Tìm kinh sách
Yết - Ma Yếu Chỉ
Tác giả: Giảng thuật: Thích Trí Thủ, Biên soạn:Tỳ-kheo Thích Đỗng Minh, Tỳ-kheo Thích Nguyên Chứng. Dịch giả: Thích Trí Thủ. Năm xuất bản: 2011. Số trang: 360.
Chương 70: 3. Tác pháp phân vật (Trang 336 - 346)
Nếu Tăng số chỉ bốn tỳ-kheo, thì cùng tác pháp yết-ma rồi phân chia trực tiếp chứ không sai người chia.
c) Đối thủ
Nếu chỉ hiện diện ba hay hai tỳ-kheo, các vị này lần lượt đối thủ tác pháp, rồi phân chia với nhau.
d) Tâm niệm
Nếu chỉ một tỳ-kheo duy nhất, thì sự tác pháp bằng tâm niệm và miệng nói, rồi thọ dụng.
3. TÁC PHÁP PHÂN VẬT
Vì có hai nguồn gốc Tăng vật khác nhau, tức do đàn-việt cúng dường và do năm chúng xuất gia tịch để lại, cho nên sự tác pháp cũng có hai loại khác nhau.
i. Vật do đàn việt cúng
Trường hợp này gồm có bốn phương pháp chia như đã nêu trên.
a) Tăng sai người chia
Tăng số năm tỳ-kheo, trong đó một vị được chọn làm Tăng sai. Sự phân chia này gồm hai phần: yết-ma Tăng sai người chia và yết-ma giao vật chia.
Yết-ma Tăng sai người chia:
Tập họp về tác tiền phương tiện như thông lệ.
Hỏi:
Yết-ma Tăng sai người chia:
Tập họp về tác tiền phương tiện như thông lệ.
Hỏi:
«Tăng nay hòa hiệp để làm gì?»
Đáp:
«Yết-ma chia Tăng vật.»
Vị yết-ma bạch Tăng:
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay sai tỳ-kheo…. Vì Tăng phân chia Tăng vật. Đây là lời tác bạch.
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.
«Tăng đã chấp thuận sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.
«Tăng đã chấp thuận sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»
b) Yết-ma giao vật chia:
Tiếp theo, Tăng tác pháp giao Tăng vật cho tỳ-kheo Tăng sai để phân chia giữa Tăng. Vị yết-ma bạch Tăng:
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Trú xứ này được (nói Tăng vật v.v…) nên chia hiện tiền Tăng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay đem (Tăng vật) này trao cho tỳ-kheo, tỳ-kheo này sẽ phân chia giữa Tăng. Đây là lời tác bạch.
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Trú xứ này nhận được (Tăng vật) nên chia hiện tiền Tăng. Tăng nay đem (Tăng vật) này trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo sẽ phân chia giữa Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay đem (Tăng vật) này trao cho tỳ-kheo… tỳ-
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Trú xứ này nhận được (Tăng vật) nên chia hiện tiền Tăng. Tăng nay đem (Tăng vật) này trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo sẽ phân chia giữa Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay đem (Tăng vật) này trao cho tỳ-kheo… tỳ-
kheo này sẽ phân chia giữa Tăng thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.
«Tăng đã chấp thuận Tăng nay đem (Tăng vật) này trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia giữa Tăng, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»
Kế đó, người thọ sai bước ra nhận Tăng vật và phân chia.
c) Chia trực tiếp
Tăng số chỉ gồm bốn tỳ-kheo, không có Tăng sai người chia. Chỉ có yết-ma phân chia trực tiếp giữa bốn vị.
Tập họp và tác tiền phương tiện như thông lệ.
Hỏi:
Tập họp và tác tiền phương tiện như thông lệ.
Hỏi:
«Tăng nay hòa hiệp để làm gì?»
Đáp:
«Yết-ma chia Tăng vật?»
Vị yết-ma bạch Tăng:
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng. Tăng nay chấp thuận, trú xứ này nhận được (Tăng vật) nên chia hiện tiền Tăng. Đây là lời tác bạch.»
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Trú xứ này nhận được (Tăng vật) nên phân chia hiện tiền Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Trú xứ này nhận được (Tăng vật) nên phân chia hiện tiền Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng
nay phân chia (Tăng vật) này thì im lăng. Ai không chấp thuận thì hãy nói.
Tăng đã chấp thuận Tăng nay đem (Tăng vật) này trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia giữa Tăng, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»
Kế đó, người thọ sai bước ra nhận Tăng vật và phân chia.
Tăng đã chấp thuận Tăng nay đem (Tăng vật) này trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia giữa Tăng, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»
Kế đó, người thọ sai bước ra nhận Tăng vật và phân chia.
d) Tác pháp đối thủ
Nếu chỉ có ba tỳ-kheo, lần lượt từng vị thay nhau tác bạch rồi chia. Văn tác bạch như sau:
«Bạch hai Đại đức, nhất tâm niệm. Trú xứ này nhận được (Tăng vật) nên phân chia hiện tiền Tăng. Nay đây không đủ túc số Tăng, nên thuộc về chúng ta.» (nói ba lần)
Nếu chỉ có hai tỳ-kheo, văn bạch tác pháp cũng như trên nhưng bỏ tiếng hai.
e) tâm niệm tác pháp
Nếu có một tỳ-kheo, vị ấy tâm niệm và miệng nói như vầy:
«Trú xứ này nhận được (Tăng vật) nên chia hiện tiền Tăng. Nay đây không có Tăng (Tăng vật) này thuộc về tôi.» (nói ba lần)
ii. Vật do năm chúng qua đời để lại
Nếu người viên tịch là tỳ-kheo hay tỳ-kheo-ni, thì Tăng tác pháp để giao và chia. Nếu là của sa-di hay thức-xoa-ma-na, thì các vật ấy thuộc về Hòa thượng
hay A-xà-lê. Nhưng nếu không có Hòa thượng hay A-xà-lê để nhận bấy giờ Tăng sẽ tác pháp để giao và chia.
Vật của người qua đời để lại hoặc là vật hiện tiền, hoặc vật đã được ký thác cho một người nào đó, hoặc vật mà người khác nợ vị ấy, hay vị ấy nợ người khác.
Trước hết, Tăng cần phải hỏi người nuôi bịnh, hoặc những người thân cận vị qua đời về các món nợ, tùy theo di chúc,[36] hoặc theo sự hiểu biết của những người ấy. Nếu người chết có vay mượn ai vật gì chưa trả, thì những vật ấy cần được trả cho chủ nợ. Hoặc lấy những thứ trong số di vật có giá trị tương đương mà trả. Hoặc bán một số di vật tương đương món nợ để trả. Tùy theo sự thỏa thuận của người trái chủ. Nếu người đó không nhận, các vật ấy thuộc về Tăng.
Trường hợp vị ấy qua đời có những vật mà người khác vay mượn, cần cho đòi về để phân chia. Nhưng nếu có di chúc là nhượng hẳn cho người vay mượn thì khỏi phải đòi.
Đối với vật mà người qua đời đã ký thác cho một ai đó cũng vậy, riêng vật ký thác, nếu người được ký thác đang ở tại trú xứ nào khi hay tin người ký thác qua đời, thì vật ấy thuộc về sự phân chia của Tăng tại trú xứ mà người được ký thác đang ở.
Vật của người qua đời để lại hoặc là vật hiện tiền, hoặc vật đã được ký thác cho một người nào đó, hoặc vật mà người khác nợ vị ấy, hay vị ấy nợ người khác.
Trước hết, Tăng cần phải hỏi người nuôi bịnh, hoặc những người thân cận vị qua đời về các món nợ, tùy theo di chúc,[36] hoặc theo sự hiểu biết của những người ấy. Nếu người chết có vay mượn ai vật gì chưa trả, thì những vật ấy cần được trả cho chủ nợ. Hoặc lấy những thứ trong số di vật có giá trị tương đương mà trả. Hoặc bán một số di vật tương đương món nợ để trả. Tùy theo sự thỏa thuận của người trái chủ. Nếu người đó không nhận, các vật ấy thuộc về Tăng.
Trường hợp vị ấy qua đời có những vật mà người khác vay mượn, cần cho đòi về để phân chia. Nhưng nếu có di chúc là nhượng hẳn cho người vay mượn thì khỏi phải đòi.
Đối với vật mà người qua đời đã ký thác cho một ai đó cũng vậy, riêng vật ký thác, nếu người được ký thác đang ở tại trú xứ nào khi hay tin người ký thác qua đời, thì vật ấy thuộc về sự phân chia của Tăng tại trú xứ mà người được ký thác đang ở.
[36] Nghĩa là vật thuộc về nợ thì cần trả hay không cần trả; vật dụng khác, hoặc muốn để lại cho ai.
Sau khi đã thanh toán các món vay mượn, và các vật được ký thác, Tăng tác pháp để phân chia. Trước hết, những vật có giá trị hay những vật dụng tùy thân, được ưu tiên cho người nuôi bịnh. Nếu người nuôi bịnh đồng ý các vật ấy hoàn toàn thuộc Tăng chứ mình không nhận riêng, thì Tăng phân chia như là vật do đàn việt cúng.
Người nuôi bịnh, hoặc nếu không có thì người nuôi thân cận và có mặt khi vị ấy lâm chung, mang những sở hữu của vị ấy ra trình trước Tăng.
Thể thức phân chia, ở đây cũng gồm bốn phương pháp tùy theo phân số hiện diện, nhưng nội dung tác pháp có khác. Ngoài ra, còn có thêm tác pháp để tưởng thưởng người nuôi bịnh.
Người nuôi bịnh, hoặc nếu không có thì người nuôi thân cận và có mặt khi vị ấy lâm chung, mang những sở hữu của vị ấy ra trình trước Tăng.
Thể thức phân chia, ở đây cũng gồm bốn phương pháp tùy theo phân số hiện diện, nhưng nội dung tác pháp có khác. Ngoài ra, còn có thêm tác pháp để tưởng thưởng người nuôi bịnh.
a) Tưởng thưởng người nuôi bịnh
Tăng tập họp và tác tiền phương tiện như thông lệ
Hỏi:
Hỏi:
«Nay Tăng hòa hiệp để làm gì?»
Đáp:
«Yết-ma phân chia di vật của người qua đời.»
Người nuôi bịnh bấy giờ bước ra giữa Tăng, trình bày các di vật của người qua đời, cùng những khoản vay mượn ký thác các thứ. Sau đó, trích riêng một số vật dụng tùy thân của người qua đời, hoặc một số vật có giá trị khác, để tưởng thưởng người nuôi bịnh. Vị yết-ma bạch Tăng:
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Những vật dụng tùy thân của tỳ-
kheo ấy nên phân chia hiện tiền Tăng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng. Tăng nay chấp thuận đem các vật dụng tùy thân ấy cho tỳ-kheo nuôi bịnh. Đây là lời tác bạch.
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Những vật dụng tùy thân của tỳ-kheo ấy nên phân chia hiện tiền. Tăng nay đem các vật dụng tùy thân ấy cho tỳ-kheo… là người nuôi bịnh. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng sai đem các vật dụng tùy thân ấy cho tỳ-kheo… là người nuôi bịnh thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.
«Tăng đã chấp thuận Tăng nay đem các vật dụng tùy thân ấy cho tỳ-kheo… là người nuôi bịnh, thì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Những vật dụng tùy thân của tỳ-kheo ấy nên phân chia hiện tiền. Tăng nay đem các vật dụng tùy thân ấy cho tỳ-kheo… là người nuôi bịnh. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng sai đem các vật dụng tùy thân ấy cho tỳ-kheo… là người nuôi bịnh thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.
«Tăng đã chấp thuận Tăng nay đem các vật dụng tùy thân ấy cho tỳ-kheo… là người nuôi bịnh, thì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»
b) Tăng sai người chia
Trước hết, tác pháp yết-ma sai người chia. Vị yết-ma bạch:
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật. Đây là lời tác bạch.
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.
«Tăng đã chấp thuận sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»
Tiếp theo, tác yết-ma giao Tăng vật. Vị yết-ma bạch:
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Những vật dụng của tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng. Tăng trao các vật dụng ấy cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng. Đây là lời tác bạch.
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Các vật dụng tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Tăng nay trao các vật dụng ấy cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay đem các vật dụng ấy trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay đem các vật dụng ấy trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói
«Tăng đã chấp thuận đem các vật dụng ấy trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Các vật dụng tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Tăng nay trao các vật dụng ấy cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay đem các vật dụng ấy trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay đem các vật dụng ấy trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói
«Tăng đã chấp thuận đem các vật dụng ấy trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»
Sau đó người thọ sai nhận vật và phân chia.
c) Chia trực tiếp
Vì Tăng số chỉ có bốn tỳ-kheo, không có yết-ma Tăng sai mà chỉ tác yết-ma phân chia trực tiếp. Vị yết-ma bạch:
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Các vật dụng của tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng. Tăng nay phân chia các vật dụng này. Đây là lời tác bạch.
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Các vật dụng của tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Nay phân chia các vật dụng này cho hiện tiền Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay phân chia hiện tiền Tăng các vật dụng mà tỳ-kheo… vừa mệnh chung để lại thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.
«Tăng đã chấp thuận phân chia các vật dụng này, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»
«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Các vật dụng của tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Nay phân chia các vật dụng này cho hiện tiền Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay phân chia hiện tiền Tăng các vật dụng mà tỳ-kheo… vừa mệnh chung để lại thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.
«Tăng đã chấp thuận phân chia các vật dụng này, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»
d) Đối thủ phân chia
Chỉ hiện diện ba tỳ-kheo. Từng vị một lần lượt thay nhau tác bạch:
«Bạch hai Đại đức xin ghi nhận. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Các vật dụng của tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Nay đây không có Tăng, các vật dụng ấy thuộc chúng ta.» (nói ba lần)
Nếu chỉ hiện diện hai tỳ-kheo, văn bạch như trên, nhưng bỏ tiếng hai.
e) Tâm niệm thọ nhận
Nếu chỉ có một tỳ-kheo, vị ấy tâm niệm miệng nói:
«Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Các vật dụng của tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Nay đây không có Tăng, các vật dụng ấy thuộc về tôi.» (nói ba lần)
Luật dạy, tại trú xứ có tỳ-kheo vừa viên tịch, khi tác pháp phân vong vật, tỳ-kheo nào bước ra khỏi đại giới của trú xứ, không được nhận phần lại phạm đột- kiết-la; trái lại có tỳ-kheo nào từ ngoài vào trong đại giới của trú xứ đó ngay trong lúc đang tác pháp yết-ma vẫn được nhận một phần như các tỳ-kheo hiện có trong trú xứ.
/75