Tìm kinh sách

Chư Tôn Thiện Đức & Cư Sĩ Hữu Công Phật Giáo Thuận Hóa - Tập 2

Tác giả: Thích Trung Hậu - Thích Hải Ấn. Năm xuất bản: 2011. Số trang: 792.

Phông chữ:

Chế độ đọc:

Cỡ chữ:

Màu chữ:

12 Màu nền:

Chương 89: Hòa Thượng Khả Tấn (1917 – 2011) Chùa Giác Lâm - Huế (Trang 506 - 515)

Hòa thượng Khả Tấn (1917 – 2011)

Chùa Giác Lâm - Huế

Hòa thượng thế danh Trần Lý Hòe. Sinh vào giờ Dần ngày 11 tháng 2 năm Mậu Ngọ (2/2/1918) tại làng Trung Kiên, xã Triệu Thượng, huyện Triệu Phong tỉnh Quảng Trị.
Thân phụ là cụ ông Trần Lý Đường và cụ bà Lê Thị Tác. Gia đình nhiều đời sùng mộ Phật pháp. Nhà có 5 anh chị em, Hòa thượng là con thứ hai.
Vốn sinh trưởng tại ngôi làng nằm trong vùng đất lừng danh của xứ Quảng, đầu làng là quốc lộ 1A có Tổ đình Sắc Tứ Tịnh Quang, nơi lưu dấu ấn đầu tiên khi chúa Nguyễn Hồng tiến về phương Nam mở mang bờ cõi, tại làng có ngôi cổ tự Sắc tứ Linh Quang được xây dựng vào năm 1802 do Tổ sư húy Đạo Minh hiệu Phổ Tịnh, Pháp hiệu Viên Nhất xây dựng. Nơi đây tương truyền địa linh nhân kiệt, phía trước xa xa hiện ra dãy núi như một bình phong án ngự, lại có con suối nhỏ nước chảy róc rách như tiếng đàn. Người xưa đã ghi lại:

Lưu thủy vô huyền vân thời giải trạo
Vỹ sơn tác án thế tức phù Tăng.

Xuất phát từ đó các vị đi xuất gia đa số đã trở thành bậc chơn tu trác việt như Hòa thượng Phước Huệ, Hòa thượng Trí Thủ, Hòa thượng Diệu Hoằng, Hòa thượng Hưng Dụng… đã góp một phần không nhỏ cho sự nghiệp xây dựng Giáo hội. Cố Hòa thượng tân viên tịch cũng dự được túc duyên với Phật pháp nên sớm có đại nguyện xuất gia học đạo.
Vốn được sinh trưởng trong môi trường thuận duyên với Phật pháp nên năm lên 9, Hòa thượng đã xuất gia đầu Phật, được sự đồng ý của song thân, Hòa thượng đã được đến Huế tham yết Hòa thượng húy Trừng Hải, tự Chí Thanh, hiệu Giác Hải, Khai sơn và Trú trì chùa Duy Tôn, nay là chùa Giác Lâm (Thành phố Huế) đầu sư học đạo và được sư thuận ý cho thọ giáo.
Thời gian hành Điệu là cả một quá trình thử thách, vừa lo học tập chuyên sâu Kinh điển, vừa lo Công phu bái sám trau dồi đạo hạnh, tu học hành trì mỗi mỗi trong tinh thần “Bất tác bất thực” như Tổ sư Bách Trượng thường dạy.
Tám năm trôi qua, với sự tinh tấn nỗ lực, Hòa thượng đã được Bổn sư hết sức hoan hỷ. Năm Ất Hợi, Bảo Đại thứ 10, 1953, Hòa thượng đã được thọ Tam đàn Cụ túc giới tại Giới đàn Tổ đình Sắc tứ Tịnh Quang (Quảng Trị) do Hòa thượng Ngộ Tánh, tự Hưng Long, hiệu Phước Huệ làm đàn đầu. Từ đây Hòa thượng có Pháp danh Tâm Hiếu, Pháp tự Khả Tấn, ở vào hàng “Chúng trung thượng”, chính thức Trưởng tử của Như Lai.
Được ngồi nhà của đức Như Lai, mặc áo của đức Như Lai, áo của đức Như Lai là áo nhu hòa nhẫn nhục, nhà của đức Như Lai là tất cả các pháp đều không.

Đây cũng là thời kì cả nước dấy lên phong trào chấn hưng Phật giáo mạnh mẽ. Năm 1930, hội Nam Kỳ nghiên cứu Phật học ra đời, hai năm sau, 1932 đặc biệt tại Huế hội An Nam Phật học được thành lập, và năm 1934 hội Phật giáo Bắc Kỳ chào đời, rồi tiếp tục các Tăng học đường, các trường Phật học được mở ra từ năm 1933 tại chùa Trúc Lâm (thuộc sơn môn) và chùa Vạn Phước rồi 1936 chuyển về Tổ đình Báo Quốc (thuộc Hội Phật học) đã là động lực thúc đẩy Hòa thượng trong sự nghiệp tu học và phục vụ. Cuộc sống của Hòa thượng là cuộc sống bình dị, tu và hành là hai việc thiết thân, chính vì thế mà được Bổn sư hết sức tâm đắc trao kệ phú pháp:

Như như pháp giới như
Viên mãn thị chân như

Viên Mãn chính là hiệu của Hòa thượng khi đắc pháp.
Đối với đạo, Hòa thượng đã lưu tâm nhiều đối với vấn đề Giới luật cho Tăng chúng nên Hòa thượng đã tham gia nhiều trong các đại Giới đàn về Thập sư qua các thời kì.
Sau ngày thống nhất đất nước, năm 1981, Đại hội Thống nhất Phật giáo cả nước được mở ra tại Thủ đô Hà Nội, rồi năm 1982, Đại hội Thống nhất các hệ phái thành lập Giáo hội Phật giáo tỉnh Bình Trị Thiên được long trọng tổ chức tại ngôi chùa lịch sử Từ Đàm, Hòa thượng là một trong 13 vị được suy tôn Hòa thượng vào hàng Giáo phẩm Chứng minh của tỉnh với đạo hạnh đáng tôn kính. Năm 2007, Hòa thượng được Trung ương Giáo hội suy cử vào Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Điểm nổi bật thâm áo trong cuộc đời của Hòa thượng là vai trò, là niềm tin, là chỗ dựa của chư Tôn đức Tăng Ni nên năm 2005 Hòa thượng được cung thỉnh làm Đàn đầu cho đại Giới đàn Giác Nhiên tại Tổ đình Thuyền Tôn – Huế.

Trong các Phật sự khác, đặc biệt là tình pháp lữ Linh sơn cốt nhục, năm 1983, trong Đại lễ Khánh thành ngôi chùa Sắc Tứ Tịnh Quang tại chốn Tổ làng Trung Kiên, Trưởng lão Hòa thượng Trí Thủ đã trao gởi với Hòa thượng: “Thầy ở gần hơn tui, xin cố gắng vô ra lo chốn Tổ để ngày mỗi huy hồng, đất Tổ càng thêm sáng, người người được thấm nhuần ân pháp vũ”.
Và chỉ một năm sau, 1984, Trưởng lão Hòa thượng Trí Thủ đã quảy dép về Tây, cố Hòa thượng đã nước mắt đầm đìa, khóc như thuở còn bé. Và như kẻ tri âm,
Năm Quý Mùi (2003), Hòa thượng đã đứng ra đảm nhận chức vụ Trưởng ban Tái thiết Trùng tu chốn Tổ Trung Kiên – Sắc Tứ Linh Quang Tự. Nhờ thế, ngày nay ngôi phạm vũ được huy hồng trang nghiêm.
Đối với đời, Hòa thượng đã tham gia trong các phong trào: Phật giáo cứu quốc (1945), Phật giáo với sự nghiệp cách mạng của những năm tháng kháng chiến chống thực dân xâm lược, Hòa thượng đã hai lần bị giặc bắt giam tại lao Thừa Phủ Huế (18–4-1949 đến 16/12/ 1949). Đặc biệt mảnh đất của Tự viện Giác Lâm này đã hơn một lần là nơi trú ẩn của các Cán bộ Cách mạng và là một địa chỉ của niềm tin cho cách mạng tại địa phương.
Sự nghiệp của Hòa thượng đã lưu dấu ấn nhiều trong lòng Tăng Ni Phật tử. Đệ tử của Hòa thượng về xuất gia và tại gia cũng không nhiều lắm. Đối với giới xuất gia đệ tử hiện nay, một số vị đã có học vị Tiến sĩ, Cử nhân đang tham gia trong các Phật sự của Giáo hội trong ngành Giáo dục, Văn hóa và Hoằng pháp tại Thành phố Hồ Chí Minh cũng như tại Tỉnh nhà, đã tham gia viết bài cho các tạp chỉ Phật giáo cũng như một số trường Đại học Khoa học Xã hội Nhân văn.

Giữa những ngày mùa đông tháng giá, như linh cảm được cơn vô thường của mình lại đến, Hòa thượng đã gọi đồ chúng nhắn nhủ “Chùa mình đơn chiếc, suốt cuộc đời Thầy đã cố gắng chung lo Phật sự cùng Giáo hội khi thăng, khi trầm, cũng như góp phần nhỏ của mình theo truyền thống hộ Quốc an Dân, riêng đối với chùa, Thầy đã cố gắng tu sửa, chú nguyện Hồng chung, Phật tổ và Bồ-tát tôn tượng và mong ước Đại trùng tu ngôi Chánh điện nhưng chắc rằng khó có cơ duyên. Thầy mong các con gắng gỗ tu học tinh tấn hơn lên duy trì và phát huy chốn Tổ".
Sau phút yên lặng giữa Thầy – trò, Hòa thượng đã an nhiên viên tịch vào lúc 19 giờ ngày 12/01/2011 (09-12 năm Canh Dần), thọ 94 tuổi đời, 74 hạ lạp, thuộc dòng Lâm tế đời thứ 43. Tháp của Hòa thượng được an trí trong khuôn viên chùa.

1.
VĂN TƯỞNG NIỆM

Ngưỡng bạch Giác linh cố Trưởng lão Hòa thượng.
Trong giờ phút trang nghiêm thanh tịnh, trước linh đài tỏa ngát hương đàn, chúng con thay mặt cho tồn thể Tăng Ni thuộc môn phái Tổ đình Tây Thiên thành kính đê đầu đảnh lễ Giác linh Hòa thượng, lòng tràn ngập nỗi niềm xúc cảm vô biên, trong giờ phút chuẩn bị sáng mai đây tiễn đưa Ngài nhẹ nhàng rời khỏi cảnh trần gian giả tạm để trở về với giác tánh chơn nguyên.
Ngưỡng bạch Giác linh Cố Trưởng lão Hòa thượng.
Chúng con vẫn biết: “Sắc tướng vốn không, nương cảnh huyễn độ người mê muội. Tử sinh nào có, mượn thuyền Từ vớt kẻ trầm luân. Nhưng chúng con không làm sao tránh khỏi sự bùi ngùi kính tiếc trước cảnh Đông Tây hai ngã, người ra đi chẳng hẹn ngày về,

và môn phái Tổ đình Tây Thiên từ đây sẽ vĩnh viễn vắng bóng một bậc Trưởng lão Chứng minh tối tôn chí kính.
Than ôi:

Khuất bóng Tôn sö trời giá lạnh
Vắng lời giáo huấn gió ñìu hiu
Tây Thiên môn phái lòng se thắt
Giáo hội từ bốn phương lệ thấm ñều.

Nhớ Trưởng lão Hòa thượng xưa:

Làng Trung Kiên, Triệu Phong – Quảng Trò
Ngài xuất thân nếp sống gia phong
Cửa Giáo hội, sân chùa thöờng lui tới
Tuổi hoa niên chớm nở tinh thông.
Mới lên chín thiện duyên sẵn có
Ñöợc song thân cho phép xuất gia,
Chùa Giác Lâm sô tâm ñầu Giáo hội
Rồi Linh Quang Sắc Tứ Tổ ñình
Được đăng đàn thọ giới Tỷ-kheo.

Rồi từ đó tâm hoa khai phát, suối nghĩa dạt dào, thiên tư đỉnh ngộ, mật khế chân như, tiềm phù Tổ ấn, nối dõi môn phong. Xuân qua Hạ lại, 76 năm thắt chặt thêm tình – giữa tình Linh sơn cốt nhục, nghĩa môn phái Tổ đình, Cố Trưởng lão Hòa thượng đã cùng với chư Tôn Trưởng lão chốn Tùng lâm chung lo Giáo hội sự, lợi lạc hữu tình, thượng cầu hạ hóa nêu cao gương chí cả. Và mới ngày nào đây trong dịp Đại lễ Tưởng niệm húy nhật Đức Lão Tổ khai sơn môn phái Tổ đình Tây Thiên, mặc dầu tuổi già sức yếu, nhưng với lòng ngưỡng kính công đức của Tổ sư Khai sơn cũng như Giác linh các bậc thạc đức cao Tăng môn phái, Ngài đã chấn tích quang lâm Chứng minh lễ chính thức Tưởng niệm vào sáng ngày 5 tháng 3

năm Canh dần trước sự xúc động của hàng ngàn Tăng Ni Giáo hội từ các giới.
Quả thật như cổ đức có nói:

“Cây khô xuân đến hoa nở rộ,
Gió thoảng ngàn xa höông ngát bay”.

Những tưởng rằng tình Đạo pháp trọn đời vạn kiếp, chốn Tây Thiên kết cỏ ngậm vành – quyết thượng hoằng hạ hóa chúng sanh, tục Giáo hội huệ đăng truyền trì đạo mạch.
Nào ngờ đâu: Trần gian lặng bóng, Thánh cảnh an thần. Vẫn biết rằng tức sắc tức không, Nhưng xót nỗi nào sanh nào diệt.
Ôi thôi!

Giác Lâm tự năm canh buồn vắng lặng
Tấm lòng son gởi lại bóng trăng rằm.
Cực lạc quê hương một khắc bước trở về
Ñàn chúng con sụt sùi hàng lệ nhỏ.
Tâm thường bất biến, Bồ-tát vẫn lai khứ tùy duyên.
Đạo thể miên trường, pháp thân vốn nhö nhö bất động.
Chí tâm thắp giới hương tưởng niệm, dâng cúng dường một tấc lòng thành.
Đồng âm nguyện y chỉ phụng hành, xin cung thỉnh Giác linh Ngài chứng giám.
Ngưỡng bạch Giác linh Cố Trưởng lão Hòa thượng.

Sự ra đi của Cố Trưởng lão Hòa thượng là một mất mát lớn lao không những cho Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cho Ban Trị sự Tỉnh Giáo hội Phật giáo Giáo hội - Huế, giữa tình Linh Sơn cốt nhục, mà còn là một sự trống vắng cho hàng Tăng Ni thất chúng đệ tử thuộc môn phái Tổ đình Tây Thiên-Huế.

Trước linh đài ngào ngạt hương hoa, nhìn di ảnh nhớ lại Pháp âm. Văng vẳng bên tai lời vàng huấn thị, âm ba xa vắng nhưng vang dội cả tầng không. Chập chờn trước mắt, thân giáo đường đường, Nhân ảnh xa mờ, oai nghi đỉnh đỉnh.
Giờ đây, giữa những khoảnh khắc sẽ biến thành thiên thu vĩnh biệt này, thay mặt tồn thể Tăng Ni thất chúng đệ tử thuộc môn phái Tổ đình Tây Thiên Huế, khể thủ trước linh đài, chúng con thành kính nguyện cầu Giác linh Cố Trưởng lão Hòa thượng thượng phẩm cao đăng liên đài ngự tọa. Ba lạy này chúng con dâng trọn lòng thành, hướng nguyện lên Giác linh Cố Trưởng lão Hòa thượng. Ngưỡng mong Giác linh Ngài từ bi gia hộ cho chúng con đầy đủ tâm lực và đạo lực để gánh vác công việc Giáo hội sự của Giáo hội và của môn phái mà Cố Trưởng lão Hòa thượng đã để lại.
Nam mô Tân viên tịch Tự Lâm tế Chánh Tông Tứ thập tam thế, Việt Nam Giáo hội Chứng minh Hội đồng Thành viên, Thừa Thiên tỉnh Giáo hội Trị sự ban Chứng minh Giáo phẩm, Tây Thiên Tổ đình Môn Phái Chứng minh Giáo phẩm, Trùng kiến Giác Lâm Tự Trú trì, húy thượng Tâm hạ Hiểu tự Khả Tấn hiệu Viên Mãn Trưởng lão Hòa thượng Giác linh thùy từ chứng giám.

2.
Điếu Văn

(Cố Trưởng lão Hòa thượng Khả Tấn, Pháp danh Tâm Hiểu, tự Viên Mãn)
- Thành viên Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam
- Giáo phẩm Chứng minh Ban Trị sự Tỉnh Giáo hội Phật giáo Thừa Thiên - Huế
- Giáo phẩm Chứng minh Môn phái Tổ đình Tây Thiên Huế
- Trú trì chùa Giác Lâm - Huế

CỦA HỘI ĐỒNG TRỊ SỰ GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM
Kính bạch Giác linh Trưởng lão Hòa thượng,
Nhớ Giác linh xưa, từ pháp giới hiện thân Đại sĩ, đất Quảng Trị họ Trần một đời thọ mạng, sông Thạch Hãn trong xanh thao thao dòng Phật thủy, làng Trung Kiên đất cát trắng gió quyện mây từ. Năm 9 tuổi, Hòa thượng thế phát bẩm sư, chốn Tổ Duy Sơn xả tục cầu chân, dòng Thiền Lâm tế kế thừa Tổ ấn, thượng hoằng Phật đạo, hạ hóa chúng sanh, bỏ ra ngồi ngàn dặm lòng tham dục, để lẽ huyền vi mãi trong tâm.
Trên bước đường trở về bản thể, thuận lý chân như, Sắc tứ Tịnh Quang cầu thọ Tam đàn, giới thể châu viên, chính thức dự vào hàng cập đệ. Rồi từ đó, nơi Quốc tự Báo Quốc ngày đêm nghiên tầm Giáo điển, nghĩa lý tinh sưu, đèn thiền từ đấy tỏ rạng, trí tuệ khai thông, tâm hoa khai phát, suối nghĩa rạt rào.
Quả thật:

Hương thiền gió lộng tỏa ngàn phương,
Trăng sáng năm xöa ngập dặm đường
Hương lòng quyện tỏa từ độ ấy,
Mãi mãi ngàn sau vẫn ngát hương.

Bằng tinh thần đại hùng đại lực, Hòa thượng cùng Chư tôn Thiền đức tham gia phong trào Phật giáo cứu quốc Bình Trị Thiên một đời lưu dấu; chùa Giác Lâm là niềm tin của Cách mạng địa phương, góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc. Hòa thượng đã vận dụng tinh thần tùy duyên bất biến, bất biến tùy duyên để truyền trì đạo mạch, hộ Quốc an Dân qua các thời kì khác nhau của lịch sử.
Với ý nghĩa hòa hợp đồn kết, Hòa thượng đã thể hiện được nguyện vọng thống nhất cả nước, tiếp nối dòng sinh mệnh 2000

năm của lịch sử Phật giáo Việt Nam, xây dựng thành công ngôi nhà Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phật giáo tỉnh Bình Trị Thiên (nay là Tỉnh hội Phật giáo Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên, Huế). Đối với công đức và đạo hạnh đã cống hiến cho Đạo pháp, Hòa thượng đã được Tăng Ni, Phật tử tỉnh nhà cung thỉnh vào ngôi vị Chứng minh Ban Trị sự Tỉnh hội, được Đại hội Đại biểu tòan quốc lần thứ VI suy tôn vào ngôi vị Thành viên Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho đến ngày viên tịch.
Trong pháp giới duyên sinh vô tận, vì sự nghiệp phụng sự Đạo pháp, kế vãng khai lai, báo Phật ân đức, qua 74 năm là bậc đống lương Phật pháp, thạch trụ thiền gia, Hòa thượng đã nỗ lực hoằng dương chánh pháp, tiếp dẫn hậu lai, trùng tu chốn Tổ Trung Kiên, Linh Quang, Giác Lâm được huy hồng ngôi phạm vũ, kế thừa đạo mạch, làm cho Tổ ấn trùng quang, đạo vàng xán lạn, xứng danh con nhà họ Thích ngàn đời.
Quả thật:

“Công ai đổ xuống đất này,
Cho hoa đạo pháp ngày càng thêm tươi”.

Với đức tính vị tha vô ngã, giới đức trang nghiêm thanh tịnh, thân giáo, khẩu giáo, ý giáo thâm nghiêm, dù ở cương vị nào Hòa thượng đều nhiếp hóa mọi người, bằng tinh thần từ bi hỷ xả làm cho Phật tử hữu duyên phát khởi tín tâm, tu hành tinh tấn, vững bền đạo nghiệp, nhất là làm cho ngôi nhà Phật giáo Việt Nam ngày càng phát triển vững mạnh, trang nghiêm, hưng thịnh trong lòng dân tộc.
Quả thật:

Giữ gìn Tổ ấn tông phong,
Tốt đời đẹp đạo giữa lòng nhân gian.

/156