TIẾT 3.
CHÍNH THỨC THUYẾT GIỚI
1. CÁC THỂ THỨC THUYẾT GIỚI
Trừ nạn duyên, tức ngoại trừ tám tai họa[42] bất ngờ xảy đến, toàn bộ giới kinh, từ đầu đến cuối, từ các bài kệ tán khởi, bốn pháp ba-la-di, cho đến bảy pháp diệt tránh, cùng với các bài kệ giới kinh và những bài kệ tán thán giới, cần phải được tụng đọc đầy đủ chi tiết.[43] Người tụng giới phải là hàng Thượng tọa.[44] Nếu Thượng tọa không thuộc, có thể theo thứ tự từ trên xuống dưới, ai thuộc thì được cử làm người tụng giới. Nếu chúng chỉ bốn người mà không ai thuộc, Thượng tọa phải đi khỏi đại giới, tự mình tác pháp tâm niệm thuyết giới. Ba vị còn lại trong giới, tác pháp đối thú thuyết giới với nhau. Đây là một hình thức phạt Thượng tọa vì không thuộc giới kinh.[45]
[42] Tứ phần 36, tr.823a 2, bát nạn 八難: vương 王 (do vua chúa), tặc 賊 (do giặc cướp), hỏa 火 (do lửa), thủy 水 (do nước), bệnh 病 (do bệnh), nhân 人 (do loài người), phi nhân 非人 (do các loài ma quỷ), ác trùng 惡虫 (do ác thú, trùng đọc). Pali, Mahāvagga ii, tr.113, có mười nạn; 8 nạn như Tứ phần, thêm tai nạn do loài bò sát (rắn rết) và nguy hiểm cho Phạm hạnh (nguy cơ phá giới)
[44] Ngũ phần 18, tr.128b14, tỳ-kheo hỏi Phật, thế nào là Thượng tọa? Phật nói, tại trú xứ, nếu không còn ai lớn hơn, người ấy là Thượng tọa.
[45] Tăng kỳ 27, tr.448a19.
Người thuyết giới không được đọc theo giọng ca, giọng tán, phải đọc bằng giọng nói bình thường, đọc lớn, rõ, không quá nhanh và quá chậm, để mọi người đều có thể nghe rõ chi tiết.
Có mấy điểm quan trọng cần phải ghi nhớ trong tác pháp yết-ma thuyết giới:
a. Túc số Tăng: tối thiểu từ bốn tỳ-kheo trở lên. Dưới số này, từ ba vị trở xuống, chỉ được phép tác pháp đối thủ thuyết giới. Nếu chỉ có một người, tâm niệm thuyết giới.
b. Ngồi gần nhau, để có thể người này với tay chạm đến thân thể người bên cạnh.[46] Cách ngồi này có công dụng là trong trường hợp phạm vi giới trường không đủ dung số lượng các tỳ-kheo đến nghe thuyết giới quá đông, cần ngồi lan ra ngoài đường ranh của giới trường mới đủ chỗ, ngồi như vậy thì Tăng vẫn được coi là trong cùng một giới trường.
Trong lúc ngồi nghe giới, các tỳ-kheo phải chăm chú nghe, không đưọc phép nhập định; cũng nên tránh cả việc lần chuỗi.
c. Trong cùng một giới. Tức tất cả tỳ-kheo phải tập họp trong phạm vi của giới trường đã ấn định. Nếu không có giới trường, Tăng phải tác pháp yết-ma kết
[46] Ngồi theo cách gọi là thân thủ tương cập. Đây là thế phần của một người đang ngồi. Thế phần các tỳ-kheo cùng ngồi liên tiếp nối liền nhau không bị gián đoạn tạo thành sự hòa hiệp về thân.
tiểu giới để thuyết giới. Các tỳ-kheo đang có mặt trong cùng trú xứ đã được kết giới cần phải được tập họp vào giới trường. Ai không tập họp, phạm tội biệt chúng. Trừ những người có duyên sự cần phải gởi dục và thuyết tịnh.
d. Tăng phải hoàn toàn thanh tịnh. Những người chưa thọ cụ túc, những người dầu đã thọ cụ túc nhưng nếu Tăng phát hiện ra là thuộc vào một trong mười ba trường hợp chướng pháp, hay già nạn (chi tiết xem chương III ở trên) và các tỳ-kheo phạm ba-la-di, tất cả đều phải được đuổi ra khỏi giới trường. Tỳ-kheo nào đang hành pháp phú tàng, sau khi Tăng hành xá-la xong (nếu có hành xá-la), hoặc sau khi tác pháp tiền phương tiện xong, tức đến chỗ hỏi và đáp rằng: ‹Tăng nay hòa hợp để làm gì? - Yết-ma thuyết giới› thì duy na gọi vị này ra trình bạch Tăng rằng mình đang hành pháp phú tàng. Còn lại, những người phạm các điều khoản khác cần phải sám hối như pháp cho thanh tịnh trước khi Thượng tọa bạch yết-ma thuyết giới.
Trong thể thức thuyết giới, chi tiết cuối mỗi phần của Giới kinh đều có hỏi về sự thanh tịnh của các tỳ-kheo đối với các điều vừa nói xong. Như đã nói ở điều 4 trên đây, khi thuyết giới, Tăng phải hoàn toàn thanh tịnh. Nhưng cũng có nhiều trường hợp người phạm giới mà không ý thức về sự trái phạm của mình, hoặc do không biết, hoặc do không nhớ, thì mỗi khi vị tụng giới hỏi đến sự thanh tịnh, người tự thấy mình có phạm phải bước ra phát lồ sám hối. Tuy nhiên, trong khi Tăng đang chăm chú theo dõi
như vậy, người ấy đột nhiên bước ra nhận tội, có thể gây xáo trộn, do đó, chỉ nên nói riêng với người bên cạnh, hoặc tự tâm niềm rằng ‹Tôi tỳ-kheo… phạm tội… chờ Tăng thuyết giới xong tôi sẽ sám hối.› Hoặc nếu cảm thấy có phạm nhưng còn nghi ngờ, thì tự tâm niệm rằng: ‹Tôi tỳ-kheo… đối với điều… còn nghi ngờ. Chờ khi nào hết nghi ngờ, tôi sẽ như pháp sám hối.›
Trên đây là nói về thể thức thuyết giới chi tiết. Nếu gặp nạn duyên, có thể thuyết giới tóm lược. Tùy theo nạn duyên sẽ đến nhanh hay chậm, đủ để thuyết giới đến mức nào, phải tùy theo đó mà thuyết. Luật quy định có tất cả năm thể thức thuyết giới.[47]
1. Thuyết giới chi tiết: nói từ đầu đến cuối đầy đủ của giới kinh.
2. Thuyết giới tóm lược: nói từ bài tựa, bốn ba-la-di, mười ba Tăng tàn, hai bất định, rồi nói tóm lược:
«Thưa các đại đức, tôi đã thuyết xong tựa giới kinh, đã thuyết xong bốn pháp ba-la-di, đã thuyết xong mười ba pháp Tăng-già bà-thi-sa, đã thuyết xong hai pháp bất định. Còn lại ba mươi pháp ni-tát-kỳ ba-dật-đề, chín mươi pháp ba-dật-đề, bốn pháp ba-la-đề-đề-xá ni, một trăm pháp chúng học, bảy pháp diệt tránh, như Tăng thường nghe.»
3. Thuyết giới tóm lược: nói từ tựa giới kinh, bốn ba-la-di, mười ba Tăng tàn, rồi tóm lược:
[47] Tứ phần, ibid., 823b.