Muốn hiểu "Truyện đức Phật Thích-ca" một cách rốt ráo, có đầu có đuôi với đầy đủ ý nghĩa của nó, ta phải chia truyện Ngài ra làm hai thời kỳ: Thời kỳ quá khứ và thời kỳ hiện tại.

          Kể từ 4 A-tăng-kỳ-kiếp và một trăm ngàn kiếp (theo Bắc phương Phật giáo thì thường cho là ba A-tăng-kỳ-kiếp và một trăm kiếp) ở tại địa phương A-ma-la-ngõa, có một vị Bà-la-môn tên Thiện Tuệ, vì quán thấy cõi vô thường, nên dốc chí xuất gia, thối ẩn ở Tha-ma-ca tại núi Tuyết, để tu tập thiền định, cầu chứng nhập Niết-bàn. Nhằm lúc ấy, gặp lúc đức Phật Nhiên Đăng (Dipankara- cũng gọi là Định Quang, Phổ Quang), ra đời bố hóa, nên Thiện Tuệ rời lối ẩn tu, ngưng việc cầu nhập Niết-bàn, vừa một mặt nguyện cứu độ chúng sinh, một mặt quyết chí cầu thành Phật quả.
          Suốt đời theo hầu hạ đức Phật Nhiên Đăng và với đại nguyện ấy, Bồ-tát Thiện Tuệ trải qua 4 A-tăng-kỳ-kiếp và một trăm ngàn kiếp tu hành liên tục, được đức Phật Nhiên Đăng thọ ký cho về sau thành Phật hiệu là Thích-ca-mâu-ni. Đó là khởi