Đại Tập 103- Bộ Trung Quán- Số 1564- 1578

Chương 86: Luận Thập Nhị Môn, Môn Thứ 11: Quán Ba Thời Gian (Trang 588 - 589)

Môn thứ 11: QUÁN BA THỜI GIAN

Lại nữa, tất cả pháp không. Vì sao? Vì nhân với pháp có nhân, thời gian trước, thời gian sau, cùng một thời điểm sinh, đều không thể được, như nói:

Nếu pháp trước sau, chung
Là thảy đều không thành
Là pháp từ nhân sinh
Làm sao sẽ có thành?

Nhân trước, sau có nhân, sự việc nầy không đúng. Vì sao? Vì nếu nhân trước, sau từ nhân sinh, thì thời gian của nhân trước tức không có nhân, thì làm nhân cho cái gì? Nếu trước đã có nhân, mà sau có nhân, thì lúc không có nhân, có nhân đã thành, dùng nhân làm gì? Nếu nhân, có nhân cùng một thời điểm, là cũng không có nhân, như sừng bò mọc ra cùng một thời điểm, trái, phải không nhân nhau. Nhân như thế không phải là nhân của quả, quả cũng không phải là quả của nhân, vì sinh cùng một thời điểm. Thế nên, nhân quả của ba thời gian đều không thể được.
Hỏi: Ông đã phá pháp nhân quả, trong ba thời gian cũng không thành. Nếu trước có cái “phá”, sau có cái “có thể phá”, tức chưa có “cái có thể phá”, thì “phá” nầy phá cái gì? Nếu trước có cái “có thể phá”, mà sau có cái “phá” thì cái “có thể phá” đã thành, dùng “phá” làm gì? Nếu “phá”, “có thể phá” cùng một thời điểm, là cũng không có nhân. Như cặp sừng bò mọc ra cùng một thời điểm, vì trái, phải không làm nhân cho nhau. Như vậy, “phá” không nhân ở “có thể phá”, “có thể phá” không nhân ở “phá” chăng?
Đáp: Trong “phá”, có thể “phá” của ông cũng có lỗi nầy. Nếu các pháp không thì sẽ không có cái “phá”, không có “có thể phá”. Nay, ông nói không, tức là trở thành thuyết mà ta đã nói. Nếu ta nói “phá”, “có thể phá” là cái có nhất định, thì ông nên nêu vấn nạn nầy.
Hỏi: Có thể thấy nhân của thời điểm trước, như thợ gốm nặn bình, cũng có nhân của thời gian sau, như nhân đệ tử có thầy. Như giáo hóa đệ tử, thời gian sau mới nhận biết là đệ tử của mình, cũng có nhân của một thời điểm, như đèn với ánh sáng.
Nếu nói nhân của thời gian trước, sau, nhân của một thời điểm không thể được, việc nầy không đúng?
Đáp: Như người thợ gốm nắn bình, thí dụ nầy không hợp lý. Vì sao? Vì nếu khi chưa có cái bình, thì người thợ gốm làm nhân cho cái

gì? Như thợ gốm, tất cả nhân trước đều không thể được, nhân của thời gian sau cũng không thể được như vậy. Nếu chưa có đệ tử, thì ai làm thầy đây?
Thế nên, nhân của thời gian sau cũng không thể được. Nếu nói nhân của một thời điểm như ánh sáng của đèn, là cũng đồng nghi ngờ nhân, vì đèn, ánh sáng phát sinh cùng một thời điểm, thì làm sao nhân nhau?
Như vậy, vì nhân duyên không, phải biết, tất cả pháp hữu vi, pháp vô vi, chúng sinh cũng không.

/154

CHÙA KHAI NGUYÊN

Xây dựng từ : 2010 - 2026, Ban Thông Tin - Truyền Thông Chùa Khai Nguyên.

Địa chỉ: Thôn Tây Ninh, Xã Đoài Phương, TP. Hà Nội