Tìm kinh sách

Đại Tập 103- Bộ Trung Quán- Số 1564- 1578

Tác giả: Sa Môn Thích Tịnh Hạnh. Năm xuất bản: 2000. Số trang: 1045.

Phông chữ:

Chế độ đọc:

Cỡ chữ:

Màu chữ:

12 Màu nền:

Chương 71: Đại Thừa Trung Quán Thích Luận, Quyển 8, Phẩm 10:Quán Củi Lửa (Phần 1) (Trang 539 - 543)

Phẩm 10: QUÁN CỦI LỬA (Phần 1)

Lại nữa, về đối tượng tạo tác, như nói tánh có của vật thể củi và lửa, chẳng phải như tác giả, tác nghiệp hoàn toàn đối đãi nhau mà thành. Nếu tánh có và tánh không quyết định của hai pháp củi và lửa giống như tác giả và tác nghiệp thì ở đây không thành.
Trong đó cần hỏi: Như muốn khiến cho tánh có của vật thể hai pháp củi và lửa ấy là một tánh hay nhiều tánh để có chỗ đạt được ư? Nghĩa nầy thế nào? Cho nên tụng nói:

Nếu lửa tức là củi
Tánh tác giả, tác nghiệp là một.

Thích: Có chỗ an lập, ở đây là nói rốt ráo, nói củi là nhờ củi mà có thể tạo ra lửa lúc đốt cháy, đây là nghiệp dụng của củi. Củi và lửa chẳng phải một, nên tác giả và tác nghiệp chẳng phải một tánh, như thợ gốm và cái bình. Đây là trừ bỏ tự tướng của pháp. Củi và lửa nếu là một tánh thì chủ thể đốt cháy và đối tượng đốt cháy của hai pháp củi và lửa không được hòa hợp. Đây là trừ bỏ sự sai khác của pháp. Nên tụng dưới nói:

Nếu củi khác với lửa
Lìa củi phải có lửa.

Thích: Ý trong đó là nếu có pháp khác, tánh khác thì sự việc hiện bày ngưng dứt, tức không có chủ thể đốt cháy và đối tượng đốt cháy. Nếu lúc lửa cháy củi liền không có, tức không có đối tượng sinh khởi, điều nầy cần phải suy nghĩ chọn lọc. Nếu lúc củi không khởi thì củi kia không có tánh, cũng chẳng phải không củi mà có lửa có thể hiện thấy. Nếu khác với củi cũng không thấy có pháp của nhân đối đãi, cho nên không có khác. Như không có đường ngang và dọc đan xen với nhau thì không thể thành tấm vải.
Lại nữa, tụng nói:

Khác tức phải thường cháy
Vì lửa không nhờ củi
Củi liền không công dụng
Dụng nghiệp nầy trái nhau.

Thích: Tuy có tha pháp không làm nhân đối đãi cho nhau, không nhờ củi kia mà lửa tự cháy.
Lại nữa, tụng nói:

Nếu lửa thường xuyên cháy

Công (dụng) lửa cháy trái nhau
Điều nầy như trước nói
Lìa củi riêng có lửa.

Thích: Nếu không có củi mà lửa ấy thường xuyên cháy, đây là không có nhân. Nếu vậy thì lìa củi thường cháy bèn có thể an lập. Nếu lửa thường cháy có thể phát khởi thì các tướng của các công cụ tạo tác của lửa cháy kia, được làm ra thảy đều trái nhau. Như vậy thì không có công dụng của tác nghiệp. Có củi cũng không có chỗ khởi của nhân đối đãi, tức nghiệp dụng của tướng đối tượng thiêu cháy là không có “thể”. Nếu cho lúc cháy thì lìa lửa sẽ có củi, lúc lửa không tắt thì củi khác không có thể. Nếu không có khác, thì điều nầy há không lỗi? Làm sao trong lúc cháy lại có củi ấy? Nếu không có củi của chỗ cháy mà có lửa khác, thì lúc lửa đang cháy, củi cũng có khắp, hoặc lửa có khắp. Như vậy phải biết, củi không có tánh khác, điều nầy suy nghĩ phân minh. Nếu nói lúc cháy không có củi, thì cho nên củi và lửa đều không có tánh khác. Nếu cho, lúc cháy có củi (khác), điều nầy chẳng hợp lý.
Lại nữa, tụng nói:

Lửa khác thì không đến.

Thích: Vì trái nhau với việc đến nên như vật thể riêng biệt. Cho nên tụng dưới nói:

Không đến thì không cháy.

Thích: Ví như củi riêng biệt, nên tụng dưới nói:

Không cháy tức không diệt.

Thích: Nếu củi hết tức lửa tắt. Sự cháy kia hoặc lìa củi tức lửa cháy không thành. Tụng nêu:

Không diệt tức thường trú.

Thích: Nếu tự thể thường cháy thì như tích chứa nắm đất, làm sao lìa lửa lại có củi ư? Vì do khác, không đến. Nếu nói củi ở trong lửa thì điều nầy cũng không đúng.
Lại nữa, tụng nói:

Nếu củi khác có lửa
Thì củi thường đến lửa
Như người nầy đến kia
Người kia đến người này.

Thích: Quyết định như vậy là trái với sự đến. Nếu nói thí dụ như vậy thì không thành, đây trở thành nói mâu thuẩn với chổ có được.
Lại nữa, tụng nói:

Nếu củi khác có lửa

Muốn khiến củi đến lửa
Hai kia cùng lìa nhau
Củi lửa sao đến nhau?

Thích: Như người kia và người nầy, chớ có dùng một tánh khác, tánh mà nắm giữ vật thể ấy. Nếu vật thể kia có thì làm nhân đối đãi lẫn nhau, hoặc vật thể ấy không có “thể”, như con của Thạch nữ. Nếu pháp nhân đối đãi mà có, như vậy bèn có chủ thể nắm giữ và đối tượng nắm giữ, cũng không thể nói một tánh, khác tánh, tánh có của vật thể, ở đây liền thành tựu.
Lại nữa, tụng nói:

Nếu nhờ củi có lửa
Cũng nhờ lửa có củi.

Thích: Vì chủ thể đốt cháy và đối tượng đốt cháy đều không thể đạt được, nên tụng dưới nói:

Trước thành hai pháp nào
Củi lửa nhân nhau có.

Thích: Ở đây nói rốt ráo, là hai pháp trước và sau kia đều không có “Thể”, ý nầy tức là không có nhân đối đãi nhau. Nếu hai pháp kia có tánh khác, trước thành thì liền có củi và lửa làm nhân cho nhau. Nếu hai pháp ấy không có tánh khác thì điều nầy chẳng hợp lý.
Lại nữa, tụng nói:

Nếu nhờ củi có lửa
Lửa liền thành lại thành.

Thích: Nhân nào trong đó là có củi, lửa kia, vì đạo lý làm nhân cho nhau, nên tụng sau nói:

Cũng chẳng không có củi
Mà có lửa có được.

Thích: Lửa không nhờ củi, vì lửa củi kia vô thể nên lửa cũng như vậy. Nếu trước có chỗ thành tựu thì lại nhờ củi mà có. Điều nầy tại sao? Vì hai pháp trước và sau làm nhân cho nhau, chờ nhau có thể được. Nếu chỗ có được đây là đồng thời phát khởi cũng chẳng phải đạo lý làm nhân cho nhau. Điều nầy tại sao? Nên tụng sau nói:

Nếu pháp có nhân chờ
Pháp nầy trở thành đợi.

Thích: Nếu pháp kia làm nhân cho nhau thì hai tướng củi và lửa kia hoàn thành pháp chờ đợi. Điều nầy cần phải quán sát và tư duy, nên tụng dưới nói:

Hai pháp không chỗ thành

Đã thành vì sao đợi.
Nghĩa ấy là thế nào?
Lại nữa, tụng nói:
Nếu chưa thành có đợi
Chưa thành phải chờ gì?

Thích: Chưa thành tức không có “thể”, nhân đối đãi cũng không có “thể”, nên tụng dưới nói:

Nếu nhân chờ có thành
Tự đợi chẳng hợp lý.

Thích: Nếu tự thể có thành, lại là chỗ thành nào? Củi lửa kia làm nhân cho nhau, nghĩa nầy không thành.
Lại nữa, tụng nói:

Hai nhân thành vô thể
Không (phải) không do lửa củi.

Thích: Nếu không nhờ củi thì lửa phải thường cháy, nên tụng dưới nói:

Nhờ củi, lửa cũng không.

Thích: Vì làm nhân trước sau cho nhau không thành, nên tụng dưới nói:

Nhờ lửa cũng không củi.

Thích: Cũng chẳng phải lúc cháy có củi, vì lửa kia không có “thể”.
Lại nữa, Tỳ Thế Sư nói: Có lửa cực vi không thấy được tướng, có nghiệp và nghiệp dụng sai biệt, trong đó trước có hòa hợp một phần. Như vậy mới có một phần củi đến phát khởi tướng lửa, nên tụng bác bỏ:

Lửa không đến chỗ khác.

Luận giả nói: Nay do nhân gì mà nghiệp dụng hòa hợp, vì do tánh nhân sai biệt sinh ra. Nếu có phần vị nghiệp dụng sinh khởi thì phần vị kia, mỗi một phương xứ kia, mỗi một sai biệt. Trước ông nói hòa hợp một phần, điều nầy chẳng hợp lý, vì do nghiệp không chỗ nương tựa nên cũng chẳng có lúc khởi sinh. Nếu tánh nhân sai biệt hoặc hợp, hoặc lìa thì phần vị nghiệp dụng có chỗ sinh khởi, cũng chẳng lìa lúc sinh khởi riêng có tánh đối đãi có thể có được. Lúc sinh, tác dụng nơi thể của quả như vậy, trong đó, trước cũng chẳng phải không có sai biệt, cũng chẳng phải nhân sai biệt của pháp. Phần vị trung gian không có “thể”, cũng chẳng phải một phần trung gian mà được hòa hợp. Ở trong sai biệt, nếu có một phần hòa hợp thì chỗ tạo tác của phần vị cùng thời

trái nhau, cũng không hủy hoại nghiệp dụng của nó, vì đạo lý chỗ sinh hoặc có hư hại. Nếu chấp diệt có chỗ có được thì vật thể kia trở lại rơi vào pháp sai biệt. Cho nên phải biết, lửa không từ chỗ khác của củi kia mà đến, cũng không có một phần đối tượng tạo tác sai biệt của chính nó có “thể” hòa hợp như vậy. Vì sao ở trong sai biệt và không sai biệt kia chấp trước tánh nhiều, lại ở trong một phần cũng có sự chấp trước, lại ở trong không có phần vị chấp trước tánh có của lửa. Hai pháp củi và lửa như vậy, ở đây cần phải suy nghĩ phân minh. Như trước đã nói, tụng sau lần lượt nêu:

Trong củi cũng không lửa.

Thích: Lìa lửa cũng không có tánh nhân sai biệt, nhân quả của lửa kia không có tánh khác của lửa, nên cần phải tư duy rõ về điều nầy. Lại nữa, chổ có được từ chủ thể nắm giữ phát khởi, chổ đó liền không có, cho nên không có củi với tánh riêng khác từ chỗ khác mà đến nơi lửa, cũng chẳng phải không lửa. Cho nên tụng dưới nói:

Pháp khác cũng lại thế
Như phẩm Khứ lai nói.

Thích: Nếu không có củi thì sao có được chủ thể đốt cháy và đối tượng đốt cháy? Nếu lúc có đối tượng đốt cháy thì chẳng phải không có chủ thể đốt cháy, cũng là không có chủ thể đốt cháy phát khởi trong chủ thể đốt cháy. Nếu lúc có chủ thể đốt cháy thì chẳng phải không có đối tượng đốt cháy. Cho nên không có chủ thể đốt cháy và đối tượng đốt cháy, cũng không phải lìa nhau.

/154