Tìm kinh sách
Vần A-Z:
Tịnh Độ Tông Khái Luận

Tịnh Độ Tông Khái Luận

Tác giả: Thích Quảng Hạnh. Dịch giả: Thích Quảng Hạnh. Năm xuất bản: 2013. Số trang: 568.

Chương 24: IV. Hiện Thực Và Phân Loại Tịnh Độ (Trang 267 - 269)

bậc Đại đức, nên mới có một tông phái đặc biệt ra đời. Pháp môn xưng niệm Thánh hiệu, trì danh niệm Phật là pháp môn nhiếp hóa chúng sanh rất phổ biến, và được tán dương hưởng ứng. Bởi vì cách thức xưng danh niệm Phật dễ dàng, vãng sanh cũng dễ dàng; còn tham khảo nghiên cứu Thánh điển sâu xa huyền nhiệm là việc rất khó làm, do vậy nên nói xưng danh niệm Phật là con đường phương tiện đặc biệt, mở ra cho những ai chán rườm rà thích đơn giản.
IV. HIỆN THỰC VÀ PHÂN LOẠI TỊNH ĐỘ
Nói về “Tịnh độ” tức là chỉ một nơi rất thanh tịnh, một quốc độ cực kỳ an lạc, một thế giới hết sức trang nghiêm. Cõi an lạc này là một cõi lý tưởng cho toàn thể nhân loại mong cầu hướng đến. Vì bản tánh của nhân loại vốn mong cầu ham muốn an lạc, chỉ khác nhau là nhiệt thành hay chưa nhiệt thành, hoàn thiện hay chưa hoàn thiện mà thôi. Đây chính là đánh vào tâm lý của nhân loại nên Phật giáo mới nói đến một đất nước an lạc, thanh tịnh. Điều này cả hai truyền thống Đại thừa và Tiểu thừa đều chấp nhận. Trong kinh A-hàm nói, tâm thanh tịnh nên chúng sanh thanh tịnh, tức tư tưởng Phật giáo nguyên thủy cho rằng, thân tâm chúng sanh được thanh tịnh là nhờ cắt đứt mọi phiền não dơ bẩn. Còn Thánh điển Đại thừa lại dạy: Tâm tịnh tức quốc độ tịnh. Bởi vì cái đặc sắc của Đại thừa là chú ý cả thế giới hữu tình, làm sao được nhiêu ích, cho nên không những thân tâm chánh báo được thanh tịnh, mà ngay cả y báo quốc độ trang nghiêm cũng được xem trọng. Hiện nay ngài Ấn Thuận được mệnh danh là sao Bắc đẩu, núi Thái sơn của Tam luận,[16] ngài đã dung hợp
 

[16] Hán: Tam luận thái đẩu 三論泰斗. Thái đẩu là sao Bắc đẩu, núi Thái sơn. Tam luận: Trung luận, Thập nhị môn luận và Bách luận.
 
giữa hai cái nhìn Đại thừa và Tiểu thừa, rồi chiết trung lại chủ trương “Tâm tịnh chúng sanh tịnh, tâm tịnh quốc độ tịnh, Phật pháp vô lượng nghĩa, tất cả đều lấy tịnh làm gốc”. Đó là điểm chính của Phật pháp, lấy một chữ “Tịnh” làm căn bản. Giống như Khổng Phu Tử bảo Tăng Tử: “Đạo của ta chỉ có một mà thông suốt hết tất cả”.[17] Cái một của Phật đạo xuyên suốt tất cả, đó là chữ “Tịnh”. Kinh luận Đại thừa cũng dạy: “Chớ làm các việc ác, siêng làm các việc lành, giữ tâm ý thanh tịnh, chính là điều Phật dạy”,[18] cũng là “Giữ tâm ý thanh tịnh”. Như thế, chữ “Tịnh” không phải là chủ đề chính hay sao? Còn “Cái một thông suốt hết tất cả” của đạo Nho là chữ “Nhân”, chỉ cho lòng trung hậu tha thứ mà thôi!
Ở trên trình bày “Tịnh độ” là nước Cực lạc mà tất cả bản tính, tâm lý nhân loại ai cũng mong cầu, đó là giải thích chung chung, nếu phân biệt kỹ hơn thì có nhiều loại Tịnh độ:
1. Quốc độ chung năm thừa (Nhân, thiên, Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) — Về tư tưởng cầu sanh Tịnh độ, ngoài những hành giả tu học Phật pháp, thế gian cũng có người hướng đến tư tưởng này. Ở Ấn Độ phổ biến về vấn đề hướng đến vãng sanh Tịnh độ là thừa nhận vùng Bắc châu,[19] một trong bốn
 

[17] “Ngô đạo nhất dĩ quán chi 吾道一以贯之”. Luận ngữ, Thiên 4 – Lí nhân.
[18] Đại bát-niết-bàn kinh 15, T12n374, p451c11; Đại trí độ luận 18, T25n1509, p192b9…
[19] Bắc châu: hay gọi Bắc Câu-lư châu 北倶盧洲, Bắc Uất-đơn-việt 北鬱單越…, Skt. Uttara-kuru, dịch là Thắng xứ (chỗ hơn)… Theo sự nghiên cứu của các học giả ngày nay, vào thời Thái cổ, người Indo Aryan sống trên dải đất miền trung Á, sau họ xuống phương Nam vào khu vực Ngũ hà của Ấn Độ, dần dần di cư vào nội địa Ấn Độ. Theo các kinh điển miêu tả, Châu Uất-đơn-việt hòa bình, vui tươi. Đất nước yên vui này, có thể con cháu đời sau của những người Aryan, vì nhớ quê hương tổ tiên của mình mà lý tưởng hóa chăng? Vì tiếng Phạn “Uttara”
châu, chính là thế giới khoái lạc bậc nhất. Giống như tâm lý của người phương Đông, ai cũng có tư tưởng ham thích đến Âu-Mỹ là thiên đường.
2. Quốc độ chung ba thừa (Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) — Quốc độ này cả Đại và Tiểu thừa đều có, rất dễ hiểu và rõ ràng, đó là Tịnh độ Di-lặc (xem kinh Di-lặc thượng sanh).
3. Quốc độ không chung (bất cộng) của Đại thừa — Tịnh độ không chung của Đại thừa thì vô cùng tận, theo kinh điển Phật giáo Đại thừa kể: Tịnh độ của Phật A-súc ở phương Đông, Tịnh độ của đức Phật A-di-đà ở phương Tây (cõi này Phật tử Trung Quốc đều xem trọng), Tịnh độ của Phật Dược Sư ở phương Đông…
Theo sự dẫn chứng trên thì Tịnh độ là nơi mong cầu phổ biến chung của mọi người, do vậy Tịnh độ không phải hạn cuộc ở một cõi. Có một số người học Phật khi nghe nói đến hai chữ “Tịnh độ” thì cho rằng chỉ có Tây phương Tịnh độ, đó là sự hiểu nhầm. Như lời đại sư Thái Hư nói: “Tịnh là che chở cả ba thừa”, tức Tịnh độ là thế giới lý tưởng cho cả Đại thừa và Tiểu thừa cùng hướng đến. Các vị tổ sư như tông Thiên thai v.v... đều tu Tịnh độ và hoằng dương Tịnh độ, tức Tịnh độ không còn giới hạn ở phương Tây nữa. Đến đời Đường, mặc dầu Tịnh độ được biểu hiện khả quan như tông phái độc tôn, và mong muốn Tịnh độ được phổ biến một cách rộng rãi, nhưng đường hướng thực hiện như thế nào thì hoàn toàn không rõ ràng; thậm chí còn bị loại ra khỏi tư tưởng không cần biết đến! Việc này chẳng khác nào như cất lầu trên không



có nghĩa là phương Bắc. Đồng thời, các thời đại trước kinh điển Phật giáo, như thời Phạm thư, Rāmāyaṇa,  Mahābhārata v.v… đều có ghi chép hoặc truyền thuyết về đất nước lý tưởng này mà dân tộc Ấn hằng ấp ủ.
/68
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
🙏 Trợ Lý Phật Pháp AI »