3. Đức Phật dạy: “Ở đây, này Tu-bồ-đề, nếu có người phát tâm Bồ-tát cầu quả vị Phật, nên khởi tâm như thế này: “Trong thế giới này, có bao nhiêu chúng sinh - loài sinh từ trứng, loài sinh từ thai, loài sinh từ chỗ ẩm thấp, loài hóa sinh, có hình tướng hay không hình tướng, có tưởng hay không có tưởng. Phải dẫn dắt tất cả đến Niết-bàn, vào Niết-bàn, cảnh giới không để lại gì ở đằng sau (Vô dư y Niết-bàn). Và dù có vô số chúng sinh được dẫn dắt đến Niết-bàn như thế, vẫn không có chúng sinh nào thật sự được dẫn dắt đến Niết-bàn. Tại sao? Nếu trong vị Bồ-tát có tưởng chúng sinh khởi lên, vị ấy không thể được gọi là Bồ-tát, vị ấy còn vướng mắc vào tưởng tự ngã, tưởng chúng sinh, tưởng linh hồn, hay tưởng con người”.

 Nếu không thể hiểu bài pháp về thực tướng Bát-nhã qua thân giáo của Thế Tôn, thì ở đoạn Kinh này thính chúng có thể nhận ra được thực tướng ấy.

 Con đường đi vào thực tướng thì một mặt phát khởi đại bi tâm cứu độ vô lượng chúng sinh, một mặt rời khỏi hết thảy các tưởng về ngã tướng.

 Nếu chúng sanh vốn không thật có thì tại sao Bồ-tát lại làm cái việc phát tâm cứu độ đối tượng không thực ấy?

 Như đã được đề cập từ đầu sách, đoạn trên là một hình thức diễn đạt đặc biệt của Bát-nhã. Chúng ta tuần tự phân tích lời dạy trên qua các điểm dưới đây:

   1. Thế Tôn dạy Bồ-tát phát tâm độ vô lượng chúng sanh là nhằm để phá ngay trung tâm gây nên dao động, bất an, của thính chúng. Thính chúng đang lo âu về hạnh nguyện làm thế nào có thể độ hết chúng sinh để tròn quả Phật?

 Lo âu đó dấy khởi từ tâm chấp thủ tướng cho rằng có vô lượng chúng sanh, có việc cứu độ và tự thân phải lo cứu độ. Tâm chấp thủ tướng ấy trải rộng ra vô cùng, khắp thời gian và không gian vô tận, khiến tâm lý dao động nhiều. Thoạt đầu Bồ-tát phát khởi tâm đại bi để dập tắt tham ái, sân hận và chấp thủ, nhưng rồi Bồ-tát lại vướng mắc vào tư duy ngã tính. Do đó, Thế Tôn dạy Bồ-tát, cần giác tỉnh ngay liền sau đó: Các ngã tướng, ngã tính là phi thực.

  2. Thấy tính phi thực của ngã tướng thì các chấp thủ rơi đổ cùng với tâm lý dao động. Làm đổ

b/ Thấy không có chúng sinh nào được độ: Giác tỉnh vô ngã, đi vào trí tuệ vô ngã tự độ.

b/ Tưởng con người: Tin tưởng có một cá thể độc lập, liên tục và đồng nhất với chính nó ở các thời điểm khác nhau ; cá thể đó phân biệt kiên cố các phần tử ở trong cá thể khác biệt với những gì ở bên ngoài cá thể.

c/ Tưởng linh hồn: Tin tưởng có mặt một sức mạnh hợp nhất và sinh động ở bên trong thân căn, nó tồn tại từ bào thai cho đến chết, qua thời gian của kiếp sống.

d/ Tưởng chúng sinh: Tin tưởng có mặt một thực thể thường hằng chuyển sinh từ đời sống này sang đời sống khác.

7.  Liền khi Thế Tôn vừa dạy phương pháp hàng phục tâm, một số vị Tỷ-kheo trở nên băn khoăn về hạnh nguyện chính của Bồ-tát (tức là Bố thí):

 Nếu ngã tướng không thật, thì ai sẽ bố thí? Ai sẽ nhận thí? Và làm sao để có vật thí để thí?

 Thấy suốt niềm băn khoăn ấy, Thế Tôn dạy tiếp:

 

 4. Moreover, Subhuti, a Bodhisattva who gives a gives should not be supported by a thing, nor should he be supported anywhere. When he gives gifts he should not be supported by sight-objects, nor by sounds, smells, tastes, touchables, or