thể chuyển đổi thân tâm? Vì nhân loại lấy ngôn ngữ, văn tự, âm thanh làm phương tiện giao tiếp qua lại. Do đó thế giới giao tiếp của nhân loại có thể rất tinh mật phức tạp, đối với sự truyền thừa và sáng tạo cái mới, có năng lực rất lớn. Đây là chỗ khác biệt giữa loài người với súc sanh và những loại chúng sanh khác, cũng là cách thức để tích lũy trí tuệ của nhân loại.

Vì vậy chúng ta mượn ngôn ngữ văn tự có thể cùng người xưa và nay, trong ngoài giao tiếp lẫn nhau. Tuy năng lực của cá nhân rất nhỏ, nhưng kết hợp trí tuệ  trong ngoài, xưa nay thì có được năng lực tích lũy lớn.

Từ ngôn ngữ văn tự, chúng ta có thể học tập trí tuệ qua lại rất nhanh. Nhưng ngược lại, năng lực phụ nảy sinh cũng rất lớn. Nhân loại vì ngôn ngữ, văn tự, danh tự mà phiền não sanh khởi, cũng do đây mà so với những chúng sanh khác bị nhiều hơn.

Do vậy trong các pháp môn tu, pháp môn xưng niệm Phật danh mượn âm thanh, ngôn ngữ, văn tự làm phương tiện tu tập, đây là đặc sắc của pháp môn niệm Phật.

như huyễn, cũng không chấp trước đối với thế giới vật chất.

Thật ra ý nghĩa, công đức cũng là nhân duyên giả hợp, tên gọi và ý nghĩa cũng là tương đối. Ví dụ: Tên gọi là “cái nhà”, thì người Trung Quốc phát âm khác với người Nhật hay người Mỹ. Những tên gọi do mọi người đặt ra, không thực tại, đây là trí tuệ “tên gọi như huyễn”. Lìa khỏi những danh từ này xem ra hình như là thật. Nhưng vật liệu của cái nhà vẫn là do các điều kiện nhân duyên sắt thép, xi măng, cát đá, gỗ v.v... giả hợp, thế giới vật chất cũng không có thực như trong tưởng tượng, đây là trí tuệ hiểu được “ý nghĩa như huyễn”.

Đối với sự quán sát tự ngã cũng như vậy, đầu tiên xa lìa chấp trước tên gọi. Khi người khác nhắc đến tên của bạn thì sẽ có những thứ làm bạn vướng mắc như: “Họ đang tán thán mình phải không? Hay đang mắng mình? Đang nói xấu mình? Việc tốt có nêu tên của mình không? Việc không tốt có ghi tên của mình không?” Chỉ có nói tên thôi mà đã khó bỏ qua rồi.

tạo ra, đây gọi là “nhẫn vị” .

Ba loại “sở duyên” trong “Lục Môn Giáo Thọ Tập Định Luận”: Ngoại duyên, thượng duyên và nội duyên.  

Đối với “điều chấp thủ là như huyễn” của “nhẫn” vị, chúng ta có thể từ ba loại “sở duyên” (đối tượng thiền định) trong “Lục Môn Giáo Thọ Tập Định Luận” để thảo luận. Ba loại “ngoại duyên”, “thượng duyên” và “nội duyên”, trong phần giải thích nói: “Ngoại duyên quán những hình tượng hiện tiền như xương trắng v.v... là cảnh giới sơ học. Thượng duyên là gần đạt tới định, duyên tịnh đẳng tướng. Nội duyên là từ tướng hiện ra của ý nghĩa ngôn ngữ trong tâm của hành giả làm cảnh để duyên đến.”

 “Ngoại duyên” thứ nhất là duyên xương trắng v.v... quán những “ảnh tượng” hiện thực, lấy “hình tượng trong gương” làm ví dụ, bất cứ vật gì đặt trước gương, nếu gương sạch sẽ tức có thể hiện ra rõ ràng. Cũng vậy, tâm thức của người thiền định sơ học nếu thanh tịnh thì có thể hiện rõ ràng những đối tượng muốn quan sát học tập.

Có quan hệ với thiền định, hành giả bước đầu khi học tập có các phương pháp đối trị, lúc tâm tham dục rất mạnh có thể dùng phương pháp quán bất tịnh. Những ảnh tượng để đối trị sản sanh trong nội tâm là quá trình căn bản cần có đủ ở người sơ học thiền định.

Người sơ học niệm Phật Tam-muội cũng có quá trình tương tự như vậy. Người sơ học, trong quá khứ nội tâm đều niệm danh hiệu ngã, hiện tại đổi thành niệm danh hiệu Phật, chuyển niệm về vô ngã, lấy danh hiệu Phật nhiếp thọ công đức vô ngã vô tư, triển khai từ bi trí tuệ. Vì thế, mượn danh hiệu Phật niệm có thể sản sanh ngôn ngữ, âm thanh duyên trong nội tâm, hoặc là hình ảnh tương ưng duyên trong nội tâm. Hoặc là khi không niệm Phật, nội tâm cũng có âm thanh của nội tâm, những ảnh tượng hoạt động này là đối tượng (sở duyên) của bước đầu tu thiền định, gọi là “ngoại duyên”.

rất mạnh, cảm động mình và người khác. Tuy biết danh hiệu như huyễn, nhưng có thể khéo léo sử dụng, cho đến đi trên con đường phá trừ ngã chấp thì sẽ tiến vào thuận quyết trạch phần.