lấy thóc sống như các loại: thóc gạo trắng, thóc gạo đỏ, đại mạch, tiểu mạch; tất cả đều không được lấy. Nếu trên thân sinh ung nhọt, sảy, cần tiểu mạch để bôi, thì nên sai tịnh nhân đem rửa sạch, rồi tự tay mình lấy đi nghiền nát để bôi lên mụt nhọt, nhưng không được phép ăn. Nếu trong nhà bếp có lúa tẻ, lúa mạch đã xay rồi mà Tỳ-kheo thấy cần thì được phép lấy, nhưng không được ăn. Nếu đậu mông cụ, đậu ma sa, đậu lớn, đậu nhỏ, các loại tương tự như thế, khi Tỳ-kheo thấy cần thì được dùng.
Đó gọi là nhận (thịt sống) và thóc.
TỰ LẤY RỒI LÀM SẠCH VỎ.
Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy, vua Ba-tư-nặc có vườn Am-bạt-la ra trái sum xuê. Vua hỏi người giữ vườn:
- Các Tỳ-kheo có thường đến ăn trái cây không?
- Đại vương không mời thì làm sao mà đến ăn?
- Ngươi hãy đến mời các Tỳ-kheo đến ăn trái cây.
Người giữ vườn liền đến chỗ các Tỳ-kheo, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, quì gối, chắp tay bạch rằng:
- Đức vua mời chư Tăng đến ăn trái cây.
Các Tỳ-kheo bèn đi đến vườn ấy ăn trái cây, lớp ăn lớp bỏ ngổn ngang dưới đất, lại còn lấy đem về. Vì vậy người giữ vườn không thể dâng trái cây cho vua, vua hỏi:
- Vì sao ngươi không đưa trái cây đến?
Người giữ vườn bèn đem sự việc trên tâu đầy đủ lên nhà vua. Vua nghe thế trong lòng không vui bèn trách:
- Các Tỳ-kheo chỉ nên ăn trái cây, vì sao hái vứt xuống đất lại còn đem cho người khác?
Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật liền bảo gọi Tỳ-kheo (478b) ấy đến. Khi thầy đến rồi, Phật bèn hỏi lại đầy đủ sự việc trên:
- Ông có việc đó thật không?
- Có thật như vậy, Bạch Thế Tôn!
- Ông chỉ cần ăn quả, vì sao lại hái vứt xuống đất rồi mang về để làm gì?
- Bạch Thế Tôn! Con đem về cất để ăn.
- Vì sao ông lại lấy về đem cất để mà ăn? Từ nay về sau, Ta không cho phép ăn trái cây Am-bạt-la.
Lại nữa, khi Phật an trú tại thành Vương Xá trong vườn Am-bạt-la của đồng tử Kỳ-cựu. Lúc ấy, đồng tử Kỳ-cựu hỏi người làm vườn:
- Các Tỳ-kheo có ăn trái cây Am-bạt-la không?
- Đức Thế Tôn không cho phép.
Đồng tử Kỳ-cựu nghe thế đến chỗ Thế Tôn, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, rồi đứng hầu một bên, bạch với Phật:
- Bạch Thế Tôn! Am-bạt-la là trái cây đương mùa, xin Thế Tôn cho phép các Tỳ-kheo được ăn nó.
- Từ nay Ta cho phép được làm sạch vỏ trái cây rồi ăn.
Các Tỳ-kheo bèn sai tịnh nhân gọt sạch vỏ trái cây mà ăn, bị tịnh nhân oán trách:
- Ăn luôn cả vỏ cũng được, vì sao lại sai ta gọt sạch vỏ làm chi?
Các Tỳ-kheo đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật dạy:
- Không cần phải gọt hết vỏ, chỉ cần dùng móng tay cạo sạch vỏ rồi ăn; nhưng không được tự lấy rồi ăn, mà trước hết nên sai tịnh nhân dùng móng tay cạo sạch rồi mới ăn.
Nếu Tỳ-kheo đang đi trong vườn cây, thấy trái rơi xuống đất, mà mình cần, thì nên sai tịnh nhân lấy.
Nếu tự lấy thì không được tự ăn, mà nên cho người làm vườn, hoặc Sa-di. Nếu trái cây chín, rơi xuống đất vỡ ra, thì được xem là đã làm sạch vỏ, có thể lấy cạy hạt ra rồi ăn.
Nếu trái cây bị chim mổ, hoặc bị đụng nhằm vật gì mà nứt ra, dù nhỏ như dấu chân muỗi, thì được xem là đã làm sạch vỏ, được phép cạy hạt bỏ rồi ăn.
Nếu muốn ăn hạt, phải đem rang chín thì được phép ăn.
Nếu lột vỏ sạch, không rang chín mà ăn cả hạt, thì phạm tội Ba-dạ-đề.
Nếu rang chín, không lột vỏ sạch, thì được phép ăn cả vỏ và hạt.
Nếu không rang chín, không lột vỏ sạch mà ăn, thì phạm một tội Ba-dạ-đề, một tội Việt-tỳ-ni.
Nếu làm cả hai việc thì không có tội. Đó gọi là tự lấy rồi làm sạch vỏ để ăn.
Kệ tóm tắt:
Tỳ-ni, xử đoán việc,
Chướng ngại, chẳng chướng ngại