Tìm kinh sách
Luật Ma Ha Tăng Kỳ - Tập 3
Tác giả: Phật Đà Bạt Đà La - Sa Môn Pháp Hiển. Dịch giả: Thích Phước Sơn. Hiệu đính Hán Văn: Phật Đà Bạt Đà La - Sa Môn Pháp Hiển. Năm xuất bản: 2011. Số trang: 551.
Chương 47: Phương Pháp Chăm Sóc Tỳ-Kheo Bệnh (Trang 409 - 417)
Tỳ-kheo bèn đem sự việc kể trên trình bày đầy đủ với Thế Tôn. Phật khiển trách:
- Này Tỳ-kheo! Ðó là việc ác. Các ông đều là những người khác họ, vì có lòng tin bỏ nhà xuất gia sống không nhà, cùng là họ Thích, lúc đau ốm không săn sóc nhau thì ai săn sóc? Ông hãy trở lại săn sóc cho Tỳ-kheo bệnh ấy.
Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, có một Tỳ-kheo từ phương Bắc đến, muốn thăm viếng Thế Tôn nhưng nghe nói bên đường có Tỳ-kheo bị bệnh, bèn suy nghĩ: "Ðức Thế Tôn chế giới hễ gặp người bệnh thì phải chăm sóc. Nếu ta gặp người ấy thì không thể bỏ đi". Nghĩ thế, thầy bèn quay lại đi con đường khác đến chỗ Thế Tôn, rồi cúi đầu đảnh lễ dưới chân, đứng hầu một bên. Phật biết nhưng vẫn hỏi:
- Ông từ đâu đến?
- Bạch Thế Tôn! Con từ phương Bắc đến.
- Ði đến bằng con đường nào?
- Ði đến từ con đường mỗ.
- Vì lý do gì mà bỏ con đường chính để đi con đường vòng vo?
- Thầy bèn đem sự việc kể trên bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền khiển trách:
- Này Tỳ-kheo! Ðó là việc ác. v.v... (cho đến): Ông hãy trở lại chăm sóc cho Tỳ-kheo bệnh.
PHƯƠNG PHÁP CHĂM SÓC TỈ KHEO BỆNH.
Nếu Tỳ-kheo đi chung với người đi buôn, đến nơi hoang vắng rồi lâm bệnh thì Tỳ-kheo đồng bạn không
- Này Tỳ-kheo! Ðó là việc ác. Các ông đều là những người khác họ, vì có lòng tin bỏ nhà xuất gia sống không nhà, cùng là họ Thích, lúc đau ốm không săn sóc nhau thì ai săn sóc? Ông hãy trở lại săn sóc cho Tỳ-kheo bệnh ấy.
Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, nói rộng như trên. Bấy giờ, có một Tỳ-kheo từ phương Bắc đến, muốn thăm viếng Thế Tôn nhưng nghe nói bên đường có Tỳ-kheo bị bệnh, bèn suy nghĩ: "Ðức Thế Tôn chế giới hễ gặp người bệnh thì phải chăm sóc. Nếu ta gặp người ấy thì không thể bỏ đi". Nghĩ thế, thầy bèn quay lại đi con đường khác đến chỗ Thế Tôn, rồi cúi đầu đảnh lễ dưới chân, đứng hầu một bên. Phật biết nhưng vẫn hỏi:
- Ông từ đâu đến?
- Bạch Thế Tôn! Con từ phương Bắc đến.
- Ði đến bằng con đường nào?
- Ði đến từ con đường mỗ.
- Vì lý do gì mà bỏ con đường chính để đi con đường vòng vo?
- Thầy bèn đem sự việc kể trên bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền khiển trách:
- Này Tỳ-kheo! Ðó là việc ác. v.v... (cho đến): Ông hãy trở lại chăm sóc cho Tỳ-kheo bệnh.
PHƯƠNG PHÁP CHĂM SÓC TỈ KHEO BỆNH.
Nếu Tỳ-kheo đi chung với người đi buôn, đến nơi hoang vắng rồi lâm bệnh thì Tỳ-kheo đồng bạn không
được bỏ đi, mà phải dẫn theo, đồng thời mang giúp y bát, lại phải gần gũi giúp đỡ, không được rời xa. Nếu đi không nổi thì nên đến thương nhân thuê mướn họ chở đi, nói như sau:
- Này lão trượng! Người xuất gia này lâm bệnh không thể đi theo kịp bạn, hãy chở giúp giùm tôi để thoát khỏi hiểm nạn.
Nếu được thì tốt, còn nếu như họ nói: "Này tôn giả, xe tôi đã chở nặng rồi", thì nên nói:
- Này lão trượng! Tôi sẽ hoàn lại tiền lúa, cỏ cho ông.
Nếu được, thì không nên để ngồi trên xe trâu cái chở cỏ ngựa v.v... , mà nên để ngồi trên xe trâu đực chở các thứ. (456b). Nếu bệnh nặng không phân biệt được gì, thì ngồi xe không có tội. Nếu đi xe không thể được thì nên để lại người nào có thể săn sóc bệnh nhân hoặc một, hai hay ba người, và bảo:
- Thầy hãy chăm sóc người bệnh, để tôi vào trong thôn tìm xe cộ đến đón.
Ðồng thời để lại lương thực, cho người ở lại không bị thiếu thốn. Nếu ai cũng từ chối, nói: "Ai mà có thể hy sinh thân mạng mình ở nơi hoang vắng này", rồi không chịu ở lại, thì cũng không được bỏ đi mà phải che chòi rạp, rải cỏ làm nệm, đốt lửa, lấy củi nước giúp, để lại thuốc đúng thời, thuốc dùng ban đêm, thuốc dùng bảy ngày, thuốc dùng suốt đời, rồi nói với bệnh nhân: "Trưởng lão hãy yên tâm ở đây. Tôi tới thôn phía trước tìm xe đến đón". Khi đến trong thôn, không được nhiễu tháp, thăm hỏi Hòa Thượng, A-xà-lê mà chỷ nên nói với các Tỳ-kheo ở trong thôn:
- Này lão trượng! Người xuất gia này lâm bệnh không thể đi theo kịp bạn, hãy chở giúp giùm tôi để thoát khỏi hiểm nạn.
Nếu được thì tốt, còn nếu như họ nói: "Này tôn giả, xe tôi đã chở nặng rồi", thì nên nói:
- Này lão trượng! Tôi sẽ hoàn lại tiền lúa, cỏ cho ông.
Nếu được, thì không nên để ngồi trên xe trâu cái chở cỏ ngựa v.v... , mà nên để ngồi trên xe trâu đực chở các thứ. (456b). Nếu bệnh nặng không phân biệt được gì, thì ngồi xe không có tội. Nếu đi xe không thể được thì nên để lại người nào có thể săn sóc bệnh nhân hoặc một, hai hay ba người, và bảo:
- Thầy hãy chăm sóc người bệnh, để tôi vào trong thôn tìm xe cộ đến đón.
Ðồng thời để lại lương thực, cho người ở lại không bị thiếu thốn. Nếu ai cũng từ chối, nói: "Ai mà có thể hy sinh thân mạng mình ở nơi hoang vắng này", rồi không chịu ở lại, thì cũng không được bỏ đi mà phải che chòi rạp, rải cỏ làm nệm, đốt lửa, lấy củi nước giúp, để lại thuốc đúng thời, thuốc dùng ban đêm, thuốc dùng bảy ngày, thuốc dùng suốt đời, rồi nói với bệnh nhân: "Trưởng lão hãy yên tâm ở đây. Tôi tới thôn phía trước tìm xe đến đón". Khi đến trong thôn, không được nhiễu tháp, thăm hỏi Hòa Thượng, A-xà-lê mà chỷ nên nói với các Tỳ-kheo ở trong thôn:
- Ở nơi hoang dã có Tỳ-kheo bệnh, chúng ta cùng đến đón về đây.
Nếu họ hỏi: "Ở nơi nào?", thì hãy đáp: "Ở tại mỗ xứ".
Nếu họ nói: "Nơi đó có nhiều cọp sói, e rằng chúng ăn thịt hết cả, đâu để sót mống nào!", dù nghe nói như thế cũng không được ở lại đó mà phải trở lại xem. Nếu từ xa thấy chim quạ, cũng không được trở lui mà phải đi tới nơi đó. Nếu thấy đã chết thì nên lễ bái nhục thân. Nếu còn sống thì nên đem vào trong thôn, nói với Tỳ-kheo thường trú:
- Thưa trưởng lão! Ðây là Tỳ-kheo bị bệnh ở nơi đó, tôi đã chăm sóc. Giờ đưa đến đây, xin trưởng lão trông nom giúp cho.
Nếu Tỳ-kheo ấy không chịu trông nom thì phạm tội Việt-tỳ-ni . Nếu không có Tỳ-kheo, thì nên nói với Ưu-bà-tắc:
- Này lão trượng! Ở nơi hoang vắng kia có Tỳ-kheo bị bệnh, cho tôi mượn xe đến đón vị ấy.
Nếu đàn việt hỏi: "Ở đâu?", v.v... , cho đến đón về nhà đàn việt, đặt nằm ở một phòng riêng kín đáo. Nếu nhiều người thì nên nhờ hai, ba người biết nuôi bệnh chăm sóc giúp.
Nếu bệnh nhân nói: "Cần nhiều người cho vui", thì nên ở hết nơi đó để an ủi khuyên lơn; hoặc bệnh nhân đòi hỏi bữa ăn trước, bữa ăn sau thuốc đúng thời, thuốc dùng ban đêm, thuốc dùng bảy ngày, thuốc dùng suốt đời thì hãy cung cấp đừng để cho thiếu thốn. Nếu có Tỳ-kheo khách đến thì không được nói liền: "Trưởng lão! Thầy
Nếu họ hỏi: "Ở nơi nào?", thì hãy đáp: "Ở tại mỗ xứ".
Nếu họ nói: "Nơi đó có nhiều cọp sói, e rằng chúng ăn thịt hết cả, đâu để sót mống nào!", dù nghe nói như thế cũng không được ở lại đó mà phải trở lại xem. Nếu từ xa thấy chim quạ, cũng không được trở lui mà phải đi tới nơi đó. Nếu thấy đã chết thì nên lễ bái nhục thân. Nếu còn sống thì nên đem vào trong thôn, nói với Tỳ-kheo thường trú:
- Thưa trưởng lão! Ðây là Tỳ-kheo bị bệnh ở nơi đó, tôi đã chăm sóc. Giờ đưa đến đây, xin trưởng lão trông nom giúp cho.
Nếu Tỳ-kheo ấy không chịu trông nom thì phạm tội Việt-tỳ-ni . Nếu không có Tỳ-kheo, thì nên nói với Ưu-bà-tắc:
- Này lão trượng! Ở nơi hoang vắng kia có Tỳ-kheo bị bệnh, cho tôi mượn xe đến đón vị ấy.
Nếu đàn việt hỏi: "Ở đâu?", v.v... , cho đến đón về nhà đàn việt, đặt nằm ở một phòng riêng kín đáo. Nếu nhiều người thì nên nhờ hai, ba người biết nuôi bệnh chăm sóc giúp.
Nếu bệnh nhân nói: "Cần nhiều người cho vui", thì nên ở hết nơi đó để an ủi khuyên lơn; hoặc bệnh nhân đòi hỏi bữa ăn trước, bữa ăn sau thuốc đúng thời, thuốc dùng ban đêm, thuốc dùng bảy ngày, thuốc dùng suốt đời thì hãy cung cấp đừng để cho thiếu thốn. Nếu có Tỳ-kheo khách đến thì không được nói liền: "Trưởng lão! Thầy
hãy trông nom Tỳ-kheo bệnh", mà nên nói: "Lành thay! Trưởng lão đến đây".
Thế rồi, mang giúp y bát, chuẩn bị giường ghế, đưa nước rửa chân và dầu thoa chân. Nếu họ đến đúng giờ thì nên cung cấp bữa ăn trước, bữa ăn sau. Nếu họ đến không đúng lúc thì nên cung cấp nước trái cây phi thời. Sau khi họ nghỷ ngơi rồi, nên nói:
- Trưởng lão! Vị Tỳ-kheo bệnh này tôi chăm sóc đã lâu rồi, giờ đến phiên trưởng lão trông nom giùm. Nếu bệnh nhân qua đời thì nên cúng dường xá lợi.
Nếu Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni cùng đi với khách buôn mà Tỳ-kheo-ni lâm bệnh, thì Tỳ-kheo không được bỏ đi mà nên bảo họ rằng chị em cùng đi chung phải giúp đỡ lẫn nhau, như trường hợp của Tỳ-kheo đã nói ở trên, chỷ trừ việc bồng đỡ. Nếu cần xoa bóp, (456c) xức dầu vào thân th́ nên thuê phụ nữ làm. Nếu họ qua đời mà có y bát để lại thì nên dùng y bát trả công cho người hỏa thiêu. Nếu họ không có y bát thì nên bỏ đi. Nếu bị người thế tục chê trách rằng: "Vì sao để tử thi lại rồi bỏ đi?", mà mình có thể tưởng tượng thi thể đó như đất thì nên khiêng vác đi tới một nơi xa xôi.
Lúc bấy giờ, tôn giả Ưu-ba-ly bạch với Phật:
- Bạch Thế Tôn! Nếu vị Tỳ-kheo có đức lớn lâm bệnh thì phải chăm sóc như thế nào?
Phật nói với Ưu-ba-ly:
Nếu vị Tỳ-kheo có đức lớn lâm bệnh thì không được để nằm trong phòng xếp, nhỏ, xấu xí; không được để nằm ở gần lối đi mà nên để nằm trong một căn phòng
Thế rồi, mang giúp y bát, chuẩn bị giường ghế, đưa nước rửa chân và dầu thoa chân. Nếu họ đến đúng giờ thì nên cung cấp bữa ăn trước, bữa ăn sau. Nếu họ đến không đúng lúc thì nên cung cấp nước trái cây phi thời. Sau khi họ nghỷ ngơi rồi, nên nói:
- Trưởng lão! Vị Tỳ-kheo bệnh này tôi chăm sóc đã lâu rồi, giờ đến phiên trưởng lão trông nom giùm. Nếu bệnh nhân qua đời thì nên cúng dường xá lợi.
Nếu Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni cùng đi với khách buôn mà Tỳ-kheo-ni lâm bệnh, thì Tỳ-kheo không được bỏ đi mà nên bảo họ rằng chị em cùng đi chung phải giúp đỡ lẫn nhau, như trường hợp của Tỳ-kheo đã nói ở trên, chỷ trừ việc bồng đỡ. Nếu cần xoa bóp, (456c) xức dầu vào thân th́ nên thuê phụ nữ làm. Nếu họ qua đời mà có y bát để lại thì nên dùng y bát trả công cho người hỏa thiêu. Nếu họ không có y bát thì nên bỏ đi. Nếu bị người thế tục chê trách rằng: "Vì sao để tử thi lại rồi bỏ đi?", mà mình có thể tưởng tượng thi thể đó như đất thì nên khiêng vác đi tới một nơi xa xôi.
Lúc bấy giờ, tôn giả Ưu-ba-ly bạch với Phật:
- Bạch Thế Tôn! Nếu vị Tỳ-kheo có đức lớn lâm bệnh thì phải chăm sóc như thế nào?
Phật nói với Ưu-ba-ly:
Nếu vị Tỳ-kheo có đức lớn lâm bệnh thì không được để nằm trong phòng xếp, nhỏ, xấu xí; không được để nằm ở gần lối đi mà nên để nằm trong một căn phòng
thông thoáng, rộng rãi. Các đệ tử đồng hành, đệ tử y chỉ phải thường xuyên hầu hạ hai bên, quét dọn trong phòng, rải đá, lau chùi sàn nhà, đốt các loại hương thơm cho đảm mùi hôi hám và sắp đặt giường ghế tươm tất.
Nếu có Tỳ-kheo đến thăm bệnh, nên dọn thức ăn trước, thức ăn sau.
Nếu họ đến không đúng lúc, nên cung cấp thức uống phi thời.
Nếu họ có hỏi việc gì thì người bệnh nên trả lời. Nếu người bệnh yếu sức th́ thị giả nên trả lời thế.
Nếu Ưu-bà-tắc đến thăm hỏi thì nên nói:
- Lành thay! Lão trượng đến đây.
Ðoạn, mời họ ngồi rồi giảng giải:
- Ông được công đức rất lớn, như đức Thế Tôn nói:
- Thăm hỏi Tỳ-kheo trì giới bị bệnh thì chẳng khác gì thăm hỏi Ta.
Nếu có người cúng dường thì hãy chú nguyện rồi nhận lấy.
Nếu người bệnh muốn di tiểu đại, đòi đi gấp, thì không được để lâu mà phải đưa đi tức tốc.
Nếu người bệnh không ra ngoài được thì nên dùng ba cái bô đựng phân tiểu: một cái trao cho người bệnh, một cái mang ra ngoài, một cái đem rửa sạch, bôi dầu rồi đem phơi nắng, để thay đổi mà dùng. Ðồng thời để một người giữ cửa, không cho ai vào đột ngột; một người ở gần người bệnh, tùy thời thuyết pháp an ủi. Như thế đó Ưu-ba-ly, vị Tỳ-kheo có đức lớn bị bệnh, nên chăm sóc như vậy.
Nếu có Tỳ-kheo đến thăm bệnh, nên dọn thức ăn trước, thức ăn sau.
Nếu họ đến không đúng lúc, nên cung cấp thức uống phi thời.
Nếu họ có hỏi việc gì thì người bệnh nên trả lời. Nếu người bệnh yếu sức th́ thị giả nên trả lời thế.
Nếu Ưu-bà-tắc đến thăm hỏi thì nên nói:
- Lành thay! Lão trượng đến đây.
Ðoạn, mời họ ngồi rồi giảng giải:
- Ông được công đức rất lớn, như đức Thế Tôn nói:
- Thăm hỏi Tỳ-kheo trì giới bị bệnh thì chẳng khác gì thăm hỏi Ta.
Nếu có người cúng dường thì hãy chú nguyện rồi nhận lấy.
Nếu người bệnh muốn di tiểu đại, đòi đi gấp, thì không được để lâu mà phải đưa đi tức tốc.
Nếu người bệnh không ra ngoài được thì nên dùng ba cái bô đựng phân tiểu: một cái trao cho người bệnh, một cái mang ra ngoài, một cái đem rửa sạch, bôi dầu rồi đem phơi nắng, để thay đổi mà dùng. Ðồng thời để một người giữ cửa, không cho ai vào đột ngột; một người ở gần người bệnh, tùy thời thuyết pháp an ủi. Như thế đó Ưu-ba-ly, vị Tỳ-kheo có đức lớn bị bệnh, nên chăm sóc như vậy.
Thế rồi, tôn giả Ưu-ba-ly lại hỏi Thế Tôn:
- Vị Tỳ-kheo có đức hạnh nhỏ khi bệnh nên chăm sóc như thế nào?
Phật nói với Ưu-ba-ly:
- Vị Tỳ-kheo có đức hạnh nhỏ khi bệnh không nên đặt nằm nơi căn phòng rộng rãi, thông thoáng, e mùi hôi hám bốc ra ngoài; cũng không nên để nằm ở chỗ khuất kín, sợ khi chết không ai biết, nên để nằm ở giữa mọi người. Nếu người bệnh có Hòa Thượng, A-xà-lê, hoặc là đệ tử đồng hành, đệ tử y chỉ thì những người này nên chăm sóc. Nếu không có thì chúng Tăng nên sai người nuôi bệnh, hoặc một, hai, ba người lo trông nom. Nếu người bệnh ngoài y bát ra còn có tiền mua thuốc thì nên lấy đem đi mua thuốc cho thầy. Nếu không có thì chúng Tăng nên cho tiền. Nếu Tăng không có mà người bệnh có y bát đáng giá thì nên đem bán lấy tiền mua những thứ cần thiết cho thầy. Nếu người bệnh tiếc của, thì nên bạch với chúng Tăng:
- Bạch Đại đức Tăng! Tỳ-kheo mổ giáp bị bệnh mà không hiểu lẽ vô thường, tiếc rẻ y bát không cho đem đổi thứ khác.
Bạch Tăng rồi, nên dùng lời dịu ngọt thuyết phục để thầy hiểu rõ, rồi mới đem y bát đi trao đổi. Nếu cũng không có thì nên đi xin những thứ cần thiết về cho thầy. Nếu xin cũng không được thì nên lấy thức ăn ngon nhất của Tăng (457a) đưa cho. Nếu cũng không có thì người nuôi bệnh nên cầm theo hai cái bát vào thôn khất thực, rồi đem cái bát ngon hơn đưa cho thầy. Này Ưu-ba-ly! Ðó là cách thức chăm sóc một Tỳ-kheo ít đức bị bệnh.
- Vị Tỳ-kheo có đức hạnh nhỏ khi bệnh nên chăm sóc như thế nào?
Phật nói với Ưu-ba-ly:
- Vị Tỳ-kheo có đức hạnh nhỏ khi bệnh không nên đặt nằm nơi căn phòng rộng rãi, thông thoáng, e mùi hôi hám bốc ra ngoài; cũng không nên để nằm ở chỗ khuất kín, sợ khi chết không ai biết, nên để nằm ở giữa mọi người. Nếu người bệnh có Hòa Thượng, A-xà-lê, hoặc là đệ tử đồng hành, đệ tử y chỉ thì những người này nên chăm sóc. Nếu không có thì chúng Tăng nên sai người nuôi bệnh, hoặc một, hai, ba người lo trông nom. Nếu người bệnh ngoài y bát ra còn có tiền mua thuốc thì nên lấy đem đi mua thuốc cho thầy. Nếu không có thì chúng Tăng nên cho tiền. Nếu Tăng không có mà người bệnh có y bát đáng giá thì nên đem bán lấy tiền mua những thứ cần thiết cho thầy. Nếu người bệnh tiếc của, thì nên bạch với chúng Tăng:
- Bạch Đại đức Tăng! Tỳ-kheo mổ giáp bị bệnh mà không hiểu lẽ vô thường, tiếc rẻ y bát không cho đem đổi thứ khác.
Bạch Tăng rồi, nên dùng lời dịu ngọt thuyết phục để thầy hiểu rõ, rồi mới đem y bát đi trao đổi. Nếu cũng không có thì nên đi xin những thứ cần thiết về cho thầy. Nếu xin cũng không được thì nên lấy thức ăn ngon nhất của Tăng (457a) đưa cho. Nếu cũng không có thì người nuôi bệnh nên cầm theo hai cái bát vào thôn khất thực, rồi đem cái bát ngon hơn đưa cho thầy. Này Ưu-ba-ly! Ðó là cách thức chăm sóc một Tỳ-kheo ít đức bị bệnh.
Nếu người bệnh có đầy đủ 5 yếu tố sau đây thì rất khó săn sóc. Ðó là:
1) Không thể uống thuốc phù hợp với bệnh và ăn thức ăn phù hợp với bệnh.
2)Không nghe lời khuyên của người nuôi bệnh.
3) Bệnh tăng giảm không biết.
4) Không kham nhẫn nổi sự đau đớn.
5) Lười biếng vô trí.
Ðó gọi là 5 yếu tố người bệnh khiến cho người nuôi bệnh khó mà săn sóc.
Nếu người bệnh có đầy đủ 5 yếu tố sau đây thì dễ dàng săn sóc. Ðó là:
1) Có thể uống thuốc phù hợp với bệnh, ăn thức ăn phù hợp với bệnh.
2) Theo lời khuyên của người nuôi bệnh.
3) Nếu có ai hỏi thì biết bệnh tăng hay giảm.
4) Kham nhẫn được sự đau đớn.
5)Tinh tấn, có trí tuệ.
Ðó gọi là 5 yếu tố người bệnh khiến cho người nuôi bệnh dễ dàng chăm sóc.
Nếu ai đầy đủ 5 yếu tố sau đây thì không thể nuôi bệnh. Ðó là:
1) Hay nhờm gớm, không thể đem đổ bô đựng phân tiểu, ống nhổ. v.v...
2) Không thể xin thuốc hợp với bệnh, thức ăn hợp với bệnh giúp cho bệnh nhân.
3) Không thể thường thường tùy thuận thuyết pháp cho bệnh nhân nghe.
1) Không thể uống thuốc phù hợp với bệnh và ăn thức ăn phù hợp với bệnh.
2)Không nghe lời khuyên của người nuôi bệnh.
3) Bệnh tăng giảm không biết.
4) Không kham nhẫn nổi sự đau đớn.
5) Lười biếng vô trí.
Ðó gọi là 5 yếu tố người bệnh khiến cho người nuôi bệnh khó mà săn sóc.
Nếu người bệnh có đầy đủ 5 yếu tố sau đây thì dễ dàng săn sóc. Ðó là:
1) Có thể uống thuốc phù hợp với bệnh, ăn thức ăn phù hợp với bệnh.
2) Theo lời khuyên của người nuôi bệnh.
3) Nếu có ai hỏi thì biết bệnh tăng hay giảm.
4) Kham nhẫn được sự đau đớn.
5)Tinh tấn, có trí tuệ.
Ðó gọi là 5 yếu tố người bệnh khiến cho người nuôi bệnh dễ dàng chăm sóc.
Nếu ai đầy đủ 5 yếu tố sau đây thì không thể nuôi bệnh. Ðó là:
1) Hay nhờm gớm, không thể đem đổ bô đựng phân tiểu, ống nhổ. v.v...
2) Không thể xin thuốc hợp với bệnh, thức ăn hợp với bệnh giúp cho bệnh nhân.
3) Không thể thường thường tùy thuận thuyết pháp cho bệnh nhân nghe.
4) Có tâm hy vọng (về lợi lộc).
5) Tiếc rẻ công việc của mình.
Ðó gọi là 5 yếu tố khó mà nuôi bệnh.
Ai thành tựu 5 yếu tố sau đây thì có thể chăm sóc người bệnh. Ðó là:
1) Ít nhờm gớm, có thể đem đổ bô đựng phân tiểu, ống nhổ. v.v...
2) Có thể xin thuốc hợp bệnh, thức ăn hợp cho người bệnh.
3) Có thể thường thường tùy thuận thuyết pháp cho bệnh nhân nghe.
4) Không có tâm hy vọng (về lợi lộc).
5) Không tiếc rẻ công việc của mình.
Ðó gọi là 5 yếu tố có thể trông nom người bệnh.
Nếu bệnh nhân có đủ 9 yếu tố sau đây thì tuy chưa hết thọ mạng ắt hẳn sẽ chết đột ngột. Ðó là:
1)Biết những thức ăn có hại mà vẫn tham ăn.
2) Sống không có điều độ.
3) Thức ăn trong bụng chưa tiêu hóa mà ăn nữa.
4) Thức ăn chưa tiêu hóa mà móc họng cho mửa ra.
5) Thức ăn đã tiêu hóa muốn đi cầu mà vẫn cố kiềm chế.
6) Ăn thức ăn không hợp với bệnh.
7) Ăn thức ăn hợp với bệnh nhưng không có điều độ.
8) Lười biếng.
9) Không trí tuệ.
5) Tiếc rẻ công việc của mình.
Ðó gọi là 5 yếu tố khó mà nuôi bệnh.
Ai thành tựu 5 yếu tố sau đây thì có thể chăm sóc người bệnh. Ðó là:
1) Ít nhờm gớm, có thể đem đổ bô đựng phân tiểu, ống nhổ. v.v...
2) Có thể xin thuốc hợp bệnh, thức ăn hợp cho người bệnh.
3) Có thể thường thường tùy thuận thuyết pháp cho bệnh nhân nghe.
4) Không có tâm hy vọng (về lợi lộc).
5) Không tiếc rẻ công việc của mình.
Ðó gọi là 5 yếu tố có thể trông nom người bệnh.
Nếu bệnh nhân có đủ 9 yếu tố sau đây thì tuy chưa hết thọ mạng ắt hẳn sẽ chết đột ngột. Ðó là:
1)Biết những thức ăn có hại mà vẫn tham ăn.
2) Sống không có điều độ.
3) Thức ăn trong bụng chưa tiêu hóa mà ăn nữa.
4) Thức ăn chưa tiêu hóa mà móc họng cho mửa ra.
5) Thức ăn đã tiêu hóa muốn đi cầu mà vẫn cố kiềm chế.
6) Ăn thức ăn không hợp với bệnh.
7) Ăn thức ăn hợp với bệnh nhưng không có điều độ.
8) Lười biếng.
9) Không trí tuệ.
Ðó gọi là đầy đủ 9 yếu tố ắt hẳn sẽ chết đột ngột.
Lại nữa, nếu ai đầy đủ 9 yếu tố sau đây thì sẽ không thể chết đột ngột. Ðó là:
1) Biết thức ăn không ích lợi nên ăn ít.
2) Biết sống có điều độ.
3) Thức ăn trong bụng tiêu hóa hết, mới ăn nữa.
4) Không cưỡng bách mửa ra.
5) Không cố giữ lại.
6) Không ăn thức ăn không hợp với bệnh.
7) Ăn thức ăn hợp với bệnh và ăn có điều độ.
8) Không biếng nhác.
9) Có trí tuệ.
Ðó gọi là người có đủ 9 yếu tố sẽ không chết đột ngột.
Phật nói với Ưu-ba-ly:
- Có ba loại người bệnh. Ðó là:
1) Có loại người bệnh được thuốc hợp bệnh, được thức ăn hợp bệnh, có người nuôi bệnh đúng pháp mà chết.
2) Có loại người bệnh không được thuốc hợp bệnh, không được thức ăn hợp bệnh, có người nuôi bệnh đúng pháp mà sống.
3) Có người bệnh được uống thuốc hợp bệnh, được thức ăn hợp bệnh, được người nuôi bệnh đúng pháp, bệnh ắt hẳn bớt không đến nỗi bị chết.
Này Ưu-ba-ly! Trong số Tỳ-kheo bị bệnh, vì không có người nuôi bệnh đúng pháp (457b) mà chết, vì được người nuôi bệnh đúng pháp mà sống. Do vậy cần khéo chăm sóc khiến cho bệnh nhân được yên ổn, tức là bố thí mạng sống vậy. Thế nên, chăm sóc bệnh được công đức rất lớn,
Lại nữa, nếu ai đầy đủ 9 yếu tố sau đây thì sẽ không thể chết đột ngột. Ðó là:
1) Biết thức ăn không ích lợi nên ăn ít.
2) Biết sống có điều độ.
3) Thức ăn trong bụng tiêu hóa hết, mới ăn nữa.
4) Không cưỡng bách mửa ra.
5) Không cố giữ lại.
6) Không ăn thức ăn không hợp với bệnh.
7) Ăn thức ăn hợp với bệnh và ăn có điều độ.
8) Không biếng nhác.
9) Có trí tuệ.
Ðó gọi là người có đủ 9 yếu tố sẽ không chết đột ngột.
Phật nói với Ưu-ba-ly:
- Có ba loại người bệnh. Ðó là:
1) Có loại người bệnh được thuốc hợp bệnh, được thức ăn hợp bệnh, có người nuôi bệnh đúng pháp mà chết.
2) Có loại người bệnh không được thuốc hợp bệnh, không được thức ăn hợp bệnh, có người nuôi bệnh đúng pháp mà sống.
3) Có người bệnh được uống thuốc hợp bệnh, được thức ăn hợp bệnh, được người nuôi bệnh đúng pháp, bệnh ắt hẳn bớt không đến nỗi bị chết.
Này Ưu-ba-ly! Trong số Tỳ-kheo bị bệnh, vì không có người nuôi bệnh đúng pháp (457b) mà chết, vì được người nuôi bệnh đúng pháp mà sống. Do vậy cần khéo chăm sóc khiến cho bệnh nhân được yên ổn, tức là bố thí mạng sống vậy. Thế nên, chăm sóc bệnh được công đức rất lớn,
/64