KHI LUẬN TỊNH ĐỘ TÔNG PHẬT GIÁO
Xí Tịnh
I. CƯƠNG YẾU PHẬT PHÁP
TỊNH VÀ NHIỄM
Bốn Thánh sáu phàm là mười pháp giới,[1] sáu phàm là pháp nhiễm, bốn Thánh là pháp tịnh. Thanh tịnh tột cùng là cảnh giới của chư Phật. Ba Hiền (Thập trụ, Thập hạnh, Thập hồi) mười Thánh còn nằm trong phạm vi quả báo, chỉ có chư Phật mới ở Tịnh độ. Một chữ tịnh, chỉ có chư Phật mới làm được, còn chúng sanh thì khó có thể làm được. Vì vậy mà đức Phật thương xót chúng sanh, dùng mọi phương tiện, rũ lòng từ bi ban bố niềm vui khắp cho mọi loài, tùy theo từng loại mà hiện thân, cứu vớt tất cả chúng sanh ô nhiễm, đưa họ quay về thanh tịnh.
PHÁP HOA PHẬT THỪA
Rũ lòng thương dùng phương tiện - kinh Pháp hoa chép:[2] “Lúc Ta mới ngồi nơi đạo tràng, dưới cội Bồ-đề, quán sát và đi kinh hành, trong hai mươi mốt ngày, suy nghĩ như vầy: Trí tuệ mà Ta đã đạt được thật là vi diệu đệ nhất. Chúng sanh các căn ám độn, đắm trước dục lạc, bị ngu si làm mờ mịt, vậy làm sao để hóa độ?”
[1] Mười pháp giới: Hiển giáo căn cứ kinh Pháp hoa gọi lục phàm: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, A-tu-la, nhân, thiên. Bốn Thánh (tứ Thánh): Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát, Phật, là mười pháp giới (thập pháp giới).
[2] Kinh Pháp hoa (Diệu pháp liên hoa kinh) 1, T9n262, p9c04.
Khi đức Phật xuất thế, kẻ phàm phu trí tuệ thấp kém, đối với pháp này (Hoa nghiêm) hoàn toàn mờ mịt, đời sau mới có thể biết được. Những ai không trải qua ba thời A-hàm, Phương đẳng, Bát-nhã thì không thể mở bày tri kiến Phật, như thế làm sao có khả năng chứng ngộ một cách thấu triệt pháp giới của chư Phật mà thật đắc thọ dụng hành trì? Đức Như Lai khởi lên lòng từ, vận dụng tâm bi, mở bày ba thừa, chỉ rõ con đường tiệm tu, lại nói pháp môn Tịnh độ đặc biệt là lộ trình hướng thẳng đến Phật thừa. Do đó tông Tịnh độ gọi là tu hành bằng con đường tắt. Đường tắt là không trải qua con đường uốn khúc quanh co của ba thừa mà vào thẳng Phật thừa. Cho nên phát tâm rộng lớn là chánh nhân vãng sanh Tây phương. Trì danh hiệu Phật, quán cảnh Phật là chánh hạnh sanh Tây phương. Giáo pháp Tịnh độ là giáo pháp lớn nhất để thể nhập vào cửa Hoa nghiêm và Bồ-tát Phổ Hiền đã đem mười đại nguyện dắt dẫn chúng sanh về Cực lạc.
ĐẠI BÁT-NHÃ
Từ lòng tin mà vào trí – Phật pháp Đại thừa rốt ráo là ở pháp giới Hoa nghiêm và mở bày để ngộ nhập tri kiến Phật. Tri kiến của Phật là hai trí[8] mà đức Phật đã chứng đắc, đó là đại Bát-nhã. Người nào muốn chứng được trí này thì trước hết phải tu tín tâm. Như nói: Đại Trí Văn-thù còn phải từ nơi lòng tin mà vào. Phẩm Phương tiện trong kinh Pháp hoa ghi: Ngài Xá-lợi-phất ba lần thưa thỉnh đức Phật nói pháp; sở dĩ
tràng, hội thứ hai ở điện Phổ quang, thứ ba tại trời Đao-lợi, thứ tư tại trời Dạ-ma, thứ năm tại trời Đâu-suất, thứ sáu tại trời Tha hóa, thứ bảy, thứ tám lại giảng ở điện Phổ quang, và thứ chín tại vườn Cấp Cô Độc.
[8] Hai trí (nhị trí 二智): Như lí trí, Như lượng trí; Căn bản trí, Hậu đắc trí; Chân trí, Tục trí; Thật trí, Quyền trí; Nhất thiết trí, Nhất thiết chủng trí. Theo tông Hoa nghiêm lấy Như lí trí, Như lượng trí. Tông Pháp tướng: Căn bản trí, Hậu đắc trí. Tông Thiên thai: Quyền trí, Thật trí.