Trí Tịnh Toàn Tập - Tập 7 - Kinh Bát Nhã Ba La Mật - Phẩm Nhứt Niệm - Thứ Bảy Mươi Sáu

chư Phật phương đông, liền được niệm Phật tam muội nhẫn đến Vô thượng Bồ đề, chín phương kia cũng vậy. Dùng thiên nhĩ, Bồ tát nầy nghe pháp của chư Phật mười phương diễn nói, rồi đem chỗ đã được nghe dạy lại chúng sanh.
Bồ tát nầy cũng biết tâm chư Phật, biết tâm niệm của tất cả chúng sanh. Biết tâm của tất cả chúng sanh rồi theo tâm của họ mà thuyết pháp. Dùng Túc mạng trí, Bồ tát nầy biết căn lành đời trước của tất cả chúng sanh rồi vì chúng sanh mà thuyết pháp cho họ vui mừng. Dùng Lậu tận thần thông, Bồ tát nầy giáo hóa chúng sanh cho họ được Thánh quả tam thừa. Ðại Bồ tát nầy thực hành Bát nhã ba la mật dùng sức phương tiện thành tựu chúng sanh đầy đủ Nhứt thiết chủng trí được Vô thượng Bồ đề chuyển pháp luân.
Nầy Tu Bồ Ðề! Như trên là Bồ tát ở trong pháp vô tướng, vô đắc, vô tác đầy đủ Nhẫn nhục ba la mật như vậy.
- Bạch đức Thế Tôn! Thế nào ở trong pháp vô tướng, vô đắc, vô tác, đại Bồ tát có thể đầy đủ Tinh tấn ba la mật?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Lúc thực hành Bát nhã ba la mật, đại Bồ tát thành tựu thân tinh tấn, tâm tinh tấn, nhập sơ thiền đến Tứ thiền, được các thứ thần

thông hay phân một thân làm nhiều thân, nhẫn đến tay rờ mó mặt trời, mặt trăng.
Vì thành tựu thân tinh tấn, Bồ tát nầy bay đến vô lượng trăm ngàn muôn thế giới cúng dường chư Phật đủ tất cả vật dụng cần thiết, cho đến lúc được Vô thượng Bồ đề, phước đức quả báo vẫn chẳng dứt hết. Lúc Bồ tát nầy được Vô thượng Bồ đề, tất cả trời và người ở thế gian đến ân cần cúng dường y phục, thức ăn đồ uống, cho đến sau khi nhập Niết bàn, Xá Lợi và đệ tử được cúng dường, cũng do sức thần thông đến chỗ đức Phật để nghe, để lãnh giáo pháp, cho đến lúc được Vô thượng Bồ đề trọn chẳng trái, chẳng mất. Đây là Bồ tát nầy lúc tu Nhứt thiết chủng trí, thanh tịnh Phật độ, thành tựu chúng sanh.
Nầy Tu Bồ Ðề! Thực hành Bát nhã ba la mật, đại Bồ tát thành tựu thân tinh tấn hay đầy đủ Tinh tấn ba la mật như vậy.
Nầy Tu Bồ Ðề! Thế nào là Bồ tát thành tựu tâm tinh tấn hay đầy đủ tinh tấn ba la mật? Ðại Bồ tát tâm tinh tấn, dùng tâm tinh tấn Thánh vô lậu Nầy vào tám phần Thánh đạo, chẳng cho nghiệp bất thiện của thân hay khẩu được vào; cũng chẳng nắm lấy các pháp tướng là thường hay vô thường; là khổ hay vui; là ngã hay vô ngã;

là hữu vi hay vô vi; là cõi Dục, cõi Sắc hay cõi Vô sắc; là tánh hữu lậu hay tánh vô lậu; là Sơ thiền nhẫn đến hay là Tứ thiền; là từ, là bi hay là hỷ, là xả; là Hư không vô biên xứ nhẫn đến hay là phi tưởng phi phi tưởng xứ; là tứ niệm xứ, là tứ chánh cần, là tứ như ý túc, là ngũ căn, là ngũ lực, là thất giác phần, là bát Thánh đạo phần; là Không, vô tướng, vô tác; là mười trí lực nhẫn đến hay là mười tám pháp bất cộng.
Bồ tát nầy chẳng nắm lấy tướng là thường hay vô thường, là khổ hay vui, là ngã hay vô ngã, là quả Tu đà hoàn, là quả Tư đà hàm, là quả A na hàm, là quả A la hán, là đạo Bích chi Phật, là đạo Bồ tát, là Vô thượng Bồ đề, là vị Tu đà hoàn, là vị Tư đà hàm, là vị A na hàm, là vị A la hán, là vị Bích chi Phật, là vị Bồ tát, là vị Phật.
Bồ tát nầy chẳng nắm lấy tướng do chúng sanh nầy dứt kiết sử ba cõi nên được quả Tu đà hoàn, vì chúng sanh nầy tam độc mỏng nên được quả Tư đà hàm, vì chúng sanh nầy dứt kiết tập cõi Dục nên được quả A na hàm, vì chúng sanh nầy dứt kiết tập cõi trên nên được quả A la hán, vì chúng sanh nầy dùng đạo Bích chi Phật, vì chúng sanh nầy hành Đạo chủng trí nên gọi là Bồ tát.

Cũng chẳng nắm lấy những pháp tướng như thêa. Tại sao? Vì chẳng nên đem tánh nắm lấy tướng, do vì là tánh Không.
Dùng tâm Tinh tấn nầy, Bồ tát làm lợi ích rộng lớn cho chúng sanh, cũng chẳng thấy có chúng sanh ấy.
Ðây là Bồ tát đầy đủ Tinh tấn ba la mật mà đầy đủ các pháp, thanh tịnh Phật độ, thành tựu chúng sanh, do vì bất khả đắc vậy.
Vì thành tựu thân tinh tấn và tâm tinh tấn, Bồ tát nầy nhiếp lấy tất cả pháp lành và vì cũng chẳng nắm lấy những pháp lành nầy, Bồ tát đi từ một cõi Phật đến một cõi Phật làm lợi ích chúng sanh, hiện những thần thông tùy ý vô ngại: hoặc mưa hoa, mưa hương, hoặc trỗi các thứ kỹ nhạc, hoặc động địa, hoặc phóng ánh sáng, hoặc hiện thế giới bảy báu trang nghiêm, hoặc hiện nhiều thứ thân hình, hoặc phóng ánh sáng đại trí huệ, làm cho chúng sanh biết Thánh đạo, làm cho chúng sanh rời xa sát sanh đến tà kiến, hoặc dùng việc bố thí để lợi ích chúng sanh, hoặc dùng trì giới hoặc dùng thân thể chia xẻ, hoặc đem vợ con, quốc thành, hoặc đem chính thân mình để cấp cho, tùy phương các tiện lợi, làm lợi ích chúng sanh.
Nầy Tu Bồ Ðề! Hành Bát nhã ba la mật ớ trong các pháp vô tướng, vô đắc, vô tác, đại Bồ

tát dùng thân và tâm tinh tấn hay đầy đủ Tinh tấn ba la mật.
- Bạch đức Thế Tôn! Thế nào ở các pháp vô tướng, vô đắc, vô tác, đại Bồ tát hành Bát nhã ba la mật hay đầy đủ Thiền ba la mật?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Trừ những thiền định của Phật, đại Bồ tát đều có thể đầy đủ tất cả những thiền định. Bồ tát nầy rời lìa các dục nhiễm, các pháp bất thiện, các pháp ác, do lìa dục mà hỷ lạc, có giác, có quán nhập Sơ thiền nhẫn đến nhập Tứ thiền. Bồ tát nầy dùng tâm từ bi, hỷ xả trùm khắp mười phương tất cả thế gian. Bồ tát nầy qua khỏi tất cả sắc tướng, dứt tướng có đối đãi, vì chẳng nghĩ nhớ tướng biệt dị mà nhập Vô biên hư không xứ, nhẫn đến nhập phi tưởng phi phi tưởng xứ.
An trụ trong Thiền ba la mật, Bồ tát nầy thuận và nghịch nhập Bát bội xả, Cửu thứ đệ định, nhập Không tam muội, Vô tướng tam muội, Vô tác tam muội, hoặc có lúc nhập Điện quang tam muội, hoặc có lúc nhập Thánh chánh tam muội, hoặc có lúc nhập Như kim cang tam muội.
An trụ trong Thiền ba la mật, Bồ tát nầy tu ba mươi bảy phẩm trợ đạo, dùng Đạo chủng trí nhập tất cả thiền định, vượt qua Càn Huệ địa, Tánh địa, Bát nhơn địa, Kiến địa, Bạc địa, Ly Dục địa, Dĩ

Biện địa và Bích chi Phật địa mà vào Bồ tát vị, khi đã nhập Bồ tát vị rồi đầy đủ Phật địa, đi trong các địa ấy nhẫn đến lúc được Vô thượng Bồ đề, chẳng bao giờ ở giữa đường nắm lấy đạo quả.
An trụ trong Thiền ba la mật, Bồ tát nầy từ một nước Phật đến một nước Phật cúng dường chư Phật, ở chỗ chư Phật gieo trồng căn lành thanh tịnh cõi Phật; từ một nước Phật đến một nước Phật làm lợi ích chúng sanh, hoặc dùng bố thí nhiếp lấy chúng sanh, hoặc dùng trì giới, hoặc dùng tam muội, hoặc dùng trí huệ, hoặc dùng giải thoát, hoặc dùng tri kiến giải thoát nhiếp lấy chúng sanh; giáo hóa chúng sanh khiến họ được những pháp lành của quả Tu đà hoàn đến đạo Bích chi Phật, đều có thể dạy cho chúng sanh đắc đạo.
An trụ trong Thiền ba la mật, đại Bồ tát nầy hay phát sanh tất cả môn Đà la ni, được bốn trí vô ngại, được những thần thông báo đắc. Bồ tát nầy vĩnh viễn chẳng vào bào thai người mẹ, vĩnh viễn chẳng thọ ngũ dục, luôn vô sanh bất sanh, dầu có sanh cũng chẳng bị phát sanh làm ô nhiễm. Tại sao? Vì Bồ tát nầy thấy tất cả pháp như huyễn ảo mà làm lợi ích chúng sanh, cũng không thấy có chúng sanh và tất cả pháp để được giáo hóa chúng

sanh khiến họ được chỗ vô sở đắc vì là pháp thế tục, chẳng phải thật nghĩa đệ nhất.
An trụ Thiền ba la mật, Bồ tát nầy hành tất cả thiền định, giải thoát, tam muội, nhẫn đến Vô thượng Bồ đề trọn chẳng rời lìa Thiền ba la mật. Lúc hành Đạo chủng trí như vậy, Bồ tát nầy được Nhứt thiết chủng trí, dứt tất cả tập khí phiền não. Dứt xong, tự lợi ích cho mình đồng thời cũng lợi ích cho người. Ðã tự lợi và lợi tha rồi làm phước điền cho tất cả trời, người, A tu la trong đời.
Nầy Tu Bồ Ðề! Lúc hành Bát nhã ba la mật, đại Bồ tát hay đầy đủ Thiền ba la mật vô tướng như vậy.
- Bạch đức Thế Tôn! Thế nào là an trụ trong pháp vô tướng, vô tác, vô đắc, lúc hành Bát nhã ba la mật, đại Bồ tát tu tập đầy đủ Bát nhã ba la mật?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Lúc hành Bát nhã ba la mật, đại Bồ tát đối với các pháp chẳng thấy tướng quyết định thật. Bồ tát nầy thấy sắc bất định chẳng phải thật tướng, nhẫn đến thấy thức bất định chẳng phải thật tướng, chẳng thất sắc sanh nhẫn đến chẳng thấy thức sanh. Nếu chẳng thấy sắc sanh nhẫn đến chẳng thấy thức sanh thì với tất cả pháp hữu lậu hay vô lậu đều chẳng thấy chỗ đến, chỗ đi, cũng chẳng thấy chỗ tập học. Lúc

quán sát như vậy, Bồ tát chẳng thấy có sắc tánh nhẫn đến thức tánh, cũng chẳng thấy có tánh pháp hữu lậu và tánh pháp vô lậu.
Bồ tát lúc thực hành Bát nhã ba la mật tin hiểu tất cả pháp không có tướng. Tin hiểu như vậy rồi Bồ tát hành nội Không nhẫn đến hành vô pháp hữu pháp Không, với các pháp từ sắc đến Vô thượng Bồ đề không nắm lấy. Hành Bát nhã ba la mật vô sở hữu, Bồ tát nầy hay đầy đủ đạo Bồ tát, đó là sáu ba la mật nhẫn đến ba mươi bảy phẩm trợ đạo, mười trí lực, bốn vô úy, bốn trí vô ngại, mười tám pháp bất cộng, ba mươi hai tướng, tám mươi tùy hình hảo.
Bồ tát nầy an trụ trong Không tịnh Phật đạo, đó là sáu ba la mật, ba mươi bảy pháp trợ đạo, thần thông báo đắc, dùng những pháp nầy làm lợi ích cho chúng sanh: nên dùng bố thí để nhiếp thì dạy họ bố thí, nên dùng trì giới để nhiếp thì dạy họ trì giới; nên dùng thiền định, trí huệ, giải thoát, giải thoát tri kiến để nhiếp thì dạy họ thiền định, trí huệ, giải thoát và tri kiến giải thoát; nên dùng các đạo pháp để dạy thì dạy họ được quả Tu đà hoàn, quả Tư đà hàm, quả A na hàm, quả A la hán và đạo Bích chi Phật; nên dùng Phật đạo để giáo hóa thì dạy họ được đạo Bồ tát đầy đủ Phật đạo.

Tùy theo chỗ nên để giáo hóa chúng sanh, cho họ đều được sự lợi ích đáng được.
Lúc hiện những thứ thần thông lực như vậy, Bồ tát đi qua vô lượng hằng sa cõi nước độ chúng sanh ra khỏi sanh tử, cung cấp những đồ cần dùng cho chúng sanh được đầy đủ, từ một cõi Phật đến một cõi Phật, thấy cõi nước thanh tịnh vi diệu để tự trang nghiêm cõi nước mình. Như trong cung trời Tha Hóa Tự Tại, những đồ cần dùng tùy ý hiện đến, cũng như những tịnh độ rời lìa cầu dục, Bồ tát trang nghiêm cõi mình như vậy. Do phước báo nầy, Bồ tát được Ðàn na ba la mật, Giới ba la mật, Nhẫn ba la mật, Tiến ba la mật, Thiền ba la mật, Bát nhã ba la mật, năm thần thông báo đắc, hành đạo Bồ tát, Đạo chủng trí, thành tựu tất cả công đức sẽ được Vô thượng Bồ đề.
Lúc bấy giờ, Bồ tát nầy chẳng thọ sắc nhẫn đến chẳng thọ thức; chẳng thọ tất cả pháp lành hay chẳng lành, thế gian hay xuất thế, hữu lậu hay vô lậu, hữu vi hay vô vi, tất cả pháp như vậy đều chẳng thọ. Lúc Bồ tát nầy được Vô thượng Bồ đề, tất cả đồ vật cần dùng sanh sống trong nước đếu không có chủ. Tại sao? Vì Bồ tát nầy hành chẳng thọ tất cả pháp, bởi đều bất khả đắc.
Nầy Tu Bồ Ðề! Ở trong pháp vô tướng, đại Bồ tát hay đầy đủ Bát nhã ba la mật.

Trí Tịnh Toàn Tập - Tập 7 - Kinh Bát Nhã Ba La Mật

Chương 25: Phẩm Nhứt Niệm - Thứ Bảy Mươi Sáu - Phần 2 (trang 205-214)

Chúng tôi trên mạng xã hội

Trụ Trì

Thượng Tọa Thích Đạo Thịnh

Thông tin về Chùa