Kinh Tiểu Bộ 2015- Tập V
Tác giả: Hòa Thượng Thích Minh Châu. Dịch giả: Hòa Thượng Thích Minh Châu. Năm xuất bản: 2007. Số trang: 51.
Chương 84: Chương Mười Sáu- Phẩm Ba Mươi Bài Kệ - Phần 10 (trang 587-593)
Ý kiến bạn đọc
- Chẳng có bậc khổ hạnh nào vượt quá vị này về phương diện thiểu dục tri túc.
Và lại càng hân hoan vô cùng vì gã, họ xây am ẩn sĩ cho gã trú ẩn và gã lấy danh hiệu Karambiya đạo sĩ.
Trong khi gã ở đó, gã được nhiều lợi dưỡng vinh quang, cả Long vương lẫn Kim sí điểu vương đều đến bày tỏ lòng tôn kính gã. Vị Long vương này có danh hiệu là Paṇḍara. Một ngày kia Kim sí điểu vương đến gặp đạo sĩ, và sau khi đảnh lễ vị này, ngồi xuống một bên và bảo:
- Thưa Tôn giả, dân chúng của ta, khi tấn công loài rồng rắn thường hay bị chết đuối. Ta không biết cách nào bắt rồng rắn cho đúng. Nghe nói có điều bí ẩn chi đây. Ngài có thể dỗ dành chúng nói ra điều bí ẩn ấy chăng?
Đạo sĩ nói:
- Được rồi.
Khi điểu vương từ giã ra về, vừa đúng lúc Long vương đến tôn kính đảnh lễ xong ngồi xuống, gã hỏi:
- Này Long vương, loài Kim sí điểu nói rằng khi bắt loài rồng, chúng bị giết chết rất nhiều. Thế lúc đánh bắt rồng rắn, làm sao cho chúng được an toàn?
Long vương đáp:
- Thưa Tôn giả, đây là điều bí mật của loài ta, nếu ta nói ra, ta sẽ gây tai họa tàn sát cả chủng tộc của ta.
- Sao thế, ngài nghĩ rằng ta nói với kẻ nào chăng? Ta chẳng nói với ai đâu, ta chỉ hỏi cho thỏa thích hiếu kỳ thôi. Ngài cứ tin ta và nói cho ta biết, đừng e sợ gì cả.
Long vương hứa sẽ nói và từ giã.
Ngày hôm sau ẩn sĩ lại gạn hỏi, Long vương cũng không nói ra. Song vào gày thứ ba, lúc Long vương đến và ngồi xuống, ẩn sĩ bảo ngay:
- Hôm nay là ngày thứ ba ta hỏi ngài rồi. Tại sao ngài không nói?
- Thưa Tôn giả, ta sợ ngài kể lại cho kẻ khác.
- Ta sẽ không hé môi với ai cả, nói đi, đừng sợ gì.
Thế là Long vương bảo ẩn sĩ hứa sẽ không kể lại với ai rồi nói:
- Thưa Tôn giả, loài rồng rắn chúng ta nuốt đá lớn cho nặng mình và
Long vương đã tiết lộ bí mật như vậy với ác nhân này.
Sau đó, khi Long vương ra về, Điểu vương lại đến đảnh lễ đạo sĩ Karambiya xong, liền hỏi:
- Thưa Tôn giả, thế Tôn giả đã biết điều bí mật của Long vương chưa?
- Thưa ngài, đã.
Và gã kể mọi điều vừa được kể trên cho gã.
Nghe xong, Điểu vương bảo:
- Long vương đã sai lầm nặng nề, đáng lẽ không nên nói cho ai biết cách tàn sát chủng tộc mình như vậy.
Thế là vừa nổi gió lên, Điểu vương liền chụp lấy đuôi Long vương Paṇḍara và dốc ngược đầu xuống, làm chúa rồng nay phải nhả những hòn đá đã nuốt vào cổ, rồi Điểu vương mang Long vương bay lên không. Rồng Paṇḍara, trong lúc bị treo ngược đầu lên không như vậy, liền than khóc thê thảm:
- Ta tự gây khổ cho ta rồi!
Và chúa rồng ngâm các vần kệ:
1. Người nào chuyện bí mật đem phơi,
Bất cẩn, lòng không muốn giữ lời,
Kẻ ngốc bị kinh hoàng trấn áp,
Như ta, rồng chúa ngã nhào thôi!
2. Người nào ngu xuẩn lộ ra ngoài
Tư tưởng cần che giấu mặt trời,
Kinh hoảng ngập tràn vì lẻo mép,
Như ta, rồng chúa gặp chim mồi.
3. Không nên để bạn hữu tham gia
Ý tưởng thâm trầm nhất của ta,
Bạn tốt có khi đầy xuẩn ngốc,
Kẻ khôn lừa dối, phải phòng xa!
Chuyên trì khổ hạnh bậc hiền nhân?
Phơi bày bí mật, ta lầm lỗi,
Ta khóc, giờ đây nỗi đoạn trường.
5. Chuyện riêng tư, gã khốn len vào,
Bí mật ta không giữ được nào,
Ta sợ mối nguy từ gã đến,
Giờ ta khóc chính nỗi thương đau.
6. Tưởng bạn trung thành tận tủy xương,
Sinh lòng kính sợ, nặng tình thương,
Ân tình tiết lộ cho người khác,
Ngã gục, người ngu chẳng thể vươn.
7. Ai nói lên cùng đám ác nhân,
Điều thầm kín phải giữ trong tâm
Được xem rắn độc nơi trần giới,
“Kẻ ấy, tránh xa!” chúng thét rần.
8. Cẩm y, mỹ nữ, gỗ chiên-đàn
Hương liệu, vòng hoa, thực phẩm ngon,
Mọi dục ác kia, ta tránh cả,
Điểu vương, nếu đến giúp Long vương!
Rồng chúa Paṇḍara đã khóc than như vậy, qua tám vần kệ trong khi bị dốc ngược trên không. Điểu vương nghe tiếng than khóc liền khiển trách Long vương và bảo:
- Này Long vương, tại sao lại than khóc sau khi đã tiết lộ bí mật cho đạo sĩ kia?
Và Điểu vương ngâm vần kệ:
9. Trong chúng ta, ba kẻ sống đây,
Nói tên ai kẻ đáng trách này?
Chẳng sư, chẳng điểu, nhưng ngài ngốc,
Mang họa Long vương nhục nhã đầy.
Nghe vậy, rồng Paṇḍara liền ngâm vần kệ khác:
10. Đạo sĩ, theo ta, một bạn vàng,
Chuyên trì khổ hạnh, bậc hiền nhân,
Ẩn tình ta lộ, ta lầm lỗi,
Kế đó, Điểu vương lại ngâm bốn vần kệ khác nữa:
11. Nhân sinh trần thế phải lìa đời,
Thánh đạo cho con cháu phải soi,
Bằng tự điều thân, chân chánh hạnh,
Con người thành đạt đích cao vời.
12. Chẳng ai thân thiết vượt song thân,
Không kẻ thứ ba ái luyến bằng,
Song ẩn tình, người đừng tỏ lộ,
E rằng phản bội thật không lường!
13. Mẹ cha, quyến thuộc khắp xa gần,
Bạn hữu đồng minh, dẫu thiết thân,
Ẩn ý ngươi đừng nên tỏ lộ,
Về sau phản bội,phải ăn năn.
14. Vợ hiền xinh đẹp, tuổi còn xuân,
Chia sẻ bầy con, đám bạn thân,
Song chớ tỏ bày điều bí ẩn,
E nàng phản bội, phải đề phòng.
Tiếp theo là các vần kệ sau:
15. Đừng ai đem chuyện kín phơi ra,
Phải giữ như kho báu của nhà,
Việc tiết lộ ra điều bí mật,
Hiền nhân chẳng muốn ngợi khen mà.
16. Bậc trí không nên lộ tấc lòng,
Với cừu nhân hoặc với hồng quần,
Những người nô lệ lòng tham dục,
Bọn chúng tỏ ra lũ bốc đồng.
17. Ai hé lộ ra một ẩn tình
Cho người không có trí thông minh,
Sợ lòng tin bị người làm phản,
Phải chịu người kia khống chế mình.
18. Những người biết được chuyện riêng tư
Mà bạn chẳng nên để lộ ra,
Sẽ khiến bất an tâm trí bạn,
19. Ban ngày chỉ có một mình ta
Cứ bạo gan nêu chuyện kín ra,
Song giữa đêm khuya trời vắng vẻ
Đừng liều lĩnh lộ chuyện riêng mà.
20. Bởi vì chắc chắn ở bên lưng,
Có kẻ phản ta đứng sẵn sàng,
Lời thoáng đưa đều nghe lọt cả,
Vậy đừng tin chúng, đệ cầu mong!
Đây là năm vần kệ sẽ xuất hiện trong vấn đề Năm vị Hiền nhân của Tiền thân Ummagga (số 546, tập VII).
Tiếp theo là các vần kệ này:
21. Như cổ thành vây bọc tứ phương,
Với hào, cọc sắt, đã coi thường
Quân thù xâm nhập vào Tiên giới,
Bí mật người khôn giữ kín luôn.
22. Những người dù vội vã nhanh lời,
Chuyện kín vẫn không hé hở môi,
Mà quyết giữ mình luôn vững chắc,
Thật lòng chân chánh, đấy là người
Cừu nhân phải tránh như đi trốn
Lúc rắn độc đang đuổi chạy dài.
Khi chân lý đã được Điểu vương tuyên thuyết như vậy, Long vương Paṇḍara liền ngâm vần kệ:
23. Lõa thể, cạo đầu, gã xuất gia,
Lang thang khất thực khắp quê nhà,
Ôi, đem bí mật khai cùng gã,
Phúc đức tan tành, số phận ta.
24. Giới hạnh nào, tu sĩ phải trì,
Phát nguyền nào, tránh lỗi lầm chi,
Làm sao thoát ác hành vây hãm,
Để đạt Thiên cung cuối hạn kỳ?
Điểu vương đáp:
25. Bền lòng, kham nhẫn, tự điều thân,
Tu sĩ đoạn trừ bao tội lỗi,
Sau cùng đạt đến cảnh Thiên cung.
Long vương Paṇḍara nghe Điểu vương thuyết pháp như vậy liền xin tha mạng và ngâm vần kệ này:
26. Như trẻ sơ sinh, mẹ ngắm nhìn,
Khắp người rung động, thú thần tiên,
Điểu vương cũng vậy, xin ban bố,
Từ ái đàn con, đấng mẹ hiền.
Sau đó, Điểu vương tha mạng cho Long vương và ngâm vần kệ nữa:
27. Chúa rồng, ta thả bạn bây giờ,
Thoát chết, cho ngài được tự do,
Trong các bầy con này, chỉ có:
Con nuôi, con ruột, học trò ta,
Là ba trẻ hưởng nhiều sung sướng,
Quả thật ngài là một giữa ba.
Nói vậy xong, Điểu vương hạ cánh từ trên không và đặt Long vương xuống mặt đất liền.
Bậc Đạo sĩ ngâm hai vần kệ để làm sáng tỏ vấn đề:
28. Nói vậy xong, chim chúa thả ngay
Kẻ thù, đáp nhẹ địa cầu này,
Nay ta giải phóng, mau đi kiếm
An trú xa nơi hiểm họa đầy,
Dù bạn lên bờ hay dưới nước,
Ta nguyền phòng hộ kỹ từ rày.
29. Như lương y có đủ tài năng,
Con bệnh hiểm nghèo đã chữa xong,
Như nước mát trong hồ giải khát
Cho bao người được thỏa thuê lòng,
Như nhà trú ẩn trời băng giá,
Ta, chốn bạn nhờ, lúc bại vong.
Điểu vương lại bảo:
- Xin hãy đi ngay.
Rồi chim thần thả Long vương ra. Long vương liền biến mất vào
Còn Điểu vương trở về nơi cư ngụ của loài Kim sí điểu, tự nhủ:
- Long vương Paṇḍara đã được ta tin tưởng nhờ lời thề nguyền nên được ta thả ra. Bây giờ, thử thách xem tình cảm của vị này đối với ta ra sao.
Rồi đi đến cảnh giới Long vương, chim thần này nổi cơn thần phong của loài Kim sí điểu lên thật mạnh.
Thấy vậy, Long vương tưởng Kim sí Điểu vương đến bắt mình, liền hóa hình dài cả ngàn sải (1 sải= 1m 82) và nuốt cát sỏi cho nặng rồi nằm sâu xuống, vừa giấu đuôi dưới mình xong, vừa vội giương cao mồng lên như thể sẵn sàng cắn Điểu vương.
Thấy vậy Điểu vương liền ngâm vần kệ:
30. Kìa, Long vương trước đã làm lành,
Nay bỗng dưng ngài há bộ nanh,
Với địch thủ ngài trong thuở trước,
Vì đâu ngài phách lạc hồn kinh?
Nghe lời này, Long vương ngâm ba vần kệ:
31. Phải luôn nghi ngại kẻ thù mình,
Chớ quá tin ngay bạn chí tình,
Lòng cả tin sinh niềm sợ hãi,
Giết ngươi từ gốc đến đầu cành.
32. Sao đặt lòng tin tưởng một người
Trước kia ta đã cãi tranh rồi?
Hãy lo phòng hộ mình cho kỹ,
Yêu kẻ địch à? Chẳng có ai!
33. Hãy gây tin tưởng khắp nơi nơi,
Song chớ tin vào bất cứ ai,
Đừng để người nghi ngờ chính bạn,
Song tâm hướng đến mối nghi hoài.
Người nào thực sự là người trí,
Cần phải hết lòng gắng sức thôi,
Bản tính mình không hề để lộ,
Phơi bày ra trước mặt người đời.
Hai vị đã trò chuyện với nhau như vậy xong, liền hòa giải với nhau và