Đại Tập 185, Bộ Sử Truyện VII, Số 2060- 2061 (Quyển 9- 30)
Kinh điển / ấn phẩm thuộc chủ đề Tam Tạng Kinh » Kinh Điển Đại Thừa, Kinh Tạng Bắc Truyền, Tác giả: Sa Môn Thích Tịnh Hạnh, gồm 18 chương/phẩm, dày 517 trang, xuất bản năm 2000.
Tìm kinh sách
Thanh tịnh đạo luận toản yếu
Tác giả: Hòa thượng Thích Phước Sơn. Năm xuất bản: 2010. Số trang: 258.
Chương 11: Chương 4: Định - quán bất tịnh (Trang 73 - 78)
Chương 4
ĐỊNH-QUÁN BẤT TỊNH
1. ĐỊNH NGHĨA TỔNG QUÁT
Theo luận chủ, mười thứ bất tịnh nơi thây chết không còn thần thức được kể như sau: 1.Tướng phình trương; 2. Tướng xanh bầm; 3. Tướng máu mủ; 4. Tướng nứt nẻ; 5. Bị gậm nhấm; 6. Bị rã rời; 7. Bị phân tán; 8. Bị chảy máu; 9. Bị trùng ăn; 10. Tướng bộ xương. (Ch. III, 105)
2. TƯỚNG PHÌNH TRƯƠNG
Khi một thiền giả muốn tu tập phép quán bất tịnh về một tử thi phình trương, cần phải thọ giáo với một vị thầy am tường về đề tài này. Lúc đi đến bãi tha ma hay nơi có tử thi, hành giả phải thưa với một vị Thượng tọa hay một Tỳ kheo khác biết việc mình làm, và nên đi theo chiều xuôi gió để tránh mùi hôi thối làm cho mình nôn mửa. Tử thi thích hợp phải là tử thi của người cùng phái. Vì nếu thi
thể của một phụ nữ thì không thích hợp cho một hành giả phái nam. Thậm chí, nếu thây mới chết, nó còn có thể trông đẹp nửa là khác, và do đó có thể nguy hiểm cho đời sống phạm hạnh. Khi đã đến nơi, hành giả phải đứng đối diện với tử thi ở một khoảng cách vừa tầm nhìn rõ, không xa quá, cũng không gần quá. Thế rồi, hành giả chú tâm trên đối tượng ấy với các yếu tố:
1/ Theo màu sắc của nó;
2/ Theo đặc điểm của nó;
3/ Theo hình dáng;
4/ Theo Phương hướng;
5/ Định xứ;
6/ Giới hạn của nó.
Nhưng nếu quán tưởng theo các cách trên mà tợ tướng không xuất hiện thì hành giả nên quán tưởng theo năm cách khác nữa.
7/ Những khớp xương;
8/ Những chỗ mở ra;
9/ Những chỗ lồi;
10/ Những chỗ lõm;
11/ Xung quanh bốn phía.
Theo những cách này, hành giả chú tâm vào tử thi, thầm nhủ: “Tướng phình trương, Tướng phình trương”, cho đến khi nào hình ảnh tử thi hiện rõ trong tâm hành giả. Nếu tướng ấy vẫn chưa hiện rõ, hành giả phải lặp đi lặp lại nhiều lần: “Bất tịnh là tướng Phình trương, bất tịnh là tướng Phình trương”, và nhắm mắt lại tưởng đến
1/ Theo màu sắc của nó;
2/ Theo đặc điểm của nó;
3/ Theo hình dáng;
4/ Theo Phương hướng;
5/ Định xứ;
6/ Giới hạn của nó.
Nhưng nếu quán tưởng theo các cách trên mà tợ tướng không xuất hiện thì hành giả nên quán tưởng theo năm cách khác nữa.
7/ Những khớp xương;
8/ Những chỗ mở ra;
9/ Những chỗ lồi;
10/ Những chỗ lõm;
11/ Xung quanh bốn phía.
Theo những cách này, hành giả chú tâm vào tử thi, thầm nhủ: “Tướng phình trương, Tướng phình trương”, cho đến khi nào hình ảnh tử thi hiện rõ trong tâm hành giả. Nếu tướng ấy vẫn chưa hiện rõ, hành giả phải lặp đi lặp lại nhiều lần: “Bất tịnh là tướng Phình trương, bất tịnh là tướng Phình trương”, và nhắm mắt lại tưởng đến
tướng ấy cho đến khi nào tướng ấy hiện ra trước mắt, dù hành giả mở mắt nhìn hay nhắm mắt quán.
Khi hành giả luyện tập đến độ nhuần nhuyễn, tợ tướng sẽ khởi lên, và khi luyện tập tâm đối với tợ tướng, hành giả sẽ đắc định an chỉ. Khi đã vững chắc với an chỉ, hành giả tu tập tuệ giác và đắc quả A-la-hán.
Tướng tử thi phình trương được tu tập như trên thì các tướng bầm xanh v.v… cũng áp dụng tương tự như thế, chỉ cần đổi danh từ “Phình trương” bằng danh từ thích hợp với tình trạng tử thi mà mình đang quán tưởng.
3. BÀN TỔNG QUÁT
Một người đã đắc thiền nhờ bất cứ pháp quán bất tịnh nào trên đây thì thoát khỏi tham dục. Vì khi tâm đã tập trung vào đề mục quán tưởng thì không còn chú ý đến các đối tượng bên ngoài.
Khi khảo sát bản tính của từng người để tìm một pháp quán bất tịnh thích hợp, ta thấy như sau:
1.Tướng thây phình trương thích hợp cho mẫu người tham hình dáng, vì nó làm hiện rõ sự xấu xí của hình dáng tử thi.
2. Thây bầm xanh thích hợp vị nào ham da màu, vì nó hiện rõ sự xấu xí dị hình của màu da.
3. Thây có mủ thích hợp cho một người tham mùi thơm thoát ra từ thân thể ướp hương, vì vết thương này làm hiện rõ mùi thối tha liên hệ đến thân thể.
4.Thây bị chặt thích hợp cho một người tham sự
Khi hành giả luyện tập đến độ nhuần nhuyễn, tợ tướng sẽ khởi lên, và khi luyện tập tâm đối với tợ tướng, hành giả sẽ đắc định an chỉ. Khi đã vững chắc với an chỉ, hành giả tu tập tuệ giác và đắc quả A-la-hán.
Tướng tử thi phình trương được tu tập như trên thì các tướng bầm xanh v.v… cũng áp dụng tương tự như thế, chỉ cần đổi danh từ “Phình trương” bằng danh từ thích hợp với tình trạng tử thi mà mình đang quán tưởng.
3. BÀN TỔNG QUÁT
Một người đã đắc thiền nhờ bất cứ pháp quán bất tịnh nào trên đây thì thoát khỏi tham dục. Vì khi tâm đã tập trung vào đề mục quán tưởng thì không còn chú ý đến các đối tượng bên ngoài.
Khi khảo sát bản tính của từng người để tìm một pháp quán bất tịnh thích hợp, ta thấy như sau:
1.Tướng thây phình trương thích hợp cho mẫu người tham hình dáng, vì nó làm hiện rõ sự xấu xí của hình dáng tử thi.
2. Thây bầm xanh thích hợp vị nào ham da màu, vì nó hiện rõ sự xấu xí dị hình của màu da.
3. Thây có mủ thích hợp cho một người tham mùi thơm thoát ra từ thân thể ướp hương, vì vết thương này làm hiện rõ mùi thối tha liên hệ đến thân thể.
4.Thây bị chặt thích hợp cho một người tham sự
chắc chắn của thân thể, vì nó làm hiện rõ những lỗ hổng trong thân.
5. Thây bị gặm nhấm thích hợp cho một người tham sự tích tu của thịt ở những thân phần như bộ ngực, vì nó làm hiện rõ sự tích tụ thịt đi đến tan rã.
6. Thây rã rời thích hợp cho một người tham dáng kiều diễm của tay chân, vì nó làm hiện rõ tay chân bị rã rời như thế nào.
7. Thây phân tán thích hợp cho một người ham toàn bộ một thân hình đẹp, vì nó làm hiện rõ sự phân tán và đổi khác của toàn bộ thân thể.
8. Thân chảy máu thích hợp cho một người tham cái vẻ yểu điệu do đồ trang sức, vì nó làm hiện rõ vẻ ghê tỏm của thây chết cả mình đầy máu.
9. Thây bị trùng ăn thích hợp cho một người tham sở hữu thân thể, vì nó làm hiện rõ thân này là chỗ ở của nhiều loại trùng bọ.
10. Một bộ xương thích hợp với người tham răng đẹp, vì nó làm hiện rõ tính cách ghê tỏm của cái xương trong cơ thể.
Đây là cách phân loại bất tịnh có mười thứ tùy theo tính tham.
Pháp quán bất tịnh này chỉ ở trong phạm vi Sơ thiền, còn Nhị thiền và những thiền khác không có. Mặt dù đối tượng này đáng ghê tỏm, nhưng nó lại là một động cơ khích lệ cho những người bị sự bức bách của các triền cái, họ có thể quyết tâm tuyên bố “Chắc chắn bằng cách này ta sẽ thoát khỏi già chết”. Tác dụng của pháp
5. Thây bị gặm nhấm thích hợp cho một người tham sự tích tu của thịt ở những thân phần như bộ ngực, vì nó làm hiện rõ sự tích tụ thịt đi đến tan rã.
6. Thây rã rời thích hợp cho một người tham dáng kiều diễm của tay chân, vì nó làm hiện rõ tay chân bị rã rời như thế nào.
7. Thây phân tán thích hợp cho một người ham toàn bộ một thân hình đẹp, vì nó làm hiện rõ sự phân tán và đổi khác của toàn bộ thân thể.
8. Thân chảy máu thích hợp cho một người tham cái vẻ yểu điệu do đồ trang sức, vì nó làm hiện rõ vẻ ghê tỏm của thây chết cả mình đầy máu.
9. Thây bị trùng ăn thích hợp cho một người tham sở hữu thân thể, vì nó làm hiện rõ thân này là chỗ ở của nhiều loại trùng bọ.
10. Một bộ xương thích hợp với người tham răng đẹp, vì nó làm hiện rõ tính cách ghê tỏm của cái xương trong cơ thể.
Đây là cách phân loại bất tịnh có mười thứ tùy theo tính tham.
Pháp quán bất tịnh này chỉ ở trong phạm vi Sơ thiền, còn Nhị thiền và những thiền khác không có. Mặt dù đối tượng này đáng ghê tỏm, nhưng nó lại là một động cơ khích lệ cho những người bị sự bức bách của các triền cái, họ có thể quyết tâm tuyên bố “Chắc chắn bằng cách này ta sẽ thoát khỏi già chết”. Tác dụng của pháp
quán này cũng giống như thuốc sổ đối với một người đau bụng.
Tuy pháp quán bất tịnh này được chia thành mười loại, nhưng đều có cũng một đặc tính, đó là trạng thái không sạch, hôi hám, đáng ghê tởm. Không những tử thi mới gọi là bất tịnh như một xác chết, chỉ khác một điều là tính chất bất tịnh nơi xác sống không được rõ rệt, vì nó may mắn được che dấu dưới những lớp trang sức khả ái.
Đây là bản chất đích thực của thân xác: Nó là sự tích tụ của hơn 300 cái xương được nối lại với nhau bởi 180 khớp dính liền nhờ 900 cái gân, trét đầy khắp với 900 miếng thịt, được bọc bằng lớp da trong ẩm ướt, bao ngoài với lớp da có những lỗ rải rác đó đây, luôn luôn tiết ra như một cái bình dầu mà trong đó cả một tập thể vi trùng cư trú. Đó là cái nhà của tật bệnh, nền tảng của những trạng thái đau khổ, luôn luôn rỉ ra từ chín lỗ như một ung nhọt kinh niên. Nơi hai con mắt ghèn chảy, nơi hai lỗ tai thì cứt ráy, từ hai lỗ mũi là nước mũi, từ miệng là thức ăn, mật, máu; từ hai lỗ bài tiết bên dưới là phân và nước tiểu, và từ 99.000 lỗ chân lông tiết ra một chất mồ hôi vô vị, với ruồi nhặng bu quanh. Cái thân xác này, nếu không được tắm rửa chăm sóc, khoác y phục bên ngoài, thì xét về tính cách đáng tỏm, một ông vua cũng không khác gì người hốt rác. Nhưng nhờ đánh răng, súc miệng, nhờ thoa ướp bằng những hương hoa mà nó biến thành một trạng thái được xem là tôi và của tôi. Cứ thế đàn ông say đắm đàn bà, đàn bà xay đắm đàn ông, mà không nhận thức cái thực chất dơ bẩn của
Tuy pháp quán bất tịnh này được chia thành mười loại, nhưng đều có cũng một đặc tính, đó là trạng thái không sạch, hôi hám, đáng ghê tởm. Không những tử thi mới gọi là bất tịnh như một xác chết, chỉ khác một điều là tính chất bất tịnh nơi xác sống không được rõ rệt, vì nó may mắn được che dấu dưới những lớp trang sức khả ái.
Đây là bản chất đích thực của thân xác: Nó là sự tích tụ của hơn 300 cái xương được nối lại với nhau bởi 180 khớp dính liền nhờ 900 cái gân, trét đầy khắp với 900 miếng thịt, được bọc bằng lớp da trong ẩm ướt, bao ngoài với lớp da có những lỗ rải rác đó đây, luôn luôn tiết ra như một cái bình dầu mà trong đó cả một tập thể vi trùng cư trú. Đó là cái nhà của tật bệnh, nền tảng của những trạng thái đau khổ, luôn luôn rỉ ra từ chín lỗ như một ung nhọt kinh niên. Nơi hai con mắt ghèn chảy, nơi hai lỗ tai thì cứt ráy, từ hai lỗ mũi là nước mũi, từ miệng là thức ăn, mật, máu; từ hai lỗ bài tiết bên dưới là phân và nước tiểu, và từ 99.000 lỗ chân lông tiết ra một chất mồ hôi vô vị, với ruồi nhặng bu quanh. Cái thân xác này, nếu không được tắm rửa chăm sóc, khoác y phục bên ngoài, thì xét về tính cách đáng tỏm, một ông vua cũng không khác gì người hốt rác. Nhưng nhờ đánh răng, súc miệng, nhờ thoa ướp bằng những hương hoa mà nó biến thành một trạng thái được xem là tôi và của tôi. Cứ thế đàn ông say đắm đàn bà, đàn bà xay đắm đàn ông, mà không nhận thức cái thực chất dơ bẩn của
cơ thể được che đậy bằng những trang sức mong manh trong ý nghĩa tối hậu thật không có một chỗ nào trên thân xác, dù nhỏ như hạt bụi, đáng để mà tham đắm.
khi có một mẩu nhỏ nào nơi thân xác như tóc, lông, răng, móng rơi ra, thì người ta sẽ không dám động tới mà còn cảm thấy hổ thẹn, nhục nhã, ghê tỏm. Vậy mà, khi chúng còn ở trong thân xác – thì mặt dù vẫn đáng ghê tỏm – người ta lại xem là dễ chịu, đáng ham muốn, trường cữu, khả ái, tự ngã v.v… Bởi vì bị trùm kính trong màn tối vô minh, bị nhuốm đầy tham ái đối với tụ ngã, mà người ta đã nhận thức sai lạc như thế. Chẵn khác chi con chồn già trông thấy cái hoa đỏ trên cây mà tưởng lầm là miếng thịt:
khi có một mẩu nhỏ nào nơi thân xác như tóc, lông, răng, móng rơi ra, thì người ta sẽ không dám động tới mà còn cảm thấy hổ thẹn, nhục nhã, ghê tỏm. Vậy mà, khi chúng còn ở trong thân xác – thì mặt dù vẫn đáng ghê tỏm – người ta lại xem là dễ chịu, đáng ham muốn, trường cữu, khả ái, tự ngã v.v… Bởi vì bị trùm kính trong màn tối vô minh, bị nhuốm đầy tham ái đối với tụ ngã, mà người ta đã nhận thức sai lạc như thế. Chẵn khác chi con chồn già trông thấy cái hoa đỏ trên cây mà tưởng lầm là miếng thịt:
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
Thế nhưng, người trí sẽ quán sát thân này như sau:
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
Do vậy, một Tỳ kheo có khả năng nên nắm lấy bất cứ tướng bất tịnh nào khi thấy chúng hiển lộ, để làm một đề mục thiền váng, hầu đạt đến định tâm.
/28
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
🙏 Trợ Lý Phật Pháp AI »