Nghiên cứu Phật Giáo Tây Vực

Chương 54: III. Những Phát Hiện Mới Về Lịch Sử Phật Giáo Vu-Điền (Trang 508 - 510)

III. NHỮNG PHÁT HIỆN MỚI VỀ LỊCH SỬ PHẬT GIÁO VU-ĐIỀN

Thiên tai, họa người thường chôn vùi hết những sử tích, văn vật của nhân loại, đương nhiên nước Vu-điền không ngoại lệ. Thời đại Hán-Đường, bất luận các nước Tây Vực là 36 nước, hay hơn 50 nước, hiện tại nghĩ lại cần tìm một cá thể quốc gia hoàn chỉnh cơ hồ đều không thể. Hồi ức dĩ vãng chuyện đời xưa nay thật xót thương! Ngày nay chúng ta muốn khảo cứu về địa lý nhân văn, hoặc địa lý lịch sử, Địa lược học, Ngữ ngôn học, cho đến các thứ học thuyết kinh tế, chính trị ở vùng Trung Á, thì không thể không tìm kiếm đến di tích hoang phế trong lịch sử nhân loại. Gần đây việc thám hiểm vùng Trung Á thịnh hành, ở khu vực này người ta thu hoạch được nhiều tư liệu trân quý về lịch sử nhân loại, thật là một ánh hào quang lớn cho việc nghiên cứu sử tích Phật giáo Tây Vực. Những phát hiện nổi tiếng nhất là cuộc thám hiểm Trung Á lần thứ nhất của ông A. Stein người Anh, từ năm 1900 đến năm sau, thành quả công bố trong “Sand-buried Ruins of Khotan”, “Ancient Khotan”. Kết quả thám hiểm lần ấy, phát hiện thấy cái mới trong ngôn ngữ là Vu-điền ngữ. Vu-điền ngữ phải lấy Vu-điền làm trung tâm, là ngôn ngữ thịnh hành ở phương Đông. Leumanu đặt tên là Northaryan, H. Luders gọi là Saka Language. Sau này, ông J. Kinste mới ám thị đến trung tâm địa lý có liên quan với ngôn ngữ thịnh hành này, gọi là Khotan. Ông Konow lại làm sáng tỏ thuyết ấy, cho là khác biệt với Qui-tư ngữ, gọi riêng lẻ là Spradhell. Lại nữa, ông R. Hoernle nói: Ngôn ngữ Vu-điền thuộc ngữ hệ Ba-tư, dân tộc Nguyệt Thị từng đi qua lưu trú tại Đại Hạ, khiến cho ngôn ngữ này di dời sử dụng tới vùng đất này.
Nói tóm lại, ngôn ngữ này xác thật thuộc về ngữ hệ Iran, có thể nói phần nhiều đã chịu ảnh hưởng Ấn Độ ngữ. Ông

Stein và ông P. Pelliot đã phát hiện thấy ở động Thiên Phật tại Đôn Hoàng vài bộ kinh điển Phật giáo và văn thư y theo văn Vu-điền mà viết thành. Trong đó, về phương diện kinh điển Phật giáo thì có kinh Đại thừa Vô lượng thọ, kinh Kim cương bát-nhã, kinh Kim quang minh, kinh Nhất bách ngũ thập tụng bát-nhã ba-la-mật v.v… Đồng thời có những mảnh kinh thuộc phần đầu kinh Đại bát-nhã ba-la-mật Hán dịch và những trang còn lại của kinh điển văn Tây Tạng. Còn có kinh sách, bản viết xưa được viết bằng ngôn ngữ thông dụng của Ấn Độ. Trong văn tự kinh sách ấy, có sách viết bằng Phạn văn ở thời đại Nguyệt Thị, hoặc văn tự Kharosthi (Khư-lô-sắt-tra) cổ đại. Những phát hiện ấy không chỉ là sử liệu quan trọng để nghiên cứu ngôn ngữ nước Vu-điền và kinh điển Phật giáo, mà còn là tư liệu quí giá để khảo hạch về Địa lý học, Địa lược học, Nhân văn học, Ngữ ngôn học v.v… ở vùng Tây Vực. Ở đây có thể thấy mối quan hệ của Phật giáo đối với lịch sử, văn hóa và ngôn ngữ học của nhân loại quan trọng như thế nào; cho nên người nghiên cứu Phật giáo sau này muốn phát triển cái giá trị Phật giáo phải đi từ lịch sử văn hóa của nhân loại.

/75

CHÙA KHAI NGUYÊN

Xây dựng từ : 2010 - 2026, Ban Thông Tin - Truyền Thông Chùa Khai Nguyên.

Địa chỉ: Thôn Tây Ninh, Xã Đoài Phương, TP. Hà Nội