CẢNH GIỚI TÂM CỦA BỒ TÁT
KHI GẶP ĐỨC NHIÊN ĐĂNG
17b. Này Tu-bồ-đề, ý ông nghĩ sao, khi Như Lai ở bên cạnh đức Phật Nhiên Đăng, có pháp nào mà do pháp đó Như Lai đã chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác không? Tu- bồ-đề đáp: Không có một pháp nào mà do pháp đó đức Như Lai đã chứng đắc Vô thượng Chánh giác khi Ngài ở cạnh đức Phật Nhiên Đăng. Đức Phật dạy: Chính vì lẽ này mà đức Phật Nhiên Đăng đã thọ ký cho Ta rằng: “Này Bà-la-môn, về sau ông sẽ là một Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Toàn Giác, với hiệu là Thích-ca-mâu-ni!”
Lời bàn:
1. Đến đây, khi thời pháp còn tiếp diễn có nghĩa là còn nhiều vị trong thính chúng đang vướng mắc. Dần dần vướng mắc càng trở nên tế nhị:
- Nếu pháp vốn là không-pháp, thì Như Lai nương vào đâu để đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác? Để được đức Phật Nhiên Đăng thọ ký v.v...?
Do băn khoăn về quả chứng và chỗ trú của Phật và Bồ-tát mà tâm lý bị dao động. Nên Tôn giả Tu- Bồ- Đề cầu xin Thế Tôn dạy lại việc an trú tâm và hàng phục tâm.
Tại đoạn kinh 17b, Thế Tôn nêu rõ vấn đề để soi sáng.
2. Quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác được chứng đắc do Bồ-tát đoạn tận chấp thủ, vộ minh. Khi mà Bồ-tát an trú nơi vô trú, rời khỏi tưởng về người chứng và quả chứng, là khi Bồ-tát chứng đắc quả vị Vô thượng ấy. Kết quả chứng đắc này là vô trú, vô sinh, nên không phải là kết quả của bất cứ một nguyên nhân nào trong tương quan của hiện tượng. Chính vì thế, vào thời đức Nhiên Đăng, đức Thích Tôn đã chứng quả vô sinh đó, nên mới được Như Lai Nhiên Đăng thọ ký về sau sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca-mâu-ni.
THE BODHISATTVA AT THE END OF HIS CAREER
17c. And why? “Tathagata”, Subhuti, is synonymous with true Suchness (tathata).
17d. And whosoever, Subhuti, were to say, “The Tathagata has fully known the utmost, right and perfect enlightenment”, he would speak falsely. And why? [(There is not any Dharma by which the Tathagata has fully known the utmost, right and perfect enlightenment - And that dharma which the Tathagata has fully known and demonstrated, on account of that there is neither truth nor fraud)]. Therefore I the Tathagata teaches, “all dharmas are the Buddha’s own and special dharmas”. And why? “All dharmas”, Subhuti, have as no-dhannas been taught by the Tathagata. Therefore all dharmas are called the Buddha’s own and special dharmas.