KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA
QUYỂN 561
Phẩm 13: TƯỚNG SÂU XA
Bấy giờ, mười ngàn Thiên tử cõi Dục, Thiên chủ Đế Thích làm Thượng thủ. Lại có hai vạn Thiên tử Phạm Thế, Thiên vương Đại Phạm làm Thượng thủ, đồng đi đến chỗ Phật đảnh lễ dưới chân Phật, rồi lui đứng một bên, đồng bạch Phật:
–Kính bạch Thế Tôn, các pháp sâu xa đã nói, lấy gì làm tướng?
Bấy giờ, Phật bảo các Thiên chúng:
–Các pháp sâu xa mà Ta đã nói, lấy không, vô tướng, vô nguyện, không tác, không sinh, không diệt, không chỗ nương tựa, không tánh làm tướng.
Khi ấy, các Thiên chúng bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, pháp Phật thuyết không có sự nương tựa, ví như hư không, không thể biểu thị. Như Lai thuyết tướng pháp sâu xa, Trời, Người, A-tố-lạc… trong thế gian chẳng thể an lập, cũng chẳng thể phá hoại. Vì sao? Vì Trời, Người, A-tố-lạc… trong thế gian đều là tướng vậy. Những kẻ có tướng, đối với tướng, vô tướng chẳng thể an lập, cũng chẳng thể phá hoại. Pháp tướng sâu xa mà Như Lai thuyết, chẳng rơi vào số sắc, cũng chẳng rơi vào số thọ, tưởng, hành, thức; cũng chẳng rơi vào số Nhân phi nhân. Nhân phi nhân… chẳng thể thành lập hay phá hoại.
Khi ấy, Phật bảo các Thiên chúng:
–Giả sử có người đến hỏi thế này: “Ai là người tạo ra hư không? Ai là người phá hoại hư không?”; ông cho rằng người kia hỏi đúng chăng?
Các Thiên chúng bạch:
–Bạch Thế Tôn, không! Vì sao? Vì hư không vô thể, vô vi, vô tướng, đâu có thể hỏi là có thành, có hoại.
Phật bảo các Thiên chúng:
–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Thiên chúng nên biết, pháp tướng sâu xa mà Ta giảng thuyết cũng như thế, chẳng thể an lập, chẳng thể phá hoại. Có Phật hay không Phật, pháp vẫn thường trụ như thế. Phật hiểu biết như thật tướng này nên gọi danh hiệu Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.
Các Thiên chúng bạch Phật:
–Các tướng Như Lai giác ngộ như thế rất là sâu xa, khó thấy khó biết. Như Lai hiện biết tướng như thế nên đối với tất cả pháp, trí không trở ngại. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trụ tướng như thế; phân biệt, chỉ dạy Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tập hợp các pháp tướng, tìm cách chỉ dạy cho các hữu tình, làm cho họ đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa được trí vô ngại. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là chỗ thường hành của các Đức Như Lai; Phật hành chỗ này chứng trí Nhất thiết, phân biệt chỉ dạy cho các hữu tình.
Phật bảo các Thiên chúng:
–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Thiên chúng nên biết, tướng của tất cả pháp, Như Lai biết như thật là không tướng. Do nhân duyên này, ta nói chư Phật đắc trí vô ngại, không ai có thể bằng.
Bấy giờ, Thế Tôn bảo Thiện Hiện:
–Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là mẹ của chư Phật, thường chỉ rõ thật tướng của các pháp ở thế gian; thế nên chư Phật nương pháp mà trụ, cung kính cúng dường, tôn trọng, ngợi khen, bảo vệ giữ gìn pháp đã nương tựa. Pháp này chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đều nương tựa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cung kính cúng dường, tôn trọng, ngợi khen, bảo vệ giữ gìn. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể sinh ra chư Phật, có thể làm chỗ nương tựa cho chư Phật, có thể chỉ dạy thật tướng của các pháp thế gian.
Thiện Hiện, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác là người biết ân, là người thường báo ân. Nếu có người hỏi: “Ai là người biết ân và thường báo ân?”, thì nên trả lời ngay: “Phật là người biết ân, là người thường báo ân.” Vì sao? Vì tất cả những người biết ân, báo ân ở thế gian không ai hơn Phật!
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, thế nào là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác biết ân và báo ân?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cỡi cỗ xe như thế, đi trên con đường như thế để đến quả vị Giác ngộ cao tột. Đắc Bồ-đề xong, trong suốt khoảng thời gian đó cung kính cúng dường, tôn trọng, ngợi khen, bảo vệ, giữ gìn cỗ xe này, con đường này; không lúc nào rời bỏ cỗ xe này, con đường này. Nên biết, đó chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Như thế gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác biết ân, báo ân.
Thiện Hiện, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đều nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết rõ tất cả pháp không thật tác dụng. Do người tạo tác chớ không sở hữu vậy. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đều nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nên biết rõ tất cả pháp không có sự thành tựu, bởi các hình chất là chẳng thể nắm bắt được.
Thiện Hiện nên biết, do các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác biết nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nên biết rõ tất cả pháp đều không tác dụng, không có sự thành tựu; nên đối với tất cả khoảng thời gian ấy đều cung kính cúng dường, tôn trọng, ngợi khen, tán thán, bảo vệ, giữ gìn, chưa từng gián đoạn, nên gọi là chân thật biết ân, báo ân.
Thiện Hiện, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đều nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; đối với tất cả pháp không tạo tác, không thành tựu, không phát sinh trí chuyển thành; lại có thể biết nhân duyên không chuyển này. Thế nên phải biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể sinh Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cũng có thể như thật chỉ dạy tướng thế gian.
Thiện Hiện bạch Phật:
–Như Lai thường dạy, tánh của tất cả pháp không sinh, không khởi, không biết, không thấy, thì làm sao có thể nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có thể sinh Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cũng có thể như thật chỉ dạy tướng thế gian?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Tánh của tất cả pháp
không sinh, không khởi, không biết, không thấy. Thế nào là tánh của các pháp không sinh, không khởi, không biết, không thấy? Vì tất cả pháp không, không sở hữu, không sự nương tựa, không sự hệ thuộc. Do nhân duyên này nên không sinh, không khởi, không thấy, không biết.
Thiện Hiện nên biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mặc dù có thể sinh Phật và chỉ tướng thế gian, nhưng không có sự sinh, cũng không có sự chỉ dạy.
Thiện Hiện nên biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không thấy sắc, thọ, tưởng, hành, thức nên gọi là chỉ tướng sắc, thọ, tưởng, hành, thức.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa không thấy sắc, thọ, tưởng, hành, thức nên gọi là chỉ tướng sắc, thọ, tưởng, hành, thức?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Do Bát-nhã ba-la-mật-đa này không duyên sắc, thọ, tưởng, hành, thức để phát sinh thức, nên gọi là không thấy sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Do không thấy nên gọi là chỉ tướng của sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Do Nghĩa như thế, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể chỉ thật tướng các pháp thế gian.
Lại nữa Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có thể chỉ cho Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác: Thế gian là không, là lìa, là tịch tĩnh, nên gọi là có thể chỉ thật tướng thế gian. Vì tất cả thế gian đều lấy không, lìa, tịch tĩnh làm thật tướng vậy.
Thiện Hiện bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vì việc lớn nên xuất hiện ở thế gian, vì việc chẳng thể Nghĩ bàn, việc chẳng thể đo lường, việc không số lượng, việc không gì bằng, nên xuất hiện ở thế gian?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Thiện Hiện, thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vì việc lớn nên xuất hiện ở thế gian? Nghĩa là các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác vì cứu giúp tất cả hữu tình mà làm việc lớn không lúc nào ngưng nghỉ. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vì việc này, nên xuất hiện ở thế gian.
Thiện Hiện, thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vì việc chẳng thể Nghĩ bàn, việc chẳng thể đo lường, việc không số lượng, việc không gì bằng nên xuất hiện ở thế gian? Nghĩa là các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có tánh Phật, tánh Như Lai, tánh giác tự nhiên, tánh trí Nhất thiết đều chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng. Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa vì việc này, nên xuất hiện ở thế gian.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Chỉ có Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có tánh Phật, tánh Như Lai, tánh giác tự nhiên, tánh trí Nhất thiết chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng; hay là sắc, thọ, tưởng, hành, thức cho đến tất cả pháp cũng chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Chẳng phải chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có tánh Phật, tánh Như Lai, tánh giác tự nhiên, tánh trí Nhất thiết chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng mà sắc, thọ, tưởng, hành, thức cho đến tất cả pháp cũng chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng. Vì sao? Vì trong tánh chân thật của tất cả pháp, tâm và tâm sở đều chẳng thể nắm bắt được.
Thiện Hiện nên biết, các sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp có được, đều chẳng thể nêu bày, chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng. Vì sao? Vì các pháp như thế không tự tánh, chẳng thể nắm bắt, vì tự tánh là không.
Thiện Hiện, các sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp có được đều chẳng thể nắm bắt nên chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng. Vì sao? Vì các pháp như thế không hạn lượng, không sở hữu, tự tánh không.
Thiện Hiện, sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp có được đều không hạn lượng, chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, do nhân duyên nào sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp có được đều không hạn lượng?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Ý ông thế nào? Hư không có phải là tâm, tâm sở pháp có thể hạn lượng chăng?
Thiện Hiện bạch:
–Kính bạch Thế Tôn, không!
Phật bảo Thiện Hiện:
–Sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp có được cũng như thế. Vì tự tánh không, nên tâm, tâm sở pháp không thể hạn lượng. Do nhân duyên này mà sắc, thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp có được đều không hạn lượng, đều chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng.
Thiện Hiện nên biết, do tất cả pháp đều chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng nên tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có pháp Phật, pháp Như Lai, pháp Giác tự nhiên, pháp trí Nhất thiết cũng chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng.
Thiện Hiện nên biết, các pháp như thế đều chẳng thể Nghĩ bàn, vì Nghĩ bàn là diệt vậy; chẳng thể đo lường, vì đo lường là diệt vậy; không số lượng, vì số lượng là diệt vậy; không có gì bằng, vì so sánh là diệt vậy.
Thiện Hiện nên biết, các pháp như thế đều chẳng thể Nghĩ bàn, vì vượt quá sự Nghĩ bàn; chẳng thể đo lường vì vượt quá sự đo lường; không số lượng vì vượt quá số lượng; không gì bằng vì vượt quá sự so sánh.
Thiện Hiện nên biết, chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng, chỉ có khái niệm, hoàn toàn không chân thật.
Thiện Hiện nên biết, chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng đều như hư không, hoàn toàn không sở hữu. Do nhân duyên này, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có pháp Phật, pháp Như Lai, pháp giác tự nhiên, pháp trí Nhất thiết đều chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng. Thanh văn, Độc giác, Trời, Người, A-tố-lạc… trong thế gian, tất cả đều chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng đối với các pháp này.
Khi Như Lai thuyết pháp chẳng thể Nghĩ bàn, chẳng thể đo lường, không số lượng, không gì bằng này; lúc ấy trong chúng hội có năm trăm Bí-sô, hai mươi Bí-sô-ni, các lậu đã sạch, tâm được giải thoát. Lại có sáu vạn Ô-ba-sách-ca, ba vạn Ô-ba-tư-ca ở trong các pháp xa trần, lìa cấu, sinh Pháp nhãn thanh tịnh. Lại có hai mươi Đại Bồ-tát đắc Vô sinh pháp nhẫn. Thế Tôn thọ ký cho những vị đó trong Hiền kiếp sẽ thành Phật, độ các hữu tình.
Bấy giờ Thiện Hiện bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, có phải Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, chính vì việc lớn mà xuất hiện ở thế gian chăng?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Đúng vậy, đúng vậy! Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chính vì việc lớn mà xuất hiện ở thế gian. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đầy đủ khả năng thành tựu địa vị trí Nhất thiết hoặc địa vị Thanh văn, hoặc địa vị Độc giác đều thâu tóm tại đây.
Thiện Hiện nên biết, như Đại vương quán đảnh, dòng Sát-đế-lợi, oai đức tự tại, hàng phục tất cả, đem việc nước giao phó cho đại thần, chắp tay ngồi ngay thẳng, an ổn vô vi, thọ nhận sự an lạc; Như Lai cũng như thế, làm Đại Pháp Vương uy đức tự tại, hàng phục tất cả, đem các pháp Phật hoặc pháp Độc giác, pháp Thanh văn phó chúc cho Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, khiến thành tựu rộng khắp.
Thế nên Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đúng là việc lớn mà xuất hiện ở thế gian.
Thiện Hiện nên biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không vì sự giữ gìn chấp trước sắc cho đến thức mà xuất hiện ở thế gian; không vì sự giữ gìn chấp trước quả Dự lưu cho đến trí Nhất thiết trí mà xuất hiện ở thế gian.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không vì sự giữ gìn, chấp trước trí Nhất thiết trí mà xuất hiện ở thế gian?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Ý ông thế nào? Ông có thấy quả A-la-hán có thể giữ gìn, chấp trước không?
Thiện Hiện bạch:
–Bạch Thế Tôn, không! Con chẳng thấy có quả A-la-hán nào ở
đó để có thể giữ gìn chấp trước.
Phật bảo Thiện Hiện:
–Lành thay, lành thay! Ta cũng chẳng thấy có pháp Như Lai nào mà ở đó có thể giữ gìn chấp trước. Thế nên này Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng chẳng vì giữ gìn, chấp trước trí Nhất thiết trí mà xuất hiện ở thế gian.
Khi ấy Thiên tử Phạm Thế cõi Dục, bạch Phật:
–Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế rất là sâu xa, khó thấy, khó biết, rất khó tin hiểu. Nếu các hữu tình, từng ở chỗ vô lượng chư Phật trong quá khứ, phát thệ nguyện rộng lớn, trồng nhiều căn lành thì mới có thể tin hiểu được. Giả sử các loài hữu tình ở thế giới ba lần ngàn, tất cả đều thành tựu Tùy tín hành…, loài hữu tình kia hoặc trải qua một kiếp hay hơn một kiếp tu hạnh Tự địa, không bằng có người một ngày ưa thích, tư duy, đo lường, quán sát Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, đạt được công đức hơn người kia vô lượng.
Bấy giờ, Phật bảo các Thiên tử:
–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói!
Thiên tử nên biết, nếu thiện nam, thiện nữ nào nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì mau đắc Niết-bàn, hơn Tùy tín hành… đã nói ở trước; hoặc trải qua một kiếp, hay hơn một kiếp tu hạnh Tự địa, cũng không thể nhẫn lạc hơn được.
Khi ấy, các Thiên tử nghe Phật dạy, vui mừng hớn hở, đảnh lễ Như Lai, nhiễu bên phải ba vòng và từ giã trở về cung. Các chúng vừa lui ra không xa, bỗng nhiên không còn thấy đâu và ngay tức thời đều trụ nơi cung điện ở cảnh giới của mình, khuyến khích, chư Thiên tinh tấn chuyên cần tu hạnh thù thắng.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Nếu các Bồ-tát thường hết lòng tin hiểu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì từ nơi nào sinh đến nơi đây?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Nếu các Bồ-tát nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có thể tin hiểu, chẳng nghi ngờ, chẳng buồn bực, ưa thấy, ưa nghe, nhớ Nghĩ tư duy Nghĩa lý sâu xa, thường ưa đi theo người thuyết pháp, như trâu nghé theo mẹ chưa từng rời xa, cho đến khi chưa đắc Nghĩa lý tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, chưa thông suốt hoàn toàn, để có
thể thuyết cho mọi người, thì hoàn toàn chẳng rời xa dù là chốc lát Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và thầy thuyết pháp, thì các Bồ-tát này từ trong loài người sinh đến nơi này, nương nhờ nhân tốt đời trước, nên có thể thành tựu được việc như thế.
Thiện Hiện bạch Phật:
–Lại có Bồ-tát nào, thành tựu công đức thù thắng như thế; phụng thờ, cúng dường Phật ở phương khác xong, từ nơi đó sinh đến nơi này chăng?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Có các Bồ-tát thành tựu công đức thù thắng như thế. Phụng thờ, cúng dường Phật ở phương khác xong, từ chỗ đó sinh đến nơi này.
Này Thiện Hiện, có các Bồ-tát thành tựu công đức thù thắng như thế; đời trước đã ở trên trời Hỷ túc, phụng thờ cúng dường Bồ-tát Từ Thị, nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thưa hỏi Nghĩa lý sâu xa trong đó; từ nơi đó sinh đến nơi này.
Thiện Hiện, có các Bồ-tát, đời trước tuy nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nhưng chẳng thể thưa hỏi Nghĩa lý sâu xa trong đó; nên đời nay, trong loài người, nghe thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sinh nghi ngờ, mê mờ, hoang mang, khó có thể tỏ ngộ. Vì sao? Vì đối với người chẳng rõ Nghĩa, thì tâm nhiều nghi ngờ, mê mờ, hoang mang, khó có thể dụ.
Thiện Hiện, có các Bồ-tát, đời trước mặc dù nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cũng từng thưa hỏi Nghĩa lý trong đó, hoặc trải qua một ngày cho đến năm ngày nhưng chẳng tinh tấn tu hành đúng như lời dạy; nay sinh trong loài người, nghe thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, mặc dù trải qua thời gian ngắn nhưng tâm người đó bền vững, không có thể phá hoại được. Nếu xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và thầy thuyết pháp mà thưa hỏi Nghĩa lý sâu xa giống như tìm cách lẫn trốn vậy. Vì sao? Vì các Bồ-tát này, mặc dù đời trước được nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng thường thưa hỏi Nghĩa lý sâu xa, nhưng không tinh tấn đúng như lời dạy mà tu hành, nên đời nay, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, hoặc có lúc ưa nghe, có lúc không ưa; hoặc có lúc bền vững, có lúc thoái lui; tâm người đó mạnh yếu, tấn thoái bất thường như bông Đổ-la-miên cuốn theo chiều gió. Bồ-tát mới học Đại thừa cũng thế, mặc dù có tín tâm nhưng chẳng vững vàng
thanh tịnh. Đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa chẳng thể tin ưa lâu dài, thì tùy theo, sẽ rơi vào một trong hai thừa.
Phẩm 14: THÍ DỤ THUYỀN BÈ
Này Thiện Hiện, ví như khách buôn đi trên biển lớn, thuyền bè của họ bỗng bị hư, những người trong thuyền nếu lấy được gỗ, đồ vật, phao nổi, tấm ván hay tử thi làm chỗ để bám vào, nên biết những người này hoàn toàn không bị chết chìm, được đến bờ bên kia của biển lớn an ổn, không tổn, không hại, nhận được các sự vui thú. Các chúng Bồ-tát cũng như thế, nếu đối với Đại thừa có tín, có nhẫn, có ưa, có thích, có tinh tấn, có hiểu rõ, có sự không buông lung, có ý ưa thích tốt đẹp, có xả, có kính, có tâm thanh tịnh, có sự hộ trì tốt đẹp, không rời bỏ quả vị Giác ngộ cao tột, lại thường giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa làm sự nương tựa, nên biết những người này nhất định chẳng thoái lui giữa đường, nhập vào địa vị Thanh văn, Độc giác, nhất định chứng quả vị Giác ngộ cao tột.
Thiện Hiện, như có các nam hoặc các nữ đem bình đất nung chín đến sông, hoặc ao, hoặc giếng, suối, kênh, ngòi… lấy nước, nên biết, bình này chắc chắn chẳng hư rã. Vì sao? Vì bình này đã được nung kỹ, có thể chứa đựng đầy nước vì rất bền chắc vậy.
Các chúng Bồ-tát cũng như thế. Nếu đối với Đại thừa có tín, có nhẫn, có ưa, có thích, có tinh tấn, có sự hiểu rõ, không buông lung, có ý ưa thích tốt đẹp, có xả, có kính, có tâm thanh tịnh, có sự cột buộc, chẳng rời bỏ quả vị Giác ngộ cao tột, lại có thể giữ gìn phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết những loại người này nhất định chẳng thoái lui giữa đường, sẽ nhập vào địa vị Thanh văn, hoặc Độc giác, nhất định chứng quả vị Giác ngộ cao tột.
Thiện Hiện, như người đi buôn có đủ trí khôn khéo, trước tiên tại bờ biển, sửa chữa ghe thuyền cho bền chắc, xong rồi mới khiêng bỏ xuống nước, biết không có lỗ thủng, sau đó mới đem hàng hóa, đồ dùng chất lên mà đi. Nên biết, ghe thuyền kia chắc chắn chẳng bị hư chìm, người và vật đi đến nơi được an ổn.
Các chúng Bồ-tát cũng như thế. Nếu đối với Đại thừa có tín, có nhẫn, có ưa thích, có tinh tấn, có sự hiểu rõ, có sự không buông lung, có ý ưa thích tốt đẹp, có xả, có kính, có tâm thanh tịnh, có sự cột buộc tốt đẹp chẳng rời bỏ quả vị Giác ngộ cao tột, lại có thể giữ gìn phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết những loại người này nhất định chẳng thoái lui giữa đường, sẽ nhập vào địa vị Thanh văn, hoặc Độc giác, nhất định chứng quả vị Giác ngộ cao tột.
Thiện Hiện, ví như có người một trăm hai mươi tuổi, già nua, suy yếu, lại thêm có các thứ bệnh, như bệnh phong, nhiệt, đàm, hoặc cả ba thứ lẫn lộn. Người già bệnh này muốn từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến nơi khác, nhưng tự mình chẳng thể đi được. Nếu có hai người khỏe mạnh, xốc hai bên hông, từ từ đỡ lên và nói: “Chẳng có gì khó khăn, cứ đi lại tùy ý, nay đã có hai người chúng tôi luôn luôn ở bên cạnh, chắc chắn sự đi đến sẽ được an ổn, không tổn hại.”
Các chúng Bồ-tát cũng như thế. Nếu đối với Đại thừa có tín, có nhẫn, có ưa, có thích, có tinh tấn, có sự hiểu rõ ràng, có sự không buông lung, có ý ưa thích tốt đẹp, có xả, có kính, có tâm thanh tịnh, có sự cột buộc tốt đẹp, chẳng rời bỏ quả vị Giác ngộ cao tột, lại có thể hộ trì phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết những loại người này nhất định chẳng thoái lui giữa đường, sẽ nhập vào địa vị Thanh văn, hoặc Độc giác, nhất định chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Trái với những gì đã nói trên đây thì gọi là bậc đen.
Phẩm 15: NHƯ LAI (1)
Khi ấy, Thiện Hiện bạch Phật:
–Bồ-tát mới học nên, làm thế nào để học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Bồ-tát mới học, muốn học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, trước hết nên gần gũi, phụng sự bạn lành. Nếu ai có thể tuyên thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dạy bảo, trao truyền cho các Bồ-tát, thì gọi là bạn lành. Người ấy sẽ nói thế này: “Thiện nam, đến đây! Ông nên
siêng năng tu Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa. Khi ông siêng năng tu tập, nên dùng vô sở đắc để làm phương tiện, hồi hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột. Khi ông hồi hướng, chớ dùng sắc, thọ, tưởng, hành, thức mà ôm giữ lấy Bồ-đề. Vì sao? Vì tánh của trí Nhất thiết trí chẳng phải là cái có thể giữ lấy. Thiện nam, ông chớ sinh tham đắm các địa vị Thanh văn, Độc giác…” Nếu ai có thể dạy bảo, trao truyền như thế cho Bồ-tát mới học, làm cho họ dần dần nhập vào Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đó là bạn lành của Bồ-tát.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Các Bồ-tát này phát tâm Bồ-đề, muốn thẳng tới Bồ-đề là việc làm rất khó.
Phật bảo Thiện Hiện:
–Đúng vậy, đúng vậy! Việc làm của các chúng Bồ-tát rất khó; Nghĩa là vì lợi ích an vui cho các thế gian, nên phải phát tâm hướng đến quả vị Giác ngộ cao tột, với lời thề rằng: “Ta vì cứu giúp các thế gian; nên làm nhà cửa cho các thế gian; làm chỗ quay về nương tựa cho các thế gian; làm hòn đảo cho các thế gian; chỉ dạy con đường rốt ráo cho các thế gian; làm vị thầy dẫn đường cho các thế gian; làm chỗ hướng đến cho các thế gian… mà phát khởi sự siêng năng tinh tấn, để hướng đến đại Bồ-đề.”
Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát, thề cứu giúp tất cả thế gian mà phát khởi sự siêng năng, tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát thấy các thế gian chìm trong khổ sinh tử chẳng thể ra khỏi, nên khởi sự siêng năng tinh tấn, hướng đến đại Bồ-đề, để dứt khổ cho người kia mà giảng điều cốt yếu của chánh pháp.
Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát, làm nhà cửa cho tất cả thế gian mà phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát muốn vì thế gian mà thuyết tất cả pháp đều chẳng hòa hợp; nên phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề.
Thiện Hiện bạch:
–Thế nào là Bồ-tát muốn vì thế gian mà thuyết tất cả pháp đều chẳng hòa hợp?
Phật dạy:
–Này Thiện Hiện, các chúng Bồ-tát muốn vì thế gian, tuyên thuyết năm uẩn và tất cả pháp đều chẳng hòa hợp, không buộc, không mở, không sinh, không diệt. Do vậy, có thể che chở, giúp đỡ tất cả, giống như nhà cửa.
Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát, làm chỗ quay về nương tựa cho các thế gian mà phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát muốn làm cho thế gian thoát khỏi tất cả sinh, già, bệnh, chết, sầu than, buồn khổ nên mới phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề, tìm phương tiện thiện xảo để giảng thuyết điều cốt yếu của chánh pháp.
Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát, làm hòn đảo cho các thế gian mà phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát hướng đến đại Bồ-đề vì muốn thuyết cho thế gian ranh giới trước sau của năm thủ uẩn đều đoạn lìa. Do cái này đã đoạn lìa nên tất cả pháp đều dứt. Tất cả pháp này dứt tức là Niết-bàn tịch tĩnh vi diệu, cũng là tánh như thật không điên đảo. Ví như trong biển, sông, ao lớn nhỏ, chỗ đất cao ở được gọi là hòn đảo; Niết-bàn cũng thế, đó là chỗ an ổn.
Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát, chỉ dạy cho thế gian con đường rốt ráo mà phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát hướng đến đại Bồ-đề vì muốn thuyết cho thế gian sắc rốt ráo chẳng gọi là sắc; thọ, tưởng, hành, thức và các pháp khác cũng thế. Pháp tánh rốt ráo chẳng phải sắc… vậy.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Kính bạch Thế Tôn, nếu sắc rốt ráo pháp tánh rốt ráo các sắc…, chẳng gọi sắc… thì trong tánh rốt ráo của Bồ-đề, các Bồ-tát đã đắc sẽ không phân biệt?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Đúng vậy, đúng vậy! Trong tánh rốt ráo hoàn toàn không phân biệt, nhưng đối với các Bồ-tát lại là việc rất khó làm. Tuy có thể quán tất cả pháp như thế nhưng chẳng chứng đắc, cũng chẳng chìm đắm. Nghĩ thế này: “Ta đối với pháp này đã hiện đẳng giác, nên tuyên thuyết chỉ dạy cho thế gian, làm cho họ biết được đạo tướng rốt ráo như thế.”
Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát, làm thầy dẫn đường cho
thế gian phát khởi sự siêng năng tinh tấn, hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát hướng đến đại Bồ-đề là muốn thuyết cho thế gian bản tánh của sắc không sinh, không diệt; thọ, tưởng, hành, thức cũng như thế. Muốn thuyết cho thế gian quả Dự lưu cho đến quả vị Giác ngộ cao tột bản tánh các pháp là không sinh, không diệt.
Thiện Hiện, thế nào là các chúng Bồ-tát làm sự hướng đến cho các thế gian mà phát khởi sự siêng năng tinh tấn hướng đến đại Bồ-đề? Nghĩa là các Bồ-tát hướng đến đại Bồ-đề, là muốn tuyên thuyết chỉ dạy cho thế gian: Sắc lấy hư không làm sự hướng đến. Thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp cũng lấy hư không làm sự hướng đến. Là muốn tuyên thuyết, chỉ dạy cho thế gian: Sắc không chỗ hướng đến, ngang đồng với hư không. Thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp cũng không chỗ hướng đến, ngang đồng với hư không. Như hư không rộng lớn, không đến, không đi, không tạo, không tác, không trụ, không sinh, không diệt. Các pháp cũng vậy, đều như hư không, không có sự phân biệt. Vì sao? Vì các sắc không, nên không đến, không đi… Thọ, tưởng, hành, thức và tất cả pháp cũng đều là không, nên không đến, không đi. Vì sao? Vì tất cả pháp đều dùng không, vô tướng, vô nguyện, không tạo, không tác, không sinh, không tánh, như mộng, như huyễn, không ngã, không biên giới, Niết-bàn tịch tĩnh, không giữ, không bỏ, không đến, không đi, tịch diệt cùng cực… để làm sự hướng đến. Người kia chẳng thể vượt qua sự hướng đến này.
Thiện Hiện bạch Phật:
–Ai có thể tin hiểu pháp sâu xa như thế?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Nếu các Bồ-tát, từ lâu tu đại hạnh, đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, ở chỗ chư Phật phát thệ nguyện rộng lớn, đã trồng căn lành, đều được thành thục, được vô lượng bạn lành giúp đỡ hộ niệm, thì có thể tin hiểu pháp sâu xa này.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát này lấy gì làm tánh?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Các Bồ-tát này lấy điều phục, xa lìa làm pháp tánh. Nhờ tánh này nên có thể biết, có thể rõ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Các Bồ-tát này có thể biết, có thể rõ Bát-nhã ba-la-mật-đa sẽ hướng đến nẻo nào?
Phật dạy Thiện Hiện:
–Các Bồ-tát này sẽ hướng đến trí Nhất thiết.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Nếu các Bồ-tát chứng nẻo này rồi, thì có thể làm chỗ quay về và hướng tới cho vô lượng, vô biên hữu tình?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Đúng vậy, đúng vậy! Nếu các Bồ-tát chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, thì có thể làm chỗ quay về, hướng tới cho vô lượng, vô biên hữu tình.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Các Bồ-tát này thường làm việc khó làm; Nghĩa là mặc giáp, đội mũ bền chắc như thế là vì muốn độ vô lượng, vô biên hữu tình, làm cho họ vào Niết-bàn, nhưng loài hữu tình thì hoàn toàn chẳng thể nắm bắt được.
Phật bảo Thiện Hiện:
–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói!
Này Thiện Hiện, các Bồ-tát này mặc giáp đội mũ chẳng họ hàng với các sắc, thọ, tưởng, hành, thức; chẳng họ hàng với Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát trí Nhất thiết trí và tất cả pháp. Vì sao? Vì tất cả pháp đều không có sự họ hàng.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Nếu các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì chẳng trụ địa vị Thanh văn, Độc giác…
Phật bảo Thiện Hiện:
–Ông quán Nghĩa nào mà nói như thế?
Thiện Hiện thưa:
–Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không trụ vào sự chấp trước. Nếu người nào tu Bát-nhã ba-la-mật-đa thì đối với tất cả pháp hoàn toàn không có sự tu, cũng không có người tu, thời gian tu, nơi chốn tu và do đây việc tu hành chẳng thể nắm bắt.
Kính bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là pháp không quyết định. Nếu tu hư không, tu tất cả pháp, tu không biên giới, tu không giữ gìn thì chính là tu Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Phật bảo Thiện Hiện:
–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói!
Này Thiện Hiện, nên nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, quán sát Đại Bồ-tát không thoái chuyển; Nghĩa là các Bồ-tát nếu chẳng tham đắm Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, chẳng chấp lời của người khác và sự chỉ dạy truyền trao của người khác để làm điều chân yếu, thì chẳng phải chỉ tin người khác mà còn có sự tạo tác; nghe thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, mà tâm vị đó chẳng kinh, chẳng sợ, chẳng hãi, chẳng chìm, chẳng đắm, không nghi, không ngờ, không tiếc cũng chẳng mê mờ, hoang mang; lại hoan hỷ ưa nghe, hết lòng tin nhận; các Bồ-tát này nhất định chẳng thoái lui. Các Bồ-tát như thế, đời trước đã được nghe Nghĩa lý sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa, nên nay được nghe, tâm không kinh sợ…
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Nếu các Bồ-tát nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tâm không kinh sợ… thì các Bồ-tát này làm sao quán sát Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Đại Bồ-tát này đã dùng tâm tùy thuận trí Nhất thiết mà quán sát Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Thế nào là tâm tùy thuận trí Nhất thiết để quán sát Bát-nhã ba-la-mật-đa?
Phật bảo Thiện Hiện:
–Nếu các Bồ-tát tùy thuận vào hư không mà quán sát Bát-nhã ba-la-mật-đa thì đó là tâm tùy thuận trí Nhất thiết, quán sát Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao? Vì trí Nhất thiết là vô lượng, vô biên. Nếu vô lượng, vô biên tức là chẳng phải sắc, cũng chẳng phải thọ, tưởng, hành, thức; không sở đắc, không hiện quán, không trí, không thức, không sinh, không diệt, không tu, không tác, không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, không phương hướng, không nơi chốn, cũng không chỗ trụ, chỉ có thể nói là vô lượng, vô biên.
Thiện Hiện nên biết, hư không vô lượng, vô biên nên trí Nhất thiết cũng vô lượng, vô biên. Trí Nhất thiết vô lượng, vô biên nên không ai có thể chứng. Chẳng phải sắc có thể chứng, cho đến chẳng
phải thức có thể chứng. Chẳng phải Bố thí ba-la-mật-đa có thể chứng, cho đến chẳng phải Bát-nhã ba-la-mật-đa có thể chứng. Vì sao? Vì sắc cho đến thức chính là trí Nhất thiết không hai, không khác. Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa chính là trí Nhất thiết không hai, không khác.
Bấy giờ Thiên tử Phạm Thế ở cõi Dục, cùng đi đến chỗ Phật, đồng bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế rất là sâu xa, khó thấy, khó biết.
Phật bảo các Thiên tử:
–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Khi mới thành Phật, Ta quán Nghĩa này, ngồi yên tịnh tư duy, chẳng muốn nói pháp, Ta Nghĩ: “Pháp của Ta sâu xa, chẳng phải các thế gian có thể tin nhận nhanh chóng. Pháp Ta chứng chính là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Pháp này sâu xa, chẳng phải được chứng, chẳng phải bị chứng, không nơi chốn chứng, không thời gian chứng và do đấy; chứng cũng chẳng thể nắm bắt. Thiên tử nên biết, hư không sâu xa nên pháp này sâu xa. Ngã sâu xa nên pháp này sâu xa. Tánh tất cả pháp không đến, không đi nên pháp này sâu xa.
Khi ấy, các Thiên tử bạch Phật:
–Thật lạ thay! Kính bạch Thế Tôn, pháp Phật thuyết, tất cả thế gian rất khó tin hiểu. Pháp Phật thuyết không thủ, không xả. Hữu tình thế gian lại hành thủ, xả.
Phật bảo các Thiên tử:
–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói!
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:
–Pháp Phật thuyết sâu xa vi diệu, đối với tất cả pháp đều có thể tùy thuận, không có sự chướng ngại, đồng như hư không. Pháp Phật thuyết hoàn toàn không sinh, vì tất cả pháp sinh chẳng thể nắm bắt được vậy. Pháp mà Phật biết, hoàn toàn không nơi chốn vì tất cả nơi chốn đều chẳng thể nắm bắt vậy.
Phật dạy:
–Này Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy!
Khi ấy, Thiên tử bạch Phật:
–Đại đức Thiện Hiện là chân Phật tử, từ Như Lai sinh, vì tất cả
những gì ngài nói đều tương ưng với không vậy.
Thiện Hiện bảo các Thiên tử:
–Các ông nói, ta tùy Như Lai sinh. Thế nào là Thiện Hiện tùy Như Lai sinh? Nghĩa là từ chân như của Như Lai sinh vậy. Vì tất cả pháp sinh chẳng thể nắm bắt mà. Chân như của Như Lai không đến, không đi, bản tánh chẳng sinh.
Chân như của Thiện Hiện cũng không đến, không đi, bản tánh chẳng sinh, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”
Chân như của Như Lai chính là chân như của tất cả pháp. Chân như của tất cả pháp chính là chân như của Như Lai.
Chân như của Như Lai không có tánh chân như, cũng có tánh chân như. Chân như Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”
Chân như Như Lai không biến đổi, không phân biệt, cùng khắp tất cả chỗ. Chân như Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”
Chân như Như Lai lấy thường trụ làm tướng mà không có chỗ để trụ. Chân như Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”
Chân như Như Lai không có sự chướng ngại, chân như tất cả pháp cũng không có sự chướng ngại. Chân như Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”
Chân như Như Lai cùng chân như tất cả pháp đồng một chân như, không hai, không khác, không tạo, không tác. Chân như của Như Lai luôn luôn là tướng chân như, không lúc nào là chẳng phải tướng chân như. Thế nên chân như không hai, không khác. Chân như của Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”
Chân như Như Lai đối với mọi nơi không nhớ Nghĩ, không phân biệt. Chân như tất cả pháp đối với mọi nơi cũng không nhớ Nghĩ, không phân biệt. Chân như của Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”
Chân như Như Lai không khác, chẳng thể nắm bắt. Chân như tất cả pháp cũng không sai khác, chẳng thể nắm bắt. Chân như của Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”
Chân như Như Lai chẳng lìa chân như các pháp. Chân như các
pháp chẳng lìa chân như Như Lai. Chân như Như Lai luôn luôn là tướng chân như, không lúc nào là chẳng phải tướng chân như. Chân như của Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”
Tuy nói là tùy sinh nhưng không có chỗ tùy sinh, vì chân như Thiện Hiện không khác Phật. Chân như Như Lai chẳng phải đến đi. Chân như của tất cả pháp cũng chẳng phải đến đi. Chân như Thiện Hiện cũng như thế, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”
Như Lai chính là chân như Như Lai. Chân như của Như Lai tùy chân như quá khứ, chân như quá khứ tùy chân như Như Lai.
Chân như Như Lai tùy chân như vị lai, chân như vị lai tùy chân như Như Lai.
Chân như Như Lai tùy chân như hiện tại, chân như hiện tại tùy chân như Như Lai.
Chân như Như Lai tùy chân như ba đời, chân như ba đời tùy chân như Như Lai. Chân như Như Lai cùng chân như ba đời không hai, không khác.
Chân như tất cả pháp, chân như Thiện Hiện cũng không hai, không khác, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”
Chân như của Bồ-tát tức là chân như của Phật. Các chúng Bồ-tát do chân như nên khi đắc Bồ-đề gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Khi Như Lai chứng đắc chân như này, ba ngàn thế giới chấn động sáu cách. Ta đối với chân như các pháp như thế càng tin hiểu, nên nói: “Thiện Hiện tùy Như Lai sinh.”
Thiên tử nên biết, nhưng Thiện Hiện ta chẳng do sắc cho đến thức, nên tùy Như Lai sinh. Cũng chẳng do quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề nên tùy Như Lai sinh. Cũng chẳng do trí Nhất thiết nên tùy Như Lai sinh. Chỉ do chân như nên tùy Như Lai sinh.
Thiên tử nên biết, nhưng Thiện Hiện ta không tùy sắc, thọ, tưởng, hành, thức sinh. Không tùy quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề sinh, nên Thiện Hiện ta tùy Như Lai sinh.
Xá-lợi Tử bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn, Như Lai như thế rất sâu xa vi diệu.
Phật bảo Xá-lợi Tử:
–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói! Như Lai sâu xa vi diệu
như thế, nên ngay khi thuyết tướng Như Lai như thế, thì có ba ngàn Bí-sô sạch hẳn các lậu, tâm liền được giải thoát, thành A-la-hán; năm trăm Bí-sô-ni đã xa trần lìa cấu, được sinh Pháp nhãn thanh tịnh; năm ngàn chư Thiên đắc Vô sinh pháp nhẫn, sáu ngàn Bồ-tát sạch hẳn các lậu, tâm được giải thoát.
Phật bảo Xá-lợi Tử:
–Sáu ngàn Bồ-tát trong chúng này, trong quá khứ đã từng ở chỗ năm trăm Đức Phật gần gũi cúng dường. Tuy tu Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự nhưng không giữ gìn phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phát sinh Nghĩ tưởng sai khác, tu hạnh sai khác, nên đời này chỉ nghe pháp lớn mà tâm sạch các lậu, được giải thoát ngay.
Xá-lợi Tử, các chúng Bồ-tát tuy có đạo Bồ-tát, Không, Vô tướng, Vô nguyện nhưng không giữ gìn phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa để được chứng Niết-bàn, nên rơi vào địa vị Thanh văn, Độc giác.
Xá-lợi Tử, ví như có con chim, thân nó to lớn từ một trăm cho đến năm trăm do-tuần, lông cánh của nó chưa đủ, hoặc đã suy yếu. Con chim này từ trên cõi trời Ba mươi ba nhào thẳng xuống châu Thiệm-bộ. Giữa đường bỗng Nghĩ: “Ta nay muốn quay về trên cõi trời Ba mươi ba”. Ý ông thế nào? Con chim này có thể trở về lại trên cõi trời Ba mươi ba được chăng?
Xá-lợi Tử bạch:
–Kính bạch Thế Tôn, không!
Phật bảo Xá-lợi Tử:
–Con chim này hoặc giữa đường ước muốn: “Đến châu Thiệm-bộ sẽ khiến cho thân ta không bị tổn hại, không bị đau đớn”, ý ông thế nào? Ước muốn của con chim này có được thỏa mãn chăng?
Xá-lợi Tử bạch Phật:
–Kính bạch Thế Tôn, không! Con chim này khi tới châu Thiệm-bộ, thân nó nhất định bị tổn hại, đau đớn, hoặc chết, hoặc gần chết. Vì sao? Vì thân của nó lớn, lông cánh chưa đủ, hoặc đã suy yếu, lại từ trên cao rơi xuống vậy.
Phật bảo Xá-lợi Tử:
–Có thiện nam… trụ Bồ-tát thừa cũng như thế; tuy phát tâm cầu
quả vị Giác ngộ cao tột; đã trải qua số đại kiếp như cát sông Hằng; siêng tu Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự; cũng tu pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện nhưng không giữ gìn phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, để được chứng Niết-bàn, nên rơi vào địa vị Thanh văn, hoặc Độc giác.
Xá-lợi Tử, các Bồ-tát này tuy Nghĩ nhớ giới uẩn cho đến giải thoát tri kiến uẩn của chư Phật ba đời, nhưng tâm ôm giữ tướng, không biết như thật về công đức chân thật của năm uẩn là như thế nào chỉ nghe danh suông, rồi ôm giữ tướng, chấp trước, rồi hồi hướng Bồ-đề, bèn rơi vào địa vị Thanh văn, hoặc Độc giác. Vì sao? Xá-lợi Tử, vì các Bồ-tát này xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa và pháp tương ưng, nên như vậy.
Xá-lợi Tử bạch Phật:
–Như con hiểu Nghĩa Phật dạy: Nếu các Bồ-tát xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa, tuy đầy đủ vô lượng tư lương phước đức, nhưng đối với Bồ-đề hoặc đắc, hoặc chẳng đắc. Thế nên, Bồ-tát muốn đắc Bồ-đề thì nhất định chẳng nên xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Phật bảo Xá-lợi Tử:
–Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói!
