Tìm kinh sách
Vần A-Z:
Tịnh Độ Tông Khái Luận

Tịnh Độ Tông Khái Luận

Tác giả: Thích Quảng Hạnh. Dịch giả: Thích Quảng Hạnh. Năm xuất bản: 2013. Số trang: 568.

Chương 43: II. Tịnh Độ Giáo Của Viên Trung Lang (Trang 440 - 444)

phạm tội… tùy theo trình độ của từng người đều phân biệt hướng dẫn một cách rõ ràng. Trong phần “Chỉ mê quy yếu” quyển 7, đặc biệt vì người tham thiền mà thuật rõ cái tệ hại của họ.
Kết luận, một đời cư sĩ Long Thư tu trì mật, nhưng nguyện lực rất thâm sâu. Ông trước tác văn Tịnh độ, lấy chánh giác dạy người đời, bao nhiêu đó cũng đủ khiến cho mọi người phát tâm phấn đấu; trong Tam bối[5] tức chín phẩm, chỉ lấy Hạ bối làm ba phẩm dưới,[6] tránh khỏi trái kinh mất lý.
Đại sư Liên Trì đã chỉ rõ ở trước, đại sư Ấn Quang trình bày rõ ở sau. Lời rằng: người trí suy nghĩ nghìn điều, lắm lúc cũng có điều sai. Ta đối với Long Thư cũng vậy.
II. TỊNH ĐỘ GIÁO CỦA VIÊN TRUNG LANG
Viên Trung Lang[7] ban đầu học thiền với Lý Trác Ngô. Lý Trác Ngô là người trước tác Tịnh độ quyết 1 quyển. Trung Lang rất thích biện luận, tin hiểu tương thông nhưng không may mắc bệnh, tự mình nghiệm rằng: “Lời nói suông này chẳng phải là thực tế”.
 

[5] Tam bối 三輩: ba nhóm, chỉ cho 3 hạng chúng sanh vãng sanh Tịnh độ. 1. Thượng bối, là chúng sanh xuất gia, phát tâm Bồ-đề, một lòng chuyên niệm Phật Vô lượng thọ, nguyện sanh về cõi Phật ấy; 2. Trung bối, là chúng sanh phát tâm Bồ-đề, một lòng chuyên niệm Phật Vô lượng thọ, giữ trai giới, xây tháp tạo tượng… nguyện sanh về cõi nước ấy; 3. Hạ bối, là chúng sanh phát tâm Bồ-đề, một lòng chuyên chú cho đến 10 niệm, nguyện sanh về cõi nước ấy.
[6] Ba phẩm dưới (Hạ phẩm): là Hạ thượng, Hạ trung, Hạ hạ. Về Tam bối và chín phẩm (9 bậc) nói trong kinh Vô lượng thọ có nhiều cách giải thích khác nhau. Theo ngài Tuệ Viễn cho rằng chúng sanh của ba bậc Hạ phẩm hợp lại là Hạ bối.
[7] Viên Trung Lang: xem cht. 48, tr. 37; cht. 24, tr. 445.
 
Từ đó ông hướng tâm về Tịnh độ, trong mười hai thời[8] luôn trì danh hiệu Phật, nhất tâm bất loạn, hành trì bằng cách niệm niệm liên tục. Ông có trước tác Tây phương hợp luận, Phân biệt thập môn, tất cả đều súc tích  mạch lạc; các vấn đề Tịnh độ trong kinh luận đều được ông giải thích rõ ràng vắn tắt và đầy đủ giáo nghĩa.
1. Tịnh độ
Xưa nay trong kinh luận, Tịnh độ được giải thích và phân chia làm mười loại. Loại thứ mười là Tịnh độ bất khả tư nghị nhiếp thọ tất cả hữu tình của mười phương, đó là Tịnh độ của Phật A-di-đà. Nếu nói bất khả tư nghị, thì có thân độ[9] bất khả tư nghị,[10] tánh tướng bất khả tư nghị,[11] nhân quả bất khả tư nghị,[12] khứ lai bất khả tư nghị,[13] tuyệt đối bất khả tư nghị.[14]
 

[8] Mười hai thời: Mười hai giờ trong trọn ngày đêm. Đây là cách tính giờ của người Trung Quốc thời xưa, đem trọn một ngày đêm chia làm 12 giờ như: Tý, Sửu, Dần, Mão v. v… Mỗi giờ bằng 120 phút của giờ hiện nay.
[9] Thân độ 身土: chỉ cho thân thể và quốc độ mà phàm phu, hoặc Phật, Bồ-tát lãnh thọ, tức chánh báo và y báo.
[10] Thân độ bất khả tư nghị: là trong thân A-di-đà có vô lượng chúng sanh, trong thân chúng sanh có vô lượng A-di-đà. Quốc độ cũng vậy, một chúng sanh niệm Di-đà thì thấy một Di-đà, nhiều chúng sanh niệm Di-đà thì thấy nhiều Di-đà… thân độ giao hòa trùng trùng vô tận, gọi là thân độ bất khả tư nghị. (Tây phương hợp luận 1, T47n1976, p391c14).
[11] Tánh tướng bất khả tư nghị: nếu lìa tánh nói độ, độ tức ngoài tâm, là huyễn hóa, huyễn hóa tức đoạn diệt tướng, chúng sanh không sanh. Hoặc tức tánh có độ thì tánh có hình, là cố định. Cố định là không thay đổi, không thay đổi thì chúng sanh không sanh, tức tánh tức tướng, phi tánh phi tướng, tồn tại chẳng phải không mất, còn tức mất, gọi là tánh tướng bất khả tư nghị. (ibid., p391c23).
[12] Nhân quả bất khả tư nghị: có hai nghĩa. Một là nhân trước quả sau, như niệm Phật là nhân, thấy Phật là quả… Thành Phật là nhân, độ chúng sanh là qủa. Hai là nhân quả đồng thời, như niệm liền thấy, thành là độ…, gọi là nhân quả bất khả tư nghị. (ibid., p391c28).
 
Nếu nói nhân quả thì phân ra: nhân trước quả sau, nhân quả không trước sau.
Nhân trước quả sau: như niệm Phật là nhân, thấy Phật là quả; thấy Phật là nhân, thành Phật là quả; thành Phật là nhân, độ chúng sanh là quả.
Nhân quả không trước sau: niệm liền thấy Phật ngay, thành Phật liền độ ngay, đầy đủ ngay tức khắc. Giáo pháp này chính là đại sự giáo chân chánh của đức Thích Tôn, do vậy mà Viên Trung Lang lập thành sáu thứ giáo, gọi Tịnh độ giáo là Viên cực giáo.
2. Xứng Tánh
Hạnh của Tịnh độ chính là hành giả xứng tánh. Tất cả các vị Thánh hiền thường là người hành xứng tánh. Pháp tánh đã vô biên, biển hạnh cũng vô lượng, cho nên trong một sát-na có đủ hạnh ba kỳ.[15] Theo các hạnh Đại thừa gom vào một hạnh, lược thuật năm môn.
a. Hạnh tín tâm:
Thứ nhất là tin vào trí bất động, trí căn bản của đức Phật A-di-đà cùng với mình không khác. Thứ hai là tin đức Phật A-
 

[13] Khứ lai bất khả tư nghị: như nhờ nhân niệm Phật mà đức Phật A-di-đà liền đến, và chúng sanh nhờ nhân nhớ nghĩ Phật nên được sanh về cõi Phật; tức có đến có lại (khứ lai). Nhưng lộ trình nào cũng có khó có dễ… Niệm Phật cũng vậy, có dễ có khó… song Phật không có chỗ lại, ta cũng không nơi đến…, chẳng có đến đi (phi khứ lai) nên gọi là khứ lai bất khả tư nghị. (ibid., p392a10).
[14] Tuyệt đối bất khả tư nghị: như ảnh núi trong đầm nước trong, như trăm cỏ dưới tiết xuân, như nghiệp lực trong chúng sanh…, như răng cứng lưỡi mềm…, đó gọi là tuyệt đối (tất cánh) bất khả tư nghị. (ibid., p392a19).

[15] Ba kỳ: là 3 a-tăng-kỳ kiếp. A-tăng-kỳ, xem cht. 3, tr. 366.
 
di-đà từ khi phát nguyện cho đến nay đã trải qua na-do-tha[16] kiếp, làm những việc khó làm, nhẫn những việc khó nhẫn, tu tập không biết bao nhiêu việc thiện, ta cũng có thể làm được như vậy. Thứ ba là tin đức Phật A-di-đà có vô lượng trí tuệ, vô lượng thần thông, và thành tựu vô lượng nguyện lực… ta cũng có thể đạt được. Thứ tư là tin đức Phật A-di-đà bất khứ bất lai, ta cũng bất khứ bất lai. Tây phương với cõi này không cách xa là mấy, muốn thấy liền thấy. Thứ năm là tin đức Phật A-di-đà tu hành nhiều kiếp, thẳng đến thành Phật, không động một sát-na nào, ta cũng nguyện không lơ đễnh một sát na nào. Quả vị ngang bằng với chư Phật.
b. Hạnh chỉ quán:
Tông chỉ của Tây phương gồm có mười sáu cách quán[17] chân chánh, tông Thiên thai chỉ có ba quán[18] tiến thẳng rất nhanh, chỉ dạy “Thuyên đề”[19] để nhất tâm, lãnh hội cốt yếu của các pháp.
c. Hạnh lục độ:
Một là loại trừ các tạp niệm, đó là hạnh bố thí. Thứ hai là trong từng niệm luôn thanh tịnh, đó là hạnh giữ giới. Ba là đối với thế gian, niệm luôn vắng lặng, đó là hạnh nhẫn nhục. Bốn là niệm mãi không thôi, đó là hạnh tinh tấn. Năm là đạt được niệm tam-muội, đó là hạnh thiền định.
 

[16] Na-do-tha: xem cht. 41, tr. 197.
[17] Mười sáu cách quán: xem chương vi, bài Khái thuật pháp môn Tịnh độ trước.
[18] Ba quán: xem cht. 46, tr. 37.
[19] Thuyên đề 筌蹄: Thuyên là cái nơm để bắt cá; Đề là cái lưới bắt thỏ. Tức ví dụ cho cái công cụ hoặc thủ đoạn được ứng dụng để đạt đến mục đích nào đó. Trong Phật giáo, Thuyên đề được ví dụ cho kinh luận hay văn tự ngôn ngữ, đều là những phương tiện dắt dẫn người tu hành, một khi đã đạt mục đích thì nên bỏ phương tiện.
 
Sáu là hiểu rõ nhân niệm Phật, tức ngay trong niệm là Phật, đó là hạnh trí tuệ.
d. Hạnh bi nguyện:
Ngài Phổ Hiền phát mười đại nguyện, tất cả chư Phật đều thành tựu nguyện vương như vậy. Bồ-tát thông đạt nghĩa không chúng sanh,[20] thâm nhập đại bi, dùng mọi cách để độ sanh, không bao giờ biết nhàm chán.
e. Hạnh xứng pháp:
Hạnh tự tánh của Bồ-tát là hạnh xứng với pháp tự tại. Đó là hạnh trang nghiêm Tịnh độ.
Tóm lại, đây là dung hợp hạnh pháp môn của Thiên thai, Pháp hoa.
f. Đồng quy:
Đương thời, các Thiền giả rất xem thường lập hạnh, do đó Trung Lang phải lớn tiếng thúc dục cần nên trọng hạnh tôn giới. Trong môn duyên khởi dẫn chứng rất nhiều, đặc biệt lấy lời của Thiền sư Chân Yết Liễu[21] dạy rằng:
“Chính Phật chính tổ, ngay Giáo ngay Thiền đều tu tịnh nghiệp, cùng quay về một mối. Nếu vào được môn này thì vô lượng pháp môn khác đều có thể thâm nhập được”.[22]
Bao nhiêu đó cũng đủ chứng minh rằng Thiền tông hay tu Mật đều không tách rời Tịnh độ để chứng, bàn luận tất cả giáo nghĩa một cách thông suốt đều quy về một mối Tịnh độ.
 

[20] Tây phương hợp luận 6, p405c26: Bồ-tát dùng nhiều cách độ sanh, thâm đạt nghĩa không chúng sanh, vì sao? Vì còn thấy có chúng sanh tức có ngã, thì tâm từ bi yếu kém.
[21] Chân Yết Liễu: xem cht. 187, tr. 111.
[22] Tây phương hợp luận 2, p394c28; Tịnh độ chỉ qui tập 1, X61n1154, p389a06.
 
/68
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
🙏 Trợ Lý Phật Pháp AI »