Chương 3
ĐỊNH-NHỮNG ĐỀ MỤC KHÁC
1. Biến xứ nước
Người tu tập biến xứ này, cũng như trong trường hợp biến xứ đất, cần có thể ngồi thoải mái và nắm lấy tướng nước. Nếu người đã tu tập ở đời trước, thì khi cần tác ý đến nước, biến xứ nước ta sẽ hiện ra. Nếu đời trước chưa tu tập biến xứ này thì cần lấy một cái bát đổ đầy nước làm căn cứ để tác ý đến nước, và miệng thầm nhủ “nước, nước”, cho đến khi nào Sơ tướng và Tợ tướng khởi lên rõ rệt. Khi tướng ấy xuất hiện thì hành giả đạt đến định cận hành và định an chỉ thuộc Tứ thiền hay Ngũ thiền như trên đã nói.
2. Biến xứ lửa
Người muốn tu tập biến xứ lửa cần nắm lấy tướng lửa. Nếu hành giả đời trước đã tu tập, thì có thể tác ý đến bất cứ loại lửa nào khi cần. Nếu đời trước chưa tu tập thì phải dùng một que củi đốt lên, rồi chú tâm đến ngọn lửa, miệng thầm nhủ “lửa, lửa”, cho đến khi nào hai loại định xuất hiện như trường hợp biến xứ nước.
3. Biến xứ gió
Người muốn tu tập biến xứ này cần phải nắm lấy tương hư không, rồi an trú niệm vào gió thầm nhủ “gió , gió”, cho đến khi nào Sơ tướng rồi tợ tướng xuất hiện .
4. Biến xứ màu xanh
Người tu tập biến xứ này cần phải nắm lấy tướng màu xanh. Nếu người đã từng tu tập từ đời trước thì có thể tác ý về màu xanh ở bất cứ vật gì. Nếu người chưa từng tu tập, thì phải dùng hoa sen xanh đặt trên một vật cố định, rồi chú tâm trên tướng ấy, thầm nhủ: “xanh, xanh”, còn các việc khác như đã nói trong phần biến xứ đất.
5. Biến xứ màu vàng
Người muốn tu tập biến xứ này cần phải nắm lấy tướng màu vàng nơi một cái hoa, hay một tấm vải. Nếu đời trước đã tu tập thì tướng màu vàng xuất hiện dễ dàng. Nếu đời trước chưa tu tập, thì phải làm một biến xứ xanh, rồi chú tâm trên tướng ấy, thầm tưởng “vàng, vàng”.
6-9 Biến xứ màu đỏ; Biến xứ màu trắng; Biến xứ màu ánh sáng; Biến xứ hư không
Người muốn tu tập các biến xứ này cũng theo cách tương tự như đã trình bày ở các biến xư trên.
10. Nói tổng quát về tác dụng của các biến xứ
Đức Đạo sư đã dạy về mười biến xứ, mỗi thứ đều có thể làm nhân cho bốn thiền hay năm thiền. Đó là chìa khóa chủ yếu của cõi Sắc giới.
Công dụng của các biến xứ:
Biến xứ đất là căn bản cho những thần thông, như “một thân biến ra nhiều thân”.
Biến xứ nước là căn bản cho những thân thông như độn thổ, chui ra khỏi đất.
Biến xứ lửa là căn bản cho những năng lực làm ra khói, ra lửa, nhưng chỉ đốt cháy những những gì mình muốn đốt.
Biến xứ gió là căn bản cho những thần thông như tạo ra những trận cuồng phong.
Biến xứ màu xanh là căn bản cho những thần thông như tạo ra những hình tướng màu đen, bóng tối.
Biến xứ màu vàng là căn bản cho những thần thông như tạo ra những hình tướng màu vàng.
Biến xứ màu đỏ là căn bản cho những thần thông tạo ra những hình tướng màu đỏ.
Ngoài ra, các biến xứ còn có những tác dụng tương tự như các loại vừa kể.
Tuy vậy, không phải ai cũng có thể tu tập được các loại biến xứ này. Bởi vì, nếu một hữu tình thuộc loại sau
đây thì không thể tu tập bất cứ xứ nào: “Bị nghiệp làm chướng ngại, bị phiền nào làm chướng ngại, bị nghiệp dị thục (quả báo của nghiệp) làm chướng ngại, thiếu đức tin, thiếu dục, thiếu tuệ. Những kẻ này không thể nhập được quyết định tánh trong các thiện pháp.”
(Vbh. 341)
Nghiệp chướng là chỉ những người có ác nghiệp kéo theo quả báo tức thì vào lúc tái sinh.
Phiền não chướng chỉ cho hạng người có tà kiến bác bỏ nhân quả.
Nghiệp dị thục hay báo chướng chỉ cho hạng người có một kiết sinh không có thiện căn.
Thiếu đức tin là không tin Tam bảo.
Thiếu dục là thiếu lòng ham muốn đối với đạo lộ vô ngại.
Thiếu tuệ là thiếu chánh kiến thế gian và xuất thế gian. Tánh quyết định chỉ cho thánh đạo.
Bởi vậy, việc tu thiền phải được thực hiện bởi một tham nam tử không bị báo chướng, không có phiền não chướng và nghiệp chướng, nuôi lớn đức tin, có dục và có tuệ, siêng nghe pháp và gần gũi thiện hữu tri thức.