Phật Giáo Nhập Thế Và Phát Triển (Quyển III)

Chương 58: Hướng về 1000 năm Thăng Long – Hà Nội (Trang 459 - 466)

HƯỚNG VỀ 1000 NĂM
THĂNG LONG – HÀ NỘI
Tham luận tại Hội thảo khoa học “Thành phố Hồ Chí Minh
hướng về 1000 năm Thăng Long – Hà Nội”

thưa quý vị,
Việt Nam đã thành lập quốc gia Văn Lang từ thời vua Hùng dựng nước nơi đất Phong Châu. Từ đó bờ cõi nước ta được mở rộng lần, cho đến thành Đại La được xây dựng trở thành trung tâm nước Việt, nuôi dưỡng ý chí độc lập và phát triển đất nước. Khi lên ngôi, vua Lý Thái Tổ đã ban chiếu dời đô từ Hoa Lư – Ninh Bình về thành Đại La (1010) và cho đổi tên Đại La thành Thăng Long – Hà Nội ngày nay.
Một nghìn năm trước, đức vua Lý Thái Tổ, húy là Lý Công Uẩn xuất thân từ chốn Thiền môn. Ngài đã được Quốc sư Vạn Hạnh giáo dưỡng, đào tạo thành bậc văn võ song toàn, lại thêm bẩm chất thông minh xuất chúng và thấm nhuần tinh thấn yêu nước thương dân; cho nên, đức vua Lý Thái Tổ đã xây dựng và phát triển

đất nước Đại Việt huy hoàng dưới sự soi sáng của giáo lý Phật Đà. Ngài đã mở đầu cho triều đại nhà Lý hưng thịnh dài lâu đến 216 năm và được sử sách lưu danh thơm là triều đại thuần từ nhất trong lịch sử nước ta.
Và từ đó, cha ông chúng ta đã mở rộng bờ cõi về phương Nam đến Thành phố Hồ Chí Minh và cho đến tận mũi Cà Mau ngày nay. Với công sức vô biên và sự gian khổ vô cùng mà tổ tiên chúng ta đã xả thân cho sự hình thạnh đất nước trải dài hình chữ S này, ngày nay chúng ta mới có được một nước Việt Nam phát triển, hãnh diện sánh vai cùng bạn bè khắp năm châu.
Thành phố Hồ Chí Minh hiện là trung tâm văn hóa hội tụ được nhiều dân tộc cùng sống chung hài hòa và đặc biệt có thể nói đây là thành phố công nghiệp phát triển nhất của đất nước chúng ta trong thời kỳ hiện đại. Tuy nhiên, dù cho Thành phố Hồ Chí Minh được phát triển tốt đẹp như thế nào thì lẽ tất yếu, nguồn cội vẫn phát xuất từ Thăng Long – Hà Nội ngàn năm văn hiến.
Nếu được dòng lịch sử 1000 năm trước, đứng ở góc độ Phật giáo có thể khẳng định rằng sự dấn thân và đồng hành mật thiết của Phật giáo với dân tộc Việt Nam đã trải qua biết bao thăng trầm của lịch sử, an nguy luôn luôn có nhau, cùng chung sức dựng nước và giữ nước. Thật vậy, nhân vật lịch sử Phù Đổng Thiên Vương với sức mạnh phi thường, chỉ một ngựa sắt và một roi sắt đã đánh tan giặc Ân rồi biến mất trên núi Sóc Sơn;

câu chuyện này đã thể hiện rõ nét tinh thần không màng phú quý lợi danh của Phật giáo. Từ tinh thần Phù Đồng Thiên Vương được cụ thể hóa thành sự hiện hưu của những vị Thiền sư Việt Nam đắc đạo, mà đỉnh cao là tấm gương sáng ngời của Quốc sư Vạn Hạnh.
Các bậc cao Tăng đã xả thân giúp nước theo tinh thần vô ngã vị tha, lấy dân làm gốc. Cho nên, khi nhận thấy triều đình nhà tiền Lê mục nát, Quốc sư Vạn Hành đã không đi theo lối mòn của cách sống hủ bại là “Phải trung thành với vua” để tôn con cháu Lê Ngọa Triều lên nối ngôi. Và quốc sư Vạn Hạnh cũng không lợi dụng quyền lực là cố vấn vua Lê để tự xưng ngôi báu. Trái lại, Ngài giúp vua Lý Thái Tổ mở ra triểu đại nhà Lý với mục tiêu duy nhất là làm cho đất nước thái bình thịnh vượng và nhân dân được an cư lạc nghiệp mà thôi. Cũng với tinh thần vô ngã vị tha luôn soi sáng cho mọi việc làm phò vua giúp nước, mà về sau, chúng ta thấy khi đã hoàn thành được đại sự cho dân tộc rồi, các vị Thánh Tăng này đã nhẹ nhàng bỏ lại phía sau áo mão cân đai của triều đình, để trở về nếp sống tu hành giải thoát.
Qua những thành quả rực rỡ về mọi lãnh vực: văn hóa, kinh tế, chính trị, ngoại giao, quốc phòng còn ghi dấu ấn trong lịch sử nước ta đã cho thấy sự kết hợp một cách sâu sắc của Quốc sư Vạn Hạnh với đức vua Lý Thái Tổ trong việc trị nước an dân theo tinh thần vô ngã vị tha của đạo Phật. Nhờ đó, nhà vua đã thành công

một cách nhẹ nhàng trong việc thu nhiếp được nhân tâm và tập hợp được quần chúng cùng chung xây dựng đất nước hưng thịnh, mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân ta.
Ngoài Quốc sư Vạn Hạnh là vị trụ cột cho sự hưng thịnh của triều Lý, còn có rất nhiều Thiền sư khác như Khuông Việt, Minh Không, Viên Thông, Thảo Đường, v.v…là những tiềm lực tích cực cho nhà Trần tiếp tục việc trị nước an dân, chẳng những giữ vững giang sơn gấm vóc mà còn mở rộng bờ cõi đến Quy Nhơn, Bình Định.
Trải qua 175 năm đời Trần, kinh đô Thăng Long vẫn tiếp tục ngời sáng với đức tài an bang tế thế của các vị minh quân. Thật vậy, sự hiện hữu của nhà vua hay vị tướng chứng ngộ Phật pháp khi đang lãnh đạo đất nước như vua Trần Thái Tông và Tuệ Trung Thượng sĩ. Hoặc vị vua cởi bỏ long bào, khoác áo cà sa và đắc đạo như đức vua Trần Nhân Tông, Điều ngự Giác hoàng. Ngài là vị Tổ khai sáng dòng Thiền Trúc Lâm Yên Tử, một dòng Thiền đặc sắc có một không hai của Phật giáo Việt Nam.
Điều hành chính sự theo tinh thần vô ngã vị tha, đức vua Lý Thái Tổ đã tập hợp được sức mạnh của quần chúng ủng hộ triều đình trong việc phát triển đất nước; một lần nữa, nét đặc sắc này lại được vua tôi nhà Trần tiếp tục phát sáng thêm. Thật vậy, đến đời vua

Trần Nhân Tông, với tinh thần vị tha vô ngã, lấy dân làm gốc đã tạo thành sức mạnh tổng hợp toàn dân qua hai cuộc hội nghị rực sáng tinh thần dân chủ là hội nghị Bình Than và Diên Hồng, kết thành một sức mạnh thần kỳ mới đánh đuổi được giặc Nguyên Mông từng khét tiếng xâm chiếm được nhiều nước trên thế giới.
Với những thành quả vô cùng tốt đẹp mà Phật giáo thời Lý Trần đã góp phần cho nước nhà hưng thịnh như vậy, cho nên Phật giáo đã được kính trọng như là một tôn giáo thân thương luôn đồng lao cộng khổ với dân tộc Việt.
Từ nguồn cội 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, tổ tiên chúng ta đã mở mang bờ cõi về phương Nam và biển Đông rộng lớn. Ngày nay, từ Thành phố Hồ Chí Minh mà nhìn lại thời kỳ kháng Pháp chống Mỹ, lịch sử còn ghi dấn ấn son sắt của các vị Hòa thượng Minh Nguyệt, Hòa thượng Pháp Tràng ở Mỹ Tho, Hòa thượng Bửu Đăng, Hòa thượng Pháp Dõng ở Gia Định, Hòa thượng Pháp Hoa ở Gò Công, Hòa thượng Trí Độ ở Bình Định, Hòa thượng Thế Long ở Nam Định, Hòa thượng Thiện Hào ở Saigon, v.v…
Ngoài việc che giấu cán bộ, tiếp tế cho cách mạng, hoặc tham gia trực tiếp vào cuộc kháng chiến, một điểm đắc sắc khác của giới Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh là góp phần đáng kể vào phong trào vận động được quần

chúng ủng hộ cách mạng và làm cho giặc bị suy yếu, tiếp sức cho việc giải phóng đất nước được dễ dàng thêm.
Và tiếp theo, có thể khẳng định rằng nhờ sự sát nhập nhuần nhuyễn của giới Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh với các phong trào quần chúng và tạo thành phong trào tranh đấu cao độ vào năm 1963, đã xây dựng được sức mạnh thật sự trong việc lật đổ chính quyền Ngô Đình Diệm.
Đặc biệt là ngọn lửa từ bi ngời sáng của Hòa thượng Thích Quảng Đức nói lên tinh thần vô ngã vị tha của đạo Phật đã làm rung động trái tim của nhân dân Việt Nam và cả nhân dân thế giới; đồng thời cũng làm suy yếu lực lượng thống trị của chính quyền thời bấy giờ Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh vẫn tiếp tục và sau cùng, con đường đấu tranh giải phóng dân tộc đạt đến đỉnh cao trong lịch sử nước nhà vào ngày 30 tháng 4 năm 1975 đã kết thúc công cuộc trường kỳ kháng chiến của nhân dân Việt Nam, thống nhất đất nước hoàn toàn.
Có thể khẳng định rằng tất cả những thành quả nói trên cảu giới Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và giới Phật giáo Việt Nam nói chung đã tiếp nối ngọn lửa thiêng 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, ngọn lửa tỏa sáng sức mạnh tập hợp quần chúng từ thời Phật giáo Lý – Trần.

Thưa quý vị,
Ngày hôm nay, chúng ta kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội chính là nhắc đến đạo Phật. Và nhắc đến đạo Phật là nhắc đến tinh thần vị tha vô ngã, tất cả đều vì nhân dân, vì sự sống an lạc cho chư Thiên là loài người. Đó là ánh đuốc soi đường ngàn đời của các bậc tiền bối hữu công đã làm nên sự nghiệp vẻ vang cho đất nước Việt Nam thái bình, độc lập, tự chủ.
Với nền tảng tốt đẹp mà Phật giáo đã xây dựng được cho dân tộc Việt trải qua hàng ngàn năm, chúng tôi tin tưởng rằng Tăng Ni và Phật tử Việt Nam sẽ tiếp nối được tinh thần vị tha vô ngã của cha ông để xây dựng vai cùng bạn bè khắp năm châu. Và tinh thần vô ngã vị tha cũng là ngọn đèn của Phật Tổ soi sáng cho nhân dân Việt Nam luôn sống trong tình thương, trong hòa bình, trong ấm no, hạnh phúc. Kính chúc hội thảo thành công tốt đẹp và cảm ơn sự lắng nghe của quý vị

/66

CHÙA KHAI NGUYÊN

Xây dựng từ : 2010 - 2026, Ban Thông Tin - Truyền Thông Chùa Khai Nguyên.

Địa chỉ: Thôn Tây Ninh, Xã Đoài Phương, TP. Hà Nội