Tìm kinh sách
Yết - Ma Yếu Chỉ
Tác giả: Giảng thuật: Thích Trí Thủ, Biên soạn:Tỳ-kheo Thích Đỗng Minh, Tỳ-kheo Thích Nguyên Chứng. Dịch giả: Thích Trí Thủ. Năm xuất bản: 2011. Số trang: 360.
Chương 69: 2. Thể thức phân chia (Trang 332 - 335)
5. Trái cây: Luật Tứ phần 25 nói, đây là những thứ thọ dụng chung của trú xứ, ai đến cũng được dùng. Ai đem bán, đem chia cho người khác, phạm tội thâu-lan- giá.
Ngoài năm loại trên, còn lại thuộc hiện tiền Tăng, là những Tăng vật có thể phân chia cho những người hiện diện.
Đấy là phân loại tổng quát về sở hữu tập thể, những gì đáng chia và những gì không thể chia. Nhưng trong thực tế cần phải có sự phân biệt đâu là căn cứ mức khinh và trọng của chất và lượng mà phân chia. Thí dụ, tất cả các loại sắt không được phép phân chia; nhưng những vật dụng làm bằng sắt mà dung lượng không quá hai đấu, có thể được phân chia; các lọai đồ gỗ, đồ tre cũng vậy.[33] Những vật dụng như vậy được liệt kê khác nhau tùy theo mỗi bộ luật ở đây không tiện dẫn hết. Dù vậy, tiêu chuẩn phân biệt chung vẫn như nhau.
Ngoài năm loại trên, còn lại thuộc hiện tiền Tăng, là những Tăng vật có thể phân chia cho những người hiện diện.
Đấy là phân loại tổng quát về sở hữu tập thể, những gì đáng chia và những gì không thể chia. Nhưng trong thực tế cần phải có sự phân biệt đâu là căn cứ mức khinh và trọng của chất và lượng mà phân chia. Thí dụ, tất cả các loại sắt không được phép phân chia; nhưng những vật dụng làm bằng sắt mà dung lượng không quá hai đấu, có thể được phân chia; các lọai đồ gỗ, đồ tre cũng vậy.[33] Những vật dụng như vậy được liệt kê khác nhau tùy theo mỗi bộ luật ở đây không tiện dẫn hết. Dù vậy, tiêu chuẩn phân biệt chung vẫn như nhau.
2. THỂ THỨC PHÂN CHIA
i. Nguồn gốc Tăng vật
Có hai nguồn gốc của Tăng vật, do đàn-việt cúng và do tỳ-kheo, hoặc tỳ-kheo-ni, hoặc thức-xoa-ma-na, hoặc sa-di-ni đã từ trần để lại.
Tuy nhiên, nói chung, tất cả Tăng vật đều có nguồn gốc chủ yếu từ sự dâng cúng của đàn-việt. Vật đáng chia hay không đáng chia không hoàn toàn căn cứ
Tuy nhiên, nói chung, tất cả Tăng vật đều có nguồn gốc chủ yếu từ sự dâng cúng của đàn-việt. Vật đáng chia hay không đáng chia không hoàn toàn căn cứ
vào chất hay lượng của nó, mà căn cứ theo ý muốn của người dâng cúng. Nếu đàn-việt tỏ ý dâng cúng cho chiêu-đề Tăng, nó thuộc chiêu-đề Tăng; nếu đàn- việt tỏ ý dâng cúng cho một tỳ-kheo nào đó, một tỳ-kheo-ni, hay thức-xoa-ma-na, hay sa-di-ni chúng đều thuộc về những vị này, không được phép phân chia. Nếu đàn-việt không nói rõ họ muốn dâng cúng cho ai, cho đối tượng nào, thì bấy giờ Tăng sẽ quyết định chia hay không chia, căn cứ trên hình thái và thời gian tính của vật ấy.
Còn nếu là vật dụng của một vị trong năm chúng xuất gia đã viên tịch, vật dụng ấy hoàn toàn thuộc thẩm quyền phân chia của Tăng, Tăng sẽ căn cứ theo giá trị của vật dụng mà trao cho từng loại đối tượng ưu tiên thích hợp.
Còn nếu là vật dụng của một vị trong năm chúng xuất gia đã viên tịch, vật dụng ấy hoàn toàn thuộc thẩm quyền phân chia của Tăng, Tăng sẽ căn cứ theo giá trị của vật dụng mà trao cho từng loại đối tượng ưu tiên thích hợp.
ii. Đối tượng phân chia
Có ba loại đối tượng của sự phân chia vật của Tăng:
a) Lưỡng bộ Tăng
Tăng gồm hai bộ tỳ-kheo và tỳ-kheo-ni. Trong đó, sa-di thuộc về tỳ-kheo; thức-xoa-ma-na và sa-di-ni thuộc về ni. Như vậy, lưỡng bộ Tăng bao gồm tất cả năm chúng xuất gia đệ tử Phật. Những gì đàn-việt nói là dâng cúng cho cả hai bộ Tăng, thì chúng phải được chia làm hai phần đồng đều, chứ không tính theo lượng nhân số của mỗi bộ. Cho đến như Tăng bộ tỳ-kheo có nhân số đông, trong khi Tăng bộ tỳ-kheo-ni chỉ còn có một sa-di-ni, thì Tăng vật cũng phải phân chia thành hai phần ngang nhau. Phần
thuộc Tăng bộ tỳ-kheo thì sa-di-ni kia được thọ nhận.
b) Biệt bộ
Nghĩa là hai bộ Tăng riêng biệt, không kể chung. Trong mỗi bộ, Tăng vật được phân chia đều tính theo nhân số. Sa-di phân nửa hoặc phần ba của tỳ-kheo; các tịnh nhân Tăng-già lam phần tư. Nhưng nếu Tăng không đồng ý chia cho thì không được chia. Nếu có đàn-việt dâng cúng các vật dụng mà sau đó nội bộ Tăng chia làm hai, thì các vật dụng ấy cũng được phân thành hai cho mỗi bên. Những người đang hành biệt trú, ý hỉ, đang bị yết-ma ha trách, yết-ma tẫn xuất v.v… cũng được phân chia như các tỳ-kheo khác, nhưng vật chia phải để xuống đất hoặc sai tịnh nhân đưa cho, chứ Tăng không được trực tiếp trao tay.
c) Cá thể
Tăng vật được chia riêng cho những người ưu tiên, không theo tiêu chuẩn đồng đều mỗi người một phần. Như thuốc cho người bịnh; y che ghẻ cho người bịnh ghẻ v.v… Nếu là Tăng vật do người trong chúng xuất gia chết để lại, thì ưu tiên trước hết cho những người chăm sóc bịnh của người chết; kế đó, ưu tiên cho những người có liên hệ với người chết như Hòa thượng, A-xà-lê v.v… vật dụng ưu tiên được kể là các vật dụng tùy thân của tỳ-kheo. Những thứ còn lại, thuộc loại có thể chia, thì chia đều trong Tăng. Nếu giá trị không đồng nhất, thì xét theo ưu
tiên,[34] Tiêu chuẩn đã được ưu tiên là tác phong đạo đức, và kế đó là sự thiếu thốn.
iii. Phương pháp chia
Tùy theo sự hiện diện của nhân số, có bốn cách chia.[35]
a) Tăng sai người chia
Nếu Tăng gồm từ năm tỳ-kheo trở lên, cần yết-ma sai người chia và tiếp theo đó yết-ma giao người chia. Người được Tăng sai phải có đủ năm đức tính: không thiên vị, không hay giận hờn, không ngu si, không sợ hãi và biết rõ người đã chia hay chưa chia.
b) Chia trực tiếp
[34] Tứ phần 40 (Đại 22, tr.858c): nên giao thẻ để chia: tức chia bằng cách bốc thăm.
[35] Tứ phần 40, tr.859a, bốn cách chia khác. Thập tụng 28 (Đại 23, tr.201c); 1. Tự thọ phân, nếu chỉ một tỳ-kheo tâm niệm tự phân và tự thọ, như Tứ phần; 2. Triển chuyên phân: chỉ có hai tỳ-kheo, chia làm hai phần, một người chỉ vào mỗi phần: «Y này các người vì Tăng mà bố thí, là vật dụng Tăng cần chia. Phần chia này có bấy nhiêu thuộc về tôi. Phần chia kia có bấy nhiêu chia cho Trưởng lão. Phần ấy thuộc về Trưởng lão.» Trường hợp hai tỳ-kheo cũng có thể chia theo thứ tự thọ phân; 3. Đọa trù phân: chia bằng cách giao thẻ, tức bốc thăm, nếu có ba tỳ-kheo (cũng có thể chia theo thứ tự thọ phân, hoặc triển chuyên phân) tổng số vật được chia làm ba phần cho ba người rồi nói «Phần này thuộc Thượng tọa, thì phần kia thuộc Hạ tọa. Phần này thuộc Hạ tọa, thì phần kia thuộc Thượng tọa.» Sau đó giao thẻ, và chỉ giao một thẻ mà thôi. Người giao thẻ không được nhìn thấy thẻ; 4. Yết-ma phân, bốn tỳ-kheo trở lên, chia bằng tác pháp yết-ma; cũng có thể chia theo lối tự thọ, triển chuyên hoặc đọa trù.
/75