LỜI GIỚI THIỆU
Đức Phật Thích Ca Mâu Ni thành đạo dưới cội Bồ đề, nơi Bồ Đề Đạo Tràng tại xứ Ấn Độ. Hai mươi mốt ngày sau, Đức Thế Tôn đã lên đường thuyết pháp. Bài pháp đầu tiên là Tứ Diệu Đế, được Đức Thế Tôn tuyên thuyết tại vườn Lộc Uyển cho năm anh em Kiều Trần Như - năm người bạn đồng tu với Ngài. Từ đó Tam Bảo được thành lập, Tăng đoàn đầu tiên của Đạo Phật được hình thành. Thời đại Đức Phật, hai trung tâm truyền giáo và lưu trú của chư Tăng quy mô lúc bấy giờ là Tinh xá Trúc Lâm và Tinh xá Kỳ Hoàn.
Đạo Phật có mặt tại Việt Nam trên hai ngàn năm lịch sử, thịnh suy cùng dân tộc. Trên đất Giao Châu, đạo Phật đã có mặt rất sớm do các Tăng sĩ Ấn Độ theo tàu buôn của các thương nhân Ấn Độ đến Việt Nam bằng đường biển và đã xây dựng những thảo am làm nơi tu tập và cầu nguyện. Sau nầy các Thiền phái Tỳ Ni Đa Lưu Chi, Thảo Đường, Vô Ngôn Thông từ Trung Hoa truyền sang và tại Việt Nam có Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử đã ảnh hưởng rất lớn đời sống tâm linh của dân tộc Việt. Những ngôi chùa, những thảo am được xây dựng nhằm đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng cho quần chúng nhân dân có nơi sinh hoạt tín ngưỡng và lễ bái, trở thành ngôi nhà tâm linh để rèn luyện đạo đức tâm linh cho con người.
Thế kỷ thứ 17, nhiều Thiền sư người Trung Quốc theo tàu buôn của các thương nhân Trung Quốc đến các tỉnh miền Trung và Nam để xây dựng chùa hoặc thảo am để tu tập, như Thiền sư Siêu Bạch Nguyên Thiều khai sáng chùa Thập Tháp Di Đà, Thiền sư Hải Khiển Đức Sơn khai sáng chùa Long Khánh ở Bình Định; Thiền sư Minh Hoằng Tử Dung khai sáng chùa Ấn Tôn (chùa Từ Đàm) ở Thừa Thiên-Huế; Thiền sư Minh Hải Pháp Bảo khai sáng chùa Chúc Thánh ở Hội An, Quảng Nam....
Tại Bình Định, đạo Phật cũng đã có mặt từ lâu nhưng sự truyền thừa chưa có hệ thống. Đến khi Thiền sư Siêu Bạch Nguyên Thiều trác tích đất Quy Ninh (Bình Định) khai sơn Tổ đình Thập Tháp Di Đà năm 1683, từ đó đến nay nhiều ngôi Tổ đình, Tự viện,
Tịnh xá...được kiến tạo, nhiều thế hệ tiếp nối trùng tu, mở rộng, xây dựng mới đẹp đẽ khang trang nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng ngày càng phát triển trong tinh thần: "Phật pháp trường tồn, chúng sanh an lạc".
Năm 1993, tôi được duyên may gặp Đạo hữu Lộc Xuyên-Đặng Quí Địch, nhà nghiên cứu văn học tại phương trượng Tổ đình Thập Tháp, nhân việc trình thưa công việc Phật sự của Giáo Hội tỉnh nhà với Hòa thượng Thích Kế Châu, Trưởng Ban trị sự lúc bấy giờ. Đạo hữu Lộc Xuyên đến tham vấn với Hòa thượng Kế Châu về chữ "Nan" trong câu đối nơi tháp Tổ Tịnh Giác Thiện Trì Thiền sư của chùa Linh Phong, Phù Cát. Tôi đã đọc những tác phẩm của Đạo hữu viết về Bình Định và gợi ý với Đạo hữu làm sao có một tác phẩm viết về Phật Giáo Bình Định. Đạo hữu đã hoan hỷ nhận lời và bắt tay vào công việc. Ba năm dài ròng rã, Đạo hữu đã chịu khó chịu khổ đi đến từng ngôi Tổ đình, ngôi chùa, tịnh xá...để đọc các bi ký, long vị, các tài liệu liên hệ với ngôi tự viện đó bằng nhiều phương tiện khác nhau như đi bộ, đi xe đạp, hoặc nhờ bạn bè thân hữu chở bằng xe máy, đã tập hợp tư liệu viết thành bộ sách NHỮNG NGÔI CHÙA TIÊU BIỂU TRONG TỈNH BÌNH ĐỊNH, gồm ba tập Thượng, Trung và Hạ, bản thảo dày gần 2.500 trang giấy viết tay khổ lớn. Bộ sách nầy Đạo hữu Lộc Xuyên khởi viết từ năm 1998 đến năm 2000 mới hoàn tất. Đây là công trình biên soạn của một cá nhân nên chắc chắn không làm sao không có những thiếu sót và chủ quan nhất định trong tác phẩm, nhưng đứng về mặt tư liệu lịch sử thì có nhiều vấn đề chúng ta cần trân trọng và bảo tồn. Trải qua thời gian trên 10 năm, cơ duyên chưa hội đủ nên bộ sách nầy vẫn còn là cảo bản.
Nay Đại Đức Thích Như Tịnh và các vị thiện hữu nhận thấy đây là một công trình biên soạn khá công phu và có nhiều tư liệu quý báu trong bộ sách nầy, đồng thời nhằm phát huy những nhân tố văn hóa dân tộc của tác phẩm nên đã phát tâm vận động ấn tống bộ sách nầy vào các năm 2011 đến 2014.
Tập Thượng Quyển Thượng bộ sách NHỮNG NGÔI CHÙA TIÊU BIỂU TRONG TỈNH BÌNH ĐỊNH ra mắt độc giả trong năm 2011, đây là một cố gắng rất lớn của Tác giả, nhà tài trợ. Chúng tôi xin thành tâm tán thán công đức biên soạn của Đạo hữu Lộc Xuyên, Đại Đức Thích Như Tịnh và quý thiện hữu tài trợ xuất bản bộ sách nầy.
Trân trọng kính giới thiệu đến Chư tôn Giáo phẩm, Chư tôn đức Tăng Ni, quý Phật tử và quý độc giả bộ sách NHỮNG NGÔI CHÙA TIÊU BIỂU TRONG TỈNH BÌNH ĐỊNH.
Xin trân trọng giới thiệu cùng độc giả.
Viết tại Tổ đình Long Khánh, Thành phố Quy Nhơn.
Ngày mồng 1 tháng 6 năm Tân Mão (01/7/2011)
Sa môn THÍCH NGUYÊN PHƯỚC
Ủy viên Hội đồng Trị sự GHPGVN
Phó Trưởng ban thường trực Ban trị sự GHPG Bình Định
Trụ trì Tổ đình Long Khánh, Thành phố Quy Nhơn.