Tìm kinh sách
Vần A-Z:
Tịnh Độ Tông Khái Luận

Tịnh Độ Tông Khái Luận

Tác giả: Thích Quảng Hạnh. Dịch giả: Thích Quảng Hạnh. Năm xuất bản: 2013. Số trang: 568.

Chương 6: Khái Luận Tịnh Độ Tông Phật Giáo, I. Cương Yếu Phật Pháp (Trang 21 - 27)

KHI LUẬN TỊNH ĐỘ TÔNG PHẬT GIÁO
                                                                                                                                                    Xí Tịnh
I. CƯƠNG YẾU PHẬT PHÁP
TỊNH VÀ NHIỄM
Bốn Thánh sáu phàm là mười pháp giới,[1] sáu phàm là pháp nhiễm, bốn Thánh là pháp tịnh. Thanh tịnh tột cùng là cảnh giới của chư Phật. Ba Hiền (Thập trụ, Thập hạnh, Thập hồi) mười Thánh còn nằm trong phạm vi quả báo, chỉ có chư Phật mới ở Tịnh độ. Một chữ tịnh, chỉ có chư Phật mới làm được, còn chúng sanh thì khó có thể làm được. Vì vậy mà đức Phật thương xót chúng sanh, dùng mọi phương tiện, rũ lòng từ bi ban bố niềm vui khắp cho mọi loài, tùy theo từng loại mà hiện thân, cứu vớt tất cả chúng sanh ô nhiễm, đưa họ quay về thanh tịnh.
PHÁP HOA PHẬT THỪA
Rũ lòng thương dùng phương tiện - kinh Pháp hoa chép:[2] “Lúc Ta mới ngồi nơi đạo tràng, dưới cội Bồ-đề, quán sát và đi kinh hành, trong hai mươi mốt ngày, suy nghĩ như vầy: Trí tuệ mà Ta đã đạt được thật là vi diệu đệ nhất. Chúng sanh các căn ám độn, đắm trước dục lạc, bị ngu si làm mờ mịt, vậy làm sao để hóa độ?”
 

[1] Mười pháp giới: Hiển giáo căn cứ kinh Pháp hoa gọi lục phàm: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, A-tu-la, nhân, thiên. Bốn Thánh (tứ Thánh): Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát, Phật, là mười pháp giới (thập pháp giới).
[2] Kinh Pháp hoa (Diệu pháp liên hoa kinh) 1, T9n262, p9c04.
 
Kinh nói tiếp:
“Ngài nghĩ đến sức phương tiện mà chư Phật quá khứ đã dùng và nghĩ rằng: Nay Ta đắc đạo, cũng nên nói ba thừa như các Ngài .”
Phật đạo thì cao sâu mà căn tánh chúng sanh lại ám độn, do đó Như Lai thương xót, phương tiện độ sanh, vận dụng trăm ngàn vạn ức pháp môn, rũ lòng giảng dạy tiếp độ, khiến cho tất cả chúng sanh đều nhập vào tri kiến Phật, tu hành Phật thừa.
Chỉ thẳng Phật thừa - kinh Pháp hoa chép:[3]
“Xá-lợi-phất nên biết! Người căn trí ám độn hẹp hòi, đắm trước kiêu mạn không thể tin pháp này. Nay Ta hoan hỷ vô úy, đối với các Bồ-tát, dứt khoát bỏ phương tiện, chỉ nói đạo vô thượng”.
Đạo vô thượng chính là Phật đạo - kinh lại dạy:[4]
“Đem thâm tâm niệm Phật, tu trì tịnh giới, những người này nghe được thành Phật, toàn thân phấn khởi. Đức Phật biết được tâm hạnh của những người này nên nói Đại thừa.”
Đức Thích Tôn giáo hóa, trải qua bốn mươi chín năm, giảng kinh hơn ba trăm hội, chỉ vì một đại sự nhân duyên giúp chúng sanh ngộ nhập vào tri kiến của Phật, tu hành đúng như thật, quay về Tịnh độ. Cho nên trải qua bốn mươi chín năm, Ngài phương tiện nói pháp, cho đến trên hội Pháp hoa mới nói ra hoài bão của mình là chỉ thẳng Phật thừa, nên các kinh Tịnh độ dạy niệm Phật thấy Phật, một đời thành Phật, thật đúng là tông chỉ Pháp hoa. Đó chính là pháp môn đặc biệt của Tịnh độ, chẳng qua chưa đến lúc khai quyền hiển thật mà chỉ là mật thuyết.
 

[3] ibid., p10a16.
[4] ibid., p8a12.
 
NGŨ THỜI GIÁO
Trí Giả đại sư dựa vào kinh Pháp hoa chia thành năm thời giáo: Hoa nghiêm, A-hàm, Phương đẳng, Bát-nhã và Pháp hoa. Hoa nghiêm, Pháp hoa cùng chiếu trên núi cao.[5] A-hàm, Phương đẳng, Bát-nhã dần dần mới lên cao.[6] Pháp hoa là truyền thừa sự nghiệp của chư Phật, tức là trí Bát-nhã, nên Pháp hoa đứng trước các giáo phái khác, sau đó A-hàm, Phương đẳng mới khai quyền hiển thật. Bốn đế, mười hai nhân duyên, ba mươi bảy phẩm trợ đạo đều nằm trong Viên thừa. Còn pháp môn Tịnh độ xuyên suốt cả Hoa nghiêm, Pháp Hoa, hoàn toàn chỉ nói về Phật thừa. Cho nên nói thời kỳ này là đặc biệt cho cả Viên giáo và Đốn giáo.
PHÁP GIỚI HOA NGHIÊM
Hoa nghiêm là pháp giới của Phật, cảnh Tịch quang thật báo. Nhân hạnh của chư Phật mỗi mỗi đều thấu triệt pháp giới, nếu chẳng phải người phát đại tâm thì không thể tu hành được. Do vậy mà hàng phàm phu Nhị thừa đối với “bảy chỗ chín hội”[7] cũng như đui như điếc, không thấy không nghe.
 

[5] Ngài Trí Giả ví kinh Hoa nghiêm như mặt trời mới lên, chiếu sáng những ngọn núi cao trước (Nhật chiếu cao sơn). Pháp hoa như mặt trời ở vào giữa trưa (Nhật luân đương ngọ).
[6] Ngài lại cho rằng A-hàm như mặt trời đã lên hơi cao, soi sáng những hang tối nơi sườn núi (Nhật chiếu u cốc); Phương đẳng như mặt trời đã lên khá cao, chiếu sáng những nơi đất bằng (Nhật chiếu bình địa); và Bát-nhã như mặt trời ở vào giờ Tị (10 giờ trưa - Ngung trung thời).
[7] Hán: Thất xứ cửu hội 七處九會. Tân dịch Hoa nghiêm kinh thất xứ cửu hội tụng thích chương 1, T36n1738, p711a24 giải thích: Trong bốn châu phía nam gọi là cõi người, ở nước Ma-kiệt-đà có ba chỗ thù thắng: chỗ đạo tràng dưới cội Bồ-đề, chỗ pháp đường Phổ quang minh và vườn Kỳ-thọ Cấp Cô Độc… và bốn cõi trời là Đao-lợi, Dạ-ma, Đâu-suất-đà, Tha hóa tự tại (họp 3 nơi cõi người, bốn cõi trời gọi là thất xứ). Chín hội là hội đầu tiên (đức Phật giảng Hoa nghiêm) tại Bồ-đề đạo tràng, hội thứ hai ở điện Phổ quang, thứ ba tại trời Đao-lợi, thứ tư tại trời Dạ-ma, thứ năm tại trời Đâu-suất, thứ sáu tại trời Tha hóa, thứ bảy, thứ tám lại giảng ở điện Phổ quang, và thứ chín tại vườn Cấp Cô Độc.
 
Khi đức Phật xuất thế, kẻ phàm phu trí tuệ thấp kém, đối với pháp này (Hoa nghiêm) hoàn toàn mờ mịt, đời sau mới có thể biết được. Những ai không trải qua ba thời A-hàm, Phương đẳng, Bát-nhã thì không thể mở bày tri kiến Phật, như thế làm sao có khả năng chứng ngộ một cách thấu triệt pháp giới của chư Phật mà thật đắc thọ dụng hành trì? Đức Như Lai khởi lên lòng từ, vận dụng tâm bi, mở bày ba thừa, chỉ rõ con đường tiệm tu, lại nói pháp môn Tịnh độ đặc biệt là lộ trình hướng thẳng đến Phật thừa. Do đó tông Tịnh độ gọi là tu hành bằng con đường tắt. Đường tắt là không trải qua con đường uốn khúc quanh co của ba thừa mà vào thẳng Phật thừa. Cho nên phát tâm rộng lớn là chánh nhân vãng sanh Tây phương. Trì danh hiệu Phật, quán cảnh Phật là chánh hạnh sanh Tây phương. Giáo pháp Tịnh độ là giáo pháp lớn nhất để thể nhập vào cửa Hoa nghiêm và Bồ-tát Phổ Hiền đã đem mười đại nguyện dắt dẫn chúng sanh về Cực lạc.
ĐẠI BÁT-NHÃ
Từ lòng tin mà vào trí – Phật pháp Đại thừa rốt ráo là ở pháp giới Hoa nghiêm và mở bày để ngộ nhập tri kiến Phật. Tri kiến của Phật là hai trí[8] mà đức Phật đã chứng đắc, đó là đại Bát-nhã. Người nào muốn chứng được trí này thì trước hết phải tu tín tâm. Như nói: Đại Trí Văn-thù còn phải từ nơi lòng tin mà vào. Phẩm Phương tiện trong kinh Pháp hoa ghi: Ngài Xá-lợi-phất ba lần thưa thỉnh đức Phật nói pháp; sở dĩ


tràng, hội thứ hai ở điện Phổ quang, thứ ba tại trời Đao-lợi, thứ tư tại trời Dạ-ma, thứ năm tại trời Đâu-suất, thứ sáu tại trời Tha hóa, thứ bảy, thứ tám lại giảng ở điện Phổ quang, và thứ chín tại vườn Cấp Cô Độc.
[8] Hai trí (nhị trí 二智): Như lí trí, Như lượng trí; Căn bản trí, Hậu đắc trí; Chân trí, Tục trí; Thật trí, Quyền trí; Nhất thiết trí, Nhất thiết chủng trí. Theo tông Hoa nghiêm lấy Như lí trí, Như lượng trí. Tông Pháp tướng: Căn bản trí, Hậu đắc trí. Tông Thiên thai: Quyền trí, Thật trí.
 
phải đợi đến ba lần thưa thỉnh là để chúng sanh khởi lòng tin kiên cố hỏi pháp; hoặc Phẩm Như Lai thọ lượng (kinh Pháp hoa) lại chép: Bồ-tát Di-lặc ba lần bạch đức Phật, “Chúng con tin nhận lời Phật dạy”; như thế là thể hiện lòng tin thỉnh cầu giáo pháp. Phẩm Tùng địa dõng xuất (kinh Pháp hoa), đức Như Lai nói kệ:[9]
“Phải tinh tấn nhất tâm,
Ta muốn nói việc này,
Chớ có nghi ngờ gì,
Trí Phật không nghĩ bàn,
Các ông nên tin chắc,
Trụ trong việc nhẫn thiện.
Ai xưa chưa nghe pháp,
thì nay đều được nghe.”
Do đó, nếu muốn nhập vào trí Phật thì cần phải có lòng tin.
Tu phước phát sanh lòng tin – kinh Kim cang bát-nhã Ba-la-mật dạy:[10] “Sau năm trăm năm, có người trì giới tu phước, nghe được những lời này phát sanh lòng tin, nhận ra là sự thật, nên biết người này trồng các căn lành không chỉ ở nơi một đức Phật, hai đức Phật, ba, bốn, năm đức Phật mà đã từng trồng nhiều căn lành trong vô lượng ngàn vạn đức Phật.”
Phẩm Tựa trong kinh Pháp hoa[11] dạy: “Siêng năng làm các việc thiện sẽ được thấy vô số đức Phật, cúng dường chư Phật, do tùy thuận thực hành đại đạo, đầy đủ sáu Ba-la-mật nên nay thấy được đấng Thích Sư Tử.”
 

[9] ibid. 5, T9n262, p41a20.
[10] Kinh Kim cang 1, T8n235, p749a28.
[11] ibid. 1, p5b09.
 
Phẩm Phương tiện dạy:[12] “Người này phước đức ít cho nên không có khả năng kham thọ pháp này.”
Kinh Vô lượng thọ[13] dạy: “Nếu người không có thiện tâm thì không nghe được kinh này. Người có giới thanh tịnh mới được nghe chánh pháp. Những ai đã từng thấy đức Thế Tôn, nhất định tin việc này. Người có đức tánh khiêm cung khéo hay phụng hành thì tinh thần lúc nào cũng phấn khởi vô hạn. Còn người luôn ôm lòng kiêu mạn biếng nhác thì khó có thể tin được pháp này. Bởi do đời trước từng diện kiến chư Phật, cho nên nay mới thích nghe giáo pháp này.”
Phẩm Thế chủ Diệu Nghiêm trong kinh Hoa nghiêm[14] nói: “Ai gieo trồng vô lượng thiện sẽ gặt hái rất nhiều phước, nhất định vào biển đại nguyện phương tiện. Còn ai với hành động thanh tịnh, đối với đạo xuất ly có khả năng xuất ly, thường thấy chư Phật chiếu sáng rõ ràng, nhờ sức hiểu biết thù thắng nên được vào biển cả công đức của Như Lai.”
Luận Khởi tín[15] dạy: “Được gặp chư Phật, thân cận cúng dường, phát khởi lòng tin tu hành, trải qua một vạn kiếp, lòng tin được thành tựu, chư Phật Bồ-tát dạy dỗ khiến phát tâm.”
Qua các kinh luận dẫn chứng trên cho chúng ta thấy được, trước tiên thực hành mười điều thiện, siêng năng tu hạnh bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định; sau đó sanh lòng tin đối với Phật trí, rồi phát tâm đại Bồ-đề, tu lục độ vạn hạnh mới có khả năng thành tựu quả vị Phật. Thế nên nói: Phật đạo dài xa, nhiều kiếp phải huân tu, không thì khó thoát khỏi ba cõi.
 

[12] ibid. 1, p7c17.
[13] Kinh Vô lượng thọ 2, T12n360, p273a28.
[14] Kinh Hoa nghiêm (Đại phương quảng Phật hoa nghiêm kinh) 2, T10n279, p5c02.
[15] Luận Đại thừa khởi tín 1, T32n1666, p580b21.
 
BÁT-NHÃ VÀ TỊNH ĐỘ
Người chưa hiểu đúng nghĩa Bát-nhã thì chưa thông Tịnh độ, bởi vì còn chấp chặt vào sự hiểu biết cạn cợt về cái “Không” của mình. Trong đó lại có nhiều trường phái, như phái ngoại đạo ở Ấn Độ thấy về cái Không, hoặc Tiểu thừa thiên lệch cái Không, không chấp nhận có tha phương Tịnh độ, tất cả chỉ tu thiền định, thâm nhập cảnh giới Không. Hoặc phái Lý học Tống Minh[16] bàn về Không, hoặc người hiểu sai lầm Thiền tông bàn về Không. Tất cả đều không phải thật chứng mà chỉ bàn nói suông cho sướng miệng mà thôi. Ngài Vĩnh Gia[17] dạy: “Hiểu Không một cách rỗng toác, bác bỏ nhân quả, để rồi tối tăm mờ mịt chuốt lấy họa tai ương.”[18] Giẫm chân lên cái có mà lại bàn cái không, cho rằng không có nhân quả, nghĩa kinh thì sâu xa mà lại hiểu cạn cợt, đùa giỡn với pháp môn, quả báo tại A-tỳ, việc này trong kinh có dạy rõ. Tai họa này sâu nặng thật đáng đau lòng! Cái nghĩa Không trong kinh Kim cang bát-nhã không phải là trống không. Khi nói đến cái Không ấy cần phải thấy là Không thì mới lìa được cả hai bên,
 

[16] Phái Lý học Tống Minh (Tống Minh lý học gia 宋明理學家): học thuyết mới đời Tống và Minh, lấy tư tưởng Nho gia làm trung tâm, rồi dung hợp thành quả tư duy lý luận của Phật gia, Đạo gia mà hình thành. Chủ yếu do giải thích, phân tích hình thức Danh Lý trong kinh nghĩa Nho gia rồi tìm hiểu sâu tới, quan hệ Lý Khí và vấn đề Tính mệnh, Thiên đạo. Tống Minh lý học manh nha từ giữa đời Đường với Hàn Dũ, Lý Ngao. Đầu đời Bắc Tống, Hồ Viện, Tôn Phục, Thạch Giới đề xướng môn học Tính mệnh đạo đức, nhưng những người sáng tạo mở đầu thực tế của Lý học chính là Chu Đôn Di, Thiệu Ung, Trương Tải, Trình Hạo, Trình Di đời Bắc Tống, đến Chu Hi đời Nam Tống là tập đại thành.
[17] Vĩnh Gia (665-713): Thiền tăng sống vào đời Đường, người huyện Vĩnh Gia, Ôn Châu (Chiết Giang), họ Đới tự Minh Đạo, hiệu Vĩnh Gia Huyền Giác. Sư có trước tác Chứng đạo ca, Thiền tông ngộ tu viên chỉ 1 quyển, Vĩnh Gia tập 10 quyển.
[18] Vĩnh Gia chứng đạo ca 1, T48n2014, p396a27.
 
/68
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
🙏 Trợ Lý Phật Pháp AI »