ấy. Vì sao vậy? Vì được sống chung với các bậc thiện nhân cao đức”. Đoạn này nói người ở cõi Cực lạc đều là bậc thượng thiện, nên phát nguyện vãng sanh để cùng với họ câu hội một chỗ. Thứ hai: “Này Xá-lợi-phất! Ta thấy việc lợi ích đó, cho nên mới nói lời này. Nếu có chúng sanh đang nghe Ta nói, thì nên phát nguyện sanh về nước Cực lạc”. Đoạn này nói: Người niệm Phật nếu nhất tâm bất loạn, khi lâm chung, nhất định có Phật đến đón tiếp, nên chúng ta phải phát nguyện vãng sanh. Thứ ba: “Này Xá-lợi-phất! Nếu có người phát nguyện, đang phát nguyện và sẽ phát nguyện muốn sanh về cõi Phật A-di-đà, những người này đều đạt được quả vị Chánh đẳng chánh giác không thoái chuyển, và đã có mặt ở cõi ấy rồi, không kể đến việc người ấy đã sanh, hoặc đang sanh, hoặc sẽ sanh. Thế nên, này Xá-lợi-phất! Các thiện nam, tín nữ này, nếu ai có lòng tin, hãy nên phát nguyện sanh về cõi ấy”. Đoạn này nói: Đời này nếu phát nguyện, thì ngay trong đời này được vãng sanh, đâu phải đợi đến tương lai, nên phải phát nguyện.
Trên đây nêu ra ba đoạn để cho chúng ta thấy phát nguyện là việc rất quan trọng, nếu không nguyện thì không đạt được gì. Văn nguyện của người xưa rất nhiều, đại để mỗi người có chí nguyện của mỗi người, nên cũng có nguyện văn của mỗi người, nhưng tất cả không ngoài ý biểu thị vãng sanh. Ở đây chỉ tóm lược nêu ra vài bài để làm thí dụ. Khi chúng ta phát nguyện, có thể mượn toàn bộ nội dung văn ấy, hoặc bớt đi đôi chút, hoặc soạn văn nguyện riêng cho mình đều được, nhưng cần phải rõ ràng, khẩn thiết, và lời nguyện phải biểu thị ý nghĩa khi sắp lâm chung, liền vãng sanh về cõi Cực lạc. Cho đến nghi thức phát nguyện cũng không có câu chấp gì, có thể đến chùa, quỳ gối trước tượng Phật, đem văn phát nguyện đọc một lần, rồi bái lạy Phật, như thế là được. Hoặc ở
Đảnh lễ đức Đạo sư tiếp dẫn chúng sanh ở nước An lạc phương Tây, con nay phát nguyện nguyện vãng sanh, cúi xin từ bi thương nhiếp thọ. Nay đệ tử (tên…) khắp vì bốn ơn, ba cõi pháp giới chúng sanh, nguyện cầu đạo Vô thượng Bồ-đề nhất thừa của chư Phật, chuyên tâm trì niệm hồng danh muôn đức của Phật A-di-đà, hẹn sanh Tịnh độ. Bởi do đệ tử nghiệp nặng, phước mỏng, chướng (phiền não) sâu tuệ cạn, tâm dễ đắm nhiễm, đức thanh tịnh khó thành. Nay đối trước đức Phật, năm vóc chí thành, nhất tâm dâng trọn, đầu thành sám hối.
Con và chúng sanh, nhiều kiếp đến nay, tịnh tâm vốn mê, bởi tham sân si, nhiễm ô ba nghiệp, vô lượng vô biên. Bao nhiêu tội cấu, vô lượng vô biên, bao nhiêu oan nghiệp, nguyện đều tiêu diệt. Kể từ hôm nay, lập thệ nguyện sâu, xa lìa pháp ác, thệ không dám làm, siêng tu chánh đạo, thệ không biếng nhác, thệ thành Chánh giác, thệ độ chúng sanh.
Đức Phật A-di-đà, với nguyện lực từ bi, chứng biết tâm con, thương xót đến con, gia hộ cho con, nguyện trong khi thiền quán và ngay cả trong giấc mộng, được thấy thân sắc vàng của đức Phật A-di-đà; được đến cõi trang nghiêm quý báu của đức Phật A-di-đà, và mong được đức Phật A-di-đà rưới nước cam lồ lên đảnh. Ánh sáng chiếu vào thân con, tay sờ đầu con, y trùm thân con, khiến con trừ sạch mọi phiền não kiếp trước, tăng trưởng thiện căn, trừ hết phiền não, phá sạch vô minh, diệu tâm viên giác, bất chợt khai ngộ, chơn cảnh sáng chiếu, luôn được hiện tiền. Trước khi lâm chung, biết giờ chết đến, thân không còn bệnh khổ ách nạn, tâm hết tham luyến mê hoặc, các căn thảnh thơi, chánh niệm rõ ràng. Xả báo an tường, như vào thiền định, Phật A-di-đà, cùng Quán Âm, Thế Chí, và chúng Thánh hiền, phóng quang tiếp dẫn, duỗi tay tiếp đón. Lầu các, tràng phan, hương lạ, nhạc trời, Thánh cảnh Tây phương rõ ràng trước mắt, khiến các
tăng trưởng. Khi sắp lâm chung, tự biết giờ chết; thân không bệnh khổ, tâm không tham luyến, ý không điên đảo, như vào thiền định. Phật và Thánh chúng, tay nâng đài vàng cùng đến tiếp dẫn. Trong khoảng sát-na, sanh về Cực lạc. Hoa nở thấy Phật, liền nghe Phật thừa, bừng sáng Phật tuệ, độ hết chúng sanh, mãn nguyện Bồ-đề. Tất cả chư Phật và Đại Bồ-tát trong mười phương ba đời, Đại trí Bát-nhã đi qua bờ kia, (Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật-đa).
3. Kệ phát nguyện của Bồ-tát Đại Từ:[41]
Mười phương Phật ba đời,
A-di-đà bậc nhất,
chín phẩm độ chúng sanh,
oai đức vô cùng cực.
Nay con đại quy y,
sám hối ba nghiệp tội;
phàm có các phước lành,
đều chí tâm hồi hướng,
nguyện cùng người niệm Phật,
cảm ứng tùy thời hiện,
lâm chung về Tây phương,
rõ ràng ngay trước mắt,
thấy nghe đều tinh tấn,
cùng sanh về Cực lạc.
Thấy Phật rõ sanh tử,
như Phật độ tất cả,
đoạn vô biên phiền não,
tu vô lượng pháp môn,
thệ nguyện độ chúng sanh,
cùng nguyện thành Phật đạo.
[41] Tam thời phồn niệm Phật sự 1, X74n1464, p59c07.