Tìm kinh sách
Yết - Ma Yếu Chỉ
Tác giả: Giảng thuật: Thích Trí Thủ, Biên soạn:Tỳ-kheo Thích Đỗng Minh, Tỳ-kheo Thích Nguyên Chứng. Dịch giả: Thích Trí Thủ. Năm xuất bản: 2011. Số trang: 360.
Chương 34: Tiết 4: Thỉnh thầy y chỉ (Trang 174 - 178)
TIẾT 4.
THỈNH THẦY Y CHỈ
THỈNH THẦY Y CHỈ
Người mới thọ giới tỳ-kheo, công việc trước hết là phải học tập đầy đủ các bổn phận của một tỳ-kheo. Phật chế, tỳ-kheo chưa đủ 5 tuổi hạ không được phép rời thầy y chỉ mà sống riêng biệt một mình.[111] Nếu đủ 5 tuổi hạ, nhưng chưa học hết giới bổn, chưa rõ những điều nào nên làm hay không nên làm, trường hợp nào phạm tội hay không phạm tội, trường hợp nào phạm tội nặng, trường hợp nào phạm nhẹ, không biết làm các pháp yết-ma, không rõ các phận sự thuyết giới, an cư, tự tứ; tỳ-kheo đó vẫn chưa được phép rời thầy y chỉ. Dù tuổi hạ 60, và tuổi đời 80 mà không thông các phận sự ấy thì cũng chưa được phép rời y chỉ.[112]
Một tỳ-kheo mà không thông suốt các phận sự của tỳ-kheo, nếu sống tự lập không y chỉ, thảng hoặc đến một trú xứ nào mà tại nơi đó tình cờ cũng tập hợp các tỳ-kheo đủ túc số tối thiểu để thành Tăng, nhưng
Một tỳ-kheo mà không thông suốt các phận sự của tỳ-kheo, nếu sống tự lập không y chỉ, thảng hoặc đến một trú xứ nào mà tại nơi đó tình cờ cũng tập hợp các tỳ-kheo đủ túc số tối thiểu để thành Tăng, nhưng
[111] Tứ phần 34, tr.806a: tỳ-kheo 5 tuổi hạ, có trí tuệ, cũng cần y chỉ nơi tỳ-kheo 10 hạ có trí. Thập tụng 21, tr.151a 24, Tỳ-kheo đủ 5 tuổi hạ, thành tựu 5 điều để không cần y chỉ: 1. biết phạm; 2. biết không phạm; 3. biết nặng; 4. biết nhẹ; 5. đọc tụng thông suốt ba-la-đề-mộc-xoa. Pali, Vin.i.80: vyattena bhikkhunā paṭibalena pañcavassāni nissāya vatthuṃ, avyattena yāvajīvaṃ, tỳ-kheo thông minh sống 5 năm y chỉ. Tỳ-kheo kém trí, phải y chỉ suốt đời.
[112] Tứ phần 34, tr.806a 17: nếu là người ngu si, vô trí, suốt đời phải có y chỉ. Cf. Thập tụng 21, tr.151a 28.
trong đó lại không một ai biết yết-ma, biết thuyết giới hay tự tứ, thì làm sao họ có thể thực hiện các phận sự thông thường của Tăng.[113] Hạng tỳ-kheo ấy, đức Phật ví như một đàn dê, ngu si, chỉ biết ăn và ngủ.[114]
Thông thường, vị y chỉ sư chính là bổn sư thế độ cho xuất gia, và cũng là Hòa thượng truyền giới cụ túc. Tuy nhiên, có những trường hợp đặc biệt, hoặc Hòa thượng tịch hoặc bãi đạo, thì phải tìm đến một vị Thượng tọa đủ các đức tính, như đã nói mục tư cách của vị Hòa thượng ở trên, thỉnh cầu làm y chỉ sư, sống nương tựa theo vị này mà học đạo.[115] Trong khi đang nương tựa theo y chỉ sư mà sống, nếu có duyên sự cần đi xa, phải trình bày rõ, để thầy trù lượng có nên đi hay không, và nơi đến là nơi nào, đi bao nhiêu ngày. Nơi cần đến mà không có vị nào đủ tư cách làm y chỉ sư, không được phép dừng lại đó cho đến đêm thứ sáu mà vẫn không có người làm y chỉ.[116] Nếu tại đó có Thượng tọa có thể làm y chỉ, Thượng tọa cần hỏi han cẩn thận về bổn sư của người xin y chỉ, về gốc trú xứ, về sự học hỏi kinh điển như thế
Thông thường, vị y chỉ sư chính là bổn sư thế độ cho xuất gia, và cũng là Hòa thượng truyền giới cụ túc. Tuy nhiên, có những trường hợp đặc biệt, hoặc Hòa thượng tịch hoặc bãi đạo, thì phải tìm đến một vị Thượng tọa đủ các đức tính, như đã nói mục tư cách của vị Hòa thượng ở trên, thỉnh cầu làm y chỉ sư, sống nương tựa theo vị này mà học đạo.[115] Trong khi đang nương tựa theo y chỉ sư mà sống, nếu có duyên sự cần đi xa, phải trình bày rõ, để thầy trù lượng có nên đi hay không, và nơi đến là nơi nào, đi bao nhiêu ngày. Nơi cần đến mà không có vị nào đủ tư cách làm y chỉ sư, không được phép dừng lại đó cho đến đêm thứ sáu mà vẫn không có người làm y chỉ.[116] Nếu tại đó có Thượng tọa có thể làm y chỉ, Thượng tọa cần hỏi han cẩn thận về bổn sư của người xin y chỉ, về gốc trú xứ, về sự học hỏi kinh điển như thế
[113] Tứ phần 34, tr.805a, Phật quy định: từ nay trở đi, tỳ-kheo 5 hạ phải biết tụng bạch yết-ma. Nếu không làm được, như pháp trị.
[114] Thập tụng 30, tr.220a3, Phật nói với Ưu-ba-li, có 5 hạng Tăng: 1. Tăng không biết hỗ thẹn; 2. Tăng như đàn cừu; 3. Tăng biệt chúng; 4. Tăng thanh tịnh; 5. Tăng chân thật.
[115] Tứ phần 34, tr.804a.
[116] Thập tụng: tại nơi không có thầy giỏi, được phép 6 đêm sống không y chỉ. Có thầy giỏi mà một ngày không y chỉ, đắc tội. Cf. Hành sự sao 3, tr.32b1.
nào. Nếu trả lời đúng pháp thì mới chấp nhận; còn trả lời mơ hồ, không đúng pháp, thì Thượng tọa nên nói: «Tôi không quen biết ông. Vậy ông nên đi nơi khác mà cầu y chỉ.» Hoặc Thượng tọa có một vài điểm nghi ngờ nào đó, có thể tạm thời cho lưu lại ít ngày để dò xét, cho đến đêm thứ sáu phải cho y chỉ, nếu thấy hiệp ý.
Luật cũng nói rằng, khi vị tân tỳ-kheo tìm đến một Thượng tọa xin y chỉ, nếu Thượng tọa không đủ khả năng cung cấp cho Phật pháp cũng như vật thực, thì tân tỳ-kheo ấy có thể tự động bỏ đi khỏi cần thưa hỏi. Nếu Thượng tọa chỉ có khả năng cung cấp vật thực nhưng không thể dạy cho Phật pháp, thì nên thưa hỏi rồi mới đi. Trường hợp vì Thượng tọa có khả năng dạy bảo Phật pháp, nhưng không có đủ vật thực, thì cho dù kham khổ cũng cần phải suốt đời nương tựa theo mà học đạo. Nếu Thượng tọa có đủ cả thực lẫn pháp, thì cho dù có bị xua đuổi cũng không được bỏ đi.[117]
Trong lúc đang tiền an cư, nếu thầy y chỉ tịch, phải đi tìm vị khác mà tác pháp hậu an cư. Nếu trong lúc hậu an cư thầy y chỉ tịch, có thể lưu lại chỗ cũ trong một thời gian hai kỳ bố-tát, sau đó phải đi đến nơi khác tìm thầy y chỉ, không được để quá ngày bố-tát thứ hai. Hoặc tại trú xứ có nhiều tân tỳ-kheo cùng y chỉ một Thượng tọa, mà vị Thượng tọa ấy nửa chừng viên tịch, thì nên thỉnh cầu một Thượng tọa đủ đức
Luật cũng nói rằng, khi vị tân tỳ-kheo tìm đến một Thượng tọa xin y chỉ, nếu Thượng tọa không đủ khả năng cung cấp cho Phật pháp cũng như vật thực, thì tân tỳ-kheo ấy có thể tự động bỏ đi khỏi cần thưa hỏi. Nếu Thượng tọa chỉ có khả năng cung cấp vật thực nhưng không thể dạy cho Phật pháp, thì nên thưa hỏi rồi mới đi. Trường hợp vì Thượng tọa có khả năng dạy bảo Phật pháp, nhưng không có đủ vật thực, thì cho dù kham khổ cũng cần phải suốt đời nương tựa theo mà học đạo. Nếu Thượng tọa có đủ cả thực lẫn pháp, thì cho dù có bị xua đuổi cũng không được bỏ đi.[117]
Trong lúc đang tiền an cư, nếu thầy y chỉ tịch, phải đi tìm vị khác mà tác pháp hậu an cư. Nếu trong lúc hậu an cư thầy y chỉ tịch, có thể lưu lại chỗ cũ trong một thời gian hai kỳ bố-tát, sau đó phải đi đến nơi khác tìm thầy y chỉ, không được để quá ngày bố-tát thứ hai. Hoặc tại trú xứ có nhiều tân tỳ-kheo cùng y chỉ một Thượng tọa, mà vị Thượng tọa ấy nửa chừng viên tịch, thì nên thỉnh cầu một Thượng tọa đủ đức
khác về đây làm y chỉ. Trong khoảng hai kỳ bố-tát nếu không tìm được thầy y chỉ, các tân tỳ-kheo ở đây phải tự động lên đường đi tìm y chỉ, không được quá ngày bố-tát thứ hai.
Thượng tọa y chỉ sư và các tỳ-kheo y chỉ đối đãi nhau như tình cha con. Tân tỳ-kheo có bổn phận hầu hạ, chấp tác những công việc nặng nhọc thay thầy y chỉ. Bổn phận thờ thầy không khác như sa-di thờ thầy, được nói trong luật sa-di, ở đây không cần thiết phải nhắc lại.
Trong trường hợp tân tỳ-kheo y chỉ ngoan cố, khó dạy bảo, Thượng tọa tự thấy không đủ khả năng tiếp tục dạy bảo, dù với bất cứ phương tiện nào, nhẫn đến trách mắng hay trừng phạt, thì Thượng tọa hoặc đuổi đi, hoặc tuyên bố dứt y chỉ. Nhưng nếu tân tỳ-kheo đó lại là người có thế lực, không thể tuyên bố dứt y chỉ theo cách thông thường, thì Thượng tọa có thể đi ra khỏi đại giới một đêm, hoặc vào ngủ trong giới trường một đêm, cho đến ánh sáng ban mai xuất hiện mới trở lại đại giới trú xứ. Đây là phép dứt y chỉ. Bởi, theo luật quy định, tân tỳ-kheo sống khác phạm vi cương giới với thầy y chỉ cách một đêm, thì sự y chỉ bị dứt. Phép dứt y chỉ này áp dụng cho cả Thượng tọa và tân tỳ-kheo. Như trường hợp ngược lại, khi Thượng tọa có những hành vi mà mình không kham chịu đựng; và cũng không thể can gián; và đã có can gián mà Thượng tọa đó cũng không nghe; và bản thân không thể rời trú xứ ấy được, vị tân tỳ-kheo có thể làm pháp dứt y chỉ như đã nói.
Thượng tọa y chỉ sư và các tỳ-kheo y chỉ đối đãi nhau như tình cha con. Tân tỳ-kheo có bổn phận hầu hạ, chấp tác những công việc nặng nhọc thay thầy y chỉ. Bổn phận thờ thầy không khác như sa-di thờ thầy, được nói trong luật sa-di, ở đây không cần thiết phải nhắc lại.
Trong trường hợp tân tỳ-kheo y chỉ ngoan cố, khó dạy bảo, Thượng tọa tự thấy không đủ khả năng tiếp tục dạy bảo, dù với bất cứ phương tiện nào, nhẫn đến trách mắng hay trừng phạt, thì Thượng tọa hoặc đuổi đi, hoặc tuyên bố dứt y chỉ. Nhưng nếu tân tỳ-kheo đó lại là người có thế lực, không thể tuyên bố dứt y chỉ theo cách thông thường, thì Thượng tọa có thể đi ra khỏi đại giới một đêm, hoặc vào ngủ trong giới trường một đêm, cho đến ánh sáng ban mai xuất hiện mới trở lại đại giới trú xứ. Đây là phép dứt y chỉ. Bởi, theo luật quy định, tân tỳ-kheo sống khác phạm vi cương giới với thầy y chỉ cách một đêm, thì sự y chỉ bị dứt. Phép dứt y chỉ này áp dụng cho cả Thượng tọa và tân tỳ-kheo. Như trường hợp ngược lại, khi Thượng tọa có những hành vi mà mình không kham chịu đựng; và cũng không thể can gián; và đã có can gián mà Thượng tọa đó cũng không nghe; và bản thân không thể rời trú xứ ấy được, vị tân tỳ-kheo có thể làm pháp dứt y chỉ như đã nói.
Những sự việc liên hệ vấn đề y chỉ là những phận sự đầu tiên và căn bản của tân tỳ-kheo, do đó, không thể không biết, hoặc biết sơ sài. Cách ngôn Ấn độ có câu: «Con sâu, cái kiến dù là thân phận thấp hèn nhưng nếu bám lên được cánh hoa thì có thể ở trên đầu của hàng vương giả.» Người mới xuất gia cũng vậy, phải nương theo những bậc đạo cao đức trọng để được cất nhấc lên cao, hướng dẫn tới đời sống cao thượng hơn, như thế mới không phụ sơ tâm của mình.
Phép thỉnh y chỉ[118]
Y áo chỉnh tề, đến trước Thượng tọa, lễ ba lễ, quì xuống, chấp tay bạch:
Phép thỉnh y chỉ[118]
Y áo chỉnh tề, đến trước Thượng tọa, lễ ba lễ, quì xuống, chấp tay bạch:
«Đại đức rũ lòng thương tưởng. Con tỳ-kheo…, nay cầu xin đại đức làm thầy y chỉ. Ngưỡng mong đại đức làm nơi nương tựa cho con. Con nương tựa đại đức mà sống và học đạo.»
Thượng tọa nói:
«Được vậy. Ta làm y chỉ cho ngươi. Hãy cẩn thận chớ buông lung.»
Tỳ-kheo cầu y chỉ đáp:
«Y giáo phụng hành.»
/75