Tìm kinh sách
Vần A-Z:
Tịnh Độ Tông Khái Luận

Tịnh Độ Tông Khái Luận

Tác giả: Thích Quảng Hạnh. Dịch giả: Thích Quảng Hạnh. Năm xuất bản: 2013. Số trang: 568.

Chương 62: II. Cái Khó Của Sự Khó Hành (Trang 530 - 535)

Với bốn lý do trên, mặc dù chúng tôi đã nêu lên những yếu tố khái lược nhưng sự sai biệt giữa khó và dễ chúng ta cũng đã thấy được đại khái phần nào.
II. CÁI KHÓ CỦA SỰ KHÓ HÀNH
Mặc dù mỗi pháp môn có khả năng vượt thoát khổ đau ở bờ sinh tử đạt đến bờ niết-bàn an lạc nhưng bàn về bản chất của pháp môn là điều không thể không luận; song bàn về phương tiện của pháp môn thì tính phức tạp và giản đơn, hiển lộ và ẩn tàng quả thật khác nhau rất lớn. Giả dụ, tu theo tông Hoa nghiêm, thì kinh này có ba bản thượng, trung và hạ, bản thượng có thập đại thiên vi trần số kệ tụng (số kệ tụng quá nhiều), nhất tứ thiên hạ vi trần số phẩm (số phẩm quá nhiều). Ở đây chúng tôi không bàn về số lượng kệ tụng hay chương phẩm ấy mà nói về bản tóm lược của hai bản dịch thời Tấn và Đường thì đã có đến ba bốn vạn bài kệ, vậy nên theo bài kệ nào để hạ thủ công phu? Tu như thế nào? Làm thế nào để ra khỏi ba cõi? Làm thế nào để thành tựu Phật quả? Làm thế nào để tiến vào Sự sự vô ngại pháp giới? Làm sao chứng đắc Tỳ-lô-xá-na Phật, ra khỏi thức A-lại-da (quả tướng)? Làm thế nào mới có thể hàm nhiếp Hành bố môn và Viên dung môn[3] với nhau? Những điều này nếu không được thấu tỏ từ lý luận đến thực tiễn thì chẳng khác nào đánh xe dạo xem những khẩu hiệu đẹp mắt treo từ đầu đường đến cuối ngõ mà thôi, chẳng ích lợi gì cho việc tu tập.
 

[3] Ngôi vị của Bồ-tát trước sau tiếp nối gọi là Viên dung; thứ tự trước sau sau gọi là Hành bố. Hoa nghiêm kinh thám huyền kí 1, T53n1733, p108c04 giải thích: Một, Hành bố môn là nói về Thập tín, Thập giải, Thập hành… Sau khi viên mãn rồi mới đến Phật địa, từ mờ nhạt đến rõ rệt, giai vị tiệm tiến. Hai, Viên dung môn là Viên dung tương nhiếp môn, nói về nhất vị mà thống nhiếp tất cả chư vị trước sau. Do vậy, mỗi mỗi chư vị viên mãn, đều đến Phật địa.
 
Lại nói đến Pháp tướng tông, người học đời nay phần nhiều thích nghiên cứu Duy thức. Nghiên cứu đương nhiên là việc rất tốt, cũng giống như tôi cũng có lúc bỏ thời gian dùi mài tông chỉ pháp môn này, nhưng tôi chỉ xem giáo nghĩa này như một phương tiện nhằm hỗ trợ cho việc tu tập, muốn mượn nó để làm sáng tỏ thêm một số hành tướng của các thức, nhằm giải thích nhiều sự lý trong lĩnh vực thế gian và xuất thế gian, mà hoàn toàn không dựa vào nó để làm chủ cho việc tu tập. Nếu lấy nó làm phương pháp tu tập chính thì đương nhiên ngoài 6 bộ kinh và 11 bộ luận[4] cần phải nghiên cứu kỹ càng, lý giải sâu sắc, còn phải tham cứu đến tột cùng “Khiển tướng chứng tính thức”[5] trong Ngũ trùng duy thức quán, đạt đến chỗ viên mãn rốt ráo thì mới thành công trong việc tu tập. Rốt cuộc để loại trừ Y tha khởi tánh, chứng Viên thành thật tánh thì làm thế nào để hạ thủ thành công? Lại chuyển thức thành trí cũng là công việc tu tập của Pháp tướng tông, vì nếu không chuyển thì không thể thành Phật.
Thế nhưng, năm thức đầu và thức thứ 8 phải tròn đầy quả vị, đây là sự viên thành ở quả vị Đẳng giác, còn việc khi ra khỏi định Kim cang ở đây tạm thời không bàn đến mà chỉ nói tới
 

[4] Sáu kinh: kinh Hoa nghiêm, Giải thâm mật, Như Lai xuất hiện công đức trang nghiêm (chưa truyền dịch), Đại thừa a-tì-đạt ma (chưa truyền dịch), Lăng-già, Hậu nghiêm (chưa truyền dịch, có thuyết cho rằng đây là kinh Đại thừa mật nghiêm do ngài Nhật Chiếu dịch). Mười một luận: luận Du-già sư địa, Hiển dương thánh giáo, Đại thừa trang nghiêm kinh luận, Tạp tượng luận (hiện nay đã thất truyền), Nhiếp đại thừa, Thập địa kinh luận, Quán sở duyên duyên, A-tì-đạt-ma tập, Nhị thập duy thức, Biện trung biên, Phân biệt du-già (chưa truyền dịch).
[5] Khiển tướng chứng tính thức 遣相證性識: là một trong năm lớp quán về Duy thức (Ngũ trùng duy thức quán) theo thứ tự từ cạn đến sâu, từ thô đến tế, do ngài Khuy Cơ thuộc tông Pháp tướng sáng lập. Khiển tướng chứng tính thức là bỏ tướng chứng tính, loại bỏ tướng dụng của Y tha mà chứng vào thực tính của Viên thành.
 
việc chuyển biến của thức thứ 6 và thứ bảy mà thôi. Nếu muốn chuyển thức thứ 6 thành Diệu quan sát trí, thức thứ bảy thành Bình đẳng tánh trí cần phải hạ thủ công phu như thế nào? Chúng ta có thể tu chuyển thành công trong đời này hay không? Mặc dù không thể tu chuyển một trăm phần trăm nhưng tối thiểu phải đạt đến trình độ nào mới có thể ra khỏi luân hồi, liễu sinh thoát tử? Chúng ta mặc dù không hy vọng thành Phật ngay trong đời này nhưng sự cần thiết tối thiểu để liễu sinh thoát tử thì không thể không quán triệt, bằng không kiếp sau khó tránh khỏi việc luân hồi sinh tử.
Trên đây chúng tôi chỉ nêu thí dụ của hai tông phái, ngoài ra còn có các tông phái khác cũng phức tạp và khó hành như hai tông phái trên, như Luật tông đặt nặng sự trì giới.
Trong Tam học thì Giới là sự mở đầu để đạt được Định và Tuệ nên tông chỉ của tông này trước hết phải dùng Giới để ngăn chặn sự tội lỗi bất chính của ba nghiệp, sau đó mới dùng Định và Tuệ để đoạn trừ phiền não do Kiến hoặc và Tư hoặc gây nên để ra khỏi ba cõi. Song, xét về căn cơ của chúng sinh ngày nay, nếu không kiêm tu những pháp môn khác mà chỉ có xuất gia thọ Cụ túc giới hoặc tại gia thọ trì năm giới, và nếu hộ trì giới luật nghiêm tịnh thì có khả năng phá trừ sạch được Kiến hoặc và Tư hoặc trong ba cõi, ra khỏi vòng vây của trần cấu này hay không? Đây là vấn đề lớn mà chúng ta cần phải suy nghĩ. Lại như Tam luận tông, phải thực hành Bát bất chính quán, ngộ nhập Phật tính không sinh không diệt, không thường không đoạn, không khứ không lai, không một không khác, không đoạn không thường, nhưng người tu phép quán này rốt cuộc phải đạt đến trình độ nào hoặc đạt đến giai đoạn nào mới có thể ra khỏi ba cõi? Trong nghĩa lý tông phái thì chẳng hề chỉ ra cấp độ rõ ràng để hành giả giải thoát phiền não.
Còn bàn đến Thiên thai tông, theo giáo nghĩa tông phái này, con đường tu hành thiết thực nhất là tu Tam quán để phá trừ Tam hoặc. Một điều chắc chắn rằng, muốn tu tập theo Thiên thai tông trước hết phải tu Không quán, phá bỏ Kiến hoặc và Tư hoặc, thành tựu Nhất thiết trí là tiêu chuẩn của con đường xuất thế. Nhưng theo nhân duyên sở sinh pháp, nhìn nhận tất cả căn thân khí giới, vũ trụ vạn hữu đều không, người căn tính lanh lợi thì có khả năng quán sát như thế nhưng đối với người căn tính chậm lụt thì e rằng không có đủ bản lĩnh này. Nếu quán sát các pháp chẳng phải không thì lẽ đương nhiên chưa thể ra khỏi mười tám giới.[6] Cho dù quán sát đến chỗ Tất cánh không (Không tối hậu), liệu chừng có rơi vào Ác thủ không[7] hay không, và tự tính rơi vào đoạn diệt thì đây vẫn là vấn đề cần phải suy nghĩ kỹ.
Con đường tu tập rõ ràng nhất của Mật tông nằm ở chỗ Tam mật gia trì, lúc gia trì là gia trì thành Phật trong ba chủng loại thành Phật, nhưng kết quả tu chủng loại gia trì này có khả năng phá trừ hết được Trụ địa vô minh để thành tựu được quả vị Phật với phước tuệ hoàn mãn, đầy đủ mười hiệu hay không? Nếu như thế thì các vị tu Mật tông xưa nay rất nhiều và người thành Phật cũng không ít, vậy tại sao vị Phật kế tiếp đức Thích-ca chỉ có ngài Di-lặc mà thôi? Hơn nữa, mục tiêu ban đầu của chúng ta là nằm ở chỗ xuất ly ba cõi, mà không nằm ở chỗ thành Phật, rốt cuộc tu theo Mật tông thì phải tu đến trình độ như thế nào mới có thể thoát kiếp luân hồi? Điều này cũng không nói rõ ràng.
 

[6] Mười tám giới (Thập bát giới 十八界): Skt. aṣṭādaśa dhātavaḥ, là sáu căn, sáu cảnh, sáu thức.
[7] Ác thủ không 惡取空: Skt. dur-gṛhītā śūnyatā, còn gọi là Tịch thủ không, nghĩa là chấp chặt cái không một cách hẹp hòi, giữ chặt cái không sai lầm, không thông suốt.
 
Còn Thiền tông thì sao? Bàn về định lực, muốn đạt đến công phu thuần thục, có khả năng phá trừ lớp cửa sau cùng (hậu lao quan) mới có thể thấu rõ được việc lớn sinh tử, nếu không thì âm cảnh hiện tiền, đi vào ngõ tối. Hương Lâm Trừng Viễn thiền sư (908-987) phải trải qua 40 năm mới có thể chứng ngộ tâm tông.
Các tông phái nêu trên sở dĩ được liệt vào pháp môn khó hành cũng vì các lý do như đã trình bày ở đoạn trước. Tứ đại mong manh, vô thường nhanh chóng, nếu tu hành nghiêng lệch thì đó là pháp khó hành, điều này chẳng khác nào trong lúc gió to lại gặp sóng dữ, dễ đi đến hỏng việc. Xem ra, nếu muốn rõ được việc lớn sinh tử trong đời này thì không thể không thay đổi phương châm, chuyển cách suy nghĩ để hướng đến pháp môn dễ hành mà hạ thủ công phu.
Một khi Như Lai đã ứng bệnh cho thuốc, thuyết vô số pháp môn thì những pháp môn tu tập này đều là phương thuốc thần diệu có thể làm vơi đi cơn bệnh trầm kha, tuyệt nhiên không nên cho những phương thuốc ấy đều không thể trị lành được bệnh. Nếu nhìn nhận như thế thì là huỷ báng pháp Phật. Nếu pháp không thể độ sinh thì Như Lai nói ra làm gì, nay Ngài đã thuyết giảng thì căn cơ trình độ chúng sinh ắt có người sẽ thích nghi với những pháp môn ấy. Cũng có người bảo rằng, nếu ai nương vào pháp này để tu tập chắc chắn sẽ có kết quả, thế thì tại sao ở đây lại liệt chúng vào những pháp khó hành mà không cho cổ xuý? Lý do này cũng rất dễ hiểu, như trong kinh Đại tập đã dạy: “Thời mạt pháp có ức triệu người tu hành, hiếm có một người đắc đạo, chỉ nương vào pháp môn niệm Phật thì có thể vượt thoát được sinh tử”.[8] Bảo là ức
 

[8] Cf. A-di-đà kinh yếu giải tiệm mông sao 3, X22n430, p882b11; Tịnh độ thập yếu 1, X61n1164, p658c10…
 
 triệu người tu hành, chắc chắn sẽ có người nương theo các pháp này mà tu tập, trong kinh đã nói, ngoài pháp môn niệm Phật thì việc tu hành hiếm có một người đắc đạo, tức là ngoài pháp môn niệm Phật ra, các pháp môn tu tập khác không thích nghi với căn cơ của chúng sinh thời mạt pháp. Nếu nương vào các pháp môn khác mà tu thì không thể đắc đạo.
Cũng có người cho rằng, đến thời kỳ mạt pháp, thời gian tu hành hữu hiệu của tất cả các tông phái như Thiên thai, Hoa nghiêm, Tam luận, Pháp tướng, Thiền, Mật…đều lùi về quá khứ, còn pháp môn khế hợp với căn cơ chúng sinh thời mạt pháp, gánh trọng trách độ sinh rốt ráo trong đời này chỉ có duy nhất pháp niệm Phật mà thôi. Như thế đủ biết, nói các tông khó hành, không thích hợp với thời đại ngày nay không có nghĩa là các pháp môn ấy không có khả năng độ sinh mà là nói tuy các pháp đều mầu nhiệm nhưng vận dụng các pháp ấy một cách đơn độc để hoá độ chúng sinh tâm tạp chướng nặng trong thời mạt pháp thì khó có kết quả như mong muốn.
Pháp vốn bình đẳng, không có cao thấp, nhưng cái bất đồng ở chỗ chúng có phù hợp hay không phù hợp với trình độ căn cơ chúng sinh mà thôi. Phù hợp với trình độ căn cơ mặc dù là khó nhưng mà dễ; còn không phù hợp với trình độ căn cơ mặc dù dễ nhưng mà khó, mấu chốt của vấn đề khó hay dễ hoàn toàn nằm ở chúng sinh chứ không nằm ở giáo pháp.
Lục tổ Huệ Năng nghe kinh Kim cang liền ngộ đạo, chúng ta ngày nay cũng tụng đọc kinh Kim cang nhưng tại sao chẳng ngộ như ngài? Bồ-tát Quán Thế Âm khi mới nghe thần chú Đại bi liền từ vị Sơ địa (Hoan hỷ địa - pramuditā-bhūmi) chứng lên địa thứ 8 (Bất động địa - acalā-bhūmi), ngày nay cũng nhiều người tụng chú Đại bi nhưng sao không có sở đắc đó? Khi đức Thế tôn nói kinh Vô lượng thọ xong, trong thính
/68
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
🙏 Trợ Lý Phật Pháp AI »