Tìm kinh sách
Vần A-Z:
Pháp Hành

Pháp Hành

Tác giả: Thích Tâm Minh - Thích Tâm Chơn - Soạn Tập. Năm xuất bản: 2014. Số trang: 355.

Chương 11: Minh Hạnh Túc (Trang 101 - 110)

MINH HẠNH TÚC
Mỹ Dung
 
“Minh hạnh túc” hay “Minh hạnh cụ túc" (viiiàcaranasampanno) là một trong số mười danh xưng của Đức Phật sau khi Ngài thành tựu đạo quả vô thượng Bồ đề và cũng là một thuật ngữ được dùng trong Phật học để chỉ về công năng tutập mà một người sở hữu được nhờ thực hành theo giáo pháp giác ngộ - giới-định-tuệ - của Phật. Đức Phật được tôn xưng là bậc Minh hạnh túc bởi Ngài là người có đầy đủ giới đức, tâm đức, tuệ đức, giải thoát và giải thoát tri kiến đức. Nhưng Phật là người “tự mình đầy đủ giới hạnh và khuyến khích người khác đầy đủ giới hạnh, tự mình đầy đủ thiền định và khuyến khích người khác đầy đủ thiền định; tự mình đầy đủ trí tuệ và khuyến khích người khác đầy đủ trí tuệ; tự mình đầy đủ giải thoát và khuyển khích người khác đầy đủ giải thoát;tự mình đầy đủ giải thoát trí kiến và khuyến khíchngười khác đầy đủ giải thoáttrí kiến.”1 Chính vì thế
________________
1 Kinh Hạnh phúc cho ai, Tăng Chi Bộ.
mà “Minh hạnh túc" trở thành một thuật từ để chỉ cho những ai nỗ lực đi theo con đường của Phật và có đầy đủ các phẩm chất giác ngộ giống như Phật.
Sau đây là bài kinh đề cập các pháp thôn tu tập để đạt được “minh hạnh túc” hay đường lối thực hành Phật pháp từ địa vị hữu học đến địa vị vô học, cùng với các minh định rõ ràng về “minh” (vijjà), “hạnh” (Carana), “minh hạnh cụ túc” (vijjàcarana-sampanno), do Tôn giả Ànanda thay lời Phật trình bày cho các gia chủ thuộc dòng họ Thích Ca ở Kapcilavatthu:1
“Ở đây, này Mahànàma, vị Thánh đệ tử, thành tựu giới hạnh, hộ trì các căn, biết tiết độ trong ăn uống, chú tâm cánh giác, thành tựu bảy diệu pháp, hiện tại lạc trú bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, chứng đắc không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, chứng đắc không phí sức.
Và này Mahànàma, thế nào là các vị thánh đệtửcó giới hạnh? Ở đây, này Mahànàma, vị Thánh đệ tử có giới hạnh, sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn Paftimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi lầm nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu học các học pháp. Này
________________
1  Kinh Hữu học, Trung Bộ.
Mahànàma, như vậy là vị Thánh đệ tử thành tựu giới hạnh.
Và này Mahànàma, thế nào là vị Thánh đệ tử hộ trì các căn? Ở đây, này Mahànàma, vị Thánh đệ tử, khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không năm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì vì nhãn căn không được chế ngự, khiến tham ưu, các ác, bất thiện pháp khởi lên, vị ấy tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành sự hộ trì nhãn căn. Khi tainghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, khôngnắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì vì ý căn không được chế ngự, . khiến tham ưu, các ác, bất thiện pháp khởi lên, vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trìý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. . Này Mahànàma, như vậy là vị Thánh đệ tử hộ trì các căn.
Và này Mahànàma, thế nào là vị Thánh đệ tử biết tiết độ trong ăn uống? Ở đây, này Mahànàma, vị Thánhđệ tử chơn chánh giác sát, thọ dụng mónăn, không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để tự làmđẹp mình, chỉ để thân này được duy trì, được báo dưỡng, khỏi bị gia hại, để chấp trì Phạm hạnh, nghĩ rằng: “Như vậy ta diệt trừ các cảm thọ cũ và không
cho khởi lêncác cảm thọ mới; và ta sẽ không phạm lỗi lầm, sống được an ổn". Này Mahànàma” như vậy là vị Thánh đệ tử biết tiệt độ trong sự ăn uống.
Và này Mahànàma, thế nào là vị Thánh đệ tử chú tâm cánh giác? Ở đây, này Mahànàma” vị Thánh đệ tử ban ngày trong khi đi kinh hành và trong khi đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngạipháp, ban đêm trong canh một, trong khi đi kinh hành và trong khi đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại pháp, ban đêm trong canh giữa, vị này nằm xuống phía hông bên phải, như dáng nằm con sự tử, chân gác trên chân với nhau, chánh niệm tỉnh giác, hướng niệm đến lúc ngồi dậy lại. Ban đêm trong canh cuối, khi đã thức dậy, trong khi đi kinh hành và trong khi đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại pháp. Này Mahànàma, như vậy là vị Thánh đệ tử chú tâm cảnh giác.
Và này Mahànàma, thế nào là vị Thánh đê tử thành tựu bây diệu pháp? Ở đây, này Mahànàma, vị Thánh đệ tử có lòng tin, có sự tin tưởng ở sự giác ngộ của Như Lai: Ngài là Thế Tôn, bậc A-la- hán, chánh Đẳng giác, Minh Hạnh Túc; Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị này có lòng tàm, tự xẩu hổ vì thân ác hạnh, khẩu
ác hạnh, ý ác hạnh, tự xấu hổ vì thành tựu ác, bất thiện pháp. Vị này có lòng quý, tự sợ hãi vì thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, tự sợ hãi vì thành tựu ác, bất thiện pháp. Vị này là vị đa văn, nhớ nghĩ những điều đã nghe, tích tụ những điều đã nghe. Những pháp nào, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có văn, nói lên phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh, những pháp như vậy, vị ấy nghe nhiều, thọ trì, đọc tụng bằng lời, được ý suy tư, được chánh kiến thể nhập. Vị ấy sống tinh cần tính tấn, trừ bỏ các phápbất thiện, thành tựu các thiện pháp, nỗ lực, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng đối với các thiện pháp. Vị ấy có niệm, thành tựu niệm tuệ tối thắng, nhớ lại, nhớ lại nhiều lần những gì đã làm từ lâu, đã nói từ lâu. Vị ấy có trí tuệ, thành tựu trí tuệ về sanh diệt, thành tựu Thánh thể nhập đưa đến chơn chánh đoạn tận khổ đau. Này Mahànàma, như vậy vị Thánh đệ tử thành tựu bảy diệu pháp.
Và này, Mahànàma, thế nào là vị Thánh đệ tử hiện tại lạc trú bốn thiền, thuộc tăng thượngtâm, chứngđắc không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, chứng đắc không phí sức? Ở đây, này Mahànàma, vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứngvà trú Sơ thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dụcsanh, có tầm, có tứ. Diệt tầm và tứ, vị ấy chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định
sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, vị ấy chứng và trú Thiền thứ ba. Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, vị ấy chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này Mahànàma, như vậy là vị Thánh đệ tử hiện tại lạc trú bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, chứng đắc không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, chứng đắc không phí sức.
NàyMahànàma, khi một vị Thánh đệ tử thành tựu giới hạnh như vậy, hộ trì các căn như vậy, biết tiết độ trong ăn uống như vậy, chú tâm cảnh giác như vậy, đầy đủ bảy diệu pháp như vậy, hiện tại lạc trú bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, chứng đắc không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, chứng đắc không phí sức như vậy, này Mahànàma, vị Thánh đệ tử ấy được gọi là đang đi trên con đường hữu học, có trứng không bị hư hoại, có khả năng phá vỡ, có khá năng giác ngộ, có khá năng chứng đạt vô thượng an ổn khỏi các ách phược. Này Mahànàma, ví như có tám, có mười hay có mười hai trứng gà, được gà mái khéo ấp ngồi, khéo ấp nóng, khéo ấp dưỡng; dầu cho con gà mái ấy không khởi lên ý muốn: "Mong rằng, các con gà con của ta, sau khi phá vỡ vỏ trửng với móng chân, hay với mỏ của chúng, thoát ra ngoài một cách
an toàn”. Những con gà con ấy, sau khi phá vỡ vỏ trứng với móng chân hay mỏ của chúng, có thể thoát ra ngoài một cách an toàn. Cũng vậy, này Mahànàma, khi một vị Thánh đệ tử, thành tựu giới hạnh như vậy, hộ trì các căn như vậy, biết tiết độ trong ăn uống như vậy, chú tâm cảnh giác như vậy, đầy đủ bảy diệu pháp như vậy, hiện tại lạc trú bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, chứng đắc không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, chứng đắc không phí sức như vậy, này Mahànàma, vị Thánh đệ tử ấy được gọi là đang đi trên con đường hữu học, có trứng không bị hư hoại, có khả năng phá vỡ, có khả năng giác ngộ, có khả năng chứng đạt vô thượng an ổn khỏi các ách phược.
Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử ấy, khi chứng được vô thượng xả niệm thanh tịnh này, nhớ đến các đời sống quá khứ sai biệt, như một đời, hai đời... nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Đây là sự phá vỡ thứ nhất của con gà con ra khỏi vỏ trứng. Này Mahànàma, vịThánh đệ tử ấy, khi chứng đượcvô thượng xả niệm thanh tịnh này, với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân thấy sự sống chết của chúngsanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh... đều do hạnh nghiệp của chúng. Đây là sự phá vở thứ hai của con gà con ra khỏi
vỏ trứng. Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử ấy, khi chứng được vô thượng xả niệmthanh tịnh này, với sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình ngay trong hiện tại với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại, vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Đây là sự phá vở thứ ba của con gà con ra khỏi vỏ trứng.
Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử nào thành tựu giới hạnh, như vậy thuộc về hạnh đức của vị ấy.
Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử nào hộ trì các căn, như vậy thuộc về hạnh đức của vị ấy.
Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử nào có tiết độ trong ăn uống, như vậy thuộc về hạnh đức của vị ấy.
Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử nào chú tâm cảnh giác, như vậy thuộc về hạnh đức của vị ấy.
Này Mahànàma, vị Thánh đệ..tử nào đầy đủ bảy điệu pháp, như vậy thuộc về hạnh đức của vị ấy. Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào hiện tại lạc trú bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, chứng đắc không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, chứngđắc không phí sức, như vậy thuộc về hạnh đức của vị ấy.
Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử nào, nhớ đến các đời sống quá khứ sai biệt, như một đời, hai đời... cùng với các nét đại cương và các chi tiết như vậy thuộc về trí đức của vị ấy.
Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử nào với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhận, thấy sự sống chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thộ xấu, người may mắn kẻ bất hạnh... đều do hạnh nghiệp của chúng, như vậy thuộc về trí đức của vị ấy.
Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử nào với sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình ngay trong hiện tại với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vộ lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, như vậy thuộc về trí đức của vị ấy.
Như vậy, này Mahànàma, vị Thánh đệ tử được gọi là minh cụ túc, hạnh cụ túc, minh hạnh cụ túc”.
Nhìn chung, “minh hạnh túc” là một thuật ngữ dùng để chỉ hạnh đức và trí đức của một người đã đạt đến giải thoát, giác ngộ, nhờ thực hành theo con đường Trung đạo giới-định-tuệ do chư Phật giảng dạy. Nó được dùng để chỉ cho Sa-môn Gotama sau khi Ngài thành đạo và cũng được dùng
để chi cho bất cứ người nào thành tựu các đức năng giác ngộ giống như Ngài. Cứ theo các định nghĩa trên thì hạnh đức (carana) chính là sự thực hành và thành tựu đầy đủ về giới học và định học, trong khi trí đức (vijjà) là sự thành tựu tam minh (tevijjà), đắc quả giải thoát. Vì vậy, “minh hạnh túc” là sự thành tựu trọn vẹn về giới-định-tuệ, con đường mà bất cứ ai mong muốn tìm cầu sự giác ngộ giống như Phật hay còn gọi là “cần cầu vô thượng an ổn, khỏi các khổ ách, Niết-bàn” đều phải trải qua để thực chứng mục tiêu giải thoát, với một ý thức rất rõ về mình: “Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc cầnlàm đã làm, không còn trở lui trạng thái sanh tử này nữa”.
/39
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
🙏 Trợ Lý Phật Pháp AI »