Tìm kinh sách
Vần A-Z:
Tịnh Độ Tông Khái Luận

Tịnh Độ Tông Khái Luận

Tác giả: Thích Quảng Hạnh. Dịch giả: Thích Quảng Hạnh. Năm xuất bản: 2013. Số trang: 568.

Chương 17: VI. Dùng Quán Tưởng Hỗ Trợ Trì Danh (Trang 189 - 216)

Đọc thầm: “Ngày... tháng... năm... con tên... , nay tại nước... , tỉnh... , huyện... , xã... , thôn... phát nguyện, nguyện khi mạng chung, được đức Phật A-di-đà đến tiếp dẫn, vãng sanh về thế giới Cực lạc”.
Trước khi phát nguyện cần phải lễ thỉnh chư Phật và chư vị Bồ-tát đến chứng minh, sau đó mới phát nguyện, như thế là có sự chứng giám đầy đủ. Khi phát nguyện đọc thêm ngày, tháng, năm, họ tên người phát nguyện, như vậy văn tự phát nguyện đầy đủ. Sau khi nghi lễ phát nguyện xong xem như là một “bản án”, không thể thay đổi, khi chết sẽ vãng sanh, gặp muôn ngàn yên ổn may mắn, không những niềm tin trong lòng của chính mình được vững chắc, mà còn được đức Phật Thích-ca, Di-đà và chư Phật, Bồ-tát cùng hỗ trợ tiếp dẫn.
VI. DÙNG QUÁN TƯỞNG HỖ TRỢ TRÌ DANH
A. Quán tưởng khó hơn trì danh:
Pháp quán tưởng rất quan trọng, nếu người tu Tịnh độ không niệm danh hiệu Phật, chỉ dựa vào quán tưởng cũng có thể vãng sanh. Trong kinh Quán Vô lượng thọ có 16 pháp quán tưởng được trình bày rất rõ, có thể dựa vào đó mà tu quán, nếu tu thành công, thì đương nhiên vãng sanh về thế giới Cực lạc. Trong luận Vãng sanh cũng liệt kê 29 cách quán, tán trợ vãng sanh. Nhưng có điều: Một, cảnh giới rộng lớn vi tế, không dễ gì ghi nhớ quán tưởng. Hai, thân chưa qua cảnh giới ấy, ấn tượng còn mơ hồ, hoàn toàn dựa vào sự ức đoán, dễ mất đi sự chân thật. Ba, chúng sanh thời mạt pháp, nghiệp chướng nặng nề, trí tuệ yếu kém, tâm thì tạp loạn, nhiều việc quấy nhiễu, suy nghĩ không thể tập trung. Vì ba lý do này nên pháp quán rất khó. Nếu chuyên tu quán, không tu pháp khác, e rằng không có hy vọng thành công, do vậy mà gần đây người tu
Tịnh độ ít tu pháp quán, đa số là trì danh. Nhưng quán tưởng là một trong những pháp môn của Tịnh độ, có tác dụng rất lớn, hiệu lực của nó có thể tới thẳng thức thứ 8, phát huy công năng loại nhiễm giúp tịnh, làm cho hạt giống thanh tịnh chín sớm, diện kiến đức Phật thành tựu. Nếu như dụng chí bất phân, tâm quán rõ ràng, thì có thể chuyển Ta-bà thành Cực lạc.
Do đó không nên buông bỏ pháp quán này. Biện pháp hết sức thích nghi và tốt nhất hiện nay là lấy trì danh làm chính, quán tưởng làm phụ, bởi vì đã hiểu rõ căn bản của trì danh thì quán tưởng có thành công hay không thành công không thành vấn đề. Nếu có thể thành công thì đương nhiên là tốt, còn không thành công thì làm duyên tăng thượng ít nhiều cho trì danh. Từ đó chúng ta có thể đưa ra một kết luận hết sức rõ ràng, là: Một, chuyên tu quán tưởng, không kiêm tu các pháp khác, thì khó thành công. Hai, nếu đem quán tưởng hỗ trợ trì danh, thì có thể làm cho tịnh nghiệp càng tăng thượng, không có một mảy may gì sơ suất. Xem ra, lấy quán tưởng hỗ trợ niệm Phật lại là phương pháp vi diệu, thực hành khá phổ biến.
Đây chỉ sao chép 16 cách quán trong kinh Quán vô lượng thọ, còn 29 cách quán trong luận Vãng sanh sẽ chép sau. Xin hành giả cứ như pháp quán tưởng, công đức vô lượng. Nếu ai không thể quán tưởng thì có thể bỏ không dùng, chỉ dùng trì danh là tốt lắm rồi, chắc chắn sẽ được vãng sanh.
Tiết hai và tiết ba dưới đây khi hành giả tu pháp quán, có cảm nhận cảnh giới rộng lớn phiền toái, không thể quán hết, hoặc khi quán chưa rõ ràng cho lắm, thì thực hành một hoặc hai cũng được. Trong nhất quán, chỉ quán đến một bộ phận nhỏ, hoặc hôm nay quán cách này mai quán cách khác đều có thể được. Khi tu quán Không thì không sợ chấp pháp, tham muốn nhiều đều không kỵ, đây là đặc sắc của pháp môn Tịnh độ.
Lại niệm mười niệm liền được vãng sanh, phương pháp trì danh niệm Phật là muôn người tu muôn người thành, vì chặng giữa là bền, sau lại chắc, cho nên tu quán có thể dùng hỗ trợ cho tịnh nghiệp, chỉ cần đặt vị trí pháp quán ở địa vị hỗ trợ, thì thành công hay không không thành vấn đề. Như đóng một cái bàn, lấy pháp trì danh làm gỗ, pháp quán tưởng làm sơn, khi đóng bàn xong, sơn có đẹp hay không không quan trọng nữa. Hoặc như công việc dệt vải, lấy pháp trì danh làm sợi, lấy pháp quán tưởng làm hoa văn trang trí, khi sản phẩm vải đã thành, thì hoa văn có hay không không sao. Nếu hiểu được nghĩa này cứ tùy theo đó mà vận dụng cho tốt.
Giả như có người bác bỏ: “Kinh Quán vô lượng thọ là đức Thích Tôn vì tất cả chúng sanh bị giặc phiền não làm hại, nên Ngài mới triển khai pháp môn quán tưởng; nay cớ sao lại vọng tưởng, gièm pha thêm, dùng nó để hỗ trợ pháp Tịnh độ?” Lời khiển trách này tôi xin nhận. Nhưng từ khi đức Thích Tôn mở bày pháp Tịnh độ, thử hỏi có bao nhiêu chúng sanh nhờ trì danh mà được vãng sanh Cực lạc? Có bao nhiêu người nhờ quán tưởng mà sanh về Cực lạc? Số lượng của hai cách này lại khác xa, hai cõi này quả thật con người đã hiểu quá rõ, do vậy mà số mục sai khác quá xa, mà lúc này lại gặp thời mạt pháp, cho nên tôi mới dám khuyến khích rộng rãi lấy trì danh làm chính, quán tưởng làm phụ. Nếu như thành tựu cả hai pháp thì càng tốt, còn như chỉ thành công một trong hai pháp đó vẫn được vãng sanh; chỉ vì pháp trì danh dễ thành, cho nên tạm lấy làm chính, pháp quán tưởng khó thành, nên tạm lấy làm phụ, quyết định này tôi tự nhận là không trái với kinh giáo. Xưa đại sư Thiện Đạo tuy có soạn: Pháp môn quán niệm công đức tướng hảo của đức Phật A-di-đà và pháp tu quán tưởng niệm Phật, nhưng ngài chỉ dạy người chuyên trì danh hiệu Phật, không cần tu quán, bởi vì lý do: “Chúng
sanh nghiệp chướng nặng nề, cảnh tế tâm thô, thần thức bay tán loạn, cho nên quán khó thành”.[31] Vì vậy mà thuyết quán tưởng chỉ dành cho bậc lợi căn thượng trí. Còn như nói pháp cho người phổ thông thì chỉ chuyên trì danh, đây chính là phương tiện khéo léo của bậc cổ đức tiếp dẫn hậu tấn.
B. Dựa vào kinh Quán vô lượng thọ để quán.
1. Quán tưởng mặt trời:
Ngồi tư thế ngay thẳng, hướng về phía Tây, quán chỗ mặt trời lặn, tưởng thấy mặt trời sắp lặn, giống như cái trống đang treo, ánh sáng đỏ rực, rọi ngang chân trời, nhắm mắt, mở mắt đều thấy rõ.
2. Quán tưởng nước:
Kế đến là tưởng nước, ý không phân tán, thấy nước trong vắt; thấy nước rồi, lại quán tưởng nước đóng băng, thấy băng rồi, lại quán tưởng lưu ly. Quán này thành rồi, lại quán đất lưu ly ở nước Cực lạc, ánh sáng thông suốt, dưới có kim cang bảy báu, cờ vàng cắm trên đất lưu ly, cờ cắm khắp tám phương tám góc, mỗi góc đều làm bằng trăm thứ báu, mỗi châu báu có ngàn tia sáng, mỗi mỗi tia sáng có tám vạn bốn ngàn màu sắc, đất lưu ly ánh lên như ngàn ức mặt trời, không thể thấy hết. Trên đất lưu ly, dùng dây bằng vàng ròng đan xen lẫn nhau, dùng bảy báu làm ranh giới, phân chia rõ ràng.
Trong mỗi thứ báu, có trăm ngàn tia sáng, ánh sáng ấy như hoa, lại giống như mặt trăng hay các vì sao, treo lơ lửng trên hư không, thành đài sáng rực. Ngàn vạn lầu gác, do trăm thứ báu hợp thành. Ở hai bên đài, có trăm ức tràng hoa, vô lượng
 

[31] A-di-đà kinh nghĩa sớ 1, T37n1761, p361c26; Tịnh độ hoặc vấn 1, T47n1972, p301c02…
 
nhạc cụ dùng làm trang nghiêm, tám thứ gió mát[32] từ trong ánh sáng thổi vào nhạc cụ, phát ra âm thanh khổ, không, vô thường, vô ngã.
3. Quán tưởng đất:
Khi tưởng nước thành công rồi, nhắm mắt mở mắt không thấy tan mất, và ngay cả khi ăn uống cũng nhớ việc này. Người tưởng được như thế gọi là thấy nước Cực lạc một cách sơ lược, nếu dùng tam-muội để thấy nước ấy một cách rõ ràng thì không thể trình bày hết được. Quán này thành công rồi, khi xả thân liền được sanh về nước Cực lạc.
4. Quán tưởng cây:
Quán bảy hàng cây, mỗi cây cao đến tám ngàn do-tuần,[33] hoa lá bằng bảy báu, mỗi hoa mỗi lá có màu sắc báu khác lạ, trong màu lưu ly phóng ra ánh sáng vàng ròng, trong màu pha lê phát ra ánh sáng màu hồng, trong màu mã não phát ra ánh sáng xà cừ, trong màu xà cừ phát ra ánh sáng màu xanh trân châu, san hô, hổ phách. Tất cả các loại báu đều dùng ánh sáng trang sức. Lưới trân châu vi diệu, bao phủ trên cây, trên mỗi cây có bảy lớp lưới, khoảng giữa mỗi lớp lưới có năm trăm ức cung điện hoa vi diệu, giống như cung Phạm vương, đồng tử của chư thiên vui chơi trong đó, mỗi đồng tử có năm
 

[32] Tám thứ gió mát (Bát chủng thanh phong 八種清風), là gió mát thổi từ bốn phương, bốn góc.
[33] Do-tuần 由旬: Skt=Pāli. Yojana, dịch hạn lượng… Đơn vị đo độ dài thời xưa ở Ấn Độ. Phạn ngữ Yojana, có nghĩa “mang ách”, phát xuất từ gốc “yuj”, tức chỉ đoạn đường con bò mang ách đi một ngày. Theo Đại Đường Tây Vực ký 2, một Do-tuần chỉ lộ trình một ngày hành quân của vua. Theo Yết-ma yếu chỉ (Thích Đỗng Minh, Thích Nguyên Chứng soạn tập), tr. 54: có ba cách tính về một do-tuần - hoặc bằng khoảng 4 dặm Anh tức khoảng 6500m, hoặc khoảng 5 dặm Anh tức khoảng 8000m, hoặc khoảng 9 dặm Anh tức khoảng 14500m.
 
 trăm ức Ma-ni Thích-ca tỳ-lăng-già[34] dùng làm anh lạc, ánh sáng Ma-ni đó chiếu sáng trăm do-tuần, như hòa chung trăm ức mặt trời mặt trăng, tên của nó không thể kể hết, các báu đan xen nhau, màu sắc cũng như ở trên. Các loại cây báu này hàng lối bằng nhau, lá lá kế nhau, khoảng giữa của các lá trổ ra các loại hoa vi diệu, trên hoa tự nhiên có trái bảy báu. Mỗi lá cây ngang dọc bằng nhau 25 do-tuần, lá ấy có ngàn màu sắc, có trăm thứ gân, giống như anh lạc trời, có các hoa đẹp làm bằng màu sắc vàng Diêm-phù-đàn,[35] quay tròn như vòng lửa, uyển chuyển giữa khóm lá, biến ra nhiều loại quả, giống như bình Đế Thích.[36] Có các loại ánh sáng lớn, hóa thành cờ phướn, và vô lượng lọng báu, trong lọng báu hiện ra ba ngàn đại thiên thế giới, tất cả Phật sự và cõi Phật trong mười phương đều hiện trong đó. Thấy cây này rồi, nên lần lượt quán rõ từng chi tiết một, quán sát thấy cây, cành, nhánh lá, hoa trái một cách rõ ràng.
5. Quán tưởng tám nước công đức:
Kế đến quán tám ao nước ở Cực lạc, mỗi ao nước đều làm bằng bảy báu, báu ấy mềm mại, sanh ra từ châu vương như ý,[37] chia thành 14 nhánh, mỗi một nhánh được làm bằng
 

[34] Ma-ni Thích-ca tỳ-lăng-già 釋迦毘楞伽摩尼: Skt. śakrābhi lagna-maṇi-ratna, loại ngọc trang sức ở cổ trời Đế Thích, thường phóng ra ánh sáng. Trong kinh cũng nói là vật trang nghiêm của Phật và Bồ-tát.
[35] Vàng Diêm-phù-đàn 閻浮檀金: Skt. jambūnada-suvarṇa, là loại vàng được sản sinh từ sông Na-đa (nada, đàn) ở giữ núi Hương Tuý và núi Tuyết (Himālaya), chảy qua rừng cây Diêm-phù (jambū), nên gọi là vàng Diêm-phù-đàn. Loại vàng này quí giá nhất, có màu vàng đỏ óng ánh như tia lửa.
[36] Bình Đế Thích 帝釋瓶: bình báu của trời Đế Thích, bình này tuỳ theo sự ưa thích mà biến ra các món đồ dùng.
[37] Hán: Như ý châu vương 如意珠王, là loại ngọc như ý đẹp nhất nên gọi là vương (vua).
 
màu sắc của bảy báu vi diệu, vàng ròng làm kênh, dưới kênh đều dùng kim cang đủ màu để làm cát trải đáy. Trong mỗi ao nước, có sáu mươi ức hoa sen bảy báu, mỗi hoa sen tròn trịa bằng nhau 12 do-tuần. Nước Ma-ni chảy vào trong hoa, rồi từ trên cây đổ xuống phát ra âm thanh vi diệu, diễn nói khổ, không, vô thường, vô ngã và các Ba-la-mật, lại còn ca ngợi tướng hảo của chư Phật. Giống như bảo châu vương quý báu, tuôn ra màu sắc vàng ròng, ánh sáng vi diệu, ánh sáng hóa thành chim có trăm màu sắc quý báu, hòa nhau ca hót tiếng tao nhã, thường luôn ca ngợi niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng.
6. Quán tưởng tổng thể:
Quán tưởng các quốc độ quý báu, trên mỗi cõi có năm trăm ức lầu gác báu, trong lầu gác đó có vô lượng chư thiên, trổi nhạc trời, lại còn có các loại nhạc cụ treo ở hư không, như tràng báu trời, không trổi tự kêu, trong các tiếng này đều nói niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng. Quán tưởng này thành, là thấy cây báu, đất báu, ao báu ở thế giới Cực lạc một cách sơ lược. Nếu ai thấy được như thế thì sẽ trừ được ác nghiệp cực trọng trong vô lượng kiếp, sau khi mạng chung liền sanh về thế giới Cực lạc.
7. Quán tưởng tòa hoa:
Quán tưởng hoa sen trong ao bảy báu, mỗi lá hoa sen có trăm màu sắc báu, có tám vạn bốn ngàn gân, giống như bức tranh trời, từng đường gân có tám vạn bốn ngàn tia sáng, khi quán cần phải thấy được một cách rõ ràng như thế. Hoa lá nhỏ ngang rộng 250 do-tuần, hoa sen này có đủ tám vạn bốn ngàn lá, giữa mỗi lá có trăm ức châu vương Ma-ni, dùng làm trang sức. Mỗi châu Ma-ni phóng ra ngàn tia sáng, ánh sáng ấy giống như cái lọng, được làm bằng bảy báu che phủ cả mặt
đất, dùng báu Thích-ca tỳ-lăng-già làm đài. Đài hoa sen này được trang sức bằng tám vạn bốn ngàn kim cang chân bảo Chân-thúc-ca,[38] chân bảo Phạm ma-ni,[39] và lưới trân châu tuyệt đẹp. Ở trên đài tự nhiên có bốn trụ cờ báu, mỗi cờ báu như trăm ngàn vạn ức núi Tu-di, màn báu trên cờ, như cung trời Dạ-ma, lại có năm trăm ức châu báu đẹp, dùng làm trang sức, mỗi châu báu có bốn vạn tám ngàn tia sáng, mỗi tia sáng có bốn vạn bốn ngàn màu sắc bằng vàng khác lạ, mỗi sắc vàng có khắp cả trên cõi báu, biến hóa khắp nơi, làm thành tướng dị thường, hoặc làm đài kim cang, hoặc làm lưới trân châu, hoặc kết mây hoa tạp sắc, khắp cả mười phương, tùy ý biến hiện, làm mọi Phật sự. Nếu người nào muốn niệm đức Phật A-di-đà, nên quán tưởng tòa hoa này trước. Khi quán tưởng, không được quán xen tạp mà phải nên quán từng chi tiết, như mỗi lá, mỗi hạt châu, mỗi tia sáng, mỗi đài, mỗi cờ một cách rõ ràng, cũng như soi gương thấy rõ mặt mình. Nếu quán tưởng này thành thì diệt trừ được tội sanh tử trong năm vạn ức kiếp, nhất định được sanh về thế giới Cực lạc.
8. Quán tưởng tượng Phật:
Thấy tòa hoa rồi, kế đến quán tưởng tượng Phật, nhắm mắt mở mắt đều thấy một tượng báu như sắc vàng Diêm-phù-đàn ngồi trên hoa ấy. Thấy tượng ngồi, nhãn tâm được bừng sáng một cách rõ ràng. Thấy nước Cực lạc được trang nghiêm bằng bảy báu, đất báu, ao báu, cây báu thẳng hàng, màn báu của chư thiên che lên trên, các màn lưới báu đầy cả hư không, thấy việc này hết sức rõ ràng như thấy lòng bàn tay. Sau đó
 

[38] Chân bảo Chân-thúc-ca 甄叔迦寶: Skt. kiṃśuka, dịch là vật báu màu đỏ, là một loại đá quí.
[39] Phạm ma-ni 梵摩尼: Skt. brahma-maṇi, là chỉ cho các loại ngọc trong sạch, thuần khiết.
 
lại tác tưởng một hoa sen lớn ở bên trái đức Phật, bằng hoa sen trước không khác, lại tác tưởng một hoa sen lớn nữa ở bên phải đức Phật. Tưởng một tượng Bồ-tát Quán Thế Âm ngồi trên tòa hoa bên trái, cũng màu sắc vàng ròng như trước không khác. Tưởng một tượng Bồ-tát Đại Thế Chí ngồi trên tòa hoa bên phải. Khi tưởng này thành thì tượng Phật, Bồ-tát đều phóng ánh sáng, ánh sáng ấy màu vàng ròng, chiếu các cây báu, dưới mỗi cây cũng có ba hoa sen, trên các hoa đó đều có một tượng Phật và hai Bồ-tát khắp cả nước đó. Khi tưởng này thành, hành giả sẽ nghe dòng nước, ánh sáng, các cây báu, thiên nga, nhạn và uyên ương đều nói pháp vi diệu, xuất định nhập định thường nghe pháp vi diệu. Những gì hành giả đã nghe, đến khi xuất định nhớ mãi không xả, khiến cùng hợp với Tu-đa-la,[40] nếu không hợp gọi là vọng tưởng. Còn hợp thì gọi là quán tưởng thấy thế giới Cực lạc phần thô. Người tu pháp quán này trừ được tội sanh tử trong vô lượng ức kiếp, và thân hiện tại đạt được niệm Phật tam-muội.
9. Quán tưởng khắp tất cả sắc thân:
Tưởng trước thành rồi, kế đến nên quán thân tướng rạng ngời của đức Phật Vô lượng thọ, thân Phật sắc vàng, cao sáu mươi vạn ức na-do-tha[41] hằng hà sa do-tuần. Lông trắng giữa hai chân mày xoay tròn về hướng phải, như năm núi Tu-di. Mắt đức Phật giống như nước của bốn biển cả, xanh trắng rõ ràng, các lỗ chân lông trên thân phóng ra ánh sáng, như ánh sáng tròn đầy của đức Phật ấy ở núi Tu-di, như trăm ức đại thiên thế giới, ở trong ánh sáng tròn đầy có trăm ức na-do-tha hằng
 

[40] Tu-đa-la 修多羅: Skt. Sūtra, Kinh.
[41] Na-do-tha 那由他: Skt. Nayuta, theo luận Câu-xá quyển 12, tính 1 na-do-đa(tha) là 1.000 ức. Còn cách tính thông thường của người Ấn, na-do-đa là 100 vạn (106, 1.000.000).
 
hà sa hóa Phật, mỗi hóa Phật có vô số hóa Bồ-tát làm thị giả. Đức Phật Vô lượng thọ có tám vạn bốn ngàn tướng, trong mỗi tướng lại có tám vạn bốn ngàn tướng tốt, trong mỗi tướng tốt có tám vạn bốn ngàn ánh sáng, mỗi ánh sáng chiếu hết chúng sanh niệm Phật trong mười phương thế giới, nhiếp thủ không bỏ. Ánh sáng tướng hảo đó cùng với hóa Phật không thể nói hết được, chỉ nên nhớ tưởng và thấy bằng tâm nhãn. Người thấy được việc này tức là thấy tất cả chư Phật trong mười phương, gọi là niệm Phật tam-muội. Người thực hành pháp quán này gọi là quán tất cả thân Phật, do quán được thân Phật, nên cũng thấy được tâm Phật. Tâm Phật là tâm đại từ bi, đem vô duyên từ (vô duyên đại từ) mà nhiếp hóa chúng sanh. Người tu pháp quán này, sau khi xả bỏ thân ở thế gian liền sanh về gặp chư Phật, được Vô sanh nhẫn.
Do đó người trí cần nên buộc tâm, quán kỹ đức Phật Vô lượng thọ. Người quán đức Phật Vô lượng thọ, chỉ quán một tướng tốt lông trắng giữa hai chân mày, nhưng khi quán rõ ràng, thấy rõ tướng lông trắng, thì tám vạn bốn ngàn tướng tốt tự nhiên hiện ra. Người thấy đức Phật Vô lượng thọ, tức vô lượng chư Phật trong mười phương hiện tiền thọ ký.
10. Quán sắc tướng chân thật của Bồ-tát Quán Thế Âm:
Thấy đức Phật Vô lượng thọ rồi, cũng nên quán Bồ-tát Quán Thế Âm, thân của Bồ-tát này cao đến 80 ức na-do-tha do-tuần, thân màu vàng tía, trên đỉnh có nhục kế, cổ có ánh sáng tròn, trong ánh sáng có năm trăm hóa Phật, mỗi hóa Phật có năm trăm hóa Bồ-tát, có vô lượng chư thiên làm thị giả. Tất cả sắc tướng, ánh sáng toàn thân của Bồ-tát đều hiện rõ trong năm đường[42] chúng sanh. Trên đỉnh đội mão thiên quan làm
 

[42] Năm đường 五道: địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh, trời, người.
 
 bằng ngọc Ma-ni Tỳ-lăng-già. Trong mão có một vị hóa Phật, cao 25 do-tuần. Mặt Bồ-tát sắc vàng, tướng lông giữa hai chân mày đủ màu sắc bảy báu, phóng ra tám vạn bốn ngàn tia sáng, mỗi tia sáng có vô số hóa Phật, mỗi hóa Phật có vô số hóa Bồ-tát làm thị giả, khắp cả mười phương thế giới.
Ví như hoa sen màu hồng có tám mươi ức tia sáng, dùng làm anh lạc, trong anh lạc đó hiện rõ các việc trang nghiêm. Tay Bồ-tát cầm năm trăm ức hoa sen đủ màu sắc, mười ngón tay ngay thẳng, đều có tám vạn bốn ngàn đường chỉ, giống như hoa văn, mỗi đường chỉ có tám vạn bốn ngàn màu sắc, mỗi màu sắc có tám vạn bốn ngàn tia sáng, ánh sáng ấy dịu dàng, tay báu này chiếu khắp tất cả, tiếp dẫn chúng sanh.
Khi Bồ-tát bước chân, dưới chân có ngàn hình hoa văn bánh xe, hóa thành năm trăm ức đài ánh sáng, khi dặm chân có hoa kim cang Ma-ni, mỗi bước chân làm hoa tung lên bay khắp nơi, phủ kín khắp tất cả. Còn thân tướng khác, đầy đủ các tướng tốt, giống như đức Phật không khác, chỉ có nhục kế trên đỉnh và vô kiến đỉnh tướng[43] là không bằng đức Thế Tôn.
Người hành pháp quán này, không gặp các họa, trừ sạch nghiệp chướng, trừ tội sanh tử từ vô lượng kiếp. Nếu ai quán Bồ-tát này, trước nên quán nhục kế trên đỉnh, kế đến là quán mão thiên quan, rồi lần lượt quán các tướng khác, tất cả đều thấy một cách rõ ràng. Chỉ nghe tên của Bồ-tát này mà còn được phước vô lượng, huống nữa là quán sắc tướng chân thật của Bồ-tát.
11. Quán tướng sắc thân của Bồ-tát Đại Thế Chí:
 

[43] Vô kiến đỉnh tướng 無見頂相: Skt. uṣṇīṣaśiraskatā, tướng đỉnh đầu của đức Phật cao đến độ không thấy (vô kiến).
 
Tiếp đến là quán Bồ-tát Đại Thế Chí, thân lượng lớn nhỏ của Bồ-tát này cũng giống như Quán Thế Âm, hào quang tỏa xung quanh mặt Bồ-tát đến 125 do-tuần, chiếu xa 250 do-tuần, ánh sáng toàn thân chiếu đến mười phương quốc độ, phóng màu sắc vàng tía, chúng sanh có duyên thảy đều được thấy, nhưng chỉ thấy một lỗ chân lông sáng của Bồ-tát này, tức là thấy được ánh sáng thanh tịnh vi diệu của vô lượng chư Phật trong mười phương, thế nên hiệu là Ánh sáng vô biên. Dùng ánh sáng trí tuệ chiếu khắp tất cả, khiến những ai bị đọa lạc sẽ lìa khỏi ba đường (địa ngục, ngạ quỉ, súc sinh), được năng lực vô thượng, cho nên hiệu là Đại Thế Chí. Mão thiên quan của Bồ-tát này có 500 hoa báu, mỗi mỗi hoa có 500 đài báu, trong mỗi đài đều hiện rõ cõi Tịnh độ của chư Phật mười phương. Nhục kế trên đảnh giống như hoa Bát-đầu-ma,[44] ở trên nhục kế có một bình báu, chứa đầy ánh sáng hiện hết mọi Phật sự, còn các thân tướng khác đều giống Bồ-tát Quán Thế Âm. Khi Bồ-tát này bước đi, tất cả mười phương thế giới đều chấn động, chỗ mặt đất bị động có năm trăm ức hoa báu, mỗi hoa báu trang nghiêm rạng rỡ, giống như thế giới Cực lạc. Khi Bồ-tát này ngồi, bảy báu trong quốc độ cùng một lúc lay động, từ phương dưới cõi Phật Kim Quang cho đến phương trên cõi Phật Minh Vương, ở khoảng giữa vô lượng trần số phân thân Vô lượng thọ Phật, phân thân Quán Âm, Thế Chí, tất cả đều vân tập tại nước Cực lạc, đầy khắp không trung, ngồi trên tòa hoa sen diễn nói pháp vi diệu.
Người tu pháp quán này trừ được tội sanh tử từ vô số kiếp, không ở trong bào thai, thường đi du hóa đến các nước thanh tịnh vi diệu của chư Phật.
 

[44] Hoa Bát-đầu-ma 鉢頭摩華: Skt. Padma, dịch là hoa sen đỏ.
 
12. Quán tưởng phổ quát:
Nên suy nghĩ mình được sanh về thế giới Cực lạc, ngồi xếp bằng trên hoa sen, quán tưởng hoa khép, quán tưởng hoa nở. Khi quán tưởng hoa nở, có 500 tia sáng chiếu đến thân mình, khi mở mắt thấy Phật, Bồ-tát đầy cả hư không. Những âm thanh phát ra và nước, chim, cây cối đều diễn nói pháp vi diệu, xứng hợp với mười hai bộ kinh. Nếu như xuất định, nhớ mãi không mất, đó gọi là thấy thế giới Cực lạc. Đức Phật Vô lượng thọ hóa thân vô số, cùng Quán Âm, Thế Chí thường đến chỗ người này.
13. Quán tưởng xen lẫn:
Như trước đã nói, đức Phật Vô lượng thọ thân lượng vô biên, tâm lực của hàng phàm phu không thể nào bắt kịp. Trước tiên nên quán tượng một trượng sáu, ở trên ao nước, thân màu vàng ròng, hóa Phật ánh sáng tròn đầy và hoa sen báu; như trên đã nói Quán Âm, Thế Chí ở khắp tất cả, thân đồng với chúng sanh, chỉ quán tướng đầu, biết là Quán Thế Âm, biết là Đại Thế Chí.
14. Quán tưởng sanh bậc thượng:
Thượng phẩm thượng sanh là: đương lúc sanh tiền cần nên phát ba thứ tâm: 1. Tâm chí thành; 2. Tâm sâu sắc; 3. Tâm phát nguyện hồi hướng. Người nào trang bị cho mình đầy đủ ba tâm này thì nhất định vãng sanh về nước Cực lạc. Lại có ba hạng chúng sanh sẽ được vãng sanh: 1. Người có lòng từ bi không giết hại, đầy đủ các giới hạnh; 2. Người đọc tụng kinh điển Đại thừa Phương đẳng; 3. Người tu hành lục niệm, hồi hướng phát nguyện, nguyện sanh về nước Cực lạc, người có đầy đủ công đức này, từ một ngày cho đến bảy ngày liền được vãng sanh. Khi sanh về nước Cực lạc, người này do có
 lòng tinh tấn dũng mãnh nên được đức Phật A-di-đà, Quán Âm, Thế Chí, vô số hóa Phật, trăm ngàn chúng Thanh văn, vô lượng chư thiên, và cung điện bảy báu đều hiện ra trước mặt người ấy. Bồ-tát Quán Thế Âm cầm đài kim cang, cùng Bồ-tát Đại Thế Chí đến trước hành giả, và đức Phật A-di-đà phóng ánh sáng lớn, chiếu thân hành giả, các Bồ-tát đưa tay tiếp đón, ca ngợi khuyến khích tinh tấn, hành giả vui mừng, thấy mình ngồi tòa kim cang, đi theo sau Phật, trong khoảng khảy móng tay liền vãng sanh về nước Cực lạc. Người sanh về thế giới đó thấy sắc tướng Phật, Bồ-tát đầy đủ ánh sáng rừng báu, diễn nói pháp vi diệu, nghe rồi ngộ được Vô sanh pháp nhẫn,[45] trong khoảng chốc lát qua sự phụng thờ chư Phật, mà được ở trước chư Phật khắp mười phương thế giới, lần lượt chư Phật thọ ký, rồi trở về nước mình, đạt được vô lượng trăm ngàn môn Đà-la-ni.
Thượng phẩm trung sanh là: không thọ trì đọc tụng kinh điển Phương đẳng, nhưng lại hiểu rõ nghĩa lý, đối với nghĩa đệ nhất, tâm không kinh động, rất tin nhân quả, không hủy báng Đại thừa, đem công đức này hồi hướng nguyện sanh về nước Cực lạc. Hành giả khi sắp lâm chung được đức Phật A-di-đà cùng Quán Âm, Thế Chí, vô lượng quyến thuộc vây quanh, cầm đài vàng tía, đến trước hành giả khen rằng:
Này pháp tử! Ngươi thực hành Đại thừa, hiểu nghĩa đệ nhất nên nay Ta đến đón tiếp ngươi.
Nói rồi ngay lúc ấy cùng với ngàn hóa Phật dẫn đi, hành giả thấy mình ngồi đài vàng tía, chắp tay tán thán đức Phật, bằng khoảng một niệm liền sanh trong ao nước Cực lạc, trải qua một đêm hoa sen liền nở, thân hành giả màu vàng tía, dưới
 

[45] Vô sanh pháp nhẫn: xem cht. 14 trước.
 
chân có hoa sen bảy báu, ánh sáng của Phật chiếu thân, mắt liền bừng sáng, nghe hết các tiếng, nói nghĩa đế đệ nhất thậm thâm, bước xuống đài vàng, trải qua bảy ngày tán thán đức Phật, đối với Vô thượng chánh giác không có thoái chuyển, tức thời liền bay đi mười phương, phụng thờ chư Phật, ở chỗ chư Phật tu các tam-muội, trải  qua một tiểu kiếp, đạt được Vô sanh nhẫn và được thọ ký ngay hiện tại.
Thượng phẩm hạ sanh là: tin nhân quả, không hủy báng Đại thừa, chỉ phát đạo tâm vô thượng, đem công đức này hồi hướng nguyện cầu sanh về nước Cực lạc. Hành giả khi sắp lâm chung, được đức Phật A-di-đà và Quán Âm, Thế Chí, cùng với các vị Bồ-tát cầm hoa sen vàng ròng, hóa thành năm trăm đức Phật, đến đón người này, năm trăm hóa Phật cùng lúc đưa tay khen rằng: Này pháp tử! Nay ngươi thanh tịnh, phát đạo tâm vô thượng, nay Ta đón ngươi. Khi thấy được việc này, tức là thấy thân mình ngồi hoa sen vàng, ngồi vào hoa khép lại, theo sau đức Thế Tôn, liền được vãng sanh trong ao bảy báu, trải qua một ngày một đêm hoa sen mới nở, trong bảy ngày mới được thấy Phật, tuy thấy thân Phật nhưng đối với các tướng tốt tâm không rõ ràng, sau hai mươi mốt ngày mới được thấy rõ, nghe các âm thanh, đều diễn pháp vi diệu, dạo chơi mười phương, cúng dường chư Phật, ở trước chư Phật nghe pháp thậm thâm, trải qua ba tiểu kiếp, được trăm pháp đi vào cửa trí, trụ địa Hoan hỷ.
15. Quán tưởng sanh bậc trung:
Trung phẩm thượng sanh là: nếu người thọ trì năm giới, trì bát quan trai giới, tu hành các giới, không tạo ngũ nghịch, không có lỗi lầm, đem căn lành này hồi hướng nguyện cầu sanh nước Cực lạc, khi lâm chung được đức Phật A-di-đà và quyến thuộc vây quanh, phóng ánh sáng kim sắc đến chỗ
người này, diễn nói khổ, không, vô thường, vô ngã, ca ngợi xuất gia, được lìa mọi sự đau khổ. Hành giả thấy rồi tâm rất vui mừng, thấy mình ngồi đài hoa sen, quỳ gối chắp tay, đảnh lễ đức Phật, trong khoảng thời gian chưa ngẩng đầu lên đã vãng sanh về thế giới Cực lạc, hoa sen vừa nở nghe các tiếng ca ngợi bốn đế, liền chứng quả A-la-hán, đạt được ba minh, sáu thông và tám giải thoát.
Trung phẩm trung sanh là: nếu người nào trong một ngày một đêm thọ trì bát quan trai giới, hoặc một ngày đêm giữ giới Sa-di, hoặc một ngày đêm giữ giới Cụ túc, giữ gìn oai nghi đầy đủ, rồi đem công đức này hồi hướng nguyện cầu sanh về nước Cực lạc, giới hương huân tu, như vậy, khi hành giả sắp lâm chung, thấy đức Phật A-di-đà cùng các quyến thuộc, phóng ánh sáng kim sắc, cầm hoa sen bảy báu đến trước hành giả, hành giả nghe trên không trung có tiếng khen rằng:
“Này thiện nam tử! Ngươi là người tốt, vâng theo lời dạy của chư Phật ba đời, cho nên nay Ta đến đón ngươi.”
Hành giả thấy mình được ngồi hoa sen báu, hoa sen liền úp, sanh về thế giới Cực lạc, ở trong hoa sen 7 ngày, hoa sen mới nở, mở mắt chắp tay tán thán Thế Tôn, nghe pháp vui vẻ đắc Tu-đà-hoàn, trải qua nửa kiếp thành A-la-hán.
Trung phẩm hạ sanh là: người nào hiếu dưỡng cha mẹ, thực hành nhân từ ở thế gian, khi người ấy sắp chết, gặp thiện tri thức, nói cho nghe về sự vui ở quốc độ Phật A-di-đà, cũng nói bốn mươi tám nguyện của Tỳ-kheo Pháp Tạng, nghe xong mạng chung. Trong khoảng thời gian co duỗi cánh tay, liền sanh thế giới Cực lạc, trải qua bảy ngày, gặp Quán Âm, Thế Chí, nghe pháp hoan hỷ, đắc Tu-đà-hoàn, qua một tiểu kiếp, thành A-la-hán.
16. Quán tưởng sanh bậc hạ:
Hạ phẩm hạ sanh là: hoặc có chúng sanh, tạo các nghiệp ác, tuy không phỉ báng kinh điển Phương đẳng (kinh Đại thừa), nhưng tạo nhiều pháp ác, không có tàm quý, khi sắp mạng chung, gặp thiện tri thức, nói cho nghe tên đầu đề của mười hai bộ kinh Đại thừa, do nghe tên các kinh như vậy, nghiệp ác cực nặng của ngàn kiếp đều được dứt sạch.
Người trí lại dạy chắp tay niệm “Nam-mô A-di-đà Phật”, do xưng danh hiệu Phật, trừ được tội sanh tử trong 15 ức kiếp. Lúc đó, Phật A-di-đà liền cho hoá Phật, hóa thân Quán Âm, Thế Chí đến trước hành giả, khen rằng: Này thiện nam tử! Do ông xưng danh hiệu Phật nên các tội tiêu diệt, Ta đến đón ông. Hành giả liền thấy ánh sáng của hóa Phật tràn đầy phòng, thấy rồi hoan hỷ, lập tức mạng chung, ngồi hoa sen báu, theo sau hoá Phật, sanh vào ao báu, trải qua 49 ngày hoa mới nở. Quán Âm, Thế Chí, phóng ánh sáng lớn, đứng trước người ấy, nói cho người ấy nghe mười hai bộ kinh sâu xa. Nghe xong, người ấy tin hiểu, phát tâm vô thượng đạo, trải qua 10 tiểu kiếp, đầy đủ trăm pháp đi vào cửa trí, được vào Sơ địa.
Hạ phẩm trung sanh là: hoặc có chúng sanh hủy phạm năm giới, tám giới và giới Cụ túc, trộm vật chúng Tăng, cướp vật của hiện tiền Tăng, nói pháp bất tịnh mà không biết xấu hổ. Tội nhân này nhất định đọa địa ngục, khi sắp chết các lửa địa ngục cùng bốc lên. Nhưng may gặp được thiện tri thức, vì ca ngợi mười lực oai đức của Phật A-di-đà, tán thán rộng rãi về ánh sáng thần lực của đức Phật ấy, cũng khen ngợi giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến. Người này nghe rồi trừ được tội sanh tử 80 ức kiếp, lửa dữ địa ngục hóa thành gió mát, thổi các hoa trời, trên hoa đều có hóa Phật, Bồ-tát đến đón tiếp người này, trong khoảng một niệm liền vãng sanh
vào ao bảy báu. Ở trong hoa sen trải qua sáu kiếp mới nở, Bồ-tát Quán Âm, Thế Chí dùng Phạm âm[46] đến an ủi người này, rồi nói kinh điển Đại thừa thậm thâm. Sau khi nghe, người này liền phát đạo tâm vô thượng.
Hạ phẩm hạ sanh là: hoặc có chúng sanh, tạo nghiệp bất thiện, năm nghịch, mười ác,[47] không có việc ác nào là không làm, nên đọa vào đường ác, trải qua nhiều kiếp, chịu khổ vô cùng. Khi người này sắp chết gặp được thiện tri thức an ủi mọi cách, rồi nói pháp vi diệu, dạy cách niệm Phật, nhưng người này bị khổ bức bách, không kịp niệm Phật, thiện hữu bảo rằng: “Nếu bạn không thể niệm Phật thì nên niệm Phật Vô lượng thọ, chí tâm như thế, niệm mãi không thôi”, niệm đủ mười niệm, xưng “Nam-mô A-di-đà Phật”, nhờ trong từng niệm xưng danh hiệu Phật, nên trừ được tội sanh tử trong 80 ức kiếp. Khi mạng chung người này thấy được hoa sen vàng, như vầng mặt trời đứng ngay trước mặt, trong khoảng một niệm liền được vãng sanh về thế giới Cực lạc, ở trong hoa sen, mãn 12 đại kiếp hoa mới nở, Bồ-tát Quán Âm, Thế Chí dùng tiếng đại bi, nói thật tướng của các pháp, trừ diệt tội chướng, nghe rồi hoan hỷ, phát tâm Bồ-đề.
C. Dựa vào luận Vãng sanh để quán:
Bồ-tát Thế Thân viết luận Vãng sanh tịnh độ, còn gọi là Vô lượng thọ kinh Ưu-ba-đề-xá nguyện sanh kệ. Trong nội dung, ngài đem chúng sanh thế gian thanh tịnh của nước Cực lạc, nhóm thuộc công đức thành tựu của Phật được chia thành tám thứ, còn nhóm thành tựu công đức của Bồ-tát có bốn thứ.
 

[46] Phạm âm 梵音: chỉ cho âm thanh của Phật và Bồ-tát, 1 trong 32 tướng hảo của Phật.
[47] Năm nghịch, mười ác: là giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu và phá hòa hợp Tăng; mười ác là mười nghiệp bất thiện.
 
 Nhưng đối với việc thành tựu công đức quốc độ trong khí thế gian[48] thanh tịnh lại chia thành 17 loại, tổng cộng có 29 loại, cũng xếp chung vào loại quán tưởng. Loại quán tưởng này, tính ra thuộc phần nhận thức thì nhiều, phần tư duy thì ít, khác với 16 cách quán trong Quán kinh. Cách quán này giúp hành giả quán tưởng thế giới Cực lạc, có thể lưu được ấn tượng để trợ giúp cho việc vãng sanh.
(1). Chúng sanh thế gian thanh tịnh.
* Tám cách quán thành tựu công đức của Phật:
1. Thành tựu công đức: Tòa trang nghiêm.
 Lời kệ:
Vô lượng đại bảo vương,
đài hoa tịnh vi diệu.
Ý nghĩa: Quán tòa ngồi của Phật bằng đài sen thanh tịnh vi diệu, do vô lượng hoa báu tạo thành.
2. Thành tựu công đức: Thân trang nghiêm.
 Lời kệ:
Tướng tốt chiếu một tầm,
sắc tướng hơn quần sanh.
Ý nghĩa: Ánh sáng của thân đức Di-đà vô lượng nên khó quán tưởng, nay dựa vào chúng sanh ở cõi này quán đức Thích-ca, lấy ánh sáng một tầm của thân làm tiêu chuẩn, một tầm gồm tám thước, Như Lai đã có tướng tốt lại còn có ánh sáng, cho nên vượt hơn quần sanh.
3. Thành tựu công đức: Miệng trang nghiêm.
 

[48] Khí thế gian 器世間: Skt. bhājana-loka, chỉ thế giới quốc độ mà tất cả chúng sanh đang cư trú
 
Lời kệ:
Như Lai tiếng vi diệu,
Phạm âm vang mười phương.
Ý nghĩa: Lời của đức Phật nói ra vi diệu, giống như Phạm thiên, âm thanh vang khắp mười phương.
4. Thành tựu công đức: Tâm trang nghiêm.
 Lời kệ:
Giống đất, nước, lửa, gió,
hư không, không phân biệt.
Ý nghĩa: Phật phổ độ chúng sanh với tâm bình đẳng, không phân biệt, giống như thế gian vạn vật, chẳng luận tinh thô, đẹp xấu: như đất chịu đựng mọi thứ, như nước có thể rửa, lửa có thể đốt, gió có thể thổi, hư không có thể dung chứa.
5. Thành tựu công đức: Chúng trang nghiêm.
 Lời kệ:
Chúng trời người bất động,
sanh biển trí thanh tịnh.
Ý nghĩa: Hoặc là trời, người, hay các chúng nghiệp bất động[49] ở nước Cực lạc, đều do năng lực công đức trí tuệ thanh tịnh như biển của Phật, khiến được vãng sanh.
6. Thành tựu công đức: Thượng thủ trang nghiêm.
 Lời kệ:
Như núi chúa Tu-di,
thù thắng không gì bằng.
 

[49] Hán: Bất động nghiệp 不動業. Du-già sư địa luận 9, T30n1579, p319c23: Bất động nghiệp, nghiệp chiêu cảm dị thục của Sắc và Vô sắc, và thuận thọ thiện nghiệp (dẫn tái sanh) ở cõi Sắc và vô sắc.
 
Ý nghĩa: Thượng thủ là chỉ cho Bồ-tát Đại thừa bất thoái, công đức cao vời vợi, như núi chúa Tu-di, không có gì sánh bằng.
7. Thành tựu công đức: Chủ trang nghiêm.
Lời kệ:
Chúng trời người trượng phu,[50]
kính đi quanh chiêm ngưỡng.
Ý nghĩa: Từ trong các đại Bồ-tát thượng thủ này, hiển xuất kính Phật làm chủ, vị chủ này được chúng sanh lễ kính, đi kinh hành và chiêm ngưỡng.
8. Thành tựu công đức: Làm trú trì trang nghiêm không hư dối.
Lời kệ:
Quán sức bổn nguyện Phật,
người gặp không luống uổng,
có thể mau đầy đủ,
biển báu đại công đức.
Ý nghĩa: Người sanh nước Cực lạc gặp đức Phật A-di-đà, không có uổng công, sức bổn nguyện của Ngài có khả năng khiến chúng sanh mau chóng đầy đủ biển báu công đức, chứng Bồ-đề viên mãn.
* Bốn thứ thành tựu công đức của Bồ-tát Quán Âm:
1. Thành tựu công đức: Đối với một cõi Phật, thân không lay động, lại còn ứng hóa các thân khắp cả mười phương, tu hành như thật, thường làm Phật sự.
 

[50] Trượng phu 丈夫: Skt. puruṣa, cũng dịch là Sĩ phu, chỉ cho người nam các căn đầy đủ.
 
Lời kệ:
Nước An lạc thanh tịnh,
thường chuyển pháp vô nhiễm.[51]
Hóa Phật, hóa Bồ-tát,
như mặt trời đứng vững
trên đỉnh núi Tu-di.
Ý nghĩa: Bồ-tát nương vào nước Cực lạc thanh tịnh, thường chuyển pháp luân thanh tịnh, khiến tất cả chúng sanh lìa phiền não cấu nhiễm, tuy hóa Phật hóa Bồ-tát, nhưng báo thân ấy an trụ bất động, đứng vững như Tu-di.
2. Thành tựu công đức: Ứng hóa thân bất cứ giờ nào, không  trước không sau, nhất tâm nhất niệm, phóng ánh sáng lớn chiếu khắp mười phương thế giới, giáo hóa chúng sanh, dùng mọi phương tiện tu hành, diệt trừ mọi nỗi khổ của tất cả chúng sanh.
Lời kệ:
Sáng trang nghiêm thanh tịnh,
một niệm và một thời,
chiếu khắp các hội Phật,
lợi ích các quần sanh.
Ý nghĩa: Ánh sáng thanh tịnh ở trong khoảng một niệm, hoặc một thời gian chiếu khắp các cõi Phật, lợi ích các quần sanh, diệt trừ mọi khổ não.
3. Thành tựu công đức: Bồ-tát ấy đối với tất cả thế giới không có nơi nào là không bình đẳng, ánh sáng chiếu đến đại chúng trong hội Phật không xót chỗ nào, cúng dường rộng lớn vô
 

[51] Hán: Vô cấu luân 無垢輪, là xe quay không nhơ bẩn, tức pháp luân thanh tịnh; chỉ cho sự thuyết pháp của Phật.
 
lượng, cung kính tán thán chư Phật Như Lai.
Lời kệ:
Trời mưa nhạc, hoa, y,
và cúng dường hương thơm.
Tán thán công đức Phật,
không có tâm phân biệt.
Ý nghĩa: Bồ-tát ấy bình đẳng, mưa tất cả để trang nghiêm, cúng dường đầy đủ như âm nhạc, hoa, y phục, hương; cúng dường tán thán chư Phật.
4. Thành tựu công đức: Tất cả thế giới trong mười phương, nơi nào không có Tam bảo thì Ngài đến đó, trụ trì trang nghiêm biển cả công đức của Phật, Pháp, Tăng bảo, chỉ dạy tất cả mọi người tu hành như thật.
Lời kệ:
Thế giới nào không có,
báu Phật pháp công đức,
con đều nguyện vãng sanh,
dạy pháp Phật như Phật.
Ý nghĩa: Bồ-tát ấy hay dùng tuệ nhãn quán sát thế giới nào không có Phật bảo, Pháp bảo thì ngài nguyện vãng sanh đến đó, kiến lập Phật pháp, như Phật không khác.
(2). Khí thế gian thanh tịnh.
* Mười bảy cách quán thành tựu công đức quốc độ:
1. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức thanh tịnh.
Lời kệ:
Quán tướng thế giới ấy,
hơn hẳn cả ba cõi.
Ý nghĩa: Quán nước Cực lạc là sự thành tựu thiện căn thanh tịnh vô lậu của xuất thế gian, vượt hơn cả ba cõi, sáu đường.
2. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức so lường.
Lời kệ:
Rốt ráo như hư không,
rộng lớn không ngằn mé.
Ý nghĩa: Thế giới Cực lạc ngang bằng với hư không, rộng lớn không ngằn mé, giả sử chúng sanh trong mười phương thế giới đều vãng sanh đến đó, thì nơi ấy đều có thể dung chứa hết.
3. Thành tựu công đức: Thành tựu tánh công đức.
Lời kệ:
Chánh đạo đại từ bi,
xuất thế sanh căn lành.
Ý nghĩa: Tánh tức là chủng tử, tức là nhân tánh, nước ấy ba thừa cùng tu Bát chánh đạo, và tâm từ bi của Đại thừa bất cộng pháp,[52] đều là chủng tử nhân tánh sanh ra, hiển hiện nhân quả thanh tịnh.
4. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức thân tướng.
Lời kệ:
Đủ ánh sáng thanh tịnh,
sáng như vầng nhật nguyệt.
Ý nghĩa: Các hình sắc trong nước ánh sáng đều đầy đủ, chiếu sáng mười phương, trong sáng như gương, sáng như mặt trời mặt trăng.
 

[52] Bất cộng pháp: xem cht. 22 trước.
 
5. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức mọi việc.
Lời kệ:
Đủ các tánh trân báu,
trang nghiêm đẹp tuyệt vời.
Ý nghĩa: Sự vật đều đầy đủ tánh trân báu, trang nghiêm đẹp đẽ vi diệu không thiếu món gì.
6. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức diệu sắc.
Lời kệ:
Sáng tinh khiết rực rỡ,
chiếu thanh tịnh thế gian.
Ý nghĩa: Mọi hiển sắc của nước Cực lạc đều tinh khiết không dơ, ánh sáng rực rỡ chiếu khắp tất cả thế gian.
7. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức xúc.
Lời kệ:
Tánh báu cỏ công đức,
mềm mại quay hai bên.
Sờ vào sanh vui mừng,
hơn Ca-chiên-lân-đà.
Ý nghĩa: Tánh báu cỏ công đức, hết sức mềm mại làm cho người rờ vào sanh cảm giác khoái lạc, nó mềm mại vi tế còn hơn là cỏ Ca-chiên-lân-đà[53] ở Ấn Độ.
8. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức trang nghiêm.
Lời kệ:
 

[53] Cỏ Ca-chiên-lân-đà 迦旃鄰陀草: Ca-chiên-lân-đà, Skt. kācilindi, kācilindika, kākaciñcika, vốn là tên một loài chim nước, dịch là chim rất đáng yêu. Chim này có bộ lông mềm mại, có thể dùng dệt y phục. E rằng người ta vay mượn ý tên chim Ca-chiên-lân-đà để đặt tên cỏ!?
 
            (a). Nước trang nghiêm, kệ rằng:
Hoa báu ngàn muôn thứ,
phủ cả ao, sông, suối,
gió nhẹ thổi hoa lá,
ánh sáng chiếu đan nhau;
            (b). Đất trang nghiêm, kệ rằng:
Cung điện các lầu gác,
quán mười phương không ngại.
Nhiều cây sáng khác thường,
lan can báu bao quanh;
           (c). Hư không trang nghiêm, kệ rằng:
Vô lượng báu đan nhau,
màn lưới khắp hư không.
Các chuông phát ra tiếng,
nói pháp âm vi diệu.
Ý nghĩa: Trang nghiêm phân làm ba loại: Nước, đất, hư không như trên đã thuật.
9. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức mưa.
Lời kệ:
Mưa áo hoa trang nghiêm,
vô lượng hoa xông khắp.
Ý nghĩa: Cõi ấy từ trên hư không mưa xuống những thứ để trang nghiêm như hoa, y phục..., tất cả đều có hương thơm, xông khắp cả nước.
10. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức ánh sáng.
Lời kệ:
Ánh sáng trí tuệ Phật,
trừ ngu si thế gian.
Ý nghĩa: Trí tuệ của đức Phật có khả năng phá tâm ngu si tối tăm của chúng sanh, giống như mặt trời quang đãng, xua tan mọi tối tăm sắc pháp ở thế gian.
11. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức âm thanh.
Lời kệ:
Tiếng Phạm thanh vang xa,
vi diệu vang mười phương.
Ý nghĩa: Âm thanh của cõi Phật Cực lạc, Bồ-tát, Thanh văn, cho đến âm thanh của gió, nước, mỗi âm thanh ấy như âm thanh Phạm thanh tịnh, khắp cả mười phương đều nghe.
12. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức chủ.
Lời kệ:
Chánh giác A-di-đà,
Pháp vương khéo giữ gìn.
Ý nghĩa: Đức Phật A-di-đà là vua của nước Cực lạc, như là vua các pháp, có khả năng giữ vững cõi ấy như vậy, là chủ công đức thành tựu.
13. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức quyến thuộc.
Lời kệ:
Như Lai tịnh các hoa,
hoa Chánh giác hóa sanh.
Ý nghĩa: Các chúng ở nước Cực lạc đều hóa sanh từ hoa sen thanh tịnh, làm quyến thuộc của Phật, nên nói hoa Chánh giác hóa sanh.
14. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức thọ dụng.
Lời kệ:
Cảm thọ vị pháp lạc,
ăn bằng thiền tam-muội.
Ý nghĩa: Chúng sanh ở cõi đó lấy pháp vị thiền và các tam-muội của Phật làm thức ăn, không giống với chúng sanh ở cõi này.
15. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức, không có các tai nạn.
Lời kệ:
Lìa phiền não thân tâm,
hưởng vui mãi không thôi.
Ý nghĩa: Y phục, thức ăn tự nhiên cung cấp đầy đủ, xa lìa sự não loạn của thân, không tham, sân, si, buồn rầu... , xa lìa sự não loạn của tâm, cho nên hưởng vui không gián đoạn.
16. Thành tựu công đức: Thành tựu công đức Đại thừa.
Lời kệ:
Đại thừa căn giới lành,
không có tiếng cơ hiềm,
không người nữ, thiếu căn,
không sanh hạt Nhị thừa.
Ý nghĩa: Tất cả đều là cảnh giới thiện căn của Đại thừa, bình đẳng một tướng; không có Nhị thừa, người nữ, người thiếu căn, đó gọi là lìa thể cơ hiềm;[54] không có tên Nhị thừa, tên người nữ, tên người thiếu căn, gọi là lìa tên cơ hiềm. Nước đó tuy có Tiểu thừa nhưng đều làm thềm thang cho Đại thừa, chẳng phải là chủng tánh của Nhị thừa có thể so sánh.
 

[54] Vô lượng thọ kinh ưu-ba-đề-xá nguyện sanh kệ chú 2, T40n1816, p838b17: Thể có 3 loại, người Nhị thừa, người nữ, người các căn không đầy đủ, không có ba lỗi này gọi là lìa thể cơ hiềm (khinh thường).
 
/68
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
🙏 Trợ Lý Phật Pháp AI »