Trí Tịnh Toàn Tập - Tập 7 - Kinh Bát Nhã Ba La Mật
Tác giả: Hòa Thượng Thích Trí Tịnh. Năm xuất bản: 2012. Số trang: 404.
Chương 15: Phẩm Tam Huệ - Thứ Bảy Mươi - Phần 2 (trang 121-130)
Ý kiến bạn đọc
- Nầy Tu Bồ Ðề! Ta được Vô thượng Bồ đề, vốn chẳng thấy có chúng sanh ba tụ: chánh định, tà định, bất định. Nầy Tu Bồ Ðề! Vì chúng sanh ở nơi không pháp mà tưởng có pháp. Ðể trừ sự hư vọng chấp trước pháp thế tục của họ nên ta nói có được, chớ chẳng phải là đệ Nhứt nghĩa.
- Bạch đức Thế Tôn! Chẳng phải ở nơi đệ Nhứt nghĩa mà được Vô thượng Bồ đề ư?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Không.
- Bạch đức Thế Tôn! Ở nơi điên đảo mà được Vô thượng Bồ đề ư?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Không.
- Bạch đức Thế Tôn! Nếu chẳng ở nơi đệ Nhứt nghĩa được Vô thượng Bồ đề cũng chẳng ở nơi điên đảo được Vô thượng Bồ đề; phải chăng là không có Thế Tôn được Vô thượng Bồ đề?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Không phải như vậy. Ta thật được Vô thượng Bồ đề không trụ nơi tướng hữu vi, nơi tướng vô vi. Nầy Tu Bồ Ðề! Như hóa nhơn của Phật biến hóa ra đó, chẳng trụ nơi tướng hữu vi, vô vi, mà hóa nhơn cũng có đến, đi, ngồi, đứng.
- Bạch đức Thế Tôn! Không.
- Nầy Tu Bồ Ðề! Ðức Phật cũng như vậy. Ðức Phật biết các pháp như hóa. Như hóa nhơn độ chúng sanh. Không có chúng sanh thật để độ. Như vậy, nầy Tu Bồ Ðề! Ðại Bồ tát hành Bát nhã ba la mật, hành như hóa nhơn hành vậy.
- Bạch đức Thế Tôn! Nếu tất cả pháp đều như hóa, thì Phật cùng hóa nhơn có gì khác?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Phật cùng hóa nhơn không khác. Tại sao? Vì Phật hay làm sự việc; hóa nhơn cũng hay làm sự việc.
- Bạch đức Thế Tôn! Nếu không Phật, riêng hóa nhơn hay làm sự việc chăng?
- Bạch đức Thế Tôn! Tại sao không Phật, hóa nhơn lại hay làm sự việc?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Như thuở quá khứ có Phật hiện Tu Phiến Ða, vì muốn độ hàng Bồ tát mà hiện hóa Phật, rồi tự diệt độ. Hóa Phật đó trụ thế nửa kiếp làm Phật sự, thọ ký cho chư Bồ tát xong rồi diệt độ. Tất cả chúng sanh thế gian đều cho là Phật thật diệt độ. Nhưng Nầy Tu Bồ Ðề! Hóa nhơn thật không sanh, không diệt. Như vậy, Nầy Tu Bồ Ðề! Bồ tát hành Bát nhã ba la mật, phải tin và biết rằng tất cả pháp như hóa.
- Bạch đức Thế Tôn! Nếu Đức Phật cùng hóa nhơn do Đức Phật biến hóa ra đó không sai khác nhau, thì làm sao khiến người bố thí thanh tịnh? Như có người cúng dường Đức Phật. Người Nầy nhẫn đến lúc vô dư Niết bàn được phước đức chẳng cùng tận.
Nếu như có người cúng dường hóa Phật, cũng được phước đức chẳng cùng tận như vậy chăng?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Ðức Phật dùng thật tướng của các pháp mà làm phước điền cho Trời, Người và tất cả chúng sanh. Hóa Phật cũng dùng thật tướng của các pháp mà làm phước điền cho Trời, Người và tất cả chúng sanh.
Như vậy, Nầy Tu Bồ Ðề! Gieo căn lành trong phước điền Phật, được phước vô lượng. Vì thế nên biết rằng Đức Phật cùng hóa Phật không sai khác. Vì pháp tướng của các pháp không khác vậy.
Nầy Tu Bồ Ðề! Ðại Bồ tát phải hành Bát nhã ba la mật, nhập trong thật tướng các pháp như vậy. Thật tướng các pháp như vậy. Thật tướng các pháp đó chẳng hư hoại, đó gọi là tướng Bát nhã ba la mật nhẫn đến là tướng Vô thượng Bồ đề chẳng hư hoại.
- Bạch đức Thế Tôn! Nếu thật tướng các pháp chẳng hư hoại, tại sao Đức Phật lại hoại các pháp tướng mà dạy rằng: “Đây là sắc, là thọ
- Nầy Tu Bồ Ðề! Không. Vì dùng tướng danh tự để chỉ bày các pháp muốn cho chúng sanh được hiểu. Ðức Phật chẳng hoại pháp tướng các pháp.
- Bạch đức Thế Tôn! Nếu vì dùng tướng danh tự để chúng sanh được hiểu mà nói các pháp.
Nếu các pháp không danh, không tướng thì làm sao dùng danh tướng hiển bày muốn chúng sanh được hiểu?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Theo pháp thế tục có danh tướng chớ thật thì không chỗ chấp trước. Nầy Tu Bồ Ðề! Như người phàm nghe nói khổ liền chấp danh lấy tướng. Còn chư Phật và các Thánh đệ tử thì chẳng chấp danh lấy tướng.
Nầy Tu Bồ Ðề! Nếu danh chấp danh, tướng chấp tướng thì lẽ ra hư không cũng chấp hư không, vô tướng cũng chấp vô tướng, vô tác cũng chấp vô tác, thật tế cũng chấp thật tế, pháp tánh cũng chấp pháp tánh, vô vi tánh cũng chấp vô vi tánh. Nầy Tu Bồ Ðề! Tất cả pháp đó chỉ có danh
- Bạch đức Thế Tôn! Nếu tất cả pháp hữu vi chỉ có danh tướng, thì đại Bồ tát vì ai mà phát tâm Vô thượng Bồ đề, thọ nhiều sự cần khổ? Lúc Bồ tát hành đạo, Bồ tát bố thí, trì giới, hành nhẫn nhục, siêng tinh tấn, nhập thiền định, tu trí huệ, hành tứ thiền, tứ vô lượng tâm, tứ vô sắc định, tứ niệm xứ đến bát Thánh đạo, hành không, vô tướng, vô tác, hành mười trí lực đến đại từ đại bi?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Như lời Tu Bồ Ðề vừa nói: “Nếu tất cả pháp hữu vi chỉ có danh tướng thì đại Bồ tát vì ai mà hành Bồ tát đạo?”. Nầy Tu Bồ Ðề! Nếu hữu vi pháp chỉ có danh tướng, bằng đồng danh tướng đó, danh tướng cũng không. Vì thế nên đại Bồ tát hànhBồ tát đạo được Nhứt thiết chủng trí, chuyển pháp luân, dùng pháp ba thừa độ thoát chúng sanh. Danh tướng đó cũng không sanh, không diệt, không trụ, không dị.
- Bạch đức Thế Tôn! Ðức Thế Tôn nói Nhứt thiết chủng trí?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Ta nói Nhứt thiết chủng trí.
- Bạch đức Thế Tôn! Ðức Phật nói Nhứt thiết
- Nầy Tu Bồ Ðề! Nhiết thiết trí là tất cả Thanh văn và Bích chi Phật, đạo chủng trí là trí của đại Bồ tát, Nhứt thiết chủng trí là trí của chư Phật.
- Bạch đức Thế Tôn! Duyên cớ gì mà Nhứt thiết trí là trí của Thanh văn và Bích chi Phật?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Danh từ “Nhứt thiết” là nói pháp nội pháp ngoại, là pháp mà hàng Thanh văn, Bích chi Phật biết được mà chẳng dùng được, Nhứt thiết đạo và Nhứt thiết chủng trí.
- Bạch đức Thế Tôn! Duyên cớ gì mà đạo chủng trí là trí của chư đại Bồ tát?
- Nầy Tu Bồ Ðề? Nhứt thiết đạo, hoặc Thanh văn đạo, Bích chi Phật đạo, Bồ tát đạo, đại Bồ tát phải biết đầy đủ. Cũng phải dùng đạo nầy độ chúng sanh, cũng chẳng làm thật tế để chứng.
- Bạch đức Thế Tôn! Như lời Đức Phật dạy: “Ðại Bồ tát phải đầy đủ các đạo mà chẳng nên lấy đạo nầy làm thật tế để chứng”. Tại sao vậy? Bạch đức Thế Tôn!
- Nầy Tu Bồ Ðề! Bồ tát nầy chưa tịnh Phật độ, chưa thành tựu chúng sanh, lúc nầy chẳng nên chứng lấy thật tế.
- Nầy Tu Bồ Ðề! Không.
- Bạch đức Thế Tôn! Trụ trong phi đạo có nên chứng thật tế chăng?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Không.
- Bạch đức Thế Tôn! Trụ trong chẳng phải đạo chẳng phải phi đạo có nên chứng thật tế chăng?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Không.
- Bạch đức Thế Tôn! Ðại Bồ tát trụ chỗ nào nên chứng thật tế?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Theo ý ngươi thế nào? Người trụ trong đạo, vì chẳng thọ các pháp nên lậu tận tâm được giải thoát phải chăng?
- Bạch đức Thế Tôn! Không.
- Nầy Tu Bồ Ðề! Người trụ phi đạo mà lậu tận tâm được giải thoát chăng?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Người trụ trong chẳng phải đạo chẳng phải phi đạo mà lậu tận tâm giải thoát chăng?
- Bạch đức Thế Tôn! Không. Tôi không chỗ trụ, chẳng thọ các pháp, lậu tận tâm được giải thoát vậy.
- Nầy Tu Bồ Ðề! Ðại Bồ tát cũng như vậy, không chỗ trụ chứng thật tế.
- Bạch đức Thế Tôn! Thế nào là tướng Nhứt thiết chủng trí?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Vì tướng duy nhất mà gọi là Nhứt thiết chủng trí, đó là tất cả pháp tịch diệt tướng. Lại những hành loại, tướng mạo, danh tự hiển bày ngôn thuyết, Đức Phật đều biết đúng như thật, vì thế nên gọi là Nhứt thiết chủng trí.
- Bạch đức Thế Tôn! Nhứt thiết trí, đạo chủng trí và Nhứt thiết chủng trí, ba trí đó kiết sử đoạn có hết hẳn và còn thừa sai khác chăng?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Phiền não đoạn không sai khác. Tập khý phiền não, chư Phật đều đoạn hẳn tất cả, Thanh văn và Bích chi Phật chẳng đoạn hết hẳn.
- Bạch đức Thế Tôn! Những người đó chẳng được pháp vô vi có đoạn được phiền não chăng?
- Bạch đức Thế Tôn! Trong pháp vô vi có được sai khác chăng?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Không.
- Bạch đức Thế Tôn! Nếu trong pháp vô vi không thể được sai khác, cớ sao nói người Nầy phiền não tập khý đoạn hẳn, người Nầy chẳng đoạn hẳn?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Tập khý chẳng phải phiền não. Người Thanh văn, Bích chi Phật đó, thân và khẩu có những tướng dạng tương tợ dâm dục, sân khuể và ngu si mà kẻ phàm phu vì đó mắc phải tội, đó là tập khý của tam độc vậy. Chư Phật không có như vậy.
- Bạch đức Thế Tôn! Nếu đạo không pháp, Niết bàn cũng không pháp, tại sao lại phân biệt nói là Tu đà hoàn, là Tư đà hàm, là A na hàm, là A la hán, là Bích chi Phật, là Bồ tát, là Phật?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Ðó đều do vô vi pháp mà có phân biệt sai khác như vậy.
- Bạch đức Thế Tôn! Thật vì do pháp vô vi mà phân biệt có Tu đà hoàn đến Phật chăng?
- Nầy Tu Bồ Ðề! Do thế gian ngôn thuyết mà có sai biệt như vậy chớ chẳng phải là đệ Nhứt