Trí Tịnh Toàn Tập - Tập 5 - Kinh Bát Nhã Ba La Mật
Tác giả: Hòa Thượng Thích Trí Tịnh. Năm xuất bản: 2011. Số trang: 757.
Chương 21: KINH MA-HA
Ngài Phú Lâu Na Ða La Ni Tử bạch đức Phật: "Bạch đức Thế Tôn! Con cũng thích nói sở dĩ mà Bồ tát được gọi là đại Bồ tát”. Ý kiến bạn đọc
BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT
THỨ MƯỜI LĂM
Ðức Phật bảo Ngài Phú Lâu Na: "Ông cứ nói”.
Ngài Phú Lâu Na nói: "Bồ tát nầy đại thệ trang nghiêm, Bồ tát nầy phát xu Ðại thừa, Bồ tát nầy ngồi nơi Ðại thừa, nên Bồ tát nầy được gọi là đại Bồ tát”.
Ngài Xá Lợi Phất hỏi: "Thế nào gọi là đại thệ trang nghiêm?".
Ðại Bồ tát chẳng phân biệt là vì bao nhiêu người mà an trụ Ðàn na ba la mật và thực hành Ðàn na ba la mật. Mà chính là vì tất cả chúng sanh mà đại Bồ tát an trụ Ðàn na ba la mật và thực hành Ðàn na ba la mật.
Như Ðàn na ba la mật, về Thi la, Sằn đề, Tỳ lê gia, Thiền na và Bát nhã ba la mật cũng vậy. Chẳng phải vì bao nhiêu người, mà chính là vì tất cả chúng sanh mà đại Bồ tát an trụ Bát nhã ba la mật và thực hành Bát nhã ba la mật.
Ðại Bồ tát đại thệ trang nghiêm, chẳng hạn cuộc trong một số chúng sanh. Chẳng nghĩ rằng: Tôi sẽ cứu độ những người nầy mà chẳng độ các người kia. Cũng chẳng nói rằng: “Tôi sẽ làm cho những người nầy đến Vô thượng Bồ đề còn những người kia thì không”. Ðại Bồ tát vì tất cả chúng sanh mà đại thệ trang nghiêm.
Ðại Bồ tát lại nghĩ rằng: Tôi sẽ tự đầy đủ Ðàn na ba la mật nhẫn đến tự đầy đủ Bát nhã ba la mật, cũng làm cho tất cả chúng thực hành sáu ba la mật.
Lại nầy Ngài Xá Lợi Phất! Lúc thực hành Ðàn na ba la mật, đại Bồ tát có bố thí bao nhiêu đều đúng với tâm Nhứt thiết trí, cùng chung với tất cả
Lúc thực hành Ðàn na ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà bố thí, chẳng hướng đến quả Thanh văn, Bích chi Phật. Ðây gọi là Thi la ba la mật đại thệ trang nghiêm lúc thực hành Ðàn na ba la mật.
Lúc thực hành Ðàn na ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà bố thí. Tin chịu ưa thích nơi pháp bố thí nầy. Ðây gọi là Sằn đề ba la mật đại thệ trang nghiêm lúc thực hành Ðàn na ba la mật.
Lúc thực hành Ðàn na ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà bố thí. Luôn siêng năng bố thí như vậy không thôi nghĩ. Ðây gọi là Tỳ lê gia ba la mật đại thệ trang nghiêm lúc thực hành Ðàn na ba la mật.
Lúc thực hành Ðàn na ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà bố thí. Thường nhiếp tâm chẳng để móng tâm Thanh văn, Bích chi Phật. Ðây gọi là Thiền na ba la mật đại thệ trang nghiêm lúc thực hành Ðàn na ba la mật.
Lúc thực hành Ðàn na ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà bố thí. Quán các
Ðại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí, chẳng lấy, chẳng được những tướng của ba la mật, phải biết đó là đại Bồ tát đại thệ trang nghiêm.
Lại nầy Ngài Xá Lợi Phất! Lúc thực hành Thi la ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà bố thí, cùng chung với tất cả chúng sanh hướng về Vô thượng Bồ đề. Ðây gọi là đại Bồ tát Ðàn na ba la mật đại thệ trang nghiêm lúc thực hành Thi la ba la mật.
Lúc thực hành Thi la ba la mật, đối với các pháp nầy, đại Bồ tát tin chịu ưa thích. Ðây gọi là Sằn đề ba la mật đại thệ trang nghiêm lúc thực hành Thi la ba la mật.
Lúc thực hành Thi la ba la mật, đại Bồ tát siêng tu chẳng nghĩ. Ðây gọi là Tỳ lê gia ba la mật đại thệ trang nghiêm lúc thực hành Thi la ba la mật.
Lúc thực hành Thi la ba la mật, đại Bồ tát chẳng nhiếp thọ tâm Thanh văn, Bích chi Phật. Ðây gọi là Thiền na ba la mật đại thệ trang nghiêm lúc thực hành Thi la ba la mật.
Ðại Bồ tát lúc thực hành Thi la ba la mật, nhiếp cả năm ba la mật kia nên gọi là đại thệ trang nghiêm.
Lại nầy Ngài Xá Lợi Phất! Lúc thực hành Sằn đề ba la mật, đại Bồ tát cùng chung với tất cả chúng sanh hướng về Vô thượng Bồ đề. Ðây gọi là Ðàn na ba la mật lúc thực hành Sằn đề ba la mật.
Lúc thực hành Sằn đề ba la mật, đại Bồ tát chỉ thọ tâm Nhứt thiết trí mà chẳng thọ tâm Thanh văn, Bích chi Phật. Ðây gọi là Thi la ba la mật lúc thực hành Sằn đề ba la mật.
Lúc thực hành Sằn đề ba la mật, đại Bồ tát thân tâm tinh tấn chẳng thôi nghĩ đúng với tâm Nhứt thiết trí. Ðây gọi là Tỳ lê gia ba la mật lúc thực hành Sằn đề ba la mật.
Lúc thực hành Sằn đề ba la mật, đại Bồ tát nhiếp tâm một chỗ, dầu có bị đau khổ cũng chẳng tán loạn. Ðây gọi là Thiền na ba la mật lúc thực hành Sằn đề ba la mật.
Ðại Bồ tát lúc thực hành Sằn đề ba la mật nhiếp cả các môn ba la mật kia nên gọi là đại thệ trang nghiêm.
Lại nầy Ngài Xá Lợi Phất! Lúc thực hành Tỳ lê gia ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà bố thí, chẳng để thân tâm giải đãi. Ðây gọi là Ðàn na ba la mật lúc thực hành Tỳ lê gia ba la mật.
Lúc thực hành Tỳ lê gia ba la mật, đại Bồ tát thỉ chung vẫn trì giới thanh tịnh đầy đủ. Ðây gọi là Thi la ba la mật lúc thực hành Tỳ lê gia ba la mật.
Lúc thực hành Tỳ lê gia ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà tu hành nhẫn nhục. Ðây gọi là Sằn đề ba la mật lúc thực hành Tỳ lê gia ba la mật.
Lúc thực hành Tỳ lê gia ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà nhiếp tâm ly dục nhập các môn thiền định. Ðây gọi là Thiền na ba la mật lúc thực hành Tỳ lê gia ba la mật.
Ðại Bồ tát lúc thực hành Tỳ lê gia ba la mật nhiếp cả các môn ba la mật kia nên gọi là đại thệ trang nghiêm.
Lại nầy ngài Xá Lợi Phất! Lúc thực hành Thiền na ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà bố thí, tâm vẫn ở trong định không xao động. Ðây gọi là Ðàn na ba la mật lúc thực hành Thiền na ba la mật.
Lúc thực hành Thiền na ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà trì giới, do sức thiền định nên các pháp phá giới không xen vào được. Ðây gọi là Thi la ba la mật lúc thực hành Thiền na ba la mật.
Lúc thực hành Thiền na ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí, vì sức từ bi tam muội nên nhẫn chịu tất cả khổ hại. Ðây gọi là Sằn đề ba la mật lúc thực hành Thiền na ba la mật.
Lúc thực hành Thiền na ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí, nơi thiền định chẳng ham, chẳng chấp, thường cầu tăng tiến từ một
Lúc thực hành Thiền na ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí, không y chỉ nơi tất cả pháp, cũng chẳng thọ sanh theo thiền. Ðây gọi là Bát nhã ba la mật lúc thực hành Thiền na ba la mật.
Ðại Bồ tát lúc thực hành Thiền na ba la mật, nhiếp cả các môn ba la mật kia nên gọi là đại thệ trang nghiêm.
Lại nầy Ngài Xá Lợi Phất! Lúc thực hành Bát nhã ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà bố thí, không lẫn tiếc những sở hữu trong thân, ngoài thân; chẳng thấy người cho, kẻ thọ và tài vật. Ðây gọi là Ðàn na ba la mật lúc thực hành Bát nhã ba la mật.
Lúc thực hành Bát nhã ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí nên không thấy có hai sự trì giới và phá giới. Ðây gọi là Thi la ba la mật lúc thực hành Bát nhã ba la mật.
Lúc thực hành Bát nhã ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí, chẳng thấy kẻ mắng nhiếc, kẻ đánh đập, kẻ giết hại, cũng chẳng thấy dùng pháp không nầy để nhẫn nhục. Ðây gọi là Sằn đề ba la mật lúc thực hành Bát nhã ba la mật.
Lúc thực hành Bát nhã ba la mật, đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà nhập thiền định, quán các thiền định ly tướng, tướng Không, tướng vô tướng, tướng vô tác. Ðây gọi là Thiền na ba la mật lúc thực hành Bát nhã ba la mật.
Ðại Bồ tát lúc thực hành Bát nhã ba la mật, nhiếp cả năm môn ba la mật kia nên gọi là đai thệ trang nghiêm
Bồ tát đại thệ trang nghiêm nầy được chư Phật nười phương hoan hỷ xưng danh giữa đại chúng để ca ngợi rằng cõi nước đó có đại Bồ tát đó đại thệ trang nghiêm, thành tựu chúng sanh, thành tịnh Phật quốc.
Ngài Xá Lợi Phất hỏi: "Thế nào là đại Bồ tát phát xu đại thừa?".
Ngài Phú Lâu Na Di Ða La Ni Tử nói:
Lúc thực hành sáu ba la mật, đại Bồ tát xa lìa ái dục cùng những pháp ác bất thiện, ly sanh hỷ lạc hữu giác hữu quán nhập Sơ thiền, nhẫn đến xả niệm thanh tịnh nhập Tứ thiền, dùng tâm từ bi hỷ
Bồ tát nầy an trụ trong thiền vô lượng tâm nghĩ rằng: Tôi sẽ được Nhứt thiết chủng trí vì dứt sạch phiền não cho tất cả chúng sanh nên sẽ vì họ mà thuyết pháp. Ðây gọi là Ðàn na ba la mật lúc đại Bồ tát thực hành Thiền na ba la mật.
Nếu đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà tu tứ thiền và trụ trong tứ thiền chẳng nạp thọ tâm Thanh văn, Bích chi Phật. Ðây gọi là Thi la ba la mật lúc đại Bồ tát thực hành Thiền na ba la mật.
Nếu đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí nhập các thiền mà nghĩ rằng: Tôi vì dứt phiền não cho tất cả chúng sanh nên sẽ thuyết pháp, nơi đây nhẫn thọ ưa thích. Ðây gọi là Sằn đề ba la mật lúc đại Bồ tát thực hành Thiền na ba la mật.
Nếu đại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí nhập các thiền, bao nhiêu thiện căn đều hướng về Nhứt thiết trí, siêng tu không thôi nghỷ. Ðây gọi là Tỳ lê gia ba la mật lúc đại Bồ tát thực hành Thiền na ba la mật.
Ðây gọi là đại Bồ tát phát xu Ðại thừa vậy.
Lại nầy Ngài Xá Lợi Phất! Ðại Bồ tát phát xu Ðại thừa thực hành từ tâm nghĩ rằng: Tôi sẽ làm cho tất cả chúng sanh được an lạc. Nhập bi tâm nghĩ rằng: Tôi sẽ cứu tế tất cả chúng sanh. Nhập hỷ tâm nghĩ rằng: Tôi sẽ độ tất cả chúnh sanh. Nhập xã tâm nghĩ rằng tôi sẽ làm cho tất cả chúng sanh được lậu tận. Ðây gọi là Ðàn na ba la mật lúc đại Bồ tát thực hành tứ vô lượng tâm.
Ðại Bồ tát thực hành tứ vô lượng tâm tam muội nầy chỉ hướng về Nhứt thiết trí mà chẳng hướng đến Thanh văn, Bích chi Phật. Ðây gọi là Thi la ba la mật lúc đại Bồ tát thực hành tứ vô lượng tâm.
Ðại Bồ tát thực hành tứ vô lượng tâm chẳng tham quả Thanh văn, Bích chi Phật, chỉ nhẫn thọ ưa thích nhất thiết trí. Ðây gọi là Sằn đề ba la mật lúc đại Bồ tát thực hành tứ vô lượng tâm.
Ðại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà thực
Ðại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí nhập vô lượng tâm tam muội, cũng chẳng thọ sanh theo thiền vô lượng tâm. Ðây gọi là phương tiện Bát nhã ba la mật lúc đại Bồ tát thực hành tứ vô lượng tâm. Ðây gọi là đại Bồ tát phát xu Ðại thừa vậy.
Lại nầy ngài Xá Lợi Phất! Ðại Bồ tát đúng với tâm Nhứt thiết trí mà tu tứ niệm xứ đến bát Thánh đạo phần; đúng với tâm Nhứt thiết trí mà tu ba môn giải thoát đến mười tám pháp bất cộng. Ðây gọi là đại Bồ tát phát xu Ðại thừa.
Lại nầy Ngài Xá Lợi Phất! Vì pháp dụng trí huệ trong nội Không của Bồ tát vô sở đắc vậy. Nhẫn đến vì pháp dụng trí huệ trong vô pháp hữu pháp Không vô sở đắc vậy. Ðây gọi là đại Bồ tát phát xu Ðại Thừa.
Lại nầy Ngài Xá Lợi Phất! trong tất cả pháp, đại Bồ tát trí huệ chẳng loạn, chẳng định. Ðây gọi là đại Bồ tát phát xu Ðại thừa.
Lại nầy Ngài Xá Lợi Phất! Ðại Bồ tát trí huệ chẳng phải thường, chẳng phải vô thường; trí huệ chẳng phải lạc, chẳng phải khổ; chẳng phải thiệt, chẳng phải không hư; chẳng phải ngã, chẳng phải
Lại nầy Ngài Xá Lợi Phất! Ðại Bồ tát trí huệ chẳng đi trong ba thì gian quá khứ, hiện tại, vị lai; cũng chẳng phải là chẳng biết rõ ba thì gian. Ðây gọi là đại Bồ tát phát xu Ðại thừa, vì pháp dụng vô sở đắc vậy.
Lại nầy Ngài Xá Lợi Phất! Ðại Bồ tát trí huệ chẳng đi trong ba cõi Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, cũng chẳng phải là chẳng biết rõ ba cõi, vì pháp dụng vô sở đắc vậy. Ðây gọi là đại Bồ tát phát xu Ðại thừa.
Lại nầy Ngài Xá Lợi Phất! Ðại Bồ tát trí huệ chẳng đi trong pháp thế gian, pháp xuất thế gian; pháp hữu vi, pháp vô vi; pháp hữu lậu, pháp vô lậu; cũng chẳng phải là chẳng biết rõ tất cả pháp, vì pháp dụng vô sở đắc vậy. Ðây gọi là đại Bồ tát phát xu Ðại thừa.