Tìm kinh sách
Vần A-Z:
Huyền Thoại Duy-Ma-Cật

Huyền Thoại Duy-Ma-Cật

Tác giả: Tuệ Sỹ. Năm xuất bản: 2007. Số trang: 318.

Chương 33: Chương IX: Cửa Vào Bất Nhị, I. Nhất Nguyên Tuyệt Đối (Trang 253 - 256)

CHƯƠNG IX
CỬA VÀO BẤT NHỊ
    
I. NHẤT NGUYÊN TUYỆT ĐỐI

 
Về mặt nhận thức, chương này là tâm điểm của toàn kinh.
Tông  chỉ của  kinh  là  “Tịnh  Phật  quốc  độ,  thành tựu  chúng sinh.” Trừ chương đầu, nơi mà tông chỉ ấy được nêu, còn lại, kể từ  phẩm  “Phương  tiện”  cho  đến  phẩm  “Phật  đạo”  ngay trên đây, các đối  thoại  thường được  nhận  thức với nội dung thuần  lý  thuyết  hay  triết  lý.  Chính  vì vậy  mà  các  chú  giải Duy-ma-cật  thường đi  sâu vào các phân  tích tư duy  triết  lý, nhiều khi  trở  thành hý lộng ngôn từ. Nếu  thảng hoặc có đưa vào thực tế, thì nó cũng tạo dựng nên một hạng người ngông cuồng.  Phẩm  “Bất  nhị  pháp môn”  này, với  nhận  thức  dung
tục,  đã  là cứ  điểm  cho  các  thứ  hành  vi  và  lý  luận  ngông cuồng như vậy.  
Để có một cơ sở nhận thức vững vàng về nội dung của phẩm này, về mặt hình thức, chúng ta cần liên hệ lại chuỗi mạch lạc của  kinh  trong  các  phẩm  trước. Tất  nhiên, sự  phân  tích chương mục của  kinh  thuộc  phần  giới  thiệu  kinh văn tổng quát, chứ không phải ở đây.
Trong các chương chúng  ta đã đọc từ trước, khởi điểm hành trì của kinh, như Duy-ma-cật giới thiệu cho những người thân thuộc của ông từ trên giường bệnh,  là tập trung quán sát trên bản chất và giá trị tồn tại của sắc thân; của chính thân thể này, như là công cụ cho con người hưởng thụ dục lạc, nhưng cũng chính  nó  là kẻ  thù mang  đến  cho  con  người  nhiều  tai họa. Cho đến phẩm
“Phật đạo”, mà điểm tập  trung vẫn ngay  trên chính sắc  thân này. Đoạn đường tu tập ấy  trải ra rất dài. Cho đến khi, ngay chính  trên sự tồn tại của bản  thân này mà phát hiện  ra chủng  tánh của Như Lai, bấy giờ người  tu tập chuẩn bị bước  vào  cánh cửa của  pháp bất  nhị. Nói một  cách  hiện thực, chỉ khi nào người ấy được xác nhận là kẻ duy nhất thừa hưởng gia  tài vĩ đại, bấy giờ mới có  thể mặc  tình phung phí tài sản. Tất nhiên  là  người khôn  ngoan không hề phung phí theo hướng  khánh tận. Cho  nên, với Duy-ma-cật,  thì  phòng trà, quán rượu, chẳng đâu không phải  là thanh tịnh đạo tràng. Bởi vì ông thật sự đã là người kế thừa quốc độ thanh tịnh của Phật.  Cho  nên, bằng  pháp bất  nhị,  ông  thể  hiện  du  hí  thần thông  tam muội,  rong  chơi  suốt  trong  sáu nẽo  luân hồi mà không úy kỵ. Vậy thì, rốt lại, pháp bất nhị ấy là gì?
Đối với câu hỏi của ông, một Bồ-tát trả lời: sinh và diệt là hai. Không  sinh,  không  diệt,  thấy  được  chân  lý  này,  đó  là  cánh cửa đi vào pháp bất nhị. Sinh và diệt,  là quy  luật của tồn tại. Đạt đến  thực tại không sinh, không diệt, trong ý nghĩa mà vị Bồ-tát này nói không phải là đi vào thế giới vĩnh cửu ở đó cái ta nhỏ bé giới hạn trong không gian bít kín được hòa tan, thể nhập vào cái Ta vô hạn,  là cái Ta của Thực tại Nhất nguyên tuyệt đối.
Ở đây, trong bối cảnh chung, nhìn từ khát vọng nghìn đời của nhân sinh, Duy-ma-cật xuất hiện  trước chúng hội Bồ-tát như một  triết  gia mà  trong nội  giáo  thì kế  thừa  truyền  thống tư duy của Bát-nhã, mà bên ngoài ông cũng không có vẻ xa lạ với các đạo sỹ tụng đọc Áo nghĩa thư, đi tìm tự ngã chân thật của mình, để tự trả lời “Ta  là ai?” Rõ ràng, trong đây có một cái tôi. Cái tôi ấy nhận thức, tư duy, đau khổ, hạnh phúc; cái tôi  biết  thương  yêu,  biết  thù hận. Nhưng,  quả  thật, sắc  này, thân xác như đống bọt nước, và cả  tâm  thức này cũng chỉ  là bóng dáng huyễn  thuật, vậy  ta còn gì, hay  ta  là cái gì khi tất cả  những  thứ  đó  tan  rã? Cái  tôi  ấy  bây  giờ ở  đâu? Một hạt muối thả vào trong một bát nước;
 muối tan rã, không còn tìm thấy đâu nữa. Thế nhưng, bất cứ giọt nước nào bấy giờ cũng hàm vị mặn. Muối tan đi theo danh và sắc, nhưng vẫn còn cái gì đó,  trong  tinh  thể của muối, không  tan  rã. Vậy rồi,  trong quá trình đi tìm tự ngã, đạo sỹ Áo nghĩa thư hỏi: cái này là tôi chăng? Không phải. Cái kia là tôi chăng? Không phải. Không có bất cứ cái gì  là chính ngươi và của ngươi mà ngươi có thể thấy, nghe, ngữi, nếm đó. Tài sản này, không phải của ngươi. Tất cả cái đó không phải  là những gì để cho ngươi yêu quý, nhưng  ngươi  yêu  quý tất cả  chỉ  vì  đó  chính  là tự  ngã.1  Có một tự  ngã  thường  nghiệm, bị  nhốt  kín  trong  thân  xác  này như một nhúm hư không bị bít kín  trong hũ sành. Và có một tự  ngã  siêu  việt,  trường cửu,  không  sinh  không  diệt.  “Thân thể  này vốn  là hữu hạn. Nhưng  cái sở hữu  thân  thể  này  thì thường tồn, bất diệt.”2  Người  hiểu được điều đó, không còn  gì sợ hãi. Một dũng tướng  trên bãi chiến  trường, tự vũ  trang cho mình bằng nhận thức như vậy để có thể chiến đấu không do dự, vì nhận thức rằng, “Cái không hề được sinh, không hề bị  chết;  cái vốn  đã  không  hiện hữu,  và cũng sẽ  không  hiện hữu;  cái  không  sinh,  thường tồn, vĩnh cửu,  cái  ấy,  khi  thân này bị giết, không hề bị giết.”3
Điều đó cũng tương tự như khi Văn-thù hỏi Trưởng giả Duy-ma-cật, Bồ-tát hành đạo giữa sinh tử nguy hiểm, phải nương tựa vào đâu? Duy-ma-cật đáp, “Nương tựa nơi Đại Ngã của Như lai.” Đại Ngã ấy là gì? Nhà Áo nghĩa thư trả lời: tất cả là cái này. 4 Toàn thể vũ trụ này  là Đại Ngã;  là cái mà biết được nó,  là
_______________________                                                
1 Bṛhadāranyaka Up. iv.
2 Bhagavadgīta,  ii. 18. Arjuna,  trên chiến  trường Kurukṣetra, đối diện địch là anh em ruột thịt của mình nên hoang mang, Kṛṣṇa, người đánh xe, hoá thân của Thượng đế, dạy cho Arjuna về tồn tại của tự ngã; vậy, hãy chiến đấu!
3  Ibid. 20.
4 sarvam idam.
biết tất cả. 5 Đó  là  cái  “bất  nhị, bất tử,  vô  thủy,  vô biên…”6  Ai nương tựa  trên  cái Đại Ngã  đó,  người  ấy  giải thoát  khỏi sự  già  và  chết,  vì  người  ấy  nhận  thức  được Đại Phạm  thiên, và tất cả những gì  là tự ngã nội tại cùng với tất cả nghiệp của nó.7
Cái đó có phải là Đại Ngã của Như Lai không?
Trên hội Lăng-già, Bồ-tát Đại Huệ hỏi Phật: Như lai tạng mà Thế tôn nói đến trong các Kinh, là thường hằng, kiên cố, diệu lạc,  thường  trú;  thuyết về Như  lai tạng  ấy  há  không tương đồng với thuyết Tự ngã của các ngoại đạo? Phật nói, Như  lai tạng mà Ta đề cập không tương đồng với  thuyết Tự ngã của các ngoại đạo. Như lai tạng mà Như Lai mô tả bằng các phạm trù  ý  nghĩa  như  tính Không, Thật tế, Niết-bàn, Vô  sinh, Vô tướng, Vô nguyện,  là nhắm để những kẻ ngu  loại  trừ nỗi sợ hãi về vô ngã.8
Thế nhưng, người học Phật không tìm thấy tồn tại một tự ngã nào như vậy ngoài đống tập hợp năm uẩn. Năm uẩn này  tan rã,  thúc  đẩy sự  phát  sinh của năm uẩn  khác,  như từng  con sóng  xô  nhau  ngoài  đại dương, tạo  thành  ảo  ảnh về một tự ngã thường hằng tồn tại bên dưới hay bên trong tất cả những vô thường biến đổi ấy. Không chấp nhận tự ngã thường hằng, cũng  không  chấp  thủ  quan  điểm  đoạn  diệt, hư  vô. Vì vậy, những  điều  Phật  nói,  trong một  giới hạn  khả dĩ của tư  duy suy  lý, có thể diễn dịch thành sự xác nhận tồn tại một tự ngã, mà cũng có  thể  tuyệt đối phủ định sự tồn tại như vậy. Đó  là sự sai biệt giữa hai tầm nhìn: nhìn từ tục đế và nhìn từ chân đế. Tức thực tại được quán chiếu trong tương quan hiện hữu, hay trong Thật tế Chân như. Chỉ là                                             
__________________________
5 Mundaka Up. i. 3: kasmin bhagavo vijñate sarvam idam vijñātam bhavati.
6 Brahma-samhitā v. 33: advaitam acyutam adim anantarūpam…
7 Bhagavadgīta,  vii.  29.  jarā-maraṇa-mokṣāya mām  āśritya  yanti  ye,  te brahma tad viduḥ kṛtsnam adhyātmaṃ karma cākhilam.
8 Laṅkāvatāra, 78 (Nanjio.)
/40
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
🙏 Trợ Lý Phật Pháp AI »