32a. And fimally, Subhuti, if a Bodhisattva, a great-being has filled world-systems immeasurable and incalculable with the seven precious things, and gave them as a gift to the Tathagatas, the Arahats, the Fully-Enlightened-Ones, and if, on the other hand, a son or daughter of good family had taken from this Prajnõa paramita, this discourse on Dharma, but one stanza of four lines, and were to bear it in mind, demonstrate, recite and study it, and illuminate it in full detail for others, on the strength of that this latter would beget a greater heap of merit, immeasurable and incalculable. And how would be illuminate it? So as not to reveal. Therefore is it said “he would illuminate”.

 

 32a. Sau cùng, này Tu-bồ-đề, nếu một Bồ-tát đem bảy báu đựng đầy vô lượng thế giới hệ cúng dường chư Như Lai, các bậc A-la-hán, các bậc Toàn Giác, - và nếu, mặt khác, một thiện nam, tín nữ hiểu được từ Kinh Kim Cương Bát-nhã dù chỉ một

 1. Đoạn Kinh này lặp lại lời dạy ở phần trước để tán dương trí tuệ giải thoát (trí Bát-nhã). Ở đây có một điểm Thế Tôn nhấn mạnh: Nên giảng giải Bát-nhã như thế nào? - Do vì Bát-nhã không thể trình bày được, dù dưới bất cứ ngôn ngữ nào và hình thức diễn đạt nào, nên người thuyết giảng mới tìm cách giảng giải, soi sáng một cách gián tiếp, giúp người nghe giác tỉnh để lĩnh hội và để thể nhập thực tại Bái-nhã.

 2. Giảng giải trình bày Bát-nhã một cách gián tiếp là cách trình bày để cho người nghe nhận rõ bản chất vô ngã, vô thường và khổ đau của các pháp hữu vi, duyên sinh, để chọn lựa một thái độ sống giác tỉnh đối với các pháp hữu vi ấy, ngõ hầu chặt đứt được gốc rễ của khổ đau. Khi tham ái và chấp thủ bị loại trừ hoàn toàn, thì khổ đau diệt, và thực tại của Bát- nhã hiển lộ.

 Đấy là nội dung giảng dạy, soi sáng mà bài kệ bốn câu tiếp theo đây trình bày:

A mock show, dew drops, or a bubble,

A dream, a lightning flash, or cloud,

So should one view what is conditioned.

Như các vì sao, như vọng cảnh, như ngọn đèn,

Như trò ảo thuật, như sương, như bọt nước,

Như mộng, như ánh chớp, như đám mây.

 Nhìn như ngọn đèn: Với ngọn đèn, chỉ cháy đỏ khi có nhiên liệu (dầu thắp); khi dầu cạn thì đèn tắt. Cũng thế, khi có mặt ái, thủ thì các pháp hữu vi có mặt. Khi ái, thủ diệt thì thế giới hữu vi cũng diệt.

 Nhìn như trò ảo thuật: Những gì của cảnh ảo thuật là không thật. Cũng thế, pháp hữu vi là không thật có.

 Nhìn những hạt sương: Hạt sương thì mỏng manh rất dễ tan. Cũng thế, các pháp hữu vi là mỏng manh, vô thường.

 Nhìn như giấc mộng: Mộng thì không thực. Cũng thế, các pháp hữu vi là không thật. Có như không.

 Nhìn như ánh chớp: Mỏng manh, vô thường.

 Nhìn như đám mây: Đám mây thì thay hình đổi dạng rất nhanh chóng. Cũng thế, các pháp hữu vi thì biến diệt vô thường.

 Tóm lại, nên nhìn các pháp hữu vi là không thật, là vô thường, mỏng manh.  Thấy tính chất mộng mị và vô thường của các pháp hữu vi thì lòng tham, sân và chấp thủ sẽ tan dần cho đến khi tiêu mất.