Trí Tịnh Toàn Tập - Tập 7 - Kinh Bát Nhã Ba La Mật
Tác giả: Hòa Thượng Thích Trí Tịnh. Năm xuất bản: 2012. Số trang: 404.
Chương 16: Phẩm Tam Huệ - Thứ Bảy Mươi - Phần 3 (trang 131-136)
Ý kiến bạn đọc
- Bạch đức Thế Tôn! Trong các pháp tự tướng không, tiền tế còn bất khả đắc, huống là nói có hậu tế.
- Nầy Tu Bồ Ðề! Ðúng như vậy. Trong các pháp tự tướng không còn chẳng có tiền tế, huống là có hậu tế.
Nầy Tu Bồ Ðề! Vì chúng sanh chẳng biết các pháp tự tướng không nên nói là tiền tế, nói là hậu tế. Trong các pháp tự tướng không, tiền tế, hậu tế đều bất khả đắc. Như vậy, nầy Tu Bồ Ðề! Ðại Bồ tát phải ở trong các pháp tự tướng không mà hành Bát nhã ba la mật. Nếu đại Bồ tát hành pháp tự tướng không, thì không chỗ chấp, hoặc nội pháp hoặc ngoại pháp, hoặc hữu vi pháp, hoặc vô vi pháp, hoặc pháp Thanh văn, pháp Bích chi Phật, hoặc Phật pháp.
- Bạch đức Thế Tôn! Thường nói Bát nhã ba la mật. Do nghĩa gì mà Bát nhã ba la mật gọi là Bát nhã ba la mật?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Ðược đệ Nhứt nghĩa độ tất
Lại nầy Tu Bồ Ðề! Chư Phật, Bồ tát, Bích chi Phật và A la hán dùng Bát nhã ba la mật nầy để đến bờ kia, do nghĩa nầy mà gọi là Bát nhã ba la mật.
Lại nầy Tu Bồ Ðề! Phân biệt tính lường phá hoại tất pháp đến vi trần, trong đó chẳng được cứng chắc, do nghĩa nầy mà gọi là Bát nhã ba la mật.
Lại nầy Tu Bồ Ðề! Các pháp như, pháp tánh và thật tế đều vào trong Bát nhã ba la mật, do nghĩa nầy mà gọi là Bát nhã ba la mật.
Lại nầy Tu Bồ Ðề! Bát nhã ba la mật Nầy không có pháp hoặc hiệp hoặc tan, hoặc có sắc hoặc không sắc, hoặc thấy được hoặc chẳng thấy được, hoặc có đối hoặc không đối, hoặc hữu lậu hoặc vô lậu, hoặc hữu vi hoặc vô vi. Tại sao? Vì Bát nhã ba la mật nầy không sắc, không hình, không dối, một tướng duy Nhứt, đó là vô tướng.
Lại nầy Tu Bồ Ðề! Bát nhã ba la mật nầy hay sanh tất cả pháp, tất cả biện tài, tất cả chiếu minh. Nầy Tu Bồ Ðề! Bát nhã ba la mật nầy, tất cả ma hoặc thiên ma, hoặc người cầu Thanh văn, Bích chi Phật, cùng các ngoại đạo, phạm chý, kẻ oán
Lại nầy Tu Bồ Ðề! Ðại Bồ tát muốn hành nghĩa Bát nhã ba la mật, phải hành nghĩa vô thường, nghĩa khổ, nghĩa không, nghĩa vô ngã. Cũng phải hành nghĩa khổ trí, nghĩa tập trí, nghĩa diệt trí, nghĩa đạo trí, nghĩa pháp trí, nghĩa tỉ trí, nghĩa thế trí, nghĩa tha tâm trí, nghĩa tận trí, nghĩa vô sanh trí, nghĩa như thật trí. Như vậy, nầy Tu Bồ Ðề! Ðại Bồ tát vì nghĩa Bát nhã ba la mật mà phải hành Bát nhã ba la mật.
- Bạch đức Thế Tôn! Trong Bát nhã ba la mật sâu xa nầy, nghĩa cùng phi nghĩa đều bất khả đắc, tai sao đại Bồ tát lại vì nghĩa Bát nhã ba la mật sâu xa mà hành Bát nhã ba la mật?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Ðại Bồ tát vì nghĩa Bát nhã ba la mật sâu xa nên nghĩ rằng: “Tham dục là phi nghĩa, nghĩa như vậy chẳng nên hành, sân khuể và ngu si là phi nghĩa, nghĩa như vậy chẳng nên hành, tất cả tà kiến là phi nghĩa, nghĩa như vậy chẳng nên hành”. Tại sao? Vì tướng như của ba độc không có nghĩa, không có phi nghĩa, tướng
Lại nầy Tu Bồ Ðề! Ðại Bồ tát phải nghĩa rằng: “Sắc chẳng phải nghĩa, chẳng phải phi nghĩa… nhẫn đến thức chẳng phải nghĩa, chẳng phải phi nghĩa, Ðàn na ba la mật nhẫn đến Vô thượng Bồ đề chẳng phải nghĩa, chẳng phải phi nghĩa. Tại sao vậy? Nầy Tu Bồ Ðề! Ðức Phật lúc được Vô thượng Bồ đề không có phá để được, hoặc nghĩa hoặc phi nghĩa.
Nầy Tu Bồ Ðề! Có Phật hay không Phật, các pháp, pháp tướng thường trụ không có nghĩa, không có phi nghĩa. Như vậy, Nầy Tu Bồ Ðề! Ðại Bồ tát hành Bát nhã ba la mật phải rời nghĩa và phi nghĩa.
- Bạch đức Thế Tôn! Tại sao Bát nhã ba la mật chẳng phải nghĩa, chẳng phải phi nghĩa?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Tất cả pháp hữu vi không tướng vi tác, vì lẽ đó mà Bát nhã ba la mật chẳng phải nghĩa, chẳng phải phi nghĩa.
- Bạch đức Thế Tôn! Tất cả Thánh Hiền như Phật và đệ tử Phật đều lấy vô vi làm nghĩa, tại sao Đức Phật nói: “Bát nhã ba la mật không có nghĩa và phi nghĩa?”.
- Bạch đức Thế Tôn! Ðại Bồ tát chẳng học vô vi Bát nhã ba la mật, được Nhứt thiết chủng trí chăng?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Ðại Bồ tát học vô vi Bát nhã ba la mật nầy sẽ được Nhứt thiết chủng trí, vì chẳng lấy hai pháp vậy.
- Bạch đức Thế Tôn! Chẳng hai pháp có thể được chẳng hai pháp chăng?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Không.
- Bạch đức Thế Tôn! Hai pháp có thể được chẳng hai pháp chăng?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Không.
- Bạch đức Thế Tôn! Ðại Bồ tát không lấy hai pháp, không lấy chẳng hai pháp thì làm sao sẽ được Nhứt thiết chủng trí?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Không chỗ được tức là được. Bởi được nầy là không chỗ được.