Tìm kinh sách
Luật Ma Ha Tăng Kỳ - Tập 2
Tác giả: Hán dịch: Phật Đà Bạt Đà La - Sa Môn Pháp Hiển. Dịch giả: Thích Phước Sơn. Hiệu đính Hán Văn: Phật Đà Bạt Đà La - Sa Môn Pháp Hiển. Năm xuất bản: 2011. Số trang: 446.
Chương 45: 38. Giới : Nhận Thức Ăn Quá Mức Đã Cho (Trang 244 - 249)
thành nước trút vào trong tô đổ cho Tỳ-kheo bệnh. Nếu người bệnh không kham (không dùng được) thì nên lấy một nắm lúa nguyên vẹn đem rửa bảy lần cho sạch, rồi đổ vào một cái túi, cột đầu lại, đồng thời đem rửa nồi cho sạch đổ vào nấu. Không được để cho đầu hạt lúa bị vỡ, nếu vỡ thì không được cho Tỳ-kheo bệnh dùng. Nếu ở tại nơi hoang vắng mà tịnh nhân bị bệnh, thì nên khiến tịnh nhân khác nấu cháo giúp cho họ. Nếu trường hợp không có tịnh nhân mà có được thóc hợp pháp, thì Tỳ-kheo được tự mình đem giã, nấu cháo đưa cho tịnh nhân dùng. Nếu cháo tịnh nhân dùng không hết thì Tỳ-kheo không được dùng, cũng không được đưa cho những Tỳ-kheo khác. Thế nên nói (như trên).
38. GIỚI: NHẬN THỨC ĂN QUÁ MỨC ÐÃ CHO
Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, có một cư sĩ sinh được một bé gái đoan chính vô song, cha mẹ rất hoan hỷ. Ðến khi đầy tháng, cha mẹ em định tổ chức lễ khánh hỉ, nên suy nghĩ: "Con bé này đoan chính, hiếm có trên đời, nếu quốc vương biết được, ắt sẽ đoạt lấy, vậy ta nên đặt cho nó một cái tên xấu xí", bèn đặt tên là Hạt Nhãn. Cô gái này dần dần khôn lớn, quan xem tướng cho vua trông thấy, liền hỏi (dân chúng): "Con bé này con nhà ai vậy?". Có người đáp: "Con gái của cư sĩ mỗ giáp đấy". Viên quan xem tướng của vua suy nghĩ như sau: "Tướng của cô này phải làm đến đại phu nhân của vua", bèn tâu với vua: "Nhà kia có một người con gái quí tướng, đáng làm đến Hoàng hậu, nên tuyển cô vào cung". Vua bèn sai người đến nhà ấy hỏi xem cô ta tên gì, thì họ đáp: "Tên là Hạt Nhãn". Sứ giả bèn trở về báo lại nhà vua. Vua nói: "Cái tên Này không tốt lành.
38. GIỚI: NHẬN THỨC ĂN QUÁ MỨC ÐÃ CHO
Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, có một cư sĩ sinh được một bé gái đoan chính vô song, cha mẹ rất hoan hỷ. Ðến khi đầy tháng, cha mẹ em định tổ chức lễ khánh hỉ, nên suy nghĩ: "Con bé này đoan chính, hiếm có trên đời, nếu quốc vương biết được, ắt sẽ đoạt lấy, vậy ta nên đặt cho nó một cái tên xấu xí", bèn đặt tên là Hạt Nhãn. Cô gái này dần dần khôn lớn, quan xem tướng cho vua trông thấy, liền hỏi (dân chúng): "Con bé này con nhà ai vậy?". Có người đáp: "Con gái của cư sĩ mỗ giáp đấy". Viên quan xem tướng của vua suy nghĩ như sau: "Tướng của cô này phải làm đến đại phu nhân của vua", bèn tâu với vua: "Nhà kia có một người con gái quí tướng, đáng làm đến Hoàng hậu, nên tuyển cô vào cung". Vua bèn sai người đến nhà ấy hỏi xem cô ta tên gì, thì họ đáp: "Tên là Hạt Nhãn". Sứ giả bèn trở về báo lại nhà vua. Vua nói: "Cái tên Này không tốt lành.
Ta không cần". Về sau, có người xin cưới cô, cha mẹ chồng bảo rước cô về nhà. Người chồng bèn sai sứ giả đến xin rước dâu, thì gia đình nhà gái đáp: "Sẽ đưa ngay", bèn chuẩn bị các vật dụng để đưa tiễn con gái và làm các thứ bánh. Bỗng nhiên có một Tỳ-kheo tuần tự khất thực, đến nhà ấy. Mẹ cô trông thấy thầy, liền khởi tâm tin tưởng, hoan hỷ, hỏi: "Tôn giả có cần bánh không?". Thầy đáp: "Cần". Bà liền đem các thức bánh cúng dường đầy bát của thầy. Khi đã nhận được bánh, thầy bèn đem về tinh xá, gọi các Tỳ-kheo quen biết cùng ăn. Các Tỳ-kheo hỏi: "Trưởng lão, thứ bánh Này rất ngon, thầy được ở đâu vậy?". Thầy đáp: "Ðược tại nhà của cô Hạt Nhãn". Các Tỳ-kheo nghe thế, bèn đến nhà ấy, và họ cũng nhận được bánh như người đầu. Như vậy, từng người, từng người [361a] cứ đến xin, khiến những phẩm vật dùng tiễn đưa con gái hết sạch. Trải qua ngày thứ hai, thứ ba cũng như thế. Người chồng lại sai người đến nhắc. Nhà gái lại nói: "Xin đợi ít hôm làm cho xong lễ vật đưa tiễn đã". Nhưng rồi các Tỳ-kheo hằng ngày lại đến xin hết cả. Vì cô dâu không về nhà chồng đúng ngày giờ nên ông chồng nổi cáu nói: "Ta đã sai người đến nhắc (mấy lần) mà đều bảo rằng lễ vật làm chưa xong nên chưa đưa đến, chắc là có tâm Này khác rồi", liền sai người đi xin cưới cô gái khác. Mẹ cô Hạt Nhãn nghe tin con gái mình bị khiển trách, bà rất đau buồn, than khóc. Cô cũng sầu não trách mẹ không đưa tiễn mình đúng ngày giờ nên mới bị khiển trách. Những người hàng xóm thấy thế bèn hỏi: "Các vị vì sao mà ưu sầu, than khóc?". Họ bèn trình bày đầy đủ sự kiện kể
trên với những người hàng xóm. Thế rồi, người láng giềng cũng trách: "Vì sao bà không đưa tiễn con gái trước rồi mới sắm các thức ăn uống khác mà bố thí cho các Tỳ-kheo ?"Các Tỳ-kheo nghe được liền đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật bèn bảo gọi các Tỳ-kheo ấy đến. Khi họ tới rồi, Phật liền hỏi: "Các ngươi có việc đó thật chăng?".
- Có thật như vậy, bạch Thế Tôn.
- Từ nay về sau, Ta không cho phép (các Tỳ-kheo ) nhận những thức ăn dùng để đưa tiễn cô dâu.
Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Vương Xá, nói rộng như trên. Bấy giờ trong thành có người khách buôn tên là Vô Úy sắp đi xa cùng với các khách buôn khác. Lúc ấy, bà vợ ông đang ở nhà sắm sửa các thứ lương thực đi đường. Thế rồi, các Tỳ-kheo tuần tự khất thực đến nhà ấy, bà vợ trông thấy khởi tín tâm, hoan hỷ hỏi: "Tôn giả có cần bún không?". Thầy đáp: "cần". Bà liền cắt một phần lương thực đem đổ đầy bát, cúng dường cho Tỳ-kheo . Tỳ-kheo được thức ăn rồi, liền mang về tinh xá Trúc Viên Ca-lan-đà, gọi các Tỳ-kheo quen biết cùng ăn. Các Tỳ-kheo hỏi: "Thầy được thức ăn ngon thế Này ở đâu vậy?". Thầy đáp: "Ðược tại nhà của ông khách buôn mỗ giáp đấy". Các Tỳ-kheo nghe thế, liền cùng nhau người Này người khác, đến nhà ấy xin lương đi đường đến nỗi hết sạch. Như vậy, họ phải sắm lương thực đến ngày thứ hai, thứ ba. Nhưng rồi các Tỳ-kheo cũng thay phiên nhau đến xin hết cả cho đến ngày thứ tư, sắm lương xong thì đi theo không kịp bạn, bị bọn cướp lấy tài vật hết sạch. Bà vợ ông khách buôn nghe thế, sầu não, khóc than.
- Có thật như vậy, bạch Thế Tôn.
- Từ nay về sau, Ta không cho phép (các Tỳ-kheo ) nhận những thức ăn dùng để đưa tiễn cô dâu.
Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Vương Xá, nói rộng như trên. Bấy giờ trong thành có người khách buôn tên là Vô Úy sắp đi xa cùng với các khách buôn khác. Lúc ấy, bà vợ ông đang ở nhà sắm sửa các thứ lương thực đi đường. Thế rồi, các Tỳ-kheo tuần tự khất thực đến nhà ấy, bà vợ trông thấy khởi tín tâm, hoan hỷ hỏi: "Tôn giả có cần bún không?". Thầy đáp: "cần". Bà liền cắt một phần lương thực đem đổ đầy bát, cúng dường cho Tỳ-kheo . Tỳ-kheo được thức ăn rồi, liền mang về tinh xá Trúc Viên Ca-lan-đà, gọi các Tỳ-kheo quen biết cùng ăn. Các Tỳ-kheo hỏi: "Thầy được thức ăn ngon thế Này ở đâu vậy?". Thầy đáp: "Ðược tại nhà của ông khách buôn mỗ giáp đấy". Các Tỳ-kheo nghe thế, liền cùng nhau người Này người khác, đến nhà ấy xin lương đi đường đến nỗi hết sạch. Như vậy, họ phải sắm lương thực đến ngày thứ hai, thứ ba. Nhưng rồi các Tỳ-kheo cũng thay phiên nhau đến xin hết cả cho đến ngày thứ tư, sắm lương xong thì đi theo không kịp bạn, bị bọn cướp lấy tài vật hết sạch. Bà vợ ông khách buôn nghe thế, sầu não, khóc than.
Người hàng xóm bèn hỏi: "Vì sao bà khóc than như vậy?". Bà liền trình bày đầy đủ sự kiện trên với người láng giềng. Người láng giềng nói: "Vì sao bà không sắm trước lương thực cho người ra đi xong rồi sau đó mới sắm các thứ khác bố thí cho các Tỳ-kheo ?". Các Tỳ-kheo nghe được việc đó, liền đến bạch đầy đủ sự kiện lên Thế Tôn. Phật bèn bảo gọi các Tỳ-kheo ấy đến. Khi họ đến rồi, Phật liền hỏi:
-"Các ông có việc đó thật chăng?".
Họ đáp: "Có thật như vậy".
Phật khiển trách: "Ðó là việc ác. Người bố thí không biết lượng định thì người thọ nhận cũng phải biết cân nhắc chứ! Ðó là điều phi pháp, phi luật, trái lời Ta dạy [361b], không thể dùng việc đó để nuôi lớn thiện pháp được. Từ nay về sau, Ta không cho phép xin lương thực đi đường". Thế rồi, Phật truyền lệnh cho các Tỳ-kheo sống tại thành Vương Xá phải tập hợp lại tất cả, vì mười lợi ích mà chế giới cho các Tỳ-kheo , dù ai nghe rồi cũng phải nghe lại:
-- Nếu Tỳ-kheo đến nhà bạch y họ cúng dường bánh bún thoải mái, thì được nhận hai, ba bát, rồi đem về cùng ăn với Tỳ-kheo không bệnh. Nếu nhận quá số đó mà đem về không cùng ăn với Tỳ-kheo không bệnh, thì phạm Ba-dạ-đề.
Giải thích:
Tỳ-kheo: Hoặc một, hoặc hai, hoặc nhiều người.
Nhà bạch y: Các gia đình Sát lợi, Bà-la-môn, Tỳ Xá, Thủ đà la cúng dường bánh hoặc bún.
-"Các ông có việc đó thật chăng?".
Họ đáp: "Có thật như vậy".
Phật khiển trách: "Ðó là việc ác. Người bố thí không biết lượng định thì người thọ nhận cũng phải biết cân nhắc chứ! Ðó là điều phi pháp, phi luật, trái lời Ta dạy [361b], không thể dùng việc đó để nuôi lớn thiện pháp được. Từ nay về sau, Ta không cho phép xin lương thực đi đường". Thế rồi, Phật truyền lệnh cho các Tỳ-kheo sống tại thành Vương Xá phải tập hợp lại tất cả, vì mười lợi ích mà chế giới cho các Tỳ-kheo , dù ai nghe rồi cũng phải nghe lại:
-- Nếu Tỳ-kheo đến nhà bạch y họ cúng dường bánh bún thoải mái, thì được nhận hai, ba bát, rồi đem về cùng ăn với Tỳ-kheo không bệnh. Nếu nhận quá số đó mà đem về không cùng ăn với Tỳ-kheo không bệnh, thì phạm Ba-dạ-đề.
Giải thích:
Tỳ-kheo: Hoặc một, hoặc hai, hoặc nhiều người.
Nhà bạch y: Các gia đình Sát lợi, Bà-la-môn, Tỳ Xá, Thủ đà la cúng dường bánh hoặc bún.
Bánh: Ðó là các thứ bánh làm bằng lúa đại mạch, tiểu mạch, gạo tẻ, đậu ...
Bún: Ðó là các loại bún được làm bằng lúa đại mạch tiểu mạch, gạo tẻ, đậu...
Ba bát: Ðược nhận tối đa ba bát.
Mang đi ra ngoài: Mang đến nơi mà mình muốn.
Tỳ-kheo không bệnh: Tỳ-kheo có sức lực có thể đến nhà ấy.
Cùng ăn với Tỳ-kheo không bệnh: Thức ăn đem về nên cùng ăn chung, nếu không cùng ăn chung thì phạm Ba-dạ-đề.
Ba-dạ-đề: Như trên đã nói .
* Lại có các trường hợp: Vật dùng để tiễn đưa, lương thực đi đường, lương không phải làm cho Tỳ-kheo mà làm để đưa tiễn, cho một cách hào phóng.
Vật dùng để tiễn đưa: Như bánh dùng để tiễn đưa cô Hạt Nhãn.
Lương thực đi đường: Như trường hợp người chủ khách buôn Vô Úy.
Bánh bún: Như trên đã nói.
Không phải vì Tỳ-kheo : Vốn là vì người khác mà làm lương thực để tiễn đưa.
Cho một cách hào phóng: Như cách cho của mẹ con cô Hạt Nhãn, cách cho của vợ chồng ông khách buôn thì Tỳ-kheo được nhận ba bát, rồi đem ra ngoài cùng ăn với Tỳ-kheo không bệnh.
Nếu Tỳ-kheo nghĩ như sau: "Ai hơi sức đâu mà làm cho nhiêu khê", rồi nói với Ưu-bà-di: "Múc đầy một bát đổ vào trong một tô, rồi múc đầy bát khác đổ vào một tô khác". Ðoạn thầy tự dùng một bát, rồi dặn người nữ gia chủ: "Nếu có Tỳ-kheo đến thì bà cho một bát Này. Nếu có người khác đến nữa thì bà cho bát thứ hai. Sau đó, nếu có người nào đến nữa, thì bà đừng cho. Nếu cho, thì bà sẽ
Bún: Ðó là các loại bún được làm bằng lúa đại mạch tiểu mạch, gạo tẻ, đậu...
Ba bát: Ðược nhận tối đa ba bát.
Mang đi ra ngoài: Mang đến nơi mà mình muốn.
Tỳ-kheo không bệnh: Tỳ-kheo có sức lực có thể đến nhà ấy.
Cùng ăn với Tỳ-kheo không bệnh: Thức ăn đem về nên cùng ăn chung, nếu không cùng ăn chung thì phạm Ba-dạ-đề.
Ba-dạ-đề: Như trên đã nói .
* Lại có các trường hợp: Vật dùng để tiễn đưa, lương thực đi đường, lương không phải làm cho Tỳ-kheo mà làm để đưa tiễn, cho một cách hào phóng.
Vật dùng để tiễn đưa: Như bánh dùng để tiễn đưa cô Hạt Nhãn.
Lương thực đi đường: Như trường hợp người chủ khách buôn Vô Úy.
Bánh bún: Như trên đã nói.
Không phải vì Tỳ-kheo : Vốn là vì người khác mà làm lương thực để tiễn đưa.
Cho một cách hào phóng: Như cách cho của mẹ con cô Hạt Nhãn, cách cho của vợ chồng ông khách buôn thì Tỳ-kheo được nhận ba bát, rồi đem ra ngoài cùng ăn với Tỳ-kheo không bệnh.
Nếu Tỳ-kheo nghĩ như sau: "Ai hơi sức đâu mà làm cho nhiêu khê", rồi nói với Ưu-bà-di: "Múc đầy một bát đổ vào trong một tô, rồi múc đầy bát khác đổ vào một tô khác". Ðoạn thầy tự dùng một bát, rồi dặn người nữ gia chủ: "Nếu có Tỳ-kheo đến thì bà cho một bát Này. Nếu có người khác đến nữa thì bà cho bát thứ hai. Sau đó, nếu có người nào đến nữa, thì bà đừng cho. Nếu cho, thì bà sẽ
được ít phước đức". Bấy giờ, Tỳ-kheo mang thức ăn ra đi, nếu giữa đường gặp Tỳ-kheo khác thì nên nói như sau: "Nhà mỗ giáp kia có thức ăn, thầy nên đến đó lấy phần". Nếu gặp Tỳ-kheo thứ hai, cũng nên nói như thế.
Lại có các trường hợp: không phải bánh dùng để đưa tiễn, không phải lương thực để đi đường, vì Tỳ-kheo , không phải là lương thực dùng để đưa tiễn, không cho một cách hào phóng.
Không phải bánh dùng để đưa dâu: không phải như trường hợp cô Hạt Nhãn trên đây.
Không phải lương thực dùng để đi đường: không phải như trường hợp ông khách buôn Vô Úy.
Vì Tỳ-kheo : (thức ăn) làm cho Tỳ-kheo , chứ không phải làm cho người khác.
Không phải lương thực dùng để đưa tiễn: trừ hai trường hợp kể trên, nếu (thực phẩm) làm cho những người khác thì được nhận lấy, không phạm.
Không cho một cách hào phóng: Tùy theo thực phẩm nhận được [361c] rồi mang đi. Nếu cô Hạt Nhãn về nhà chồng rồi, sau đó mẹ cô mới cho, thì được phép lấy mà không có tội.
Nếu cô dâu về nhà chồng rồi, cô mới cho (thực phẩm) thì được phép lấy, không có tội.
Nếu người khách buôn ra đi rồi, người vợ sau đó mới bố thí, thì được phép lấy, không có tội.
Nếu khách buôn đi đến mục tiêu rồi ông mới bố thí, thì được phép lấy, không có tội.
Nếu một nhà kia vào dịp gả chồng hay cưới vợ cho con mà có khoản đãi, hoặc những ngày lễ hội, rồi Tỳ-kheo đi đến nhà ấy, chủ nhân nói như sau: "Thưa tôn giả, dù tôi muốn sai người đi mời, e chưa chắc đã được, huống gì nay hân hạnh được tôn giả đến đây". Nếu như thế thì được lấy thoải mái, không có tội.Thế nên nói (như trên).
Lại có các trường hợp: không phải bánh dùng để đưa tiễn, không phải lương thực để đi đường, vì Tỳ-kheo , không phải là lương thực dùng để đưa tiễn, không cho một cách hào phóng.
Không phải bánh dùng để đưa dâu: không phải như trường hợp cô Hạt Nhãn trên đây.
Không phải lương thực dùng để đi đường: không phải như trường hợp ông khách buôn Vô Úy.
Vì Tỳ-kheo : (thức ăn) làm cho Tỳ-kheo , chứ không phải làm cho người khác.
Không phải lương thực dùng để đưa tiễn: trừ hai trường hợp kể trên, nếu (thực phẩm) làm cho những người khác thì được nhận lấy, không phạm.
Không cho một cách hào phóng: Tùy theo thực phẩm nhận được [361c] rồi mang đi. Nếu cô Hạt Nhãn về nhà chồng rồi, sau đó mẹ cô mới cho, thì được phép lấy mà không có tội.
Nếu cô dâu về nhà chồng rồi, cô mới cho (thực phẩm) thì được phép lấy, không có tội.
Nếu người khách buôn ra đi rồi, người vợ sau đó mới bố thí, thì được phép lấy, không có tội.
Nếu khách buôn đi đến mục tiêu rồi ông mới bố thí, thì được phép lấy, không có tội.
Nếu một nhà kia vào dịp gả chồng hay cưới vợ cho con mà có khoản đãi, hoặc những ngày lễ hội, rồi Tỳ-kheo đi đến nhà ấy, chủ nhân nói như sau: "Thưa tôn giả, dù tôi muốn sai người đi mời, e chưa chắc đã được, huống gì nay hân hạnh được tôn giả đến đây". Nếu như thế thì được lấy thoải mái, không có tội.Thế nên nói (như trên).
/95