Tỏa Ánh Từ Quang

Chương 78: 4. Truyện đức Phật Thích-ca: B. Thời kỳ hiện tại: VI. Những chặng đường hóa độ: 54. Sao gọi là Xá-lợi-phất? (Trang 196 - 199)

nghiêm, từ trước chưa từng có. Tâm Tu-bồ-đề suy nghĩ: "Nay đại chúng này tuy là thù diệu đặc biệt, nhưng thế không thể lâu bền, pháp sanh diệt đều trở về vô thường". Tôn giả nhân bước đầu của phép quán vô thường này, mà được tất cả các pháp đều là không, không có thật. Khi tu phép quán ấy, Tôn giả liền được chứng đạo.
          Bấy giờ, tất cả mọi người đều mong muốn thấy Phật để lễ kính cúng dường. Có Tỳ-kheo ni Hoa Sắc muốn trừ sự xấu của cái tiếng nữ, bèn hóa thành Chuyển luân Thánh vương và bảy báu, ngàn đứa con. Mọi người trông thấy đều đứng dậy khỏi chỗ ngồi. Hóa vương đi đến chỗ Phật xong, trở lại thân như cũ, làm Tỳ-kheo-ni trước tiên đảnh lễ Phật.
          Khi ấy, Phật nói với Tỳ-kheo-ni: "Chẳng phải ngươi trước kia đảnh lễ Ta, mà chúng Tu-bồ-đề trước tiên đảnh lễ Ta. Vì cớ sao? Vì Tu-bồ-đề quán các pháp Không, ấy là thấy Phật pháp thân, thành chơn cúng dường, hơn hết trong các cúng dường, chẳng phải do cung kính sanh thân là cúng dường vậy.
          54. Sao gọi là Xá-lợi-phất? Xá-lợi-phất là tên do cha mẹ đặt hay dựa vào hành vi công đức mà đặt? Đó là tên do cha mẹ đặt. Ở trong Diêm-phù-đề, nơi an lạc nhất có nước Ma-kiệt-đà, trong nước đó có thành viên lớn tên là Vương Xá, vua tên là Tần-

bà-sa-la, có vị luận nghị sư dòng Bà-la-môn tên là Ma-đà-la. Vì người ấy luận nghị giỏi nên vua phong cho một ấp, cách thành lớn không xa. Ma-đà-la còn có gia đình, vợ sanh một người con gái, có con mắt giống mắt chim Xá-lợi, liền đặt tên con gái ấy là Xá-lợi. Lần thứ hai sinh một người con trai, mà xương đầu gối thô to, nên đặt là Câu-hy-la (có nghĩa là đầu gối to lớn).
          Bà-la-môn Ma-đà-la đã có gia đình, phải nuôi nấng con trai con gái, nên sở học về kinh sách đều bị cũ xưa không còn được trau dồi mới.
          Lúc ấy ở Nam Thiên Trúc có một thầy đại luận nghị Bà-la-môn, đối với người tám thứ đại kinh, thảy đều thông lợi. Người này đi vào thành Vương Xá, trên đầu đội lửa, lấy nịt sắt nịt bụng. Người ta hỏi lý do, bèn nói: "Sở học kinh sách của tôi quá nhiều, sợ bụng bị vỡ ra, cho nên nịt nó lại". Lại hỏi: "Trên đầu vì sao đội lửa?" Đáp: "Vì tối quá". Mọi người nói: "Mặt trời mọc chiếu sáng, tại sao lại tối?" Đáp: "Tối có hai thứ: Một là ánh mặt trời không chiếu đến, hai là ngu si che tối". Mọi người nói: "Chỉ vì ông chưa gặp Bà-la-môn Ma-đà-la, nếu ông gặp thì bụng ông sẽ teo, sáng sẽ tối".
          Vị Bà-la-môn ấy đi ngay đến bên chiếc trốn, đánh trống luận nghị lên. Quốc vương nghe hỏi:

"Ấy là người nào?" Các quan thần đáp: "Ở Nam Thiên Trúc có một Bà-la-môn tên Đề-xá, là một đại luận nghị sư, muốn tìm luận xứ, cho nên đáng trống luận".
          Đại vương hoan hỷ, liền họp mọi người mà cáo rằng: "Ai có thể vấn nạn, hãy cùng người ấy luận nghị?" Ma-đà-la nghe vậy tự nghĩ: "Ta vì đã cũ xưa, không còn tập luyện đổi mới, không biết nay có thể cùng người ấy luận nghị chăng?" Ông gắng gổ mà đi đến. Giữa đường thấy hai con Trâu đực đang húc bạng nhau, trong tâm khởi ý tưởng tượng: "Con trâu này là ta, con trâu kia là người. Lấy đó bói xem biết được ai thắng?" Nhưng con trâu này không bằng, bèn sầu lo quá, mà tự nghĩ rằng: "Cứ như tướng trạng ấy, ta sẽ không bằng".
          Khi sắp đi vào giữa chúng, thấy có người mẹ, ôm một bình nước đứng ngay ở trước, bị khụy chân té nhào xuống đất nên bình vỡ. Lại nghĩ rằng: "Đây cũng là điềm không tốt nữa". Ma-đà-la hết sức không vui.
          Khi đã đi vào giữa chúng, thấy luận sư kia, nhan mạo ý chí, khí sắc tướng tốt đầy đủ, tự biết mình không bằng. Nhưng việc chẳng đặng ngừng, phải cùng nhau luận nghị. Luận nghị đã giao ước, liền bị thua. Đại vương hoan hỷ là có được người đại trí sáng suốt từ xa đi vào nước ta, còn muốn

phong cho một ấp. Quần thần nghị bàn: "Một người thông minh đi đến, liền phong cho một ấp, công thần thì chẳng tưởng thưởng, chỉ ưa thích nghị luận, sợ rằng đó không phải là cái đạo an toàn quốc gia. Nay Ma-đà-la bị thua, thì phải dành lại phong ấp cho người thắng. Nếu lại có người khác thắng thì phải dành lại để phong cho". Vua chấp nhận lời ấy, liền dành lại đem phong cho người sau.
          Khi ấy Ma-đà-la nói với Đề-xá rằng: "Ông là người thông minh, ta gả con gái cho, con trai chỉ làm lụy nhau. Chi bằng nay ta đi xa đến nước khác để cầu bổn chí".
          Đề-xá nhận người con gái kia làm vợ. Người vợ mang thai, nằm mộng thấy một người thân mặc áo giáp, đầu đội mũ trụ, tay cầm Kim cang, xô phá các núi mà đứng một bên núi lớn. Thức dậy nói lại với chồng: "Tôi mộng như vậy". Đề-xá nói: "Bà sẽ sanh con trai, tồi phục hết thảy các luận nghị sư, chỉ không hơn được một người, lại sẽ làm đệ tử người đó".
          Xá-lợi mang thai. Vì đứa con trong thai mà mẹ cũng thông minh, rất có khả năng luận nghị. Em trai là Câu-hy-la, cùng với chị luận nghị, mỗi lần luận nghị đều bị thua, không bằng, biết đứa con trong thai chị, chắc chắn là đại trí tuệ, chưa sanh mà đã như vậy, huống gì sanh ra? Câu-hy-la liền bỏ nhà đi học vấn, đến Nam Thiên Trúc, không rảnh để cắt

/111

CHÙA KHAI NGUYÊN

Xây dựng từ : 2010 - 2026, Ban Thông Tin - Truyền Thông Chùa Khai Nguyên.

Địa chỉ: Thôn Tây Ninh, Xã Đoài Phương, TP. Hà Nội