Tìm kinh sách
Kinh Trung Bộ 2
Tác giả: Hòa thượng Thích Minh Châu. Dịch giả: Hòa thượng Thích Minh Châu. Hiệu đính Pali: Theravāda Edition. Năm xuất bản: 2012. Số trang: 652.
Chương 5: 76. Kinh Sandaka (Trang 15 - 28)
76. KINH SANDAKA
Sandaka Sutta[1]
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn trú ở Kosambī (Kiều-thưởng-di), tại tu viện Ghosita (Cù-sư-la). Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka trú ở hang Pilakkha với đại chúng du sĩ, khoảng độ năm trăm du sĩ. Rồi Tôn giả Ānanda, vào buổi chiều, từ thiền tịnh độc cư đứng dậy, và nói với các Tỷ-kheo:
– Chư Hiền, chúng ta hãy đi đến Devakaṭasobbha để xem hang.
– Thưa vâng, Hiền giả.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ānanda. Rồi Tôn giả Ānanda với một số đông Tỷ-kheo đi đến Devakaṭasobbha. Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka ngồi với đại chúng du sĩ đang lớn tiếng, cao tiếng, to tiếng bàn luận nhiều vấn đề phù phiếm[2] như câu chuyện về vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại thần, câu chuyện về binh lính, các câu chuyện hãi hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về đồ mặc, câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa, câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu chuyện về thị trấn, câu chuyện về thành phố, câu chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã chết, các câu chuyện tạp thoại, câu chuyện về hiện trạng của thế giới, hiện trạng của đại dương, câu chuyện về hiện hữu và không hiện hữu. Du sĩ Sandaka thấy Tôn giả Ānanda từ xa đi đến, thấy vậy liền khuyến cáo chúng của mình:
– Các Tôn giả hãy nhỏ tiếng! Các Tôn giả hãy lặng tiếng! Nay đệ tử của Sa-môn Gotama, Sa-môn Ānanda đang đến. Khi nào các đệ tử của Sa-
Một thời Thế Tôn trú ở Kosambī (Kiều-thưởng-di), tại tu viện Ghosita (Cù-sư-la). Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka trú ở hang Pilakkha với đại chúng du sĩ, khoảng độ năm trăm du sĩ. Rồi Tôn giả Ānanda, vào buổi chiều, từ thiền tịnh độc cư đứng dậy, và nói với các Tỷ-kheo:
– Chư Hiền, chúng ta hãy đi đến Devakaṭasobbha để xem hang.
– Thưa vâng, Hiền giả.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ānanda. Rồi Tôn giả Ānanda với một số đông Tỷ-kheo đi đến Devakaṭasobbha. Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka ngồi với đại chúng du sĩ đang lớn tiếng, cao tiếng, to tiếng bàn luận nhiều vấn đề phù phiếm[2] như câu chuyện về vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại thần, câu chuyện về binh lính, các câu chuyện hãi hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về đồ mặc, câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa, câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu chuyện về thị trấn, câu chuyện về thành phố, câu chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã chết, các câu chuyện tạp thoại, câu chuyện về hiện trạng của thế giới, hiện trạng của đại dương, câu chuyện về hiện hữu và không hiện hữu. Du sĩ Sandaka thấy Tôn giả Ānanda từ xa đi đến, thấy vậy liền khuyến cáo chúng của mình:
– Các Tôn giả hãy nhỏ tiếng! Các Tôn giả hãy lặng tiếng! Nay đệ tử của Sa-môn Gotama, Sa-môn Ānanda đang đến. Khi nào các đệ tử của Sa-
[1] Kinh Hán tạng tương đương là kinh Chân-đà (Đại. 2. 251b, 451a).
[2] Xem Vin. iv. 164; BD. iii. 82 v.v.. về các loại tạp thoại.
môn Gotama trú ở Kosambī, thời Sa-môn Ānanda này là một vị trong những vị ấy. Các Tôn giả ấy ưa mến trầm lặng, tu tập trong trầm lặng, tán thán trầm lặng, nếu biết chúng này trầm lặng, có thể ghé tại đây.
Rồi các du sĩ ấy đều im lặng. Tôn giả Ānanda đến chỗ du sĩ Sandaka. Du sĩ Sandaka thưa với Tôn giả Ānanda:
– Hãy đến, Tôn giả Ānanda! Thiện lai, Tôn giả Ānanda! Đã lâu Tôn giả Ānanda mới tạo cơ hội này, nghĩa là đến đây. Tôn giả Ānanda hãy ngồi! Đây là chỗ ngồi đã soạn sẵn.
Tôn giả Ānanda ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Du sĩ Sandaka lấy một ghế thấp khác rồi ngồi xuống một bên. Tôn giả Ānanda nói với du sĩ Sandaka đang ngồi một bên:
– Này Sandaka, nay các vị hội họp nhau ở đây, đang bàn vấn đề gì? Và câu chuyện gì giữa các vị bị gián đoạn?
– Tôn giả Ānanda, hãy gác một bên vấn đề chúng tôi đang hội họp bàn luận. Lát nữa Tôn giả Ānanda nghe lại cũng không khó khăn gì! Lành thay, nếu được Tôn giả Ānanda thuyết cho pháp thoại vị Đạo sư của mình!
– Vậy này Sandaka, hãy nghe và khéo tác ý, tôi sẽ giảng:
– Thưa vâng, Tôn giả.
Du sĩ Sandaka vâng đáp Tôn giả Ānanda. Tôn giả Ānanda nói như sau:
– Này Sandaka, bốn pháp phi phạm hạnh trú này, do Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và bốn pháp bất an phạm hạnh cũng được tuyên bố. Ở đây, người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện.
– Tôn giả Ānanda, bốn pháp phi phạm hạnh trú ấy là gì, do Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện?
– Ở đây, này Sandaka, có vị Đạo sư có thuyết lý như sau, có quan điểm như sau:[1] “Không có bố thí, không có lễ hy sinh, không có tế tự; không có quả dị thục các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời khác; không có mẹ, không có cha; không có loại hóa sanh; ở đời không có những vị Sa-
Rồi các du sĩ ấy đều im lặng. Tôn giả Ānanda đến chỗ du sĩ Sandaka. Du sĩ Sandaka thưa với Tôn giả Ānanda:
– Hãy đến, Tôn giả Ānanda! Thiện lai, Tôn giả Ānanda! Đã lâu Tôn giả Ānanda mới tạo cơ hội này, nghĩa là đến đây. Tôn giả Ānanda hãy ngồi! Đây là chỗ ngồi đã soạn sẵn.
Tôn giả Ānanda ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Du sĩ Sandaka lấy một ghế thấp khác rồi ngồi xuống một bên. Tôn giả Ānanda nói với du sĩ Sandaka đang ngồi một bên:
– Này Sandaka, nay các vị hội họp nhau ở đây, đang bàn vấn đề gì? Và câu chuyện gì giữa các vị bị gián đoạn?
– Tôn giả Ānanda, hãy gác một bên vấn đề chúng tôi đang hội họp bàn luận. Lát nữa Tôn giả Ānanda nghe lại cũng không khó khăn gì! Lành thay, nếu được Tôn giả Ānanda thuyết cho pháp thoại vị Đạo sư của mình!
– Vậy này Sandaka, hãy nghe và khéo tác ý, tôi sẽ giảng:
– Thưa vâng, Tôn giả.
Du sĩ Sandaka vâng đáp Tôn giả Ānanda. Tôn giả Ānanda nói như sau:
– Này Sandaka, bốn pháp phi phạm hạnh trú này, do Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và bốn pháp bất an phạm hạnh cũng được tuyên bố. Ở đây, người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện.
– Tôn giả Ānanda, bốn pháp phi phạm hạnh trú ấy là gì, do Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện?
– Ở đây, này Sandaka, có vị Đạo sư có thuyết lý như sau, có quan điểm như sau:[1] “Không có bố thí, không có lễ hy sinh, không có tế tự; không có quả dị thục các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời khác; không có mẹ, không có cha; không có loại hóa sanh; ở đời không có những vị Sa-
môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh, sau khi đã tự mình giác ngộ với thắng trí tuyên bố về đời này và đời sau. Con người này do bốn đại hợp thành, khi mệnh chung, địa đại quy nhập địa giới, thủy đại quy nhập thủy giới, hỏa đại quy nhập hỏa giới, phong đại quy nhập phong giới, các căn nhập vào hư không. (Bốn) người gánh quan tài với người nằm trong quan tài là năm[1] gánh người chết mang đi, đến chỗ hỏa táng và thốt ra những lời kể lể đặc tánh của người chết.[2] Các xương thành màu xám như chim bồ câu, và những vật cúng dường trở thành tro bụi. Chỉ có người ngu mới tán dương bố thí, lời nói của họ trống không, giả dối, vô ích khi họ chấp thuyết ‘có sự hiện hữu (atthikavāda).’[3] Kẻ ngu cũng như người trí, sau khi thân hoại mạng chung sẽ đoạn diệt, tiêu thất, không còn tồn tại sau khi chết.”
Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này, thuyết lý như vậy, quan điểm như vậy: ‘Không có bố thí, không có lễ hy sinh... (như trên)... không còn tồn tại sau khi chết.’ Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây[4] không phải ta làm; cái gì được sống ở đây không phải ta sống; nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: ‘Cả hai chúng ta, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ bị đoạn diệt, tiêu thất, sẽ không hiện hữu sau khi chết.’ Thật sự là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông tóc của vị Tôn sư này; trong khi ta sống trong gia đình được con cái bao bọc đoanh vây, thọ dụng chiên đàn kāsi, mang dùng vòng hoa, hương liệu phấn sáp, hưởng thọ vàng bạc,[5] và trong đời sau ta sẽ đồng đẳng với vị Tôn sư này về chỗ thọ sanh.[6] Như vậy, ta biết gì, thấy gì mà ta sẽ sống phạm hạnh dưới vị Đạo sư này?” Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi. Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ nhất, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện.
Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này, thuyết lý như vậy, quan điểm như vậy: ‘Không có bố thí, không có lễ hy sinh... (như trên)... không còn tồn tại sau khi chết.’ Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây[4] không phải ta làm; cái gì được sống ở đây không phải ta sống; nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: ‘Cả hai chúng ta, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ bị đoạn diệt, tiêu thất, sẽ không hiện hữu sau khi chết.’ Thật sự là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông tóc của vị Tôn sư này; trong khi ta sống trong gia đình được con cái bao bọc đoanh vây, thọ dụng chiên đàn kāsi, mang dùng vòng hoa, hương liệu phấn sáp, hưởng thọ vàng bạc,[5] và trong đời sau ta sẽ đồng đẳng với vị Tôn sư này về chỗ thọ sanh.[6] Như vậy, ta biết gì, thấy gì mà ta sẽ sống phạm hạnh dưới vị Đạo sư này?” Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi. Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ nhất, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện.
[1] Bốn người gánh mỗi chân quan tài, kẻ nằm trong quan tài là năm.
[2] Padāni.
[3] Atthikavāda, những vị xác nhận có hiện hữu. Ở đây, MA. iii. 227 là quan điểm cho rằng có kết quả của bố thí.
[4] Ettha. MA. iii. 228: trong Sa-môn pháp.
[5] Xem A. iii. 391, iv. 281.
[6] Xem A. iii. 347, v. 139.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư có thuyết lý như sau,[1] có quan điểm như sau: “Tự làm hay khiến người làm, chém giết hay khiến người chém giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu, gây phiền muộn hay khiến người gây phiền muộn, gây áo não hay khiến người gây áo não, tự mình gây sợ hãi hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp đoạt, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động như vậy không có tội ác. Nếu lấy một bánh xe sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất này, làm thành một đống thịt, thành một chồng thịt, cũng không vì vậy mà có tội ác, gây ra tội ác. Nếu đi trên bờ phía nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết và khiến người chém giết, đốt nấu và khiến người đốt nấu, cũng không vì vậy có tội ác, gây ra tội ác. Nếu đi trên bờ phía bắc sông Hằng bố thí và khiến người bố thí, tế lễ và khiến người tế lễ, cũng không vì vậy có phước báo, tạo nên phước báo. Bố thí, tự điều phục, tự chế ngự, nói thật, không có công đức, không tạo nên công đức.”
Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này, có thuyết lý như vậy, có quan điểm như vậy: ‘Tự làm, khiến người làm... (như trên)... không tạo nên công đức.’ Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm; cái gì được sống ở đây không phải ta sống; nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: ‘Hành động của cả hai (chúng ta) không tạo ra tội ác.’ Thật sự là quá độ... (như trên)... mà ta sẽ sống phạm hạnh dưới vị Đạo sư này?” Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi. Như vậy, này Sandaka, là phi phạm hạnh trú thứ hai, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã tuyên bố và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị Đạo sư có thuyết lý như vậy, có quan điểm như vậy:[2] “Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm ô; không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình sẽ bị nhiễm ô; không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh; không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình sẽ được thanh tịnh; không có lực,
Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này, có thuyết lý như vậy, có quan điểm như vậy: ‘Tự làm, khiến người làm... (như trên)... không tạo nên công đức.’ Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm; cái gì được sống ở đây không phải ta sống; nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: ‘Hành động của cả hai (chúng ta) không tạo ra tội ác.’ Thật sự là quá độ... (như trên)... mà ta sẽ sống phạm hạnh dưới vị Đạo sư này?” Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi. Như vậy, này Sandaka, là phi phạm hạnh trú thứ hai, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã tuyên bố và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị Đạo sư có thuyết lý như vậy, có quan điểm như vậy:[2] “Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm ô; không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình sẽ bị nhiễm ô; không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh; không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình sẽ được thanh tịnh; không có lực,
không có tinh tấn, không có nhân lực, không có cố gắng của người. Tất cả loài hữu tình, tất cả chúng sanh, tất cả sanh loại, tất cả sinh mạng đều không tự tại, không lực, không tinh tấn. Họ bị dắt dẫn, chi phối bởi định mệnh, bởi sự trùng hợp, bởi tự tánh. Họ hưởng thọ khổ lạc, y theo sáu sanh loại.”
Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này có thuyết lý như vậy, có quan điểm như vậy: ‘Không có nhân, không có duyên... (như trên)... họ hưởng thọ khổ lạc, y theo sáu sanh loại.’ Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm; cái gì được sống ở đây không phải ta sống; nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: ‘Cả hai chúng tôi, không có nhân, không có duyên sẽ được thanh tịnh.’ Thật sự là quá độ... (như trên)... mà ta sẽ sống theo hạnh ấy dưới vị Đạo sư này?” Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly phạm hạnh ấy và bỏ đi. Như vậy, này Sandaka, là phi phạm hạnh trú thứ ba, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư có thuyết lý như vậy, có quan điểm như vậy:[1] “Có bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá.[2] Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau. Chúng không thể ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc. Thế nào là bảy? Địa thân,[3] thủy thân, hỏa thân, phong thân, khổ, lạc, và thứ bảy là mạn.[4] Bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau. Chúng không thể ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc. Ở đây, không có người giết hại hoặc người bị giết hại; người nghe hoặc người nói; người biết hoặc người khiến cho biết; khi có một ai dùng lưỡi kiếm sắc bén chém đầu, thời không ai tước đoạt sanh mạng của ai cả,
Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này có thuyết lý như vậy, có quan điểm như vậy: ‘Không có nhân, không có duyên... (như trên)... họ hưởng thọ khổ lạc, y theo sáu sanh loại.’ Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm; cái gì được sống ở đây không phải ta sống; nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: ‘Cả hai chúng tôi, không có nhân, không có duyên sẽ được thanh tịnh.’ Thật sự là quá độ... (như trên)... mà ta sẽ sống theo hạnh ấy dưới vị Đạo sư này?” Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly phạm hạnh ấy và bỏ đi. Như vậy, này Sandaka, là phi phạm hạnh trú thứ ba, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư có thuyết lý như vậy, có quan điểm như vậy:[1] “Có bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá.[2] Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau. Chúng không thể ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc. Thế nào là bảy? Địa thân,[3] thủy thân, hỏa thân, phong thân, khổ, lạc, và thứ bảy là mạn.[4] Bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau. Chúng không thể ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc. Ở đây, không có người giết hại hoặc người bị giết hại; người nghe hoặc người nói; người biết hoặc người khiến cho biết; khi có một ai dùng lưỡi kiếm sắc bén chém đầu, thời không ai tước đoạt sanh mạng của ai cả,
[1] Xem D. i. 56, thuyết của Pakudha Kaccāyana. S. iii. 211.
[2] Xem D. i. 14.
[3] Pathavikāya. MA. iii. 229 nói đây cho là địa đại và địa đại sở tạo. Các đại khác cũng vậy.
[4] M. ở đây đọc là satt’ime, trái với sattame (thứ bảy) của D. i. 56.
lưỡi kiếm chỉ rơi vào giữa bảy thân mà thôi. Có tất cả là 14 trăm ngàn chủng loại thác sanh,[1] lại có thêm 60 một trăm và 6 một trăm. Có 5 một trăm loại nghiệp[2] và có 5 nghiệp (theo 5 căn),[3] lại có 3 nghiệp (về thân, khẩu, ý),[4] lại có toàn nghiệp (thân và khẩu),[5] bán nghiệp (ý),[6] có 62 đạo, 62 trung kiếp,[7] 6 giai cấp,[8] 8 nhân địa;[9] 4900 sanh nghiệp, 4900 kẻ du hành,[10] 4900 chỗ ở của loài Naga,[11] 2000 căn, 3000 cảnh địa ngục, 36 trần giới, 7 tưởng thai,[12] 7 vô tưởng thai,[13] 7 tiết thai[14] (sanh từ đốt, hay ly hệ thai?) 7 loài Thiên,[15] 7 loài Người,[16] 7 loài Quỷ, 7 hồ nước, 7 pavutas[17] (núi hay hồ nhỏ), 7000 pavutas, 700 papātās (vực thẳm), 7 mộng,[18] 700 mộng có 8.400.000 đại kiếp, trong thời gian ấy kẻ ngu và người trí, sau khi lưu chuyển, luân hồi, sẽ trừ tận khổ đau. Không có lời nguyện: ‘Với giới này, với giới cấm này, với khổ hạnh này, hay với phạm hạnh này,[19] tôi sẽ làm
[1] Quan điểm được xem là của Makkhali Gosāla, D. i. 53-54.
[2] Kammuno. MA. iii. 230: Tất cả được xem là vô ích.
[3] MA. iii. 230 = DA. 162, Năm căn = Indriya.
[4] Thân, khẩu, ý. MA. iii. 230.
[5] Về thân và khẩu. MA. iii. 230.
[6] Về ý. MA. iii. 230.
[7] MA. iii. 230: Trong mỗi kiếp có 64 trung kiếp. Vì không biết hai cái kia nên Makkhali Gosāla nói như vậy.
[8] Chal-abbijātiyo. Xem quan điểm tương đương của Pūrana Kassapa. A. iii. 383; D. iii. 250. Giai cấp đen theo MA. iii. 121; DA. 162; SA. ii. 343 gồm đồ tể, thợ săn, người đánh cá, ăn trộm v.v.. Giai cấp xanh gồm tu sĩ và một số du sĩ. Giai cấp đỏ gồm có các tu sĩ Kỳ-na giáo và hạng chỉ mặc một y. Giai cấp vàng gồm có gia chủ và đệ tử các hạng tu khổ hạnh không mặc áo. Giai cấp trắng gồm có Nanda Vaccha, Sankicca hay gồm có nhà khổ hạnh lõa thể, đàn bà, đàn ông. Giai cấp sáng chói gồm có các nhà khổ hạnh lõa thể hay Nanda Vaccha, Kisa Sankicca, Makkhali Gosāla (D. 162 = SA. ii. 343).
[9] MA. iii. 230-231: Thời con nít, thời chơi đồ chơi, thời tìm hiểu, thời đứng thẳng, thời học hành, thời tu sĩ, thời thắng trận (jina, giải thích là jānanakāla, thời hiểu biết) và thời nằm xuống (pannabhūmi).
[10] Các vị tu khổ hạnh không mặc áo – giai cấp trắng. Nanda Vaccha, Sankicca (MA. iii. 121), hay các vị tu khổ hạnh lõa thể, đàn ông, đàn bà (DA. 162 = SA. ii. 343). Giai cấp sáng chói hay tu khổ hạnh lõa thể (MA. iii. 121), hay Nanda Vaccha, Kisa Sankicca, Makkhali Gosāla (DA. 162 = SA. ii. 343).
[11] Nāgāvāsa, được giải thích là Nāgamandala, MA. iii. 231. Các nhóm hay các vòng lớp Nāgas.
[12] Các tập sớ giải thích các loại lạc đà, bò cái, lừa, dê, trâu bò, nai, trâu.
[13] Các tập sớ nói là gạo, lúa mạch, lúa mì, các loại đậu, cây kê và 2 loại hột khác.
[14] Mía, tre, lau, sậy v.v..
[15] Các tập sớ nói bảy có nghĩa là nhiều.
[16] Nghĩa là vô cùng.
[17] Pavatā. Xem PED., S. v., MA. iii. 232, Ganthikā chữ này không được rõ nghĩa.
[18] Năm mộng của Gotama. Xem A. iii. 240; Ja. i. 69.
[19] Các loại tu khổ hạnh không mặc áo hay các loại khổ hạnh khác.
cho chín muồi những nghiệp chưa được thuần thục,[1] hoặc trừ diệt những nghiệp đã được thuần thục.’[2] Bởi những nhẫn thọ liên tục không thể đo lường, khổ và lạc với những vật đo lường, trong luân hồi[3] không có tăng giảm, không có cao thấp.[4] Ví như cuộn chỉ được tung ra sẽ được kéo dài đến một mức độ nào đó.39 Cũng như vậy, kẻ ngu và người trí, sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ chấm dứt khổ đau.”
Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này có lý thuyết như vậy, có quan điểm như vậy: ‘Có bảy thân này... (như trên)... sẽ chấm dứt khổ đau.’ Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm; cái gì được sống ở đây không phải ta sống; nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: ‘Cả hai chúng tôi, sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ chấm dứt khổ đau.’ Thật sự là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông tóc của vị Tôn sư này, trong khi ta sống trong gia đình, được con cái bao bọc đoanh vây, thọ dụng chiên đàn kāsi, mang dùng vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, hưởng thọ vàng bạc, và trong đời sau ta sẽ đồng đẳng với vị Tôn sư này về chỗ thọ sanh. Như vậy ta biết gì, ta thấy gì mà ta sẽ sống phạm hạnh với vị Đạo sư này?” Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly phạm hạnh ấy và bỏ đi. Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ tư, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp, và (chí) Thiện.
Này Sandaka, bốn phi phạm hạnh trú này được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện.
– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ānanda! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ānanda! Bốn phi phạm hạnh trú này đã được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố là phi phạm hạnh trú, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời
Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này có lý thuyết như vậy, có quan điểm như vậy: ‘Có bảy thân này... (như trên)... sẽ chấm dứt khổ đau.’ Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm; cái gì được sống ở đây không phải ta sống; nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: ‘Cả hai chúng tôi, sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ chấm dứt khổ đau.’ Thật sự là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông tóc của vị Tôn sư này, trong khi ta sống trong gia đình, được con cái bao bọc đoanh vây, thọ dụng chiên đàn kāsi, mang dùng vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, hưởng thọ vàng bạc, và trong đời sau ta sẽ đồng đẳng với vị Tôn sư này về chỗ thọ sanh. Như vậy ta biết gì, ta thấy gì mà ta sẽ sống phạm hạnh với vị Đạo sư này?” Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly phạm hạnh ấy và bỏ đi. Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ tư, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp, và (chí) Thiện.
Này Sandaka, bốn phi phạm hạnh trú này được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện.
– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ānanda! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ānanda! Bốn phi phạm hạnh trú này đã được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố là phi phạm hạnh trú, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời
[1] Đây là điều sáng suốt có thể nói.
[2] Đây là điều ngu có thể nói. Nhưng nó vẫn phải trôi lăn trong luân hồi, sau khi nó vượt qua thời gian, vấn đề này được nói MA. iii. 233.
[3] Samsāra không có suy giảm cho người sáng suốt, không có tin tưởng cho người ngu.
[4] Cuộn dây tự cởi ra theo cuộn dây dài ngắn.
không thể thành đạt (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện. Tôn giả Ānanda, thế nào là bốn pháp bất an phạm hạnh được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp, và (chí) Thiện?
Ở đây, này Sandaka, có bậc Đạo sư nhứt thiết tri,[1] nhứt thiết kiến, tự xem đã chứng được tri kiến hoàn toàn: “Khi ta đi, ta đứng, ta ngủ và ta thức, tri kiến được an trú ở trong ta, liên tục, không gián đoạn.” Vị ấy đi vào một nhà trống, không nhận được đồ ăn khất thực, và con chó cắn vị ấy, vị ấy gặp voi dữ, gặp người dữ, gặp bò dữ, và vị ấy hỏi tên và họ một người đàn bà, một người đàn ông, và hỏi tên những con đường của làng, của thị trấn. Vị ấy được hỏi:[2] “Sao như thế này?” và trả lời: “Ta phải vào một nhà trống, do vậy ta đã vào; ta phải không nhận được đồ ăn khất thực, do vậy ta đã không nhận được đồ ăn khất thực. (Có người) phải bị chó cắn, do vậy ta đã bị chó cắn. (Có người) phải gặp voi dữ, do vậy ta đã gặp; phải gặp ngựa dữ, do vậy ta đã gặp; phải gặp bò dữ, do vậy ta đã gặp. Có người phải hỏi tên và họ một người đàn bà, một người đàn ông, do vậy ta đã hỏi. (Có người) phải hỏi tên những con đường của làng, của thị trấn, do vậy ta đã hỏi.” Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này là nhứt thiết tri, nhứt thiết kiến... (như trên)... do vậy ta đã hỏi.” Vị ấy sau khi biết: “Phạm hạnh này là bất an” nên yểm ly phạm hạnh ấy và bỏ đi. Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ nhất, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị Đạo sư y cứ truyền thuyết,[3] (xem) truyền thuyết là chân thật, vị này thuyết pháp theo truyền thuyết,[4] theo tương truyền và truyền thống, theo uy tín (Thánh) tạng. Này Sandaka, nếu vị Đạo sư y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chân thật, vị ấy (có phần) khéo nhớ, (có phần) không khéo nhớ, (khi thì) như thế này, (khi thì)
Ở đây, này Sandaka, có bậc Đạo sư nhứt thiết tri,[1] nhứt thiết kiến, tự xem đã chứng được tri kiến hoàn toàn: “Khi ta đi, ta đứng, ta ngủ và ta thức, tri kiến được an trú ở trong ta, liên tục, không gián đoạn.” Vị ấy đi vào một nhà trống, không nhận được đồ ăn khất thực, và con chó cắn vị ấy, vị ấy gặp voi dữ, gặp người dữ, gặp bò dữ, và vị ấy hỏi tên và họ một người đàn bà, một người đàn ông, và hỏi tên những con đường của làng, của thị trấn. Vị ấy được hỏi:[2] “Sao như thế này?” và trả lời: “Ta phải vào một nhà trống, do vậy ta đã vào; ta phải không nhận được đồ ăn khất thực, do vậy ta đã không nhận được đồ ăn khất thực. (Có người) phải bị chó cắn, do vậy ta đã bị chó cắn. (Có người) phải gặp voi dữ, do vậy ta đã gặp; phải gặp ngựa dữ, do vậy ta đã gặp; phải gặp bò dữ, do vậy ta đã gặp. Có người phải hỏi tên và họ một người đàn bà, một người đàn ông, do vậy ta đã hỏi. (Có người) phải hỏi tên những con đường của làng, của thị trấn, do vậy ta đã hỏi.” Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này là nhứt thiết tri, nhứt thiết kiến... (như trên)... do vậy ta đã hỏi.” Vị ấy sau khi biết: “Phạm hạnh này là bất an” nên yểm ly phạm hạnh ấy và bỏ đi. Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ nhất, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị Đạo sư y cứ truyền thuyết,[3] (xem) truyền thuyết là chân thật, vị này thuyết pháp theo truyền thuyết,[4] theo tương truyền và truyền thống, theo uy tín (Thánh) tạng. Này Sandaka, nếu vị Đạo sư y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chân thật, vị ấy (có phần) khéo nhớ, (có phần) không khéo nhớ, (khi thì) như thế này, (khi thì)
[1] Xem M. i. 92-93, ii, 31; A. i. 220.
[2] Đã là toàn trí, sao vị ấy lại hỏi. MA. iii. 283.
[3] M. ii. 211.
[4] A. i. 189, 195, ii. 91.
như thế khác. Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư: “Vị Tôn sư này y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chơn thật, vị này thuyết pháp theo truyền thuyết, theo tương truyền và truyền thống, theo uy tín (Thánh) tạng. Nếu vị Đạo sư y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chơn thật, vị ấy (có phần) khéo nhớ, (có phần) không khéo nhớ, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác.” Vị ấy sau khi biết: “Phạm hạnh này là bất an” nên yểm ly phạm hạnh ấy và bỏ đi. Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ hai, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp, và (chí) Thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận.[1] Do sự đả phá của lý luận và y cứ theo suy luận, vị này thuyết pháp theo nguyên tắc tự mình sáng tác. Này Sandaka, nếu vị Đạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị ấy (có phần) khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác. Ở đây, này Sandaka, người có trí suy nghĩ: “Vị Tôn sư này là nhà lý luận, là nhà suy luận. Do sự đả phá của lý luận và y cứ theo suy luận, vị này thuyết pháp theo nguyên tắc tự mình sáng tác. Nếu vị Đạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị ấy (có phần) khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác.” Vị ấy sau khi biết: “Phạm hạnh này là bất an” nên yểm ly phạm hạnh ấy và bỏ đi. Này Sandaka đây là bất an phạm hạnh thứ ba, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư là người đần độn, là người ngu si.[2] Vì đần độn ngu si, khi được hỏi về vấn đề này, vấn đề khác, vị ấy dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn:[3] “Theo tôi không phải như vậy,[4] theo tôi không phải như kia, theo tôi không khác như thế, theo tôi không phải như thế, theo tôi không không phải như thế.” Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư: “Vị Tôn sư này là người đần độn, là người
Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận.[1] Do sự đả phá của lý luận và y cứ theo suy luận, vị này thuyết pháp theo nguyên tắc tự mình sáng tác. Này Sandaka, nếu vị Đạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị ấy (có phần) khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác. Ở đây, này Sandaka, người có trí suy nghĩ: “Vị Tôn sư này là nhà lý luận, là nhà suy luận. Do sự đả phá của lý luận và y cứ theo suy luận, vị này thuyết pháp theo nguyên tắc tự mình sáng tác. Nếu vị Đạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị ấy (có phần) khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác.” Vị ấy sau khi biết: “Phạm hạnh này là bất an” nên yểm ly phạm hạnh ấy và bỏ đi. Này Sandaka đây là bất an phạm hạnh thứ ba, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư là người đần độn, là người ngu si.[2] Vì đần độn ngu si, khi được hỏi về vấn đề này, vấn đề khác, vị ấy dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn:[3] “Theo tôi không phải như vậy,[4] theo tôi không phải như kia, theo tôi không khác như thế, theo tôi không phải như thế, theo tôi không không phải như thế.” Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư: “Vị Tôn sư này là người đần độn, là người
ngu si... (như trên)... theo tôi không phải như thế.” Vị ấy sau khi biết: “Phạm hạnh này là bất an” nên yểm ly phạm hạnh ấy và bỏ đi. Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ tư, được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống phạm hạnh, và nếu sống, thì không thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện.
Này Sandaka, bốn bất an phạm hạnh này được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) Lý, Pháp và (chí) Thiện.
– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ānanda! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ānanda! Bốn pháp bất an phạm hạnh này đã được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố là bất an phạm hạnh, và ở đây người trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện. Thưa Tôn giả Ānanda, vị Đạo sư ấy dạy những gì, tuyên bố những gì, mà ở đây người có trí có thể tự mình sống phạm hạnh, và khi sống, có thể thành đạt (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện?
– Ở đây, này Sandaka, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi riêng tự chứng ngộ với thượng trí... lại tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ... Ngài truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh. Người gia trưởng hay con người gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nào nghe pháp ấy... (như Kinh Kandaraka của tập này, tr.423 – tr.425). Sau khi trừ bỏ năm triền cái này, các pháp làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt, vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú Sơ thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư, thời ở đây người có trí có thể tự mình sống phạm hạnh, và khi sống, có thể thành đạt (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện. Lại nữa, này Sandaka, vị Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Nhị thiền... Tam thiền... chứng đạt và an trú Tứ thiền. Này Sandaka, nếu một đệ tử chiếm được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một Đạo sư... (như trên)... (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện.
Này Sandaka, bốn bất an phạm hạnh này được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) Lý, Pháp và (chí) Thiện.
– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ānanda! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ānanda! Bốn pháp bất an phạm hạnh này đã được Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố là bất an phạm hạnh, và ở đây người trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện. Thưa Tôn giả Ānanda, vị Đạo sư ấy dạy những gì, tuyên bố những gì, mà ở đây người có trí có thể tự mình sống phạm hạnh, và khi sống, có thể thành đạt (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện?
– Ở đây, này Sandaka, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi riêng tự chứng ngộ với thượng trí... lại tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ... Ngài truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh. Người gia trưởng hay con người gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nào nghe pháp ấy... (như Kinh Kandaraka của tập này, tr.423 – tr.425). Sau khi trừ bỏ năm triền cái này, các pháp làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt, vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú Sơ thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư, thời ở đây người có trí có thể tự mình sống phạm hạnh, và khi sống, có thể thành đạt (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện. Lại nữa, này Sandaka, vị Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Nhị thiền... Tam thiền... chứng đạt và an trú Tứ thiền. Này Sandaka, nếu một đệ tử chiếm được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một Đạo sư... (như trên)... (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện.
Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyễn, dễ sử dụng, vững chắc bất động như vậy, vị ấy, hướng tâm đến túc mạng trí. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời... (như trên)… như vậy, vị ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư... (như trên)... (chánh) Lý, Pháp, và (chí) Thiện. Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang; người đẹp đẽ, kẻ thô xấu; người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư... (như trên)... (chánh) Đạo, Pháp và (chí) Thiện. Với tâm định tĩnh thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy như thật biết: “Đây là khổ”... vị ấy như thật biết: “Đây là con đường đưa đến lậu hoặc diệt.” Vị ấy do biết vậy, do thấy vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: “Ta đã giải thoát.” Vị ấy biết: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, sau đời hiện tại, không có đời sống nào khác nữa.” Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một Đạo sư nào, thời ở đây, người có trí có thể tự mình sống phạm hạnh, và khi sống, có thể thành đạt (chánh) Đạo, Pháp, và (chí) Thiện.
– Nhưng, thưa Tôn giả Ānanda, một Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị Tỷ-kheo ấy có thể thọ dụng các dục vọng không?
– Này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào, là bậc A-la-hán,[1] các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không
– Nhưng, thưa Tôn giả Ānanda, một Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị Tỷ-kheo ấy có thể thọ dụng các dục vọng không?
– Này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào, là bậc A-la-hán,[1] các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không
có thể vi phạm[1] năm điều:[2] vị Tỷ-kheo, các lậu đã tận không có thể cố ý sát hại mạng sống chúng sanh; vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể lấy của không cho, được gọi là ăn trộm; vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể hành dâm dục; vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể cố ý nói láo; vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể hưởng thọ các dục đối với các vật được tàng trữ[3] như trước khi còn tại gia. Này Sandaka, một vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có thể vi phạm năm điều này.
– Thưa Tôn giả Ānanda, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng, ngủ và thức, có phải tri kiến vị ấy được an trú một cách liên tục, không gián đoạn: “Các lậu hoặc của ta đã được đoạn tận?”
– Này Sandaka, tôi sẽ cho ông một ví dụ, nhờ ví dụ ở đây, một số người có trí sẽ biết ý nghĩa câu nói. Ví như, này Sandaka, một người tay chân bị chặt; khi người ấy đi, đứng, ngủ và thức, tay chân bị chặt một cách liên tục, không gián đoạn, và khi người ấy suy tư về vấn đề này, người ấy biết: “Tay chân của ta bị chặt.” Cũng vậy, này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí; khi vị ấy đi, đứng, ngủ và thức, các lậu hoặc được đoạn tận một cách liên tục, không gián đoạn, và khi vị ấy suy tư về vấn đề này, vị ấy biết: “Các lậu hoặc của ta đã được đoạn tận.”
– Nhưng thưa Tôn giả Ānanda, có bao nhiêu vị lãnh đạo tối thắng[4] trong Pháp, Luật này?
– Này Sandaka, không phải chỉ có một trăm, hai trăm, ba trăm, bốn trăm, năm trăm, mà còn nhiều vị lãnh đạo tối thắng hơn nữa trong Pháp và Luật này.
– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ānanda! Thật hy hữu thay, Tôn giả
– Thưa Tôn giả Ānanda, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng, ngủ và thức, có phải tri kiến vị ấy được an trú một cách liên tục, không gián đoạn: “Các lậu hoặc của ta đã được đoạn tận?”
– Này Sandaka, tôi sẽ cho ông một ví dụ, nhờ ví dụ ở đây, một số người có trí sẽ biết ý nghĩa câu nói. Ví như, này Sandaka, một người tay chân bị chặt; khi người ấy đi, đứng, ngủ và thức, tay chân bị chặt một cách liên tục, không gián đoạn, và khi người ấy suy tư về vấn đề này, người ấy biết: “Tay chân của ta bị chặt.” Cũng vậy, này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí; khi vị ấy đi, đứng, ngủ và thức, các lậu hoặc được đoạn tận một cách liên tục, không gián đoạn, và khi vị ấy suy tư về vấn đề này, vị ấy biết: “Các lậu hoặc của ta đã được đoạn tận.”
– Nhưng thưa Tôn giả Ānanda, có bao nhiêu vị lãnh đạo tối thắng[4] trong Pháp, Luật này?
– Này Sandaka, không phải chỉ có một trăm, hai trăm, ba trăm, bốn trăm, năm trăm, mà còn nhiều vị lãnh đạo tối thắng hơn nữa trong Pháp và Luật này.
– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ānanda! Thật hy hữu thay, Tôn giả
[1] Ajjhācaritum, thực hành (một cách sai lầm), vi phạm.
[2] Xem D. iii. 133, 235.
[3] Sannidhikārakam.
[4] Niyyātāro.
Ānanda! Không có sự tự tán pháp của mình, không có sự hủy báng pháp của người khác, nhưng cả hai sự thuyết pháp với các hành trì (āyatana)[1] và rất nhiều vị lãnh đạo tối thắng như vậy đã được thấy (ở đây). Còn các tà mạn ngoại đạo này là những đứa con của người mẹ không con, họ tự tán thán khen mình chê người, và họ chỉ có ba vị lãnh đạo tối thắng, tức là Nanda Vaccha, Kisa Saṅkicca và Makkhali Gosāla.[2]
Rồi du sĩ Sandaka nói với đồ chúng của mình:
– Chư Tôn giả, hãy đi và sống phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama, tuy rằng nay không có dễ gì cho chúng ta từ bỏ quyền lợi, tôn kính và danh tiếng.
Như vậy du sĩ Sandaka đã đưa đồ chúng của mình sống phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama.
Rồi du sĩ Sandaka nói với đồ chúng của mình:
– Chư Tôn giả, hãy đi và sống phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama, tuy rằng nay không có dễ gì cho chúng ta từ bỏ quyền lợi, tôn kính và danh tiếng.
Như vậy du sĩ Sandaka đã đưa đồ chúng của mình sống phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama.
KINH SANDAKA, THỨ BẢY MƯƠI SÁU.
/84
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
🙏 Trợ Lý Phật Pháp AI »