Kinh Tiểu Bộ 2015- Tập V
Tác giả: Hòa Thượng Thích Minh Châu. Dịch giả: Hòa Thượng Thích Minh Châu. Năm xuất bản: 2007. Số trang: 51.
Chương 53: 493. CHUYỆN VỊ ĐẠI THƯƠNG NHÂN - Phần 11 (trang 368-374)
Ý kiến bạn đọc
Thế sao ta lại chẳng nhe răng?
Nếu ta chung sức thì nhờ vậy
Ta sẽ thắng ngay chú cọp vằn!
Đáp:
8. Lời nói này nghe tuyệt diệu thay!
Tượng công, ta thích nói như vầy,
Đừng cho chú lợn nào đi trốn,
Hoặc bị giết sau trận đấu này.
Bấy giờ, Lợn rừng của thợ mộc đã làm cho cả đàn lượn đồng tâm thất trí, liền nói:
- Khi nào cọp sẽ đến?
- Hôm nay nó đã đến sớm và bắt mất một con lợn rồi, ngày mai nó lại sẽ đến sớm đấy.
Lợn rừng rất thiện chiến và biết lợi thế để tấn công, vì vậy có thể đạt được chiến thắng. Lợn rừng nhìn quanh tìm một nơi, bảo cả đám ăn uống khi đêm chưa đến, rồi tảng sáng hôm sau nó giải thích cho cả đàn nghe cách giàn binh gồm ba kiểu: đội hình theo Chiếc xe v.v...
Sau đó, nó giàn binh hình Hoa sen theo cách trên. Ở giữa, nó đặt bầy lợn con đang còn bú, chung quanh là mẹ chúng, kế đó là bầy lợn cái không sinh sản, kế nữa là một vòng gồm các lợn mới lớn mập mạp, tiếp đến là bầy lợn có răng nanh mới nhú, tiếp nữa là bầy lợn có răng nanh đã lớn, còn đám lợn rừng đực già cả ở ngoài cùng. Rồi nó bố trí những tiểu đội chừng mười, hai mươi, ba mươi quân rải rác đây đó. Nó lại bảo chúng đào cho chính nó một cái hố và một hố cho con cọp rơi vào có hình rổ sàng. Giữa hai hố đó có để một dãi đất nhỏ cho nó đứng. Sau đó, nó cùng đám lợn đực thiện chiến hùng dũng đi khắp nơi khích lệ cả đàn.
Trong khi nó bận rộn như thế thì mặt trời mọc. Con cọp vừa ra khỏi vùng thảo am của một nhà khổ hạnh giả danh và xuất hiện trên đỉnh đồi. Bầy lợn rừng kêu to:
- Thưa Chúa công, kẻ thù của ta đã đến.
Lợn rừng bảo:
- Đừng sợ, hễ nó làm gì, các bạn cứ làm lại hệt như thế.
Con cọp rùng mình thật mạnh, làm như thể sắp đi, rồi tiểu tiện, bầy
9. Cọp thề bỏ giết mọi loài chăng?
Cọp đã cho muôn vật vạn toàn,
Chắc hẳn hàm răng không bén nữa,
Đàn heo đã gặp, lại xin ăn?
Nghe thế, cọp ngâm ba vần kệ đáp lời:
10. Răng của ta không cắn được rồi,
Sức ta đà kiệt quệ mà thôi,
Cùng nhau, chúng đứng toàn huynh đệ,
Vì thế ta phiêu bạt lẻ loi.
11. Xưa chúng ngược xuôi, bại tẩu nhanh,
Tìm hang tháo chạy, phách hồn kinh,
Nhưng nay chúng rống, vòng vây chặt,
Vô địch, đấu tranh giáp mặt mình.
12. Bây giờ, chúng thỏa thuận đồng tâm,
Chúng đã bầu lên một tướng quân,
Chúng đã hại thân này khi hiệp lực,
Nên ta thấy chúng, cũng không cần!
Nghe lời này, nhà tu khổ hạnh giả hiệu đáp lời qua vần kệ sau:
13. Diều hâu đơn độc giết đàn chim,
Chiến thắng La thần bởi Đế thiên,
Khi mãnh hổ nhìn bầy dã thú,
Lựa con đẹp nhất, giết êm liền.
Sau đó, cọp ngâm kệ:
14. Chẳng diều, chẳng hổ, chúa sơn lâm,
Thiên chủ, làm sao đủ lực thần
Khống chế cả bầy heo đánh hổ,
Họ hàng hiệp lực để tranh hùng.
15. Con chim bé bỏng phủ đầy lông,
Bay nhảy từng đàn lũ thật đông,
Tụ tập trên cao thành đám lớn,
Cùng nhau lướt nhẹ khoảng trời không.
16. Một mình đáp xuống, chú diều hâu,
Trong lúc cả bầy chúng giỡn nhau,
Tàn sát chúng ngay như ý muốn,
Đó là cách hổ phải theo mau.
Nói xong, ông còn khuyến khích cọp thêm:
- Này cọp chúa, ngài chưa biết oai lực của ngài đâu. Chỉ một tiếng gầm, một bước phóng mình thôi, là ta dám chắc không sống sót đến hai con lợn nữa đấy!
Con cọp làm theo đúng như vậy.
*
Bậc Đạo sư ngâm vần kệ để làm sáng tỏ vấn đề này:
17. Với con mắt ác độc thèm ăn,
Cọp tưởng lời này quả thật chân,
Can đảm mồm nhe răng nhọn hoắc,
Nhảy vào đám lợn cũng đầy răng.
Vậy là con cọp quay trở lại và đứng một lát trên đồi, Bầy lợn rừng báo cho lợn rừng của thợ mộc biết rằng con cọp lại đến, lợn rừng bảo:
- Đừng sợ!
Lợn trấn an chúng và đến đứng bên bờ giữa hai cái hố. Cọp phóng nhanh về phía chú lợn rừng. Song lợn rừng lăn quay vào hố đầu tiên. Cọp không kiềm hãm được sức phóng của nó, cũng ngã gọn vào trong cái hố có hình như cái sàn quạt lúa. Lập tức, lợn rừng nhảy lên đâm sâu răng nanh vào sườn cọp thấu tận tim nó ra, nhét nó vào hố bên kia, và kêu to:
- Đó cứ ăn thịt tên khốn kiếp đi!
Con lợn nào đến trước được ăn thịt cọp thỏa thê, những con đến sau cứ đi quanh mà hỏi:
- Này, thịt cọp mùi vị ra sao đó?
Lợn rừng của thợ mộc nhảy ra khỏi hố nhìn quanh cả bọn và hỏi:
Song bọn kia đáp:
- Tâu chúa công, Chúa công đã trừ được cọp, đó mới là một tên, tuy thế còn một tên nữa nguy hiểm gấp mười lần cọp ấy!
- Xin nói rõ đó là ai thế?
- Một vị tu khổ hạnh giả hiệu thường ăn thịt mà cọp kia vẫn đem đến.
- Vậy thì ta sẽ đi bắt nó mau lên!
Thế là cả bọn cùng ra, cùng đi.
Bấy giờ, vị khổ hạnh giả hiệu kia đang trông ngóng ra con đường, chờ mong cọp đến từng phút. Song vị ấy có thấy gì ngoài bầy lợn rừng đâu! “Chúng đã giết cọp rồi, chắc thế, và nay chúng lại đến giết ta!” Vị ấy vội chạy trốn và leo lên một cây sung dại. Bầy lợn rừng báo cho chủ tướng:
- Nó đã leo lên cây rồi!
- Được lắm, chúng ta sẽ bắt nó tức thì!
Lợn rừng bảo bầy lợn, con ủi đất ra khỏi rễ cây, và bầy lợn cái hút thật nhiều nước trong mõm đem về, cho đến khi đứng trơ trụi tận gốc rễ. Sau đó, lợn rừng bảo bọn kia lui ra rồi chú quỳ xuống lấy răng nanh đâm vào rễ cây, chú cắt ngang cả rễ như cái rìu vậy, cây liền ngã xuống; song người kia chẳng bao giờ đặt chân xuống đất được, vì đã bị chúng xé tan từng mảnh mà ăn thịt trên đường về.
Vừa chứng kiến việc kỳ diệu hy hữu này, vị Thần cây vừa ngâm kệ:
18. Bạn bè hiệp lực tựa cây rừng
Đó thật là quang cảnh đáng mừng,
Bầy lợn hợp quần, làm nhiệm vụ
Giết ngay cọp chúa trọn thành công.
*
Và bậc Đạo sư ngâm một vần kệ nữa nói về cách cả hai con người và vật này bị tiêu diệt như thế nào:
19. Bầy lợn thế là đã diệt tan
Bà-la- môn với cọp đen vằn,
Rồi gầm thét, chúng la vang dội
Trong nỗi lòng vui sướng ngập tràn.
Lần nữa, lợn rừng lại hỏi:
- Tâu Chúa công, không.
Sau đó, chúng đề nghị làm lễ phong vương quán đảnh cho lợn rừng. Chúng liền đi tìm nước. Khi thấy vỏ ốc mà vị ẩn sĩ giả hiệu ấy dùng để uống, đó là chiếc vỏ sò rất quý với hướng xoắn ốc về phía hữu, chúng liền đổ đầy nước vào vỏ sò, và làm lễ phong vương cho Lợn rừng của người thợ mộc ngay dưới gốc cây sung ấy và tại đó, nước dùng làm lễ quán đảnh được rảy lên đầu lợn rừng. Một ả lợn cái son trẻ được chúng bầu làm vương phi. Từ đó, xuất hiện một phong tục còn thịnh hành mãi cho đến nay, là khi làm lễ tấn phong cho một vị vua, quân thần đặt vua lên ngự trên một chiếc ngai bằng gỗ sung và rảy nước lên một cái vỏ ốc có đường xoắn hướng về phía hữu, đó là một vật rất hiếm và đắt giá, chỉ dùng cho lễ phong vương.
*
Bậc Đạo sư cũng giải thích việc này bằng cách ngâm vần kệ cuối cùng:
20. Bầy heo ở dưới gốc sung rừng
Đổ nước thánh đầy để tấn phong
Chú Lợn rừng con người thợ mộc,
Đồng hô: “Chúa tể của thần dân!”
*
Khi chấm dứt Pháp thoại này, bậc Đạo sư bảo:
- Không đâu, này các Tỷ- kheo, đây không phải là lần đầu tiên Trưởng lão Dhanuggahatissa chứng tỏ mình có tài tinh thông chiến lược, mà trước kia cũng vậy.
Cùng với những lời này, Ngài nhận diện tiền thân:
- Vào thời ấy, Devadatta (Đề- bà- đạt- đa) là vị khổ hạnh giả danh, Dhanuggahatissa là Lợn rừng của thợ mộc và Ta chính là Thần cây.
( TIỀN THÂN MAHĀ VĀṆIJA)
Từ nhiều quốc độ, các thương nhân…
Chuyện này bậc Đạo sư kể trong lúc trú tại Kỳ Viên về một đám thương nhân sống ở Xá- vệ.
Tương truyền rằng, những người này lúc đi buôn bán xa đã đem lễ vật cúng dường bậc Đạo sư và an trú vào Tam quy cùng Ngũ giới. Họ nói:
- Bạch Thế Tôn, nếu chúng con trở về bình an, chúng con sẽ hôn chân đảnh lễ Thế Tôn.
Họ lên đường cùng với năm trăm cỗ xe chất đầy hàng hóa, chẳng bao lâu vào rừng hoang dã, họ chẳng thấy đường nào đi nữa. Bị lạc đường, không nước uống thức ăn, họ băng qua rừng cho đến khi thấy một cây đa khổng lồ có loài rắn ẩn náu, họ liền thả dây cương xe ngựa ra và ngồi xuống đó. Nhìn lên đám lá, họ thấy chúng sáng loáng như thể thấm nước, còn cành cây như mọng đầy nước làm cho cả bọn suy nghĩ: “ Dường như nước đang chảy trong thân cây này. Ta hãy cắt lấy một nhánh trở về hướng đông xem sao. Chắc là có nước để uống.”
Một người trèo lên cây chặt một cành, từ đó một dòng nước chảy ra sền sệt như nước trong thân cây thốt nốt, họ lấy nước rửa mặt và uống. Kế đó, họ chặt một cành ở hướng nam, từ đó xuất hiện đủ loại cao lương mỹ vị, họ liền ăn uống. Rồi họ chặt một cành ở hướng tây này, liền hiện ra một đám nữ nhân xinh đẹp trang sức lộng lẫy, họ vui chơi hưởng lạc với đám nữ nhân kia. Cuối cùng, họ chặt một nhánh ở hướng bắc, từ đó rớt tung tóe bảy báu vật, họ lượm lấy chất đầy năm trăm xe ngựa và trở về Xá- vệ.
Tại đó, họ cho người bảo vệ tài vật rất cẩn thận. Rồi tay mang vòng hoa, hương liệu đủ loại, họ đi đến Kỳ Viên đảnh lễ bậc Đạo sư và cúng dường Ngài xong, liền ngồi xuống một bên. Ngày hôm ấy, họ nghe thuyết Pháp và hôm sau họ đem dâng lễ vật rất hào phóng, mà lại khước từ công đức kia. Họ thưa:
Khi cơm nước xong, bậc Đạo sư hỏi:
- Các ông muốn hồi hướng công đức này cho Thần cây nào?
Các thương nhân trình đức Như Lai việc bọn họ đã được cây đa cho kho báu như thế nào, bậc Đạo sư bảo:
- Các ông đã nhận được kho báu ấy vì cách sống tiết độ của các ông và các ông không buông mình cho dục lạc chi phối; song ngày xưa, có những người không tiết dục và bị dục tham chi phối, nên chúng mất cả tài sản lẫn tính mạng.
Rồi theo lời thỉnh cầu của bọn kia, Ngài kể cho họ nghe một chuyện quá khứ.
*
Ngày xưa, gần bên thành Ba- la- nại cũng có chính khu rừng hoang này cùng cây đa này. Một đám thương nhân đi lạc đường và chợt thấy cây đa ấy.
Với Trí tuệ viên mãn của ngài, bậc Đạo sư giải thích vấn đề qua các vần kệ sau:
1. Từ nhiều quốc độ, các thương nhân
Đến họp cùng nhau cả một đoàn,
Bầu chọn trưởng đoàn và thẳng tiến
Lên đường tìm kiếm một kho tàng.
2. Đoàn lữ hành kia thiếu thức ăn,
Đến rừng khô cháy nắng oi nồng,
Chợt nhìn thấy gốc đa hùng vĩ
Với bóng cây che mát dịu lòng.
3. Thế rồi dưới tán lá cây che,
Cả bọn thương nhân thảy dựa kề,
Lý luận như vầy vì ám độn,
Nghèo nàn trí tuệ, hóa u mê.
4. “Cây này đầy ẩm ướt bên trong
Từ đó hình như nước có dòng,
Ta hãy chặt từ cây một nhánh,
Cành nào đã mọc hướng về đông.”