Tìm kinh sách
Vần A-Z:
Pháp Diệt Tránh

Pháp Diệt Tránh

Tác giả: Thích Nguyên Chứng (biên soạn). Năm xuất bản: 2011. Số trang: 174.

Chương 7: I. Duyên Khởi & Ý Nghĩa (Trang 49 - 58)

I. DUYÊN KHỞI VÀ Ý NGHĨA

1. Ý nghĩa vấn đề
Tránh, hoặc nói là sự, hoặc nói là tránh sự, là ba thuật ngữ Hán dịch tuy khác nhau nhưng cũng đồng một gốc (Skt. ….). Theo nghĩa đen, từ gốc này chỉ cho việc được thêm vào ngoài sự việc thường nhật, và có thể đặt thêm một từ Hán khác để dịch: tăng thượng tác sự. Tuy nhiên, trong thuật ngữ của Luật tạng, nó chỉ một sự xáo trộn, một sự việc phiền toái xảy ra, hay nói cách khác, vấn đề được đặt ra mà Tăng cần phải giải quyết để duy trì đời sống thanh tịnh và hòa hiệp giữa các Tỳ-kheo. Với ý nghĩa chuyên biệt này, có thể mượn một từ Hán khác, gần chính xác: công án, mà theo nghĩa thế tục, là vụ án được đưa ra công đường hay công quyền phan xét. Nhưng ở đây, công, cần được hiểu là chỉ cho Tăng.
Như vậy, tránh, hay tránh sự, theo ý nghĩa tổng quát của nó là bất cứ một sự xáo trộn nào xảy ra mà Tăng cần giải quyết hay phán xét. Sự xáo trộn ấy có thể chỉ liên hệ đến cá nhân một Tỳ-kheo, như vi phạm học xứ chẳng hạn. Tỳ-kheo phạm luật, đời sống thanh tịnh của vị ấy coi như đảo lộn. Một Tỳ-kheo là một thành viên của Tăng. Vị ấy nếu không thanh tịnh, thì bản thể thanh tịnh của Tăng bị sứt mẻ. Như vậy, sự xáo trộn xảy ra cho Tăng. Do đó, Tăng cần xét xử xem có thực sự
Tỳ-kheo ấy bị tỳ vết hay không, hay hoàn toàn thanh tịnh. Mặt khác, cũng có sự xáo trộn phát xuất từ Tăng. Thí dụ, các Tỳ-kheo thảo luận về pháp về luật, về giáo nghĩa của Phật. Các ý kiến mâu thuẫn nhau được đề xuất. Và mỗi người tự bênh vực quan điểm của mình, cuối cùng chia thanh phe nhóm, tranh luận và tranh chấp lẫn nhau, đời sống của Tăng như vậy bị đảo lộn, bị xáo trộn.
Nói tóm, tránh sự bao gồm cả hai phạm vi: cá nhân và tập thể. Pháp diệt tránh là các nguyên tắc luật định có chức năng dập tắt các tránh sự trong cả hai phạm vi ấy.
Vậy, diệt tránh là gì? Câu hỏi này xem có vẻ đơn giản: Đó là dập tắt các tránh sự, làm cho bụi bặm lắng xuống. Diệt tránh còn có một dịch ngữ Hán khác: chỉ tránh, đình chỉ tránh sự. Diệt hay chỉ, trong nghĩa gốc tieensg Phạn (Skt. …), Pāli: samatha), là tình trạng lắng dịu, tĩnh lặng. Tuy nhiên, trong ý nghĩa chuyên biệt của Luật, nên hiểu đó là một sự phán quyết về một vụ án. Hiểu như thế, thì các pháp diệt tránh là những nguyên tắc để Tăng xử trị các trường hợp phạm luật, bao trùm cả phạm vi cá nhân, và tập thể. Nói cách khác, chúng giống như những nguyên tắc pháp chế mà một tóa án thế tục phải tuân theo khi xét xử một vụ án, để cho phù hợp với công bằng và lễ phải. Nói là nguyên tắc, nhưng thực sự chúng bao gồm
các thủ tục tổ chức xét xử và tuyên bố phán quyết. Đương nhiên, không hề có một pháp đình tôn giáo giữa Tăng. Mỗi khi có tránh sự cần dập tắt, Tăng cần phải họp để phán xét. Sự tập hợp như vậy, với chức năng của nó, chẳng khác gì một tòa án lâm thời. Do đó, nếu sự tập hợp không tuân theo một nguyên tắc nào cả, thì sự tránh sự chẳng những không thể dập tắt, mà còn có nguy cơ gây tranh luận, rồi dẫn tới tranh chấp, và cuối cùng có thể dẫn tới tình trạng chia rẽ giữa Tăng. Bởi vì, mỗi tránh sự có những dữ kiện, nguyên nhân, bản chất mỗi khác, thì sự tập Tăng để phán xét phải tuân theo nguyên tắc tương xứng.
Trong thủ tục tổ chức, tức phương pháp tập Tăng, có các vấn đề như thụ lý tránh sự, chỉ định người đoán sự, hay thiết lập ban đoán sự.
Trong vấn đề thụ lý, nó bao gồm các nguyên tắc cử tội tức tổ quyền của Tỳ-kheo cử tội một Tỳ-kheo khác trước Tăng, không phải đương nhiên Tăng căn cứ theo đó để xét xử Tỳ-kheo bị cử, mà trước hết phải xét tư cách như pháp của người cử tội. Và thứ đến, xem xét lời cử tội có như pháp hay không. Chỉ khi nào tất cả đêu như pháp, Tăng mới xét xử. Điều này cũng giống như các yếu tố hợp pháp mà tòa án xét để chấp thuận đơn khởi tố. Còn về trường hợp kháng biện của
Tỳ-kheo bị cáo, quyền ấy chỉ được dùng trong một số tránh sự theo luật định, chứ không phải lúc nào nếu không muốn phục tùng phán quyết của Tăng đều có thể kháng kiện. Nếu kháng kiện được chấp thuận, các Tỳ-kheo hay ban đoán sự mà Tăng chỉ định để kháng kiện không thể tiếp tục trở lại để thụ lý vấn đề nữa, mà phải chuyển sang cấp đoán sự khác. Sự tổ chức các cấp đoán sự này tùy theo mỗi tránh sự, và đều đã được luật quy định. Đương nhiên, tới một cấp nào đó, là chung thẩm, quyền kháng kiện không được chấp nhận nữa. Điều này xem ra cũng tương tợ cách tổ chức các cấp tòa án khác trong pháp chế thế tục.
Trên đây chỉ là những nét phác họa để có cái nhìn tổng quát về ý nghĩa cũng như nội dung và áp dụng thực tiễn của các nguyên tắc diệt tránh. Các tránh sự vốn dĩ nhiều, và đa dạng, với những dữ kiện, tình lý khúc mắc, mà pháp diệt tránh chỉ có bảy, xem ra hình như khó giải đáp tất cả. Tuy nhiên, trong mỗi pháp diệt tránh bao gồm nhiều nội dung uẩn áo, nếu không quán thông tam tạng, kinh nghiệm thực tế phong phú, thì rất khó mà triển khai cho tận tình tận lý.'

2. Duyên khởi

Theo ghi chép trong Luật tạng của các bộ, bảy nguyên tắc diệt tránh này được quy định do bởi từng dữ kiện khác nhau. Nhưng, theo sự ghi chép trong Trung A hàm, chúng được Phật quy định
một lần, do thỉnh cầu của Tôn giả A-nan. Nguyên do, khi Ni-kiền Thân Tử (Pl. ….) vừa tạ thế, các đệ tử của ông, tại gia và xuất gia, lập tức bị phân hóa. Họ tranh chấp nhau, thậm chí đi đến tình trạng ẩu đả nhau, vì bất đồng quan điểm đói với những giáo lý mà mà tôn sư của họ để lại. Tin này được đồn đến giữa các Tỳ-kheo. A-nan hay được, lo sợ cho chúng Tỳ-kheo sau khi đức Phật nhập diệt có thể xảy ra tình trạng tương tự như vậy, bèn đến trình Phật về sự cố này. Nhân đấy, Phật nêu các nguyên tắc sống chung giữa các Tỳ-kheo. Và thảng hoặc nếu có tránh sự khởi lên, phải tùy trường hợp thích đáng mà giải quyết bằng một trong bảy pháp diệt tránh.1
Bảy pháp diệt tránh, theo Hán dịch của Luật Tứ phần, như sau, trích từ chương viii, Tỳ-kheo Giới kinh:
Thưa các Đại đức, đây là bảy pháp diệt tránh xuất từ giới kinh, mỗi nửa tháng tụng một lần. Nếu có tránh sự khởi lên giữa các Tỳ-kheo, tức thì cần phải trừ diệt.
  1. Cần giải quyết bằng hiện tiền tỳ-ni, phải giải quyết bằng hiện tiền tỳ-ni.
  2. Cần giải quyết bằng ức niệm tỳ-ni, phải giải quyết bằng ức niệm tỳ-ni.
1 Trung A-hàm, kinh 196: Châu-na, Pāli, M. 104.
(…….). Xem phần I, tiết i. Tăng hòa hiệp.
  1. Cần giải quyết bằng bất si tỳ-ni, phải giải quyết bằng bất si tỳ-ni.
  2. Cần giải quyết bằng tự ngôn trị, phải giải quyết bằng tự ngôn trị.
  3. Cần giải quyết bằng tội xứ sở, phải giải quyết bằng tội xứ sở.
  4. Cần giải quyết bằng đa nhân ngữ, phải giải quyết bằng đa nhân ngữ.
  5. Cần giải quyết bằng như thảo phú địa, phải giải quyết bằng như thảo phú địa.
Thưa các Đại đức, tôi đã thuyết xong bảy pháp diệt tránh.
Nay hỏi các Đại đức trong đây có thanh tịnh không?
Các Đại đức trong đây thanh tịnh. Vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.2
Trong các thiên trước, từ thiên ba-la-di, của Giới kinh phân biệt, một số pháp diệt tránh thường
  1. Nguyên văn Pāli (……….)
được dẫn, được áp dụng giải quyết một số vấn đề liên quan tội phạm của các Tỳ-kheo. Trong phần duyên khởi về bảy pháp diệt tránh mà các bộ tường thuật, đại bộ phận đều nhắc lại những trường hợp đã dẫn từ các thiên trước của Giới kinh phân biệt. Duyên khởi theo tường thuật Luật Tứ phần như sau3:
1. Hiện tiền tỳ-ni (…….): Tỳ-kheo Ca-lưu-đà-di tắm chung với nhóm sáu Tỳ-kheo. Khi lên bờ trước, vị này đã cầm nhầm y của một trong sáu vị ấy. Sáu người lên sau, không nhìn thấy y của mình nhưng nhìn thấy y của Tỳ-kheo kia bỏ sót lại, họ cho rằng Tỳ-kheo ấy đã lấy cắp. Do vậy, họ tác pháp yết-ma diệt tẫn đối với Tỳ-kheo cầm nhầm, quy bởi tội ba-la-di. Khi Tỳ-kheo kia phát hiện ra sự nhầm lẫn của mình, bèn trở lại chỗ tắm. Bấy giờ sáu Tỳ-kheo tác pháp vừa xong, bèn báo cho Tỳ-kheo cầm nhầm biết. Tỳ-kheo này biết rõ mình vô tội, nhưng nghi ngờ về hiệu lực yết-ma mà sáu Tỳ-kheo vừa thực hiện xong. Ông đến thỉnh vấn Đức Phật, Phật phán rằng yết-ma ấy phi pháp, vì đương sự không hiện diện. Và nhân đó, Ngài thiết lập quy tắc diệt tránh bằng hiện tiền tỳ-ni.4


3 Tứ phần luật, chưng xvii. Diệt tránh, tr. 913c và tiếp.
4 Tham chiếu Pāli, Cullavagga,…….., Vin. ii. 73 ff: Nhóm sáu Tỳ-kheo tiến hành các yết-ma ha trách (………….), y chỉ (nissayakamma), tẫn xuất
2. Ức niệm tỳ-ni (sativinayo): Trường hượp xảy ra cho Tôn giả Đạp-bà Ma-la Tử5 (Dabba Mallaputta) mà nội dung đã nói rõ trong hai điều 8 và 9 thuộc chương Tăng-già-bà-thi-sa. Do các Tỳ-kheo Từ và Địa (………..) vu không về tội ba-la-di không căn cứ, Trưởng lão Đạp-bà Ma-la Tử thường bị các Tỳ-kheo khác cật vấn. Phật khiến Tăng-già tác pháp yết-ma về ức niệm tỳ-ni cho Đạp-bà Ma-la Tử, để sau đó không Tỳ-kheo nào được phép cật vấn nữa.
3. Bất si tỳ-ni (….): A-kheo Nan-đề6 phát cuồng, mất trí, nên phạm rất nhiều học xứ của Tỳ-kheo. Một thời gian sau, Tỳ-kheo này hết bệnh, các Tỳ-kheo khác thường đến cật vấn các tội đã phạm trong lúc điên cuồng. Để chấm dứt sự phiền nhiễu ấy, Phật khiến Tăng-già tác pháp bất si tỳ-ni cho Nan-đề, và từ đó không Tỳ-kheo nào được phép nhắc nhở các việc phi pháp của Nan-đề
(……….), hạ ý (………….), xả trí yết-ma (……..), mà không có sự hiện diện của Tỳ-kheo đương sự (……………). Đức Phật phán rằng các yết-ma như vậy là phi pháp, và quy định, không được tiến hành yết-ma như vậy mà không có Tỳ-kheo đương sự hiện diện.


5 (như sách)
6 (như sách). Ngũ phần: Tỳ-kheo Già-già. Tăng-kỳ: Hai đệ tử của Tôn giả Kiếp-tân-na (như sách) (Pl. Kappinna) là Nan-đề (như sách) và Bát-bát giá-nan-đề (như sách). Thập tụng: Tỳ-kheo Thi-việt (như sách). Pāli: Tỳ-kheo Gagga.
trong lúc mất trí.
4. Tự ngôn trị (….)7: Vào ngày bố tát, các Tỳ-kheo đã tập hợp đủ để nghe Phật thuyết giới. Cho đến nửa đêm, Ngài vẫn im lặng không thuyết giới. Sau ba lần thỉnh cầu của A-nan, Ngài nói: Như Lai không thuyết giới khi có một Tỳ-kheo giữa Tăng không thanh tịnh. Nói xong, Ngài trở lại im lặng. Tôn giả Mục-kiền-liên vận dụng tha tâm trí, quan sát khắp chúng, khám phá một Tỳ-kheo phạm tội nhưng che giấu, không phát lộ sám hối. Tôn giả bèn dùng sức mạnh nắm tay lôi Tỳ-kheo ấy ra khỏi thuyết giới đường.8 Nhân đó, Phật nêu quy tắt tự ngôn trị.
5. Tội xứ sở(…)9: Trường hợp của Tỳ-kheo Tượng lực.10 Tỳ-kheo này thường tranh luận với các tu sĩ ngoại đạo. Khi nào đuối lý, thì nói quanh, dối trá. Các tu sĩ ngoại đạo chỉ trích. Chúng Tỳ-kheo hay biết, bèn hỏi Tượng lực về sự thực, Tượng lực chối quanh, nói dối giữa Tăng,



7 Tăng-kỳ: Điều 5; Căn bản: Điều 6.
8 Cf. Trung A-hàm, kinh số 37: Chiêm-ba. Pāli, A. 8. 20. Uposatha.
9 Ngũ phần: Bản ngôn trị. Tăng-kỳ, Thập tụng: Mích tội tướng. Pāli: Điều 6; Tăng-kỳ: Điều 4; Căn bản: Điều 4.
10 Tượng Lực Thích tử (như sách) (Skt. Hastaka ….). Ngũ phần: Tỳ-kheo Ưu-đà-di (Skt. …). Tăng-kỳ: Thi-lị-da-bà (như sách) (Skt. …). Thập tụng: Tỳ-kheo Ha-đa (như sách) (Skt. Hastaka). Pāli: Tỳ-kheo ….
ngoan cố không chịu xác nhận tội trạng của mình. Do đó, Phật lập quy tắc tội xứ sở.
6. Đa nhân ngữ (….)11: Các Tỳ-kheo ở Xá-vệ tranh chấp nhau. Tăng ở đó không giải quyết được, vì các Tỳ-kheo can dự bất phục phán quyết của Tăng. Để giải quyết vấn đề tranh chấp này, Phật dạy quy tắc đa nhân ngữ.

7. Như thảo phú địa (….): Cũng do nhóm Tăng ở Xá-vệ. Do sự cố tranh chấp lâu ngày, các Tỳ-kheo đều phạm nhiều tội. Vì cả tập thể Tăng đều phạm tội, không còn Tỳ-kheo nào thanh tịnh để tác chủ thọ sám hối. Do đó, Phật dạy sám hối theo pháp như thảo phú địa. Nói là các Tỳ-kheo tại Xá-vệ, vì khi tác pháp như thảo phú địa họ đang ở tại Xá-vệ.  Nhưng gốc của họ là từ Khiêu-thiểm-di (Pāli:….) tới, nơi mà họ đã tranh chấp nhau kịch liệt. Đây là cuộc tranh chấp giữa các Tỳ-kheo trầm trọng nhất trong thời Phật. Chính đức Phật tự thân đến hòa giải, nhưng các Tỳ-kheo vẫn ngoan cố tranh chấp nhau. Rồi sau đó, Phật rời bỏ nhóm Tỳ-kheo ngoan cố này, vào rừng sống độc cư, với sự hầu hạ của một con voi và một con khỉ. Một thời gian sau, vì do áp lực của các cư sĩ, nghĩa là họ không cung cấp tứ sự cho nhóm Tỳ-kheo ấy, nên cuối cùng các vị này ý thức được rằng: “Nơi đây chúng ta cùng bị hủy


11 Tăng-kỳ: Đa-mích. Pāli: Điều 5; Căn bản: Điều 5.
/13
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
🙏 Trợ Lý Phật Pháp AI »