc
Vào nhà Đức Như Lai
Nên hành đạo như thế
Nhập hết môn Tam-muội
Ở khắp môn giải thoát
Trụ khắp môn thần thông
Đi khắp cả pháp giới
Hiện trước khắp chúng sinh
Ở trước khắp chư Phật
Như ánh sáng nhật nguyệt
Nên thành tựu lực ấy
Việc làm không loạn động
Việc làm không đắm nhiễm
Như chim bay trong không
Nên thành diệu dụng này.
Ví như lưới Nhân-đà
Trụ lưới cõi như thế
Ông nên đến khắp nơi
Như gió không chướng ngại
Ông nên vào pháp giới
Đến khắp các thế giới
Gặp hết Phật ba đời
Tâm vô cùng vui vẻ.
Ông đối các pháp môn
Đã được và sẽ được
Nên hết sức vui mừng
Không tham cũng không chán
Ông, bình đựng công đức
Tùy chư Phật giáo hóa
Tu hành hạnh Bồ-tát
Được điều đặc biệt này
Như thế các Phật tử!
Ức kiếp khó gặp gỡ
Huống gặp công đức ấy
Để tu các đạo hay
Ông sinh trong loài người
Được rất nhiều thiện lợi
Được gặp ngài Văn-thù
Vô lượng các công đức
Đã rời các đường ác
Đã thoát nơi có nạn
Đã vượt các khổ nguy
Lành thay! Đừng lười biếng
Đã rời hàng phàm phu
Đã ở hàng Bồ-tát
Nên viên mãn trí tuệ
Sớm thành tựu Như Lai
Hạnh Bồ-tát như biển
Trí Phật đồng hư không
Ông cũng nguyện như vậy
Phải hết sức vui mừng
Các căn không mệt mỏi
Chí nguyện luôn quyết định.
Gần gũi Thiện tri thức
Sẽ sớm được thành tựu
Bồ-tát đủ các hạnh
Đều giáo hóa chúng sinh
Hành tất cả pháp môn
Thận trọng đừng nghi ngờ
Ông đủ phước khó nghĩ
Và niềm tin chân thật
Vì thế ngày hôm nay
Được gặp các Phật tử
Ông gặp các Phật tử
Được lợi ích lớn lao
Trong mỗi một đại nguyện
Đều tin nhận trọn vẹn
Ông ở trong ba cõi
Tu hành thành dụng tốt
Vì vậy các Phật tử
Chỉ ông cửa giải thoát
Chẳng phải người pháp khí
Sống chung với Phật tử
Trải qua vô lượng kiếp
Không biết cảnh giới họ.
Ông gặp các Phật tử
Được nghe pháp như vậy
Ở đời rất khó có
Phải hết sức vui mừng.
Chư Phật hộ niệm ông
Bồ-tát thâu nạp ông
Thuận theo hạnh giáo ấy
Lành thay! Trụ tuổi thọ.
Đã sinh nhà Bồ-tát
Đã đủ đức Bồ-tát
Đã lớn dòng Như Lai
Lành thay! Nên vui mừng.
Chư Phật sánh cha lành
Bồ-tát sánh chư Thiên
Bồ-đề phần thân thích
Nuôi lớn ý chân thật
Đã đủ dòng Bồ-tát
Tăng trưởng giống Pháp vương
Đã đủ đức Pháp vương
Niềm vui tràn khắp thân
Đã thành việc tối thắng
Đặc biệt không nghĩ bàn
Rồi đây ông được hết
Sẽ lên ngôi quán đỉnh
Ông gieo giống như thế
Nhất định được quả Phật
Ta vui an ủi ông
Ông cũng nên phấn khởi
Vô lượng chư Bồ-tát
Vô lượng kiếp hành đạo
Chưa thành được hạnh này
Nay ông được tất cả
Tin vui sức vững tiến.
Thiện Tài thành hạnh này
Người nào tâm mến mộ
Cũng nên học như vậy
Tất cả hạnh công đức
Đều sinh từ mong muốn
Thiện Tài đã hiểu rõ
Thường vui siêng tu tập
Như rồng giăng mây kín
Nhất định trút mưa lớn
Bồ-tát phát nguyện trí
Quyết định tu các hạnh
Nếu có Thiện tri thức
Chỉ ông hạnh Phổ hiền
Ông nên thờ phụng tốt
Thận trọng đừng nghi ngờ.
Ông ở vô lượng kiếp
Vì dục vọng bỏ thân
Nay vì cầu Bồ-đề
Bỏ này mới là tốt.
Ông ở vô lượng kiếp
Chịu đủ khổ sinh tử
Chưa từng thờ chư Phật
Chưa nghe hạnh như vậy
Nay ông được thân người
Gặp Phật, Thiện tri thức
Nghe, nhận hạnh Bồ-đề
Vì sao lại không vui!
Tuy gặp Phật ra đời
Và gặp Thiện tri thức
Nhưng tâm không thanh tịnh
Không nghe pháp được vậy.
Nếu với Thiện tri thức
Tâm tin tưởng, tôn trọng
Dứt nghi, không nhàm chán
Mới được nghe pháp này.
Người nào nghe pháp này
Mà tâm phát thệ nguyện
Nên biết người như thế
Đã được ích lợi lớn.
Nay ông vào hạnh này
Tối thắng khó nghĩ bàn
Lành thay đến loài người
Công đức quyết thành tựu
Tâm thanh tịnh như thế
Thường được gần chư Phật
Cũng gần các Bồ-tát
Nhất định thành Bồ-đề.
Người nhập pháp môn này
Thì đủ các công đức
Dứt xả hẳn các nẻo ác
Không thọ tất cả khổ
Không lâu xả thân này
Sinh vào nước chư Phật
Thường gặp mười phương Phật
Cho đến các Bồ-tát
Giải thoát nhân đời trước
Và nhờ sức bạn lành
Tăng trưởng các công đức
Như nước mọc hoa sen
Vui nhờ Thiện tri thức
Siêng cúng tất cả Phật
Chuyên tâm lắng nghe pháp
Thường hành đừng lười biếng.
Ông thật là pháp khí
Sẽ đủ tất cả pháp
Sẽ tu tất cả đạo
Sẽ mãn tất cả nguyện.
Ông dùng tâm tin hiểu
Mà đến lễ kính ta
Không lâu sẽ vào khắp
Tất cả hội chư Phật.
Lành thay! Chân Phật tử
Cung kính tất cả Phật
Chẳng lâu đủ các hạnh
Đến bờ công đức Phật
Ông nên đến đại trí
Chỗ Văn-thù-sư-lợi
Ngài sẽ giúp ông được
Diệu hạnh của Phổ Hiền.
Đại Bồ-tát Di-lặc, ở trước chúng hội, khen ngợi tạng công đức trang nghiêm viên mãn và cảnh giới không vướng mắc của Đồng tử Thiện Tài. Khi nghe Bồ-tát Di-lặc tùy thuận dạy bảo và chỉ rõ phương tiện tối thắng để an ủi; Đồng tử Thiện Tài vui mừng phấn khởi, tất cả lông trên thân đều dựng đứng, nước mắt ràn rụa nghẹn ngào, đứng lên, chắp tay, cung kính chiêm ngưỡng, nhiễu quanh vô số vòng. Nhờ năng lực nghĩ đến Văn-thù-sư-lợi cho nên trong tay đồng tử bỗng nhiên đầy các loại hoa anh lạc và đủ các báu. Ông vui mừng quá độ không kềm chế nổi, liền cầm tung lên trên người Đại Bồ-tát Di-lặc. Lúc ấy, Bồ-tát Di-lặc xoa đỉnh đầu Thiện Tài, rồi nói kệ rằng:
Lành thay, lành thay! Chân Phật tử
Đánh thức các căn không lười mỏi
Không lâu sẽ đủ các công đức
Giống như Văn-thù và ta vậy.
Nghe khen như vậy rồi, đồng tử nói kệ đáp:
Con nghĩ Thiện tri thức
Ức kiếp khó gặp gỡ
Nay đều được thân cận
Nên đi đến chỗ ngài
Con nhờ ngài Văn-thù
Thấy những điều khó thấy
Đúng bậc đại công đức
Xin sớm đến hầu cận.
Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài, chắp tay, cung kính thưa với Đại Bồ-tát Di-lặc: –Bạch Đại Thánh! Trước đây con đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề, nhưng con chưa biết Bồ-tát làm thế nào để học hạnh Bồ-tát, làm thế nào để tu đạo Bồ-tát? Con nghe nói Đại Thánh có khả năng khéo léo dạy bảo, cúi xin ngài thương xót chỉ dạy cho.
Bạch Đại thánh! Tất cả các Đức Như Lai thọ ký cho Đại Thánh, một đời sẽ đạt được quả Vô thượng Bồ-đề. Nếu một đời sẽ thành Vô thượng Bồ-đề; thì Đại Thánh tất nhiên đã vượt qua hết những trụ xứ của tất cả Bồ-tát, đã vượt qua quả vị ly sinh của tất cả Bồ-tát, đã viên mãn tất cả Ba-la-mật; đã thâm nhập tất cả các môn nhẫn nhục, đã đầy đủ ngôi vị của tất cả Bồ-tát; đã an trụ tất cả môn giải thoát; đã thành tựu tất cả pháp Tam-muội, đã thông đạt tất cả hạnh Bồ-tát, đã chứng được tất cả Đà-la-ni và biện tài; đã được tự tại trong sự tự tại của tất cả Bồ-tát; đã tích tập pháp trợ đạo của tất cả Bồ-tát; đã dạo khắp bằng phương tiện trí tuệ của tất cả Bồ-tát; đã sinh ra tất cả thiện xảo thần thông đại trí, đã thành tựu những chỗ cần học của tất cả Bồ-tát; đã làm thanh tịnh diệu hạnh mà tất cả Bồ-tát thực hành, đã đầy đủ sự phát khởi đại nguyện của tất cả Bồ-tát; đã tiếp nhận sự thọ ký của tất cả chư Phật, đã thấu triệt môn của tất cả các thừa; đã có khả năng tiếp nhận sự hộ niệm của tất cả Như Lai, đã có khả năng giáo hóa hàng Bồ-tát của tất cả chư Phật; đã có khả năng giữ gìn tạng pháp của tất cả chư Phật; đã có khả năng tiếp nhận lời dạy bí mật của tất cả chư Phật; đã có khả năng chuyển bánh xe bí mật của tất cả Bồ-tát; đã có khả năng làm vị tướng mạnh phá quân ma phiền não; đã có khả năng làm đại Đạo sư hướng dẫn ra khỏi đồng hoang sinh tử, đã có khả năng
làm đại y vương, điều trị trọng bệnh các nghiệp, đã có khả năng làm người tối thắng giữa tất cả chúng sinh; đã có khả năng được tự tại giữa tất cả các vị thế chủ, đã có khả năng làm người đứng đầu trong tất cả Thánh nhân; đã có khả năng làm người có uy lực lớn mạnh nhất trong tất cả Thanh văn, Độc giác, đã có khả năng làm vị thuyền trưởng trên biển sinh tử; đã có khả năng đem lưới giáo hóa khắp tất cả chúng sinh; đã có khả năng quán sát căn tánh của tất cả chúng sinh; đã có khả năng thâu nạp tất cả cảnh giới chúng sinh; đã có khả năng bảo vệ tất cả chúng Bồ-tát; đã có khả năng bàn luận về việc của tất cả Bồ-tát; đã có khả năng lui tới chỗ các Đức Như Lai; đã có khả năng ở trong chúng hội của tất cả Như Lai; đã có khả năng hiện thân trước tất cả chúng sinh; đã có khả năng biết tất cả các pháp như ngọn lửa huyễn; đã có khả năng quán tất cả các pháp như bóng với hình, đã có khả năng không đắm nhiễm tất cả pháp thế gian; đã có khả năng hiểu tánh vô sinh của tất cả các pháp; đã có khả năng làm thanh tịnh thân, khẩu, ý của tất cả Bồ-tát; đã có khả năng dùng định kim cương phá tan tất cả ma; đã có khả năng biết nguồn gốc sinh ra tất cả pháp bạch tịnh; đã có khả năng ngộ tánh bất động của tất cả các tướng; đã có khả năng hành Ba-la-mật không thoái chuyển; đã có khả năng quán tất cả pháp đều là vô thường, khổ, không, vô ngã; đã có khả năng phát sinh các thiện căn của tất cả các Đức Phật; đã có khả năng tu ba mươi bảy phẩm và hạnh Du-già; đã qua bờ bên kia từ cảnh giới của tất cả Bồ-tát; đã biết hết tánh tịch diệt của tất cả phiền não; đã có khả năng trụ Tam-muội kim cương không thể khuynh động; đã có khả năng thông hiểu trụ ba đời tâm đều không thể nắm bắt; đã có khả năng chứng tâm Bồ-đề như núi không động; đã có khả năng không bị vướng mắc vào tất cả pháp thế gian; đã có khả năng vượt khỏi tất cả cảnh giới ma; đã có khả năng trụ tất cả cảnh giới Phật, đã có khả năng đến cảnh giới vô ngại của tất cả Bồ-tát; đã có khả năng chuyên cần cúng dường tất cả các Đức Phật; đã cùng một thể tánh với tất cả Phật pháp; đã buộc vải lụa pháp của tất cả Đức Phật; đã thọ quán đỉnh từ tất cả Phật; đã ở trên ngôi của tất cả Pháp vương; đã vào cảnh giới của trí Nhất thiết trí; đã sinh tất cả Phật pháp; đã bước đến ngôi vị Nhất thiết chủng trí.
Bạch Đại thánh! Bồ-tát làm thế nào để học hạnh Bồ-tát? Làm
thế nào để tu đạo Bồ-tát? Rồi tùy sự tu hành mà có khả năng sớm chứng được tất cả Phật pháp? Bồ-tát làm thế nào để có khả năng thấu triệt tất cả Phật pháp? Có khả năng nhanh chóng độ thoát những ý nghĩ của chúng sinh, giúp cho họ qua hết bờ bên kia; có khả năng hoàn thành hết những đại nguyện đã phát; có khả năng hoàn thành hết những hạnh đã phát; có khả năng an ủi khắp tất cả trời người, không phụ thân mình, không bỏ Tam bảo, không làm hư hạt giống của tất cả chư Phật và Bồ-tát; có khả năng giữ gìn pháp nhãn của tất cả chư Phật? Xin dạy cho con hết những việc như thế?
Bấy giờ, Đại Bồ-tát Di-lặc, quán sát khắp chúng hội đạo tràng rồi chỉ sang Thiện Tài nói: –Này các vị! Hôm nay các vị có thấy đồng tử này, vì muốn thành tựu trọn vẹn các công đức, nên tìm đến chỗ ta để hỏi về hạnh Bồ-tát không?
Này các vị! Đồng tử này: Tinh tấn dũng mãnh, chí nguyện thuần nhất, thân tâm vững bền, không còn thoái chuyển, đủ những hy vọng thù thắng, tâm không chán đủ, như núi không lay động, như cứu lửa cháy đầu, thân cận quý mến các vị Thiện tri thức, tìm cầu khắp nơi, hầu hạ cúng dường, thỉnh vấn pháp yếu thọ trì không quên.
Các vị nên biết! Trước kia ở thành Phước, đồng tử này đã được tiếp nhận sự giáo hóa và sự hướng dẫn phát tâm của Bồ-tát Văn-thù rồi lần lược tìm thỉnh Thiện tri thức, trải qua một trăm mười thành, sau đó mới đến chỗ ta, nhưng không có lúc nào biếng nhác dù chỉ là một niệm!
Này các vị! Thiện nam này rất hiếm có. Ông ta đã hướng về Đại thừa, ở cảnh giới Phật, cỡi xe đại thệ nguyện, tu cùng một loại hạnh, phát đại dũng mãnh, khoác áo giáp đại Bi, đem tâm đại Từ, cứu hộ chúng sinh, phát đại tinh tấn, tu Ba-la-mật; làm nhà lái buôn lớn, ủng hộ các chúng sinh, làm thuyền đại pháp bơi qua các biển hữu; gom hết tất cả pháp báu phước trí, tu tập các pháp trợ đạo rộng lớn; thành tựu và tăng trưởng tất cả công đức. Hạng người như thế khó được nghe đến, khó được thấy, khó được gần gũi, khó cùng sánh bước. Vì sao? Vì thiện nam này, muốn cứu hộ tất cả chúng sinh ra khỏi các nẻo ác, xa nơi hiểm nạn, phá bóng tối vô minh, ra khỏi đồng hoang sinh tử, dứt
vòng luân hồi, vượt qua cảnh giới ma, bỏ nơi chấp trước, không nhiễm pháp thế gian, ra khỏi bùn dục, chặt đứt dây ách tham, mở dây kiến, phá nhà tưởng, lấp đường mê, bẻ cờ mạn, nhổ tên nghiệp, phá lọng ngủ, san bằng núi chướng, rọc lưới ái, mở gút si, vượt dòng hữu, xa lời nịnh huyễn, làm sạch bụi tâm, dứt nghi hoặc đến Niết-bàn.
Các vị, vị đại trượng phu này đã làm thuyền pháp lớn cho người bị bốn dòng nước trôi giạt, đã bắt cầu đại pháp cho người bị chìm đắm trong bùn hữu, thắp ngọn đèn đại trí cho người bị rơi vào bóng tối ngu si, chỉ con đường Thánh cho người đi trong đồng hoang sinh tử, ban thuốc pháp cho người bị vướng tất cả trọng bệnh hoặc nghiệp, ban thức uống cam lồ cho người gặp tất cả ách nạn sinh tử; tưới nước định cho người rơi vào lửa tham, sân, si; an ủi cho người có nhiều nỗi buồn được yên tâm, khuyên nhủ người bị buộc nơi ngục hữu để họ thoát; trao kiếm trí cho người bị dây kiến buộc nơi ngục hữu để họ thoát; chỉ cửa giải thoát cho người trụ thành Tam giới, hướng dẫn chỗ an ổn cho người nơi hiểm nạn; ban pháp vô úy cho người sợ giặc kết sử, trao tay pháp cho người rơi vào nẻo ác; chỉ thành Niết-bàn cho người bị uẩn quản thúc, mở đường thánh cho người bị rắn độc quấn, dùng ánh sáng trí tuệ, hướng dẫn người chấp sâu vào làng mạc lục xứ hoang vắng được ra khỏi nơi ấy, giúp người ở đường tà vào đường chánh; chỉ bạn lành cho người gần bạn ác, dạy pháp Thánh cho người thích pháp phàm; đưa người thích đắm thành hữu của sinh tử đến thành Nhất thiết trí.
Các vị, vị đại trượng phu này; chuyên cần, cầu đủ các phương tiện như thế; nguyện sẽ cứu hộ tất cả chúng sinh; phát tâm Bồ-đề liên tục không gián đoạn, luôn luôn thực hiện hạnh thanh tịnh, không có nghỉ ngơi, cầu đạo Đại thừa không biết mỏi mệt; thọ trì tất cả mây và mưa pháp, chuyên cần tích chứa pháp trợ đạo, làm cho viên mãn tất cả, luôn mang gông thiện, luôn thích thú với tất cả pháp môn thanh tịnh; tu hạnh Bồ-tát, tinh tấn dũng mãnh, thiết tha mong cầu không thoái chuyển, làm phát sinh các hạnh, hoàn thành đại nguyện, gặp Thiện tri thức, tâm không thấy đủ, phụng sự Thiện tri thức thân không lười biếng, nghe những điều Thiện tri thức dạy, luôn luôn tư duy và hành theo không có phản đối.
Các vị, thiện nam này, vô cùng hiếm có! Đối với thế gian, chúng sinh nào phát tâm Vô thượng Bồ-đề thì đã hiếm có rồi; huống là người đã phát tâm mà còn có khả năng tinh tấn, dũng mãnh tích tập pháp của các Đức Phật để làm lợi ích chúng sinh như thế; nên biết người ấy còn hiếm có gấp bội. Chẳng những thế, mà còn có khả năng yêu thích, chuyên cần, cầu đạo của các Bồ-tát, còn có khả năng làm thanh tịnh và tăng trưởng hạnh của các Bồ-tát, còn có khả năng thân cận, phụng sự các vị Thiện tri thức; còn có khả năng như cứu lửa cháy đầu, như núi không lay động; còn có khả năng tùy thuận lời dạy của tất cả Thiện tri thức, còn có khả năng tu hành kiên cố với tất cả Phật đạo, còn có khả năng tích tập tất cả pháp Bồ-đề phần; còn có khả năng không ưa tất cả danh lợi và sự cung kính; còn có khả năng không bỏ tâm thuần nhất của Bồ-tát; còn có khả năng không thích nhà cửa, không ưa giàu sang, không tham tiêu dùng, không vướng dục lạc, không quyến luyến cha mẹ, họ hàng và bạn bè, không đoái hoài đến tất cả của cải của thế gian; chỉ thích tìm cầu bạn bè Bồ-tát, còn có khả năng không ngó đến thân mạng; chỉ nguyện chuyên cần tu đạo Nhất thiết trí như thế, nên biết còn nhiều cái rất khó được nữa.
Này các vị, những Bồ-tát thường phải trải qua vô lượng trăm ngàn vạn ức na-do-tha kiếp, mới có thể đầy đủ hạnh nguyện Bồ-tát và mới có khả năng gần gũi sự giác ngộ của các Đức Phật. Thiện nam này, chỉ trong một đời, mà có khả năng làm sạch đẹp tất cả cõi Phật, giáo hóa tất cả chúng sinh, dùng trí tuệ thâm nhập pháp giới, thành tựu các Ba-la-mật, khuếch trương tất cả lưới hạnh, làm viên mãn tất cả đại nguyện, vượt khỏi tất cả ma nghiệp, phụng sự làm cho tất cả thiện hữu hoan hỷ, làm thanh tịnh các hạnh Bồ-tát để cho chúng đầy đủ và tu tập các hạnh Phổ hiền làm cho chúng thành tựu.
Khen ngợi đủ các công đức của Đồng tử Thiện Tài, làm cho vô lượng trăm ngàn chúng sinh trong hội càng vững bền tâm Vô thượng Bồ-đề rồi, Đại Bồ-tát Di-lặc bảo Thiện Tài:
–Lành thay! Lành thay! Thiện nam! Vì lợi lạc tất cả thế gian, vì cứu hộ tất cả chúng sinh mà ông chuyên tu cần cầu tất cả Phật pháp và phát tâm Vô thượng Bồ-đề!
Thiện nam! Ông đã được thiện lợi. Ông may mắn được than
người. Ông may mắn được tuổi thọ. Ông may mắn được gặp Đức Như Lai ra đời. Ông may mắn được gặp đại Thiện tri thức Văn-thù-sư-lợi. Thân ông chính là pháp khí hoàn hảo, là sự thấm nhuần từ các thiện căn. Ông được sự duy trì của bạch pháp, niềm tin rộng rãi, tuệ giải thanh tịnh, đã được sự hộ niệm của chư Phật, đã được bạn bè giúp đỡ. Vì sao? nghĩa là ông có khả năng phát tâm đại Bồ-đề.
Thiện nam! Tâm Bồ-đề giống như hạt giống, có khả năng sinh ra pháp của tất cả chư Phật.
Tâm Bồ-đề giống như ruộng tốt, có khả năng làm phát triển pháp bạch tịnh của chúng sinh.
Tâm Bồ-đề giống như đại địa, có khả năng duy trì tất cả thế gian.
Tâm Bồ-đề giống như nước lớn, có khả năng tẩy sạch tất cả bụi phiền não. Tâm Bồ-đề giống như gió lớn, đi khắp thế gian không bị trở ngại.
Tâm Bồ-đề giống như lửa mạnh, có khả năng thiêu rụi tất cả củi chư kiến. Tâm Bồ-đề giống như mặt trời sáng, chiếu khắp tất cả thế gian.
Tâm Bồ-đề giống như vầng trăng tròn, có khả năng làm viên mãn pháp bạch tịnh.
Tâm Bồ-đề giống như ngọn đèn sáng, có khả năng tỏa đủ các ánh sáng pháp. Tâm Bồ-đề giống như mắt sáng, thấy khắp tất cả các nơi nguy hiểm. Tâm Bồ-đề giống như con đường lớn, giúp khắp mọi người vào thành đại trí. Tâm Bồ-đề giống như sự giáo hóa chân chánh, làm cho mọi người được tránh xa các pháp tà.
Tâm Bồ-đề giống như chiếc xe lớn, có khả năng chở hết các Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như cánh cửa, khai thị tất cả hạnh Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như cung điện, ở nơi đó sẽ an ổn tu tập pháp môn Tam-muội
Tâm Bồ-đề giống như vườn thượng uyển, ở trong ấy dạo chơi hưởng pháp lạc.
Tâm Bồ-đề giống như nhà cửa, che chở tất cả chúng sinh.
Tâm Bồ-đề chính là nơi trở về làm lợi ích cho tất cả thế gian.
Tâm Bồ-đề chính là chỗ nương tựa, các hạnh Bồ-tát đều nương vào đó.
Tâm Bồ-đề giống như người cha nghiêm, dạy dỗ dìu dắt tất cả Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như mẹ hiền, sinh trưởng các thiện căn của Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như nhũ mẫu, nuôi nấng, bảo vệ các Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như bạn lành, làm việc hữu ích cho các vị Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như vua, vượt trên tất cả hàng Nhị thừa.
Tâm Bồ-đề giống như ngôi vị Đế vương, được tự tại trong tất cả nguyện.
Tâm Bồ-đề giống như biển cả, sinh ra tất cả các công đức.
Tâm Bồ-đề như núi Tu-di, đối với tâm của các chúng sinh đều bình đẳng.
Tâm Bồ-đề như núi Thiết vi, gom giữ tất cả thế gian.
Tâm Bồ-đề như núi Tuyết lớn, nuôi lớn tất cả thuốc trí tuệ.
Tâm Bồ-đề giống như núi hương, phát sinh tất cả hương công đức.
Tâm Bồ-đề như hư không rộng lớn, các công đức vi diệu rộng vô biên.
Tâm Bồ-đề như hoa sen đẹp, không nhiễm tất cả pháp thế gian.
Tâm Bồ-đề như voi được luyện tập có trí tuệ, tâm của chúng thuần thiện không hung bạo.
Tâm Bồ-đề giống như ngựa hay, xa hẳn tất cả tánh xấu.
Tâm Bồ-đề như bậc thầy Điều ngự, bảo hộ tất cả pháp Đại thừa.
Tâm Bồ-đề giống như thuốc hay, có khả năng trị tất cả bệnh phiền não.
Tâm Bồ-đề giống như cái hố sâu, chôn vùi tất cả các pháp ác.
Tâm Bồ-đề giống như kim cương, có khả năng khoan thủng tất cả pháp.
Tâm Bồ-đề giống như cái tráp hương, có khả năng chứa tất cả hương công đức.
Tâm Bồ-đề cũng như hoa đẹp, tất cả thế gian đều thích ngắm.
Tâm Bồ-đề như cây chiên-đàn trắng, trừ các nóng bức của dục, làm cho trở nên mát mẻ.
Tâm Bồ-đề như hương trầm đen, có khả năng tỏa khắp pháp giới.
Tâm Bồ-đề như thuốc Thiện kiến thượng hạng, có khả năng công phá tất cả bệnh phiền não.
Tâm Bồ-đề như thuốc Tỳ-cấp-ma, có công năng nhổ bật tất cả mũi tên mê hoặc.
Tâm Bồ-đề giống như tâm thức, có khả năng làm chỗ nương cho các căn.
Tâm Bồ-đề giống như Đế Thích, là ngôi vị cao nhất trong tất cả các vị vua.
Tâm Bồ-đề như Tỳ-sa-môn, có khả năng dứt tất cả khổ bần cùng.
Tâm Bồ-đề như trời công đức, trang sức bằng tất cả công đức.
Tâm Bồ-đề như đồ trang sức, trang nghiêm cho tất cả Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề như lửa kiếp tận, có khả năng thiêu rụi tất cả pháp hữu vi.
Tâm Bồ-đề như rễ thuốc vô sinh, nuôi lớn tất cả các Phật pháp.
Tâm Bồ-đề giống như ngọc rồng, có khả năng làm tiêu tất cả độc phiền não.
Tâm Bồ-đề như ngọc thủy thanh, có khả năng lọc sạch tất cả nhơ bẩn phiền não.
Tâm Bồ-đề như ngọc như ý, cung cấp cho khắp tất cả những người nghèo thiếu.
Tâm Bồ-đề như bình hiền đức, chứa đầy đủ những nguyện ước của tất cả chúng sinh.
Tâm Bồ-đề như cây như ý, có khả năng mưa xuống đủ các vật trang sức.
Tâm Bồ-đề như áo lông thiên nga, tất cả bụi sinh tử không dính được.
Tâm Bồ-đề như sợi bạch điệp, tánh của nó thanh tịnh từ trước đến giờ.
Tâm Bồ-đề như lưỡi cày bén, có khả năng sửa đổi tất cả ruộng của chúng sinh.
Tâm Bồ-đề như Na-la-diên, có khả năng đánh tan tất cả giặc ngã kiến.
Tâm Bồ-đề giống như mũi tên nhọn, có khả năng đâm trúng đích của tất cả khổ.
Tâm Bồ-đề giống như mâu bén, có khả năng đâm xuyên tất cả áo giáp phiền não.
Tâm Bồ-đề giống như giáp cứng, có khả năng bảo vệ tất cả tâm đúng lý.
Tâm Bồ-đề giống như đao bén, có khả năng chém đầu tất cả phiền não.
Tâm Bồ-đề giống như kiếm bén, có khả năng chặt đứt tất cả áo giáp kiêu mạn.
Tâm Bồ-đề giống như lưỡi liềm bén, có khả năng cắt tiện tất cả hoặc nghiệp nhỏ nhất tùy miên.
Tâm Bồ-đề như cây cờ của vị tướng mạnh, có khả năng đuổi tất cả quân ma.
Tâm Bồ-đề giống như lưỡi cưa bén, có khả năng cắt tiện tất cả cây vô minh.
Tâm Bồ-đề giống như lưỡi rìu bén, có khả năng chặt đứt tất cả các cây khổ.
Tâm Bồ-đề cũng như cây gậy, có khả năng đề phòng tất cả tai nạn.
Tâm Bồ-đề giống như đôi tay khỏe, bảo hộ tất cả thân trí độ.
Tâm Bồ-đề giống như đôi chân tốt, làm cho thân có tất cả công đức được vững vàng.
Tâm Bồ-đề giống như lưỡi dao vàng, có khả năng lột tất cả màng vô minh.
Tâm Bồ-đề cũng như cây kìm, cây nhíp; có khả năng nhổ sạch tất cả gai nhọn thân kiến.
Tâm Bồ-đề giống như ngọa cụ, dứt trừ hết các sự khổ nhọc sinh tử.
Tâm Bồ-đề như Thiện tri thức, có khả năng mở tất cả sự trói buộc của sinh tử.
Tâm Bồ-đề như của quý có khả năng trừ tất cả sự bần cùng.
Tâm Bồ-đề giống như vị thầy dẫn đường, thông suốt con đường giải thoát quan trọng của Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như kho ngầm, sinh ra của cải công đức không có thiếu.
Tâm Bồ-đề giống như suối ngầm, tuôn nước trí tuệ không cùng tận.
Tâm Bồ-đề giống như gương sáng, bóng của tất cả pháp môn đều hiện khắp. Tâm Bồ-đề giống như hoa sen, không nhiễm tất cả những cấu bẩn tội lỗi.
Tâm Bồ-đề giống như dòng sông lớn, chảy dẫn tất cả đến nhiếp pháp.
Tâm Bồ-đề như rồng chúa, có khả năng mưa tất cả những trận mưa diệu pháp.
Tâm Bồ-đề giống như mạng căn, nhận giữ thân đại Bi của Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như cam lộ, có khả năng làm cho an trụ cảnh giới bất tử.
Tâm Bồ-đề giống như mạng lưới lớn, thâu hết tất cả các chúng sinh.
Tâm Bồ-đề giống như tơ lụa, thâu giữ tất cả những kẻ cần giáo hóa.
Tâm Bồ-đề giống như lưỡi câu, câu hết tất cả các loài có trong vực sâu.
Tâm Bồ-đề như thuốc A-già-đà, có khả năng trừ bệnh hoặc, làm cho an ổn vĩnh viễn.
Tâm Bồ-đề như thuốc trừ độc, có khả năng làm tiêu hết các độc về tham ái.
Tâm Bồ-đề như giữ vững tỉnh giác, có khả năng diệt trừ hết tất cả tầm tứ ác.
Tâm Bồ-đề giống như trận gió mạnh, có khả năng thổi tan tất cả sương mù nghiệp chướng.
Tâm Bồ-đề như đảo báu lớn, sinh ra tất cả báu giác phần.
Tâm Bồ-đề như hạt giống tốt, sinh ra tất cả pháp bạch tịnh.
Tâm Bồ-đề giống như nhà ở, các pháp công đức đều nương nơi ấy.
Tâm Bồ-đề giống như cửa tiệm, nơi buôn bán của các thương buôn Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề như liều thuốc vàng có khả năng trị tất cả bụi phiền não.
Tâm Bồ-đề giống như mật ngọt, đủ tất cả các vị công đức.
Tâm Bồ-đề giống như con đường chánh, giúp cho các vị Bồ-tát đi vào thành trí.
Tâm Bồ-đề giống như đồ dùng tốt, có khả năng đựng tất cả pháp bạch tịnh.
Tâm Bồ-đề giống như mưa đúng thời, có khả năng rửa sạch tất cả bụi phiền não.
Tâm Bồ-đề giống như chỗ ở, tất cả Bồ-tát đều nương sống.
Tâm Bồ-đề giống như đá nam châm, hút tất cả quả giải thoát.
Tâm Bồ-đề như lưu ly sạch, tự tánh của nó trong suốt không có nhơ bẩn.
Tâm Bồ-đề như ngọc đế thanh, vượt hẳn trí thế gian và Nhị thừa.
Tâm Bồ-đề như trống điểm canh, đánh thức giấc ngủ phiền não của các chúng sinh.
Tâm Bồ-đề như nước trong, tánh của nó vốn trong suốt không có cấu bẩn.
Tâm Bồ-đề như vàng Diêm-phù, ánh sáng đoạt tất cả thiện hữu vi.
Tâm Bồ-đề như núi chúa vĩ đại, vượt trên tất cả thế gian.
Tâm Bồ-đề chính là nơi quay về, không ngăn tất cả ai muốn người đến.
Tâm Bồ-đề chính là việc lợi ích có ý nghĩa, có khả năng trừ tất cả việc suy thoái buồn bậc.
Tâm Bồ-đề chính là ngọc đẹp, có khả năng làm cho tất cả đều vui mừng.
Tâm Bồ-đề như hội bố thí lớn, làm cho tâm tất cả chúng sinh đều sung mãn.
Tâm Bồ-đề chính là Bậc Tối thắng, tâm của các chúng sinh không thể sánh kịp.
Tâm Bồ-đề giống như kho chứa, có khả năng chứa pháp của tất cả chư Phật. Tâm Bồ-đề như sự khéo trì tụng, có khả năng gom hết hạnh nguyện của các Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề như người có khả năng bảo hộ, tùy thuận nuôi lớn tất cả pháp. Tâm Bồ-đề như người có khả năng làm lợi ích, có thể chuyển hóa tất cả pháp bất thiện.
Tâm Bồ-đề như lưới báu của trời Đế Thích, có khả năng chinh phục A-tu-la phiền não.
Tâm Bồ-đề như gió Bà-lầu-la, có khả năng làm lay động tất cả những người đáng được giáo hóa.
Tâm Bồ-đề như lửa của trời Đế Thích, có khả năng thiêu rụi tất cả tập mê hoặc.
Tâm Bồ-đề như tháp Phật, tất cả thế gian đều phải cúng dường.
Thiện nam! Tâm Bồ-đề thành tựu vô lượng, vô biên công đức tối thắng như thế.
Tóm lại, nên biết nó chính là công đức của tất cả pháp Phật. Vì sao? Vì nhờ tâm Bồ-đề mà sinh ra bánh xe hạnh của tất cả Bồ-tát. Tất cả các Đức Như Lai trong ba đời ở khắp mười phương, đều sinh ra từ tâm Bồ-đề.
Thế nên, thiện nam! Người nào có khả năng phát tâm Vô thượng Bồ-đề, tức là đã sinh ra vô lượng công đức và có khả năng nắm giữ hết đạo Nhất thiết trí.
