Đại Tập 185, Bộ Sử Truyện VII, Số 2060- 2061 (Quyển 9- 30)
Kinh điển / ấn phẩm thuộc chủ đề Tam Tạng Kinh » Kinh Điển Đại Thừa, Kinh Tạng Bắc Truyền, Tác giả: Sa Môn Thích Tịnh Hạnh, gồm 18 chương/phẩm, dày 517 trang, xuất bản năm 2000.
Tìm kinh sách
Thanh tịnh đạo luận toản yếu
Tác giả: Hòa thượng Thích Phước Sơn. Năm xuất bản: 2010. Số trang: 258.
Chương 24: Chương 5: Kiến thanh tịnh (Trang 221 - 224)
Chương 5
KIẾN THANH TỊNH
(Ditthi- Visuddhi- Niddesa)
Bây giờ mô tả về Kiến thanh tịnh. Ở đây kiến thanh tịnh là sự thấy đúng danh sắc. Danh là chỉ cho bốn uẩn: Thọ, tưởng, hành và thức, thuộc cả ba cõi. Hành giả phải cứu xét cái Danh ấy, tìm cho ra sự sinh khởi của nó nương vào cái gì, và thấy rằng nó y cứ vào sắc chất của trái tim. Sau đó, vị ấy phân tích Sắc thuộc các đại chủng làm chỗ nương tựa cho trái tim, và các sở tạo sắc khác. Rồi vị ấy nhận thấy Danh có đặc tính nghiêng về, và Sắc có đặc tính bị quấy nhiễu.
Về Sắc pháp, nếu phân tích bốn đại và bốn đại sở tạo thì có tất cả 28 thứ (xem chương XII nói về 5 Uẩn).Hoặc phân tích chi tiết bốn đại trong mỗi cá thể thì có tất cả 42 thứ: 20 thứ thuộc Địa đại (trong 32 vật bất tịnh ); 12 thứ thuộc Thủy đại (trong 32 vật bất tịnh);4 thứ
thuộc Hỏa đại và 6 thứ thuộc Phong đại.28
Ngoài ra còn có cách phân tích Sắc uẩn thành hai mươi bảy thứ, đó là mười bảy hiển sắc và mười ẩn sắc. Mười bảy hiển sắc là: bốn đại chủng trong nội thân, màu, mùi, vị, thực tố, năm tinh sắc (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân),sắc chất của tâm cơ, tánh chất, mạng căn, và thanh; đó là mười bảy hiển sắc. Và mười ẩn sắc khác là: thân biểu, ngữ biểu, không giới, khinh khoái, nhu nhuyến, kham nhậm, tăng trưởng, tương tục, lão, vô thường; đó là mười ẩn sắc.
Hành giả tu tập thuần thục trong sự phân tích, Danh và Sắc trên ba phương diện 18 giới, 12 xứ và 5 uẩn, có thể kết luận rằng: “Ngoài Danh sắc không có một cái gì có thể gọi là cái ngã, hay con người, chư thiên hay phạm thiên.” Như bài kệ nói:
“Các bộ phận kết tụ
Được gọi là chiếc xe
Cũng vậy uẩn quy tụ
Nên gọi là chúng sinh”.(S. I, 135)
Ví dụ về Danh và Sắc:
Ngoài ra còn có cách phân tích Sắc uẩn thành hai mươi bảy thứ, đó là mười bảy hiển sắc và mười ẩn sắc. Mười bảy hiển sắc là: bốn đại chủng trong nội thân, màu, mùi, vị, thực tố, năm tinh sắc (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân),sắc chất của tâm cơ, tánh chất, mạng căn, và thanh; đó là mười bảy hiển sắc. Và mười ẩn sắc khác là: thân biểu, ngữ biểu, không giới, khinh khoái, nhu nhuyến, kham nhậm, tăng trưởng, tương tục, lão, vô thường; đó là mười ẩn sắc.
Hành giả tu tập thuần thục trong sự phân tích, Danh và Sắc trên ba phương diện 18 giới, 12 xứ và 5 uẩn, có thể kết luận rằng: “Ngoài Danh sắc không có một cái gì có thể gọi là cái ngã, hay con người, chư thiên hay phạm thiên.” Như bài kệ nói:
“Các bộ phận kết tụ
Được gọi là chiếc xe
Cũng vậy uẩn quy tụ
Nên gọi là chúng sinh”.(S. I, 135)
Ví dụ về Danh và Sắc:
”Ví như một khoảng không gian, được bao bọc bằng gỗ, dây, cỏ, đất sét, thì có ra danh từ nhà, cũng thế, khi một khoảng không gian được vây kín bằng xương, gân, thịt da, thì có ra danh từ Sắc (tức sắc thân )”. (M. I, 190)
28Xem chương IX, phần mô tả bốn Đại chủng.
Lại nữa, ví như hai cụm lau tựa vào nhau, cụm này làm chỗ tựa vững chắc cho cụm kia, và cụm nầy đổ thì cụm kia đổ; cũng thế, trong thân năm uẩn, danh sắc sinh khởi lệ thuộc vào nhau, phần nầy làm chỗ tựa và củng cố cho phần kia, và khi một phần rơi xuống do cái chết, thì phần kia củng sụp đổ.
Lại nữa, y cứ vào sắc mà tâm sinh, y cứ vào tâm mà sắc sinh. Khi Danh có ý muốn ăn uống, đi đứng, nằm, ngồi, thì chính Sắc làm công việc ấy.
”Ví như người nương vào
Thuyền bè để vượt biển
Cũng vậy, danh thân nầy
Cần sắc thân để sinh”.
Tóm lại, khi hành giả phân tích tường tận về bốn Đại, năm Uẩn, mười hai Xứ, mười tám Giới và thấy đúng danh và sắc của chúng thì sự thấy ấy được gọi là kiến thanh tịnh, cũng gọi là phân biệt danh sắc bằng trí tuệ.
Lại nữa, y cứ vào sắc mà tâm sinh, y cứ vào tâm mà sắc sinh. Khi Danh có ý muốn ăn uống, đi đứng, nằm, ngồi, thì chính Sắc làm công việc ấy.
”Ví như người nương vào
Thuyền bè để vượt biển
Cũng vậy, danh thân nầy
Cần sắc thân để sinh”.
Tóm lại, khi hành giả phân tích tường tận về bốn Đại, năm Uẩn, mười hai Xứ, mười tám Giới và thấy đúng danh và sắc của chúng thì sự thấy ấy được gọi là kiến thanh tịnh, cũng gọi là phân biệt danh sắc bằng trí tuệ.
***
/28
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
🙏 Trợ Lý Phật Pháp AI »