Tìm kinh sách
Luật Ma Ha Tăng Kỳ - Tập 3
Tác giả: Phật Đà Bạt Đà La - Sa Môn Pháp Hiển. Dịch giả: Thích Phước Sơn. Hiệu đính Hán Văn: Phật Đà Bạt Đà La - Sa Môn Pháp Hiển. Năm xuất bản: 2011. Số trang: 551.
Chương 38: Phép Cung Kính (Trang 339 - 344)
Nếu giao phòng vào lúc an cư hoặc để trông coi, hoặc là để ở, thì khi Thượng tọa đến không nên theo thứ tự mà ở.
Nếu Tỳ-kheo không biết phép tắc, trong lúc an cư đòi phòng theo thứ tự mà không được, bèn khiển trách, thì nên nói: "Hãy đợi đây, để tôi đi hỏi người coi phòng đã", rồi nên đến nói với người coi phòng: "Thưa Trưởng lão, có Tỳ-kheo khách là bậc Thượng tọa đến, bảo tôi dời đi".
Bấy giờ, người coi phòng phải khiển trách Tỳ-kheo khách:
- Này Trưởng lão! Thầy không am tường giới luật. Vì sao trong lúc an cư mà bảo người khác dời đi? Thầy không hiểu sao? Không phải lúc nào cũng đuổi người khác được.
Nhưng nếu mùa Ðông, mùa Xuân có Thượng tọa đến, theo thứ tự nên nhường phòng mà không nhường, thì phạm tội Việt-tỳ-ni. Nếu Tỳ-kheo không am tường giới luật, trong lúc an cư mà đuổi người khác đi, thì phạm tội Việt-tỳ-ni.
Ðó gọi là phép tắc về giường nệm.
PHÉP CUNG KÍNH.
Khi Phật du hành đến nước Câu-tát-la, vào lúc đầu đêm, Thế Tôn thuyết pháp cho các Thanh Văn, đến nửa đêm Ngài trở về phòng. Bấy giờ, các Tỳ-kheo có người cung cấp nên đã lấy phòng trước, đến khi nghe pháp xong, ai nấy trở về phòng an nghỉ. Lúc ấy, Tôn giả Xá-lợi-phất và Mục-kiền-liên, không có người cung cấp, đầu
Nếu Tỳ-kheo không biết phép tắc, trong lúc an cư đòi phòng theo thứ tự mà không được, bèn khiển trách, thì nên nói: "Hãy đợi đây, để tôi đi hỏi người coi phòng đã", rồi nên đến nói với người coi phòng: "Thưa Trưởng lão, có Tỳ-kheo khách là bậc Thượng tọa đến, bảo tôi dời đi".
Bấy giờ, người coi phòng phải khiển trách Tỳ-kheo khách:
- Này Trưởng lão! Thầy không am tường giới luật. Vì sao trong lúc an cư mà bảo người khác dời đi? Thầy không hiểu sao? Không phải lúc nào cũng đuổi người khác được.
Nhưng nếu mùa Ðông, mùa Xuân có Thượng tọa đến, theo thứ tự nên nhường phòng mà không nhường, thì phạm tội Việt-tỳ-ni. Nếu Tỳ-kheo không am tường giới luật, trong lúc an cư mà đuổi người khác đi, thì phạm tội Việt-tỳ-ni.
Ðó gọi là phép tắc về giường nệm.
PHÉP CUNG KÍNH.
Khi Phật du hành đến nước Câu-tát-la, vào lúc đầu đêm, Thế Tôn thuyết pháp cho các Thanh Văn, đến nửa đêm Ngài trở về phòng. Bấy giờ, các Tỳ-kheo có người cung cấp nên đã lấy phòng trước, đến khi nghe pháp xong, ai nấy trở về phòng an nghỉ. Lúc ấy, Tôn giả Xá-lợi-phất và Mục-kiền-liên, không có người cung cấp, đầu
đêm nghe pháp đến nửa đêm, bèn tới phòng gõ cửa, thì những người ở trong phòng hỏi:
- Ai đó?
- Xá-Lợi-Phất đây.
- Phòng đã đầy rồi, thưa bậc đại trí.
Thế rồi, hai người đến gõ cửa phòng khác. Người trong phòng hỏi:
- Ai đó?
- Tôi là Ðại Mục-liên đây.
- Phòng đã đầy rồi, thưa bậc đại thần túc.
Thế là cả hai đều không có phòng, nên một người đến ngồi dưới thềm nhà, còn một người ra ngồi dưới gốc cây. (446a) Ðêm ấy trời mưa, người ngồi dưới thềm nhà đọc kệ:
- Ai đó?
- Xá-Lợi-Phất đây.
- Phòng đã đầy rồi, thưa bậc đại trí.
Thế rồi, hai người đến gõ cửa phòng khác. Người trong phòng hỏi:
- Ai đó?
- Tôi là Ðại Mục-liên đây.
- Phòng đã đầy rồi, thưa bậc đại thần túc.
Thế là cả hai đều không có phòng, nên một người đến ngồi dưới thềm nhà, còn một người ra ngồi dưới gốc cây. (446a) Ðêm ấy trời mưa, người ngồi dưới thềm nhà đọc kệ:
"Ngồi kiết già dưới thềm,
Mưa ướt hai đầu gối.
Ðã sống trong an lạc,
Sẽ đoạn thân đời sau".
Mưa ướt hai đầu gối.
Ðã sống trong an lạc,
Sẽ đoạn thân đời sau".
Ðoạn, người ngồi dưới gốc cây cũng đọc kệ:
"Dưới cây sống tri túc,
Khất thực, ngồi nệm cỏ.
Cả hai không tham trước,
Sẽ đoạn thân đời sau".
Khất thực, ngồi nệm cỏ.
Cả hai không tham trước,
Sẽ đoạn thân đời sau".
Lúc ấy có Ưu-bà-tắc buổi sáng thức dậy, đi đến thăm viếng Thế Tôn, thấy thế bèn chê trách: - Vì sao Sa-môn Thích tử lại không biết phép cung kính? Bậc Đại đức như thế mà không cho phòng nghỉ.
Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch với Thế Tôn. Phật liền dạy:
- Việc như thế thật đáng bị người đời chê cười.
Rồi Phật nói với các Tỳ-kheo:
- Ðợi Ta du hành nước Câu-tát-la xong trở về lại thành Xá-vệ, rồi nhắc lại cho Ta, Ta sẽ chế định phép cung kính cho các Tỳ-kheo.
Khi Phật trở về, các Tỳ-kheo bèn đem sự việc trước bạch lại với Thế Tôn. Phật liền hỏi các Tỳ-kheo:
- Ai là bậc Thượng Tọa lớn nhất đáng được lấy nước trước, được nhận cơm trước?
Ai đáng được nhận sự lễ bái?
Ai đáng được đứng dậy tiếp nước?
Ai đáng được chắp tay, cúi đầu, cung kính? Khi nghe thế, các Tỳ-kheo nói:
- Con của Thế Tôn đáng được nhận.
Tỳ-kheo khác nói:
- Những người thân quyến của Thế Tôn đáng được nhận.
Lại có người nói:
- Thị giả của Thế Tôn đáng được nhận.
Lại có người nói:
- Bậc A-la-hán đáng được nhận.
Thế rồi, người Sát-lợi xuất gia nói:
- Người Sát-lợi đáng được nhận.
Người Bà-la-môn xuất gia lại nói:
- Người Bà-la-môn đáng được nhận.
Người Tỳ-xá xuất gia thì nói:
- Việc như thế thật đáng bị người đời chê cười.
Rồi Phật nói với các Tỳ-kheo:
- Ðợi Ta du hành nước Câu-tát-la xong trở về lại thành Xá-vệ, rồi nhắc lại cho Ta, Ta sẽ chế định phép cung kính cho các Tỳ-kheo.
Khi Phật trở về, các Tỳ-kheo bèn đem sự việc trước bạch lại với Thế Tôn. Phật liền hỏi các Tỳ-kheo:
- Ai là bậc Thượng Tọa lớn nhất đáng được lấy nước trước, được nhận cơm trước?
Ai đáng được nhận sự lễ bái?
Ai đáng được đứng dậy tiếp nước?
Ai đáng được chắp tay, cúi đầu, cung kính? Khi nghe thế, các Tỳ-kheo nói:
- Con của Thế Tôn đáng được nhận.
Tỳ-kheo khác nói:
- Những người thân quyến của Thế Tôn đáng được nhận.
Lại có người nói:
- Thị giả của Thế Tôn đáng được nhận.
Lại có người nói:
- Bậc A-la-hán đáng được nhận.
Thế rồi, người Sát-lợi xuất gia nói:
- Người Sát-lợi đáng được nhận.
Người Bà-la-môn xuất gia lại nói:
- Người Bà-la-môn đáng được nhận.
Người Tỳ-xá xuất gia thì nói:
- Người Tỳ-xá đáng được nhận.
Còn người Thủ-đà-la xuất gia thì nói:
- Người Thủ-đà-la đáng được nhận.
Phật liền nói với các Tỳ-kheo:
- Các ông ai nấy đều vì tính kiêu mạn cho nên nói rằng: Ðáng cho con của Thế Tôn, cho đến người Thủ đà la. Nhưng ở đây không phải là phép tắc của người đời. Như Lai ,Ứng Cúng, Chánh Biến Tri sẽ nói cho các ông biết về phép tắc của người đời... như trong Tuyến Kinh đã nói rõ, cho đến Phật nói với các Tỳ-kheo:
- Từ nay về sau Ta chế giới: Người xuất gia trước phải được hưởng sự lễ bái, đứng dậy đón rước, chắp tay cúi đầu cung kính. Người xuất gia trước phải được ngồi trên, phải được nhận lời mời trước, ngồi trước, lấy nước trước, Thọ trai trước.
Các Tỳ-kheo liền tán thán:
- Ðức Thế Tôn đã khéo trình bày về cách thức tôn kính trưởng lão.
Phật nói:
- Không những ngày nay Ta khéo trình bày về cách thức tán thán trưởng lão mà trong thời quá khứ Ta cũng đã từng nói như thế.
Các Tỳ-kheo liền bạch với Phật:
- Chúng con muốn được nghe.
Phật nói với các Tỳ-kheo:
- Trong thời quá khứ xa xưa có ba con vật là Chim trĩ, Khỉ và Voi cùng sống với nhau dưới cây Ni-câu-loại. Con voi nói:
Còn người Thủ-đà-la xuất gia thì nói:
- Người Thủ-đà-la đáng được nhận.
Phật liền nói với các Tỳ-kheo:
- Các ông ai nấy đều vì tính kiêu mạn cho nên nói rằng: Ðáng cho con của Thế Tôn, cho đến người Thủ đà la. Nhưng ở đây không phải là phép tắc của người đời. Như Lai ,Ứng Cúng, Chánh Biến Tri sẽ nói cho các ông biết về phép tắc của người đời... như trong Tuyến Kinh đã nói rõ, cho đến Phật nói với các Tỳ-kheo:
- Từ nay về sau Ta chế giới: Người xuất gia trước phải được hưởng sự lễ bái, đứng dậy đón rước, chắp tay cúi đầu cung kính. Người xuất gia trước phải được ngồi trên, phải được nhận lời mời trước, ngồi trước, lấy nước trước, Thọ trai trước.
Các Tỳ-kheo liền tán thán:
- Ðức Thế Tôn đã khéo trình bày về cách thức tôn kính trưởng lão.
Phật nói:
- Không những ngày nay Ta khéo trình bày về cách thức tán thán trưởng lão mà trong thời quá khứ Ta cũng đã từng nói như thế.
Các Tỳ-kheo liền bạch với Phật:
- Chúng con muốn được nghe.
Phật nói với các Tỳ-kheo:
- Trong thời quá khứ xa xưa có ba con vật là Chim trĩ, Khỉ và Voi cùng sống với nhau dưới cây Ni-câu-loại. Con voi nói:
- Ba chúng ta cùng sống với nhau (446b) tại một chỗ, trong đây ai lớn nhất? Ai đáng được tôn kính?
Rồi voi tiếp:
- Tôi đã cỡi trên đầu cây này đi qua.
Khỉ nói:
- Ngày trước tôi đã từng đái trên đầu cây này.
Chim trĩ nói:
- Ngày xưa tôi ăn quả loại cây này trên núi Tuyết rồi xuống ỉa nơi đây mà mọc ra cây này.
Bấy giờ, Chim trĩ là lớn nhất, hai con vật kia tôn kính nó, nên sau khi chết đều được sinh về cõi lành. Con voi khi ấy chính là Ta đây. Các ông cũng nên tôn kính các Thượng tọa như vậy, thì giới luật mới được thăng hoa.
Ðó gọi là phép tắc cung kính.
Nhận lời mời trước:
Nếu có người đến mời thì nên mời Thượng Tọa trước. Nếu đàn việt chưa từng làm phước, mời Tỳ-kheo trẻ, thì nên bảo họ ðến chỗ Thượng tọa. Ðó gọi là nhận lời mời trước.
Phép ngồi của Thượng Tọa:
Khi sắp chỗ ngồi, không được sắp chỗ ngồi của người nhỏ tuổi ở trên cao, chỗ ngồi của Thượng tọa ở dưới thấp, mà phải sắp chỗ ngồi của Thượng tọa ở trên cao, chỗ ngồi của người nhỏ tuổi ở dưới thấp; đồng thời phải trải tọa cụ ngay ngắn tề chỉnh; những cái tốt thì dành cho Thượng tọa, những cái không tốt thì để cho Hạ tọa. Nếu nhà đàn việt mời Tỳ-kheo quen biết rồi dành cho giường nệm tốt thì cứ để mặc ý thí chủ, không được tranh giành.
Rồi voi tiếp:
- Tôi đã cỡi trên đầu cây này đi qua.
Khỉ nói:
- Ngày trước tôi đã từng đái trên đầu cây này.
Chim trĩ nói:
- Ngày xưa tôi ăn quả loại cây này trên núi Tuyết rồi xuống ỉa nơi đây mà mọc ra cây này.
Bấy giờ, Chim trĩ là lớn nhất, hai con vật kia tôn kính nó, nên sau khi chết đều được sinh về cõi lành. Con voi khi ấy chính là Ta đây. Các ông cũng nên tôn kính các Thượng tọa như vậy, thì giới luật mới được thăng hoa.
Ðó gọi là phép tắc cung kính.
Nhận lời mời trước:
Nếu có người đến mời thì nên mời Thượng Tọa trước. Nếu đàn việt chưa từng làm phước, mời Tỳ-kheo trẻ, thì nên bảo họ ðến chỗ Thượng tọa. Ðó gọi là nhận lời mời trước.
Phép ngồi của Thượng Tọa:
Khi sắp chỗ ngồi, không được sắp chỗ ngồi của người nhỏ tuổi ở trên cao, chỗ ngồi của Thượng tọa ở dưới thấp, mà phải sắp chỗ ngồi của Thượng tọa ở trên cao, chỗ ngồi của người nhỏ tuổi ở dưới thấp; đồng thời phải trải tọa cụ ngay ngắn tề chỉnh; những cái tốt thì dành cho Thượng tọa, những cái không tốt thì để cho Hạ tọa. Nếu nhà đàn việt mời Tỳ-kheo quen biết rồi dành cho giường nệm tốt thì cứ để mặc ý thí chủ, không được tranh giành.
Nếu vào dịp năm năm đại hội số người đông đúc phức tạp, thì tối thiểu phải sắp chỗ ngồi tươm tất cho tám người ngồi ở trên cao, còn các chỗ ngồi dưới thì tùy nghi. Ðó gọi là phép ngồi của Thượng tọa.
Nhận thức ăn trước:
Khi dọn thức ăn phải dọn cho Thượng Tọa trước. Nếu đàn việt chưa từng làm phước dọn cho người nhỏ tuổi trước, thì nên bảo họ bưng tới chỗ Thượng tọa. Khi dọn cơm, nên dọn cơm ngon cho Thượng tọa; cũng thế, khi dọn tất cả các Thức ăn uống khác cũng phải bảo dọn món ngon cho Thượng tọa. Nếu nhà đàn việt mời thọ trai, mà họ dọn sai biệt, thì tùy theo ý họ, không nên tranh luận làm chi. Nếu vào dịp năm năm đại hội một lần, số người đông đúc tạp nhạp, thì tối thiểu phải dọn món ngon cho tám Thượng tọa hàng đầu, còn các Hạ tọa thì tùy nghi mà dọn. Ðó gọi là nhận thức ăn trước.
Lễ bái cung kính đứng dậy đón rước, cúi đầu chắp tay:
Bấy giờ, khi đảnh lễ ai thì đảnh lễ khoảng đầu gối, bắp chân. Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật dạy:
- Từ nay về sau nên đảnh lễ dưới bàn chân.
Thế rồi, các Tỳ-kheo bảo bậc tôn túc đưa bàn chân ra để đảnh lễ, làm nhiễu loạn người tu hành. Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật liền dạy:
- Từ nay về sau phải nói tiếng "xin chào".
Khi ấy có Tỳ-kheo chơi đùa, nói:
- Xin chào Tôn giả, xin chào Tôn giả.
Nhận thức ăn trước:
Khi dọn thức ăn phải dọn cho Thượng Tọa trước. Nếu đàn việt chưa từng làm phước dọn cho người nhỏ tuổi trước, thì nên bảo họ bưng tới chỗ Thượng tọa. Khi dọn cơm, nên dọn cơm ngon cho Thượng tọa; cũng thế, khi dọn tất cả các Thức ăn uống khác cũng phải bảo dọn món ngon cho Thượng tọa. Nếu nhà đàn việt mời thọ trai, mà họ dọn sai biệt, thì tùy theo ý họ, không nên tranh luận làm chi. Nếu vào dịp năm năm đại hội một lần, số người đông đúc tạp nhạp, thì tối thiểu phải dọn món ngon cho tám Thượng tọa hàng đầu, còn các Hạ tọa thì tùy nghi mà dọn. Ðó gọi là nhận thức ăn trước.
Lễ bái cung kính đứng dậy đón rước, cúi đầu chắp tay:
Bấy giờ, khi đảnh lễ ai thì đảnh lễ khoảng đầu gối, bắp chân. Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật dạy:
- Từ nay về sau nên đảnh lễ dưới bàn chân.
Thế rồi, các Tỳ-kheo bảo bậc tôn túc đưa bàn chân ra để đảnh lễ, làm nhiễu loạn người tu hành. Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật liền dạy:
- Từ nay về sau phải nói tiếng "xin chào".
Khi ấy có Tỳ-kheo chơi đùa, nói:
- Xin chào Tôn giả, xin chào Tôn giả.
/64