Tìm kinh sách
Vần A-Z:
Tịnh Độ Tông Khái Luận

Tịnh Độ Tông Khái Luận

Tác giả: Thích Quảng Hạnh. Dịch giả: Thích Quảng Hạnh. Năm xuất bản: 2013. Số trang: 568.

Chương 48: II. Tư Tưởng Tịnh Độ Kết Hợp Với Hai Sứ Mệnh Lớn (Trang 456 - 459)

Tóm lại, sứ mệnh lớn lao của Phật giáo ước lược có hai điều: Thứ nhất là yêu cầu giải thoát; thứ hai là xây dựng một thế giới hoàn toàn tốt đẹp. Nhưng từ lâu người Phật tử khi đối diện sự việc gì đều gặp khó khăn cũng vì hai sứ mệnh to lớn này chưa thể điều hòa nhau. Đây là một bài “toán khó” mà Phật giáo thường gặp. Hai sứ mệnh này, tôi đã viết nhiều rồi, cho nên trong đây tôi tỉnh lược và dựa theo giáo lý Phật giáo chỉ nêu ra hai đại cương có tinh thần khế cơ và coi như bài kết luận cho những vấn đề trên.
II. TƯ TƯỞNG TỊNH ĐỘ KẾT HỢP VỚI HAI SỨ MỆNH LỚN
Tổng thể của Phật giáo bao hàm hai vấn đề lớn là nhu cầu giải thoát và xây dựng một thế giới tốt đẹp, chỉ có điều là nên điều hòa thế nào, đó mới là vấn đề quan trọng, cũng là sự tồn vong của Phật giáo? Theo nhu cầu giải thoát, mà một mặt phủ định đời sống hiện thực, một mặt lại kiến thiết thế giới cho tốt đẹp, kiến thiết thì phải thừa nhận hiện thực, đó là cặp mâu thuẫn luôn luôn tồn tại. Trong lịch sử truyền thừa, phần lớn Phật giáo Nhật Bản đều là Phật giáo Đại thừa, thời đại Nại Lương (Nara, 710-784) là triều đại đặt trọng tâm xây dựng một thế giới tốt đẹp vững bền, lúc ấy tín đồ Phật giáo cũng góp phần công đức, năng lực của mình như pháp sư Hành Cơ,[3] hoàng hậu Quang Minh[4] v.v…, đó là
 

[3] Hành Cơ (668-749): cao Tăng Nhật Bản, sống vào thời Nại Lương. Năm 15 tuổi, sư học Duy thức, Du-già… sau hoằng dương pháp môn quán tưởng và giáo nghĩa Tịnh độ. Sư thường dẫn đệ tử đi đào ao, đắp đê, mở đường, bắc cầu... Sư tịch năm đầu niên hiệu Thiên bình cảm bảo, thọ 82 tuổi. Người đời tôn sư là hóa thân của Bồ-tát Văn-thù.
[4] Hoàng hậu Quang Minh (701-760): tên là Đằng Nguyên Thị, là hoàng hậu của Thánh võ thiên hoàng thời Nại Lương. Bà có công lớn đối với kiến thiết xã hội, xây dựng nhiều tự viện, như Thí dược viện để cung
 
những vị tiêu biểu mô phạm. Song hành với kiến thiết đất nước, chủ nghĩa giải thoát cũng thịnh hành, đặc biệt những thể loại cố sự (chuyện kể) càng thịnh thành hơn vào cuối triều đại Bình An, kể về pháp sư Tây Hành, Kiêm Hành đều là những bậc vì muốn xa lánh mọi phiền toái rắc rối ở đời mà xuất gia. Hoặc trong tác phẩm “Bình gia vật ngữ”[5] cũng nói đến Kiến Lễ Môn Viện[6] ẩn dật ở viện Tịch Quang, tại Đại Nguyên, bà là người gạt bỏ thế gian tìm giải thoát. Thể loại ghi chép chuyện xưa (cố sự) đều được xếp vào vị trí rất cao. Bản thân tôi cũng mong muốn có một đời sống như thế tại thế gian này, nhưng nếu tất cả mọi người trong xã hội này mà lánh xa thế gian, chọn cách sống trầm lặng thì không thể được, mong rằng chỉ một phần nào đó thôi. Cuộc đời chua ngoa quá quắt, thế gian cạnh tranh sinh tồn khốc liệt, nhiều người mất hết sự nghiệp, thất chí mới từ bỏ tất cả, trốn đời xuất gia, mong sao những người đó có đời sống chân chánh trong tu viện. Phật giáo Nhật Bản vốn lấy núi non tịch tĩnh làm đạo tràng tu tập, nhưng hiện nay chùa viện có xu hướng chạy theo hình thức kinh doanh, dần dần đánh
 

cấp thuốc thang cho người bần khổ, Bi điền viện, là nuôi trẻ em khốn cùng, mất cha mẹ… Bà mất năm thứ 4, niên hiệu Thiên bình bảo tự (năm 760).
[5] Bình gia vật ngữ: The Tale of the Heike (平家物語 Heike Monogatari), hay gọi “Bình gia tỳ bà khúc”, không rõ của Tác giả nào, tác phẩm ghi chép thời kỳ tranh đoạt giữa hai dòng Bình thị và Nguyên thị vào năm 1156-1185, và kể giai thoại ẩn dật của bà Kiến Lễ Môn Viện…
[6] Kiến Lễ Môn Viện 見禮門院 (1155-1213): bà là con gái tướng quân Bình Thành Thịnh, được Cao Xương Thiên Hoàng sách phong hoàng hậu, tấn lên tước Kiến Lễ Môn Viện (tập tục Hoàng gia Nhật Bản, tước “Viện” là để phong các bà chánh, thứ cung, nếu sinh hoàng nam mà người này được chỉ định lên kế vị). Sau khi dòng Bình thị bị Nguyên thị tiêu diệt, dòng Nguyên thị không nỡ giết bà, cho bà tự do, bà liền xuất gia, bế môn tạ khách suốt 29 năm, hết quãng đời còn lại của bà .
 
mất tổ chức thích hợp với việc giải thoát khai ngộ, đây là điều đáng buồn! Tôi rất muốn ở Nhật Bản nên có khoảng mười cảnh chùa xả bỏ trần thế, đúng nghĩa nơi yên ổn để gởi gắm tâm hồn, nhưng đáng tiếc không có một nơi nào. Tại Tích-lan lại có đầy đủ cơ sở này. Tôi có người bạn ở Đức xuất gia, viết thư cho tôi nói: Phật giáo Nhật Bản không phải là Phật giáo chân chánh; huynh ấy xuất gia tại Tích-lan, hiện cư trú một nơi nghiêm trì giới luật, tu tập thiền định, và nghiên cứu phiên dịch Phật điển Pāli. Chính bản thân tôi cũng thích cách sống như thế.
Song, theo lập trường Phật giáo Đại thừa từ xưa đến nay, cho đời sống như thế chính là tác phong của Phật giáo Tiểu thừa (chỉ cho Phật giáo Tích-lan v.v…). Tinh thần chân chánh của Phật giáo Đại thừa tuy an trụ trong giải thoát, nhưng lại giúp cho xã hội thực hiện tịnh hóa hướng thượng. Gần đây, tín đồ Phật giáo Nhật Bản hầu như chú ý đến vấn đề xã hội, muốn cống hiến tịnh hóa xã hội và đưa xã hội đi lên. Nếu đứng trên tinh thần giác ngộ chân thật của Phật giáo, thì thiện ý của tôi là quay lại quá khứ, hành động như công trạng mà Bồ-tát Hành Cơ và hoàng hậu Quang Minh đã làm, đó là nền tảng cơ bản theo tinh thần Phật giáo Đại thừa.
Nhưng sự thật thì phần lớn bị dư luận các tông giáo phấn khích, động thái hành động chỉ làm với tính cách bất đắc dĩ, cho nên phải dựa vào tinh thần căn bản nào, lý do gì, thiết lập mục tiêu ra sao, mới có thể thực hành sự nghiệp nhập thế, bằng không thì ý thức đó không rõ ràng. Huống hồ là đại bộ phận nhiệm vụ xã hội của tự viện đều không có một chút tự giác nào, bên ngoài có vẻ giải thoát và thỏa mãn với công việc mai táng cùng với pháp sự, nhưng đối với hai sứ
mệnh to lớn của Phật giáo phải điều hòa như thế nào lại không biết một tí gì. Hiện nay, Phật tử thể hiện nhiều hành động, nhiều việc làm nhưng đại thể chỉ là đầu rồng đuôi rắn, theo tôi nguyên nhân chủ yếu chính là do không có tinh thần tự giác.
Thế thì lý tưởng giải thoát, cùng với lý tưởng xây dựng thế giới tốt đẹp, cần phải điều hòa như thế nào? Đối với vấn đề này cần phải lý luận rõ ràng, chỉ ra cách thức giải quyết một cách mô phạm. Đây thật là lý tưởng Đại thừa Tịnh độ của chư Phật; còn Tiểu thừa chỉ chuyên về chủ nghĩa giải thoát cho cá nhân mà thôi, chứ không như lý tưởng xã hội của Tịnh độ. Đại thừa có thệ nguyện trên cầu Bồ-đề, dưới hóa độ chúng sanh, lý tưởng cùng thành Phật đạo, ở đây nêu toàn thể xã hội là lý tưởng hóa quốc gia, cho nên mới kết luận rằng: Đại thừa chắc chắn có lý tưởng Tịnh độ.
Vả lại lý tưởng của Tịnh độ, một mặt không chỉ siêu việt hiện thực mà là mục tiêu giải thoát; mặt khác là mục đích xây dựng cho thế giới hoàn thiện viên mãn. Đó mới là giải thoát và đó cũng chính là xây dựng một nước lý tưởng. Nhưng về Tịnh độ cũng có nhiều quan điểm khác nhau, có quan điểm phủ định đời sống hiện tại, khuynh hướng về Tịnh độ quan từ xưa tới nay rất rõ ràng, nhưng trong Phật giáo nếu nói rộng thì vẫn muốn thế giới này như thật, tức kiến thiết Tịnh độ ngay trong thế giới hiện thực; tôi cũng lấy đó làm trung tâm, tường thuật ngắn gọn về Tịnh độ quan.
Quan niệm về Tịnh độ của Phật giáo, đại thể tôi chia làm ba phần:
1. Quán chiếu Tịnh độ; 2. Tha phương Tịnh độ; 3. Tịnh độ tương lai.
/68
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
🙏 Trợ Lý Phật Pháp AI »