Tìm kinh sách
Vần A-Z:
Pháp Hành

Pháp Hành

Tác giả: Thích Tâm Minh - Thích Tâm Chơn - Soạn Tập. Năm xuất bản: 2014. Số trang: 355.

Chương 2: Tâm Nguyện Đầu Năm Của Người Con Phật (Trang 7 - 20)

TÂM NGUYỆN ĐẦU NĂM CỦA NGƯỜI CON PHẬT1
Thích Tâm Minh
 
Hôm nay là ngày đầu xuân Quý Tỵ - 2013, toàn thể quý Phật tử hân quang lâm Thiền viện Vạn Hạnh, cung kính lễ Phật, cầu nguyện mọi điều tốt lành đến với mình, đến với những người thân yêu của mình, với quê hương xứ sở, thể hiện tâm thái cao quý của người con Phật nhân dịp năm mới Tết đến. Người Việt chúng ta có một tập tục truyền thống thật hay và thật đẹp. Đó là đi lễ chùa vào ngày đầu năm. Rất đẹp và rất thiêng liêng, truyền thống đến chùa lễ Phật đầu năm. Để bắt đầu một năm mới mà đến Phật pháp thì đẹp và thiêng liêng vô cùng. Phật là chân, là thực, là từ, là bi, hỷ, xả. Đầu năm mà đến với Phật để tỏ lòng kính ngưỡng và để phát khởi tâm nguyện sống chân, thực, từ bi, hỷ, xả, giống như Phật thì không gì đẹp và cao quý hơn. Nhân dịp này thay mặt Chư Tăng Thiền viện Vạn
___________________
1 Bài thuyết trình mừng xuân Quý Tỵ - 2013 tại Thiền viện Vạn Hạnh.
Hạnh, chúng tôi xin kính lời cầu phúc đầu năm mới đến toàn thể quý Phật tử, kính chúc các vị và quý gia quyến luôn luôn được nhiều sức khỏe và phúc lạc trong đời sống của người con Phật. Xin trân trọng gửi đến quý vị bài pháp thoại mừng xuân Quý Tỵ có tựa đề “Tâm nguyện đầu năm của người con Phật”, nhấn mạnh đến ý nghĩa cầu nguyện theo quan niệm của đạo Phật.
Chư Tăng và toàn thể Phật tử Thiền viện Vạn Hạnh vừa tiến hành xong khóa lễ nguyện cầu quốc thái dân an trong không khí trang nghiêm thành kính và hết sức thiêng liêng của ngày đầu năm mới. Chúng ta khởi tâm thanh tịnh cầu nguyện Phật pháp trường tồn, đất nước thái bình, hết thảy mọi người và mọi chúng sinh đều được hạnh phúc an lạc. Đây chính là tâm nguyện đầu năm của người con Phật, có tác dụng nhắc nhở, thôi thúc và dẫn dắt mọi hành vi hiền thiện của chúng ta vận hành đúng với sở nguyện, đúng với lời Phật dạy.
Nguyện tức là xác lập, nhắc nhở, thôi thúc tâm, nuôi lớn ý chí, hướng tâm mạnh mẽ đến một việc gì đó mà mình mong muốn thực hiện. Đó chính là ý nghĩa Chánh tinh tấn (Sammà-vàyàma) được nói đến trong đạo Phật. Nó có công năng làm mạnh mẽ tâm thức, thúc đẩy ý chí nỗ lực, dẫn dắt mọi hành vi theo đúng đường hướng đã được
xác định. Nhân dịp năm mới Tết đến, chúng ta đến chùa lễ Phật nhằm tỏ bày tấm lòng kính tín của chúng ta đối với Phật, đồng thời phát khởi tâm nguyện nỗ lực thực hành giáo pháp của Phật để cho sở nguyện của chúng ta được thành tựu viên mãn. Chúng ta không cầu Phật ban cho chúng ta mọi sự an lành nhưng chúng ta lễ Phật chứng tri, gia lực cho tâm nguyện thực thi nếp sống an lành của chúng ta thông qua nỗ lực hành trì những lời dạy sang suốt và hiền thiện của Ngài. Đây chính là cách thể hiện đúng đắn tâm nguyện tu học của người con Phật. Giờ đây chúng ta nói đến ý nghĩa cầu nguyện trong đạo Phật.
          Người Việt chúng ta có tập tục thật hay để mở đầu cho một năm mới, đó là thể hiện vài động thái tâm linh nào đó gọi là “cầu an đầu năm” với lòng mong mỏi bước sang năm mới mọi sự điều được tốt đẹp. Thông thường, người ta tìm đến các nói chốn được xem là thiên liêng như đình, chùa, đền, miếu để thể hiện đức tin hoặc tiến hành các nghi thức tôn giáo nhằm cầu mong mọi điều an lành cho một năm mới. Đây là phong tục hay, thể hiện ước vọng muôn thuở của con người trong việc cải thiện các giá trị của cuộc sống, cả vật chất và tinh thần. Năm qua hạn hán kéo dài, mùa màng thất bát, cầu mong bước sang năm mới mưa thuận gió hòa, lúa chin đầy đồng. Năm qua việc nước chuyện nhà
không mấy suôn sẻ, phải lo nghĩ nhiều, cầu mongsang năm mới mọi việc đều được hanh thông, bớt ưu bớt sầu…Chẳng biết chư vị thần linh có thấu cho nỗi lòng của chúng sinh hay không, nhưng Đức Phật thì nghe rất rõ, thậm chí còn chỉ bày cách thức để cho mọi người thực hiện ước mong chính đáng của mình nữa. Ngài nêu rõ như vầy:
“Này các Tỷ-kheo, phần lớn các loài hữu tình có mong muốn như thấy này, có ước vọng như thế này, có nguyện vọng như thế này: “Ôi, mong rằng các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý được tiêu diệt! Mong rằng các pháp bất khả ái, khả lạc khả ý được tăng trưởng!” Này các Tỷ-kheo, dầu cho các loài hữu tình ấy có mong muốn như vậy, có ước vọng như vậy, có nguyện vọng như vậy nhưng các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý được tăng trưởng; các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý bị tiêu diệt. Ở đây, này các Tỷ-kheo, các người có biết vì nguyên nhân gì không?”1
Và Đức Phật tiếp tục đưa ra câu trả lời: “Này các Tỷ-kheo, đó là vì các loài hữu tình thiếu trí tuệ, không hiểu biết đúng đắn, không biết rõ cách thức để thực hiện mong ước của mình”.
_____________________
1Đại kinh Pháp hành, Trung Bộ.
Các đoạn kinh trên cho chúng ta thấy, Đức Phật hiểu rõ tâm lý thường tình của chugs sinh, đó là mong muốn được lợi ích an lạc, thoát ly mọi bất hạnh khổ đau. Phật cũng biết rõ được lý do vì sao chúng sinh khong thực hiện được mong ước của mình, cho dù có tha thiết dốc lòng mong cầu. Theo lời dạy của Phật, sở dĩ chúng sinh không đạt được điều mong ước ấy của mình là bởi tâm không sang suốt, lòng không ngay thẳng, hành động không chính đáng1. Cầu mong mọi điều tốt lành đến với mình mà suy nghĩ, nói năng và hành động theo điều ngược lại thì chỉ có hại cho mình và có hại cho người chú không bao giờ có được kết quả như mong muốn. Chẳng hạn, mong rằng lòng mình luôn luôn được thanh thản an lạc mà sống với tâm tràn đầy tham, sân, si biểu lộ qua các hành vi xấu ác, bất thiện như sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời đọc ác, nói lời phù phiếm, tham dục, sân hận, tà kiến thì dầu cho khấn vái hàng tram lần, có dân cúng nhiều phẩm vật cho thần thánh đi nữa, tâm cũng sẽ không an, lòng cũng sẽ không thanh thản. Trái lại, nếu tâm không có tham, sân, si, không suy nghĩ, nói năng và hành động trái lương tâm thì tự nhiên lòng sẽ thanh thản, cuộc sống sẽ trở nên yên ổn, không rơi vào phiền muộn khổ
____________________
1Đại kinh Pháp hành, Trung Bộ.
đau, dầu cho có khởi tâm mong cầu hay không. Kinh Pháp cú nhắc nhở:
Chúng sanh cầu an lac,
Ai dùng trượng hại người,
Đề tìm lạc cho mình,
Đời sau không được lac.
 
Chúng sanh cầu an lac,
Không dùng trượng hại người,
Đề tìm lạc cho mình,
Đời sau được hưởng lac1.
Như vậy, Đức Phật không phủ nhận tâm lý mong cầu sự bình an của chúng sinh nhưng nêu rõ vấn đề bình an không tùy thuộc vào lòng mong cầu mà nằm ở hành động đúng đắn của con người hay nói cách khác là con người ta phải biết sống như thế nào. Theo lời Phật thì không ai có thể mang lại sự bình an cho người khác, trừ khi chính mỗi người phải tự nỗ lực kiến tạo an lạc cho mình bằng nếp sống trong sáng, chơn chánh và hiền thiện2. Phật hiểu thấu mọi nỗi lòng của chúng sinh, nhưng
__________________
1Kinh Pháp cú, kệ số 131-132.
2Kinh Pháp cú, kệ số 165 xác nhận: “Tự mình, điều ác làm; Tự mình làm nhiễm ô; Tự mình, ác không làm; Tự mình làm thanh tịnh; Tịnh, không tịnh, tự mình; Không ai thanh tịnh ai”.
Phật cũng không thể làm gì khác cho sự bình an của chúng sinh, ngoài việc chỉ bày một con đường, một phương pháp để cho mọi người thực hiện1. Có một vị Thôn trưởng đến thưa hỏi Đức Phật:
“- Bạch Thế Tôn, các vị Bà-la-môn trú đất phương Tây, mang theo bình nước, đeo vòng hoa Huệ, cho rằng nhờ nước mà được thanh tịnh. Những người thờ lửa, khi một người đã chết, đã mệnh chung, họ nhấc bổng và mang vị ấy ra ngoài, kêu tên vị ấy lên và dẫn vị ấy vào Thiên giới. Còn Thế Tôn, bạch Thế Tôn, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Thế Tôn có thể làm như thế nào cho toàn thể thế giới, sau khi hoại mạng, mạng chung, được sinh lên Thiện thú, Thiện giới, cõi đời này?
- Vậy, này Thôn trưởng, ở đây, Ta sẽ hỏi Ông. Nếu Ông kham nhẫn hãy trả lời.
Này Thôn trưởng, Ông nghĩ thê nào? Ở đây mọi người sát sanh, lấy của không cho, sống tà hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, tham lam, sân hận, theo tà kiến. Rồi một quần chúng đông đảo, tụ tâp, tụ
____________________
1Kinh Pháo cú, kệ 276 ghi rõ: “Ngươi hãy nhiệt tình làm, Như Lai chỉ thuyết dạy”.
họp lại, cầu khẩn, tán dương, chắp tay đi khắp cùng và nói rằng: “Mong người này sau khi thân hoại mạng chung, được sinh lên Thiện thú, Thiên giới, cõi đời này!” Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng, người ấy do nhân cầu khẩn của đại quần chúng ấy, hay do nhân tán dương, hay do nhân chắp tay đi khắp cùng, sau khi mạng chung, được sinh lên Thiện thú, Thiên giới, cõi đời này?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Ví như, này Thôn trưởng, có người lấy một tảng đá lớn, ném xuống một hồ nước sâu. Rồi một quần chúng đông đảo, tụ tập, tụ họp lại, cầu khẩn, tán dương, chắp tay đi cùng khắp và nói rằng: “Hãy đứng lên, tảng đá lớn! Hãy nổi lên, tảng đá lớn! Hãy trôi vào bờ, tảng đá lớn!” Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng, tảng đá lớn ấy do nhân cầu khẩn của đại quần chúng ấy, hay do nhân tán dương, hay do nhân chắp ay cùng khắp, có thể trồi lên, hay nổi lên, hay trôi dạt vào bờ không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Cũng vậy, này Thôn trưởng, người nào sát sanh, lấy của không cho, sống tà hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời
phù phiếm, tham lam, sân hận, theo tà kiến. Rồi một quần chúng đông đảo, tụ tập, tụ họp lại, cầu khẩn, tán dương, chắp tay đi cùng khắp và nói rằng: “Mong người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sinh lên Thiện thú, Thiên giới, cõi đời này!” Nhưng người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, phải sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng? Ở đây có người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ sống tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không có tham, không có sân hận, có chánh kiến. Rồi một quần chúng đông đảo, tụ tập, tụ họp lại, cầu khẩn, tán dương, chắp tay đi cùng khắp và nói rằng: “Mong người này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục!” Ông nghĩ thế nào, này Thôn trường, người ấy do nhân cầu khẩn của quần chúng đông đảo ấy, do nhân tán dương, hay do nhân chắp tay đi cùng khắp, sau khi thân hoại mạng chung, có thể sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Ví như, này Thôn trưởng, có người nhấn chìm một ghè sữa đông hay một ghè dầu vào trong
một hồ nước sâu rồi đập bể ghè ấy. Ở đây, ghè ấy ghè ấy trở thành một miếng vụn, hay từng mảnh vụn và chìm xuống nước. CÒn sữa đông hay dầu thời nổi lên trên. Rồi một quần chúng đông đảo, tụ tập, tụ họp lại, cầu khẩn, tán dương, chắp tay đi cùng khắp và nói: “Hãy chìm xuống, này sữa đông và dầu! Hãy chìm sâu xuống, này sữa dông và dầu!Hãy chìm xuống tận đấy, này sữa đông và dầu!” Ông nghĩ thế nào, này Thôn trưởng, sữa đông ấy, dầu ấy do có nhân cầu khẩn của quần chúng đông đảo ấy, do nhân tán dương, hay do nhân chắp tay đi cùng khắp của quần chúng đông đảo ấy mà bị chìm xuống, hay chìm sâu xuống, hay chìm xuống tận đáy không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Cũng vậy, này Thôn trưởng, Ở đây có người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ sống tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm, không có tham, không có sân hận, có chánh kiến. Rồi một quần chúng đông đảo, tụ tập, tụ họp lại, cầu khẩn, tán dương, chắp tay đi cùng khắp và nói rằng: “Mong người này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa
xứ, địa ngục!” Nhưng người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ được sinh lên Thiện thú, Thiên giới, cõi đời này”. 1
Nhìn chung, Đức Phật không chủ trương việc khấn vái cầu nguyện nhưng quan tâm khuyên dạy mọi người thực hiện nếp sống chơn chánh hiền thiện – Thân là thiện, miệng nói thiện, ý nghĩ thiện – để thiết lập và thực nghiệm một đời sống hạnh phúc an lạc, hạnh phúc hiện tại và an lạc tương lai. Phật chứng nghiệm đầy đủ quy luật nhân quả - nghiệp báo thiện ác, nên chủ trương cải thiện phẩm chất cuộc sống bằng biện pháp chơn chánh thiết thực: Quả quyết dứt bỏ điều ác, nỗ lực làm các việc lành. Phật nhấn mạnh, thân làm việc thiện, miệng nói lời thiện, ý nghĩ điều thiện; vì theo tuệ giác của Phật thì chỉ có nếp sống hiền thiện xuất phát từ tâm trong sáng thanh tịnh, được thể hiện qua các hành vi chơn chánh hiền thiện của thân, miệng, ý mới thực sự giúp cho con người đạt được mong ước hạnh phúc an lạc, cả đời này và đời sau.
Vào những ngày đầu xuân, những người con Phật chúng ta thường thực hiện các khóa lễ cầu an,
___________________
1Kinh người đất phương Tây hay người đã chết, Tương Ưng Bộ.
một mặt tỏ rõ tâm kính tin đối với Tam Bảo và một mặt khác thể hiện long biết ơn đối với muôn vàn ân đức giữa cuộc đời. Chúng ta khởi tâm thanh tịnh cầu mong cho Phật pháp trường tồn, đất nước hòa bình, hết thảy mọi người, mọi chúng sinh đều được hạnh phúc an lạc. Chúng ta khởi tâm tốt lành mong ước nhân dịp đầu năm mới để tự nhắc nhở mình và cũng để khuyến khích nhau cùng nỗ lực kiến tạo hạnh phúc an lạc cho mình, cho mọi người, cho quê hương xứ sở bằng những việc làm chơn chánh hiền thiện và những ý nghĩ chơn chánh hiền thiện. Đây chính là ý nghĩa cầu nguyện đầu năm theo quan niệm của đạo Phật, nghĩa là khởi tâm mong ước những điều tốt lành để tự nhắc nhở và sách tấn mình luôn luôn sống tốt, sống thiện, sống hạnh phúc an lạc, lợi mình lợi người, như bậc Đạo sư từng nhắn nhủ:
“Này các Tỷ-kheo, Thánh đệ tử tự mình từ bỏ sát sinh và khuyến khích người khác từ bỏ sát sanh; tự mình tử bỏ lấy của không cho và khuyến khích người lấy của không cho; tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục và khuyến khích người từ bỏ tà hạnh trong các dục; tự mình từ bỏ nói láo và khuyến khích người
khác từ bỏ nói láo, tự mình từ bỏ nói hai lưỡi và khuyến khích người từ bỏ nói hai lưỡi; tự mình từ bỏ nói lời thô ác và khuyến khích người từ bỏ nói lời thô ác; tự mình từ bỏ nói lời phù phiếm và khuyến khích người từ bỏ nói lời phù phiếm; tự mình không tham lam và khuyến khích người khác không tham; tự mình từ bỏ không sân tâm và khuyến khích người không có sân tâm; tự mình có chánh kiến và khuyến khích người khác nên có chánh kiến. Thành tựu hai mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sinh lên Thiên giới. ”1
Chúng tôi xin kết thúc bài pháp thoại bằng một lời xác chúng của Đức Phật nhấn mạnh đến cách thức tạo lập cuộc sống an lành mà tất cả chúng ta vừa nhất tâm tụng đọc trong khóa lễ: “Nguyện ngày an lành, đêm an lành, đêm ngày sáu thời thường an lành; Tất cả các thời đều an lành…”. Ngài xác nhận như vầy:
“Các loài hữu tình nào, này các Tỷ-kheo, vào buổi sáng, thân làm việc thiện, nói lời nói thiện, ý nghĩ điều thiện, các loài hữu tình ấy, này các Tỷ-kheo, có một buối sáng tốt lành.
__________________
1 Kinh Hai mươi pháp, Tăng Chi Bộ.
Các loài hữu tình nào, này các Tỷ-kheo, vào buổi trưa, thân làm việc thiện, nói lời nói thiện, ý nghĩ điều thiện, các loài hữu tình ấy, này các Tỷ-kheo, có một buối trưa tốt lành.
Các loài hữu tình nào, này các Tỷ-kheo, vào buổi chiều, thân làm việc thiện, nói lời nói thiện, ý nghĩ điều thiện, các loài hữu tình ấy, này các Tỷ-kheo, có một buối chiều tốt lành. ”1
Nhân ngày đầu năm, chúng ta khởi tam nguyện cầu mọi điều tốt lành cho mình, cho người, cho quê hương đất nước và Đức Phật chỉ rõ cho chúng ta cách thức để giúp cho tâm nguyện của chúng ta trở thành hiện thực, ở mọi lúc mọi nơi.
Kính chúc toàn thể quý vị bước sang năm mới Quý Tỵ luôn luôn có nhiều sức khỏe và an lạc trong nếp sống sáng suốt hiền thiện mà Đức Phật đã ân cần chỉ dạy cho chúng ta.
____________________
1 Kinh Buổi sáng tốt đẹp, Tăng Chi Bộ
/39
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
🙏 Trợ Lý Phật Pháp AI »