thì mắc lỗi, “đảo hợp”, nghĩa là hợp lộn ngược, không đúng quy tắc.
Trái lại, một dị dụ tự nó bao hàm hai tính cách khác hẳn với tính cách của tôn và của nhân. Nên ở dị dụ phải dùng ly tác pháp, nghĩa là khi nêu dị dụ, trước phải xa lìa với tính cách của tôn, sau mới tiếp xa lìa với tính cách của nhân. Như trên, những gì “không phải chết” thì đều “không phải sinh vật” mới đúng. Nếu nói: “Những gì không phải sinh vật đều không phải chết”, thì mắc lỗi “đảo ly”, không đúng quy tắc.
D. TỔNG KẾT VỀ CHƠN NĂNG LẬP
Một luận thức năng lập đúng đắn như sau:
– Tôn: Tiếng là vô thường.
– Nhân: Vì do nhân duyên tác động mà có.
– Đồng dụ: Những gì do nhân duyên tác động mà có, đều vô thường (lý dụ), như cái bình (sự dụ, hợp tác pháp).
– Dị dụ: Những gì chẳng phải vô thường đều không do nhân duyên tác động mà có ra, (lý dụ) như hư không (sự dụ, ly tác pháp).
Ở đây tôn y “tiếng”, “vô thường” đều được hai bên công nhận. nhưng kết hợp tiếng và vô thường lại với nhau bằng một hệ từ “là”, thành tôn thể “tiếng là vô thường” thì chỉ bên lập công nhận, chứ bên địch không công nhận (bên địch ở đây chỉ cho phái Thanh thường