Kinh Tiểu Bộ 2015- Tập V
Tác giả: Hòa Thượng Thích Minh Châu. Dịch giả: Hòa Thượng Thích Minh Châu. Năm xuất bản: 2007. Số trang: 51.
Chương 85: 519. CHUYỆN HOÀNG HẬU SAMBULĀ - Phần 11 (trang 594-600)
Ý kiến bạn đọc
Bậc Đạo sĩ ngâm vần kệ để làm sáng tỏ vấn đề này:
34. Này thấy xứng đôi bạn thánh thần,
Toát ra dáng điệu tịnh thanh tâm,
Như đôi tuấn mã cùng cương chạy,
Đến chốn nhàn cư của Thánh nhân.
Về vấn đề này, bậc Đạo sĩ ngâm thêm một vần kệ nữa:
35. Long vương đi thẳng đến thầy tu,
Rồng chúa báo ngay với kẻ thù:
“Phải biết hôm nay ta thoát nạn,
Không nhờ tình Thánh giả dành cho!”
Tiếp theo, vị khổ hạnh liền ngâm vần kệ khác:
36. Trịnh trọng ta thề trước Điểu vương,
Với ngài, ta nặng trĩu tình thương,
Hơn bao giờ cả, song rung cảm
Vì mối tình thân với đại bàng,
Ta đã sai lầm vì cố ý,
Chớ không do bởi tính ngông cuồng.
Nghe vậy, Long vương liền ngâm ba vần kệ:
37. Người thấy đời này lẫn kiếp sau
Chẳng hề thương ghét nhọc lòng đâu,
Tu hành đội lốt, ngài mong giấu,
Hành động phi nhân, ngược thánh bảo.
38. Nhuốm đầy ti tiện, dáng cao siêu,
Khoác ao tu, lòng chẳng tự điều,
Bản tính chứa tầm tư hạ liệt,
Ngài chuyên tạo ác nghiệp bao nhiêu.
Rồi để khiển trách gã, vị này lại ngâm vần kệ nhiếc mắng:
39. Chỉ điểm, dối lừa muốn giết oan
Bạn lành vô tội, vậy ta mong
Giờ đây thề nguyện điều chân thật,
Bảy mảnh, đầu ngài phải vỡ tan.
Thế là ngay trước mắt Long vương, đầu kẻ tu khổ hạnh kia bị vỡ nát thành bảy mảnh và mặt đất nứt ran gay ở nơi gã đang ngồi. Gã biến mất vào
*
Bậc Đạo sư làm sáng tỏ sự kiện vị ấy đã bị nuốt chửng vào lòng đất bằng vần kệ sau cùng:
40. Vì thế ta nay nhắn nhủ rằng
Chớ bao giờ phản bội thân bằng,
Còn gì tồi tệ hơn nhìn thấy
Một thứ bạn bè giả dối chăng?
Bị nuốt trôi vào lòng đất lạnh,
Kẻ mồm độc ấy ngã nhào lăn,
Và người khổ hạnh này đành chết
Vì chính lời kia của chúa rồng.
*
Đến đây, bậc Đạo sư chấm dứt Pháp thoại và bảo:
- Này các Tỷ-kheo, không phải chỉ bây giờ mà ngay cả xưa kia nữa, Devadatta ( Đề-bà-đạt-đa) đã nói dối và bị nuốt chửng vào lòng đất.
Rồi ngài nhận diện tiền thân:
- Vào thời ấy, ẩn sĩ là Devadatta (Đề-bà-đạt-đa), Long vương là Sāriputta (Xá-lợi-phất) và Kim sí Điểu vương chính là Ta.
(TIỀN THÂN SAMBULĀ)
Run rẩy nép mình dáng hãi kinh…
Câu chuyện này bậc Đạo sư kể trong lúc Ngài trú tại Kỳ Viên, về hoàng hậu Mallikā (Mạt Lợi).
Phần khởi đầu được kể đầy đủ trong Tiền thân Kummāsapiṇḍa (số 415, tập IV). Lúc bấy giờ, nhờ công đức cúng dường ba phần cháo dâng đức Như Lai, ngay hôm ấy bà được sắc phong địa vị chánh hậu, cai quản đám cung tần trung tín. Bà đầy đủ năm vẻ nữ sắc yêu kiều, tài trí tột bực, lại là đệ tử của đức Phật, bà tỏ ra là một vợ hiền tận tụy. Lòng nhiệt tình của bà sáng chói tỏa khắp cả kinh thành.
Vì vậy, một ngày kia, các Tỷ-kheo bắt đầu bàn luận trong Chánh pháp đường việc hoàng hậu Mallikā là một hiền phụ trung kiên, tận tụy như thế nào. Bậc Đạo sư, đến lúc đó, liền hỏi các Tỷ-kheo đang bàn luận đề tài gì, và khi được biết, Ngài bảo:
- Này các Tỷ-kheo, không phải chỉ bây giờ mà ngay cả ngày xưa nữa, bà ấy đã là một vợ hiền tận tụy.
Nói vậy xong, Ngài kể câu chuyện quá khứ.
*
Một thuở nọ, Brahmadatta có một hoàng nam mệnh danh là Sotthisena, và lúc đến tuổi trưởng thành, chàng được phong làm phó vương. Chánh phi của chàng là Sambulā cực kỳ diễm lệ, dung sắc rực rỡ chói lọi như thể ánh đèn chiếu sáng trong chốn tối tăm.
Song dần dần, chứng bệnh phong cùi xuất hiện trên mình phó vương Sotthisena và mọi lương y đành bó tay chữa trị. Khi các vết lở loét chảy mủ ra, thật hôi tanh khủng khiếp đến độ phó vương tuyệt vọng kêu lên:
- Ngai vàng có ích gì cho ta đâu? Thôi ta vào rừng sâu này chết một mình không cần bạn bè cho xong.
Mặc dù chàng cố sức ngăn cản, Sambulā vẫn không chịu trở về, mà bảo:
- Thiếp xin nguyện chăm sóc chúa công trong rừng thẳm.
Rồi nàng cùng chàng ra đi, từ bỏ kinh thành. Khi vào rừng, chàng xây một lều cỏ để trú thân ở một nơi có bóng cây và nước suối, trái rừng đầy đủ. Còn vương phi săn sóc chàng ra sao?
Nàng dậy thật sớm, quét dọn lều sân mang nước đến cho chàng súc miệng. Khi chàng súc miệng xong, nàng ghiền nát nhiều loại thuốc thoa vào các vết lở loét của chàng rồi đưa trái cây ngon ngọt cho chàng ăn. Khi chàng đã súc miệng, rửa tay, nàng chào chàng và bảo:
- Xin chúa công hãy chuyên tâm làm việc thiện.
Rồi nàng cầm cái thúng, cái xẻng, và cái móc đi vào rừng hái trái cây cho chàng. Khi chàng ăn hết, nàng đem nước thơm cho chàng uống rồi mới ăn trái cây phần mình.
Nàng lại sắp đặt một tọa sàng có khăn phủ lên, và trong lúc chàng nằm trên đó, nàng rửa chân cho chàng, thay áo quần, tắm gội đầu cho chàng xong, nàng đến nằm xuống cạnh tọa sàng. Nàng chăm sóc chúa công của nàng như vậy đó.
Một ngày kia, trong lúc đem trái cây về nhà, nàng thấy một hang có con suối, nàng liền đặt thúng trên đầu xuống, đứng bên bờ hang, rồi bước xuống tắm, nàng xoa khắp người với thuốc nhuộm vàng rồi tắm rửa. Xong xuôi, nàng trèo lên mặc áo quần bằng vỏ cây và đứng trên bờ suối. Cả khu rừng sáng rực lên vì dung sắc rực rỡ tỏa ra từ thân thể nàng. Lúc ấy, có một con ác qủy Dạ-xoa đi tìm mồi, thoạt trông thấy nàng, liền mê mẩn ngâm đôi vần kệ sau:
1. Run rẩy nép mình dáng hãi kinh,
Ai đây đang đứng cạnh hang ghềnh,
Nói đi, thục nữ thân bồ liễu,
Quyến thuộc là ai, với quý danh?
2. Nương tử là ai, đẹp rỡ ràng,
Đâu là dòng giống của nhà nàng,
Khiến nàng chiếu rực khu rừng sáng,
Chốn lạc cư muôn loại thú hoang?
Nghiêng mình, bái phục trước tôn nhan!
Nghe ác quỷ nói thế, nàng đáp lời qua ba vần kệ:
3. Thái tử Sotthisena kế vị ngai,
Xứ Kāsi, hãy biết như vầy,
Ta là vương hậu hoàng nam ấy,
Thường gọi Sambulā chính hiệu này.
4. Vương tử Videha đang ốm đau,
Khổ thân mê loạn ở rừng sâu,
Mình ta chăm sóc chàng nằm liệt,
Không thế, chắc chàng phải chết mau.
5. Đây miếng thịt nai thật ngọt ngon,
Ta vừa kiếm được chốn rừng hoang,
Đem về dâng chúa công ta đó,
Giờ bởi thiếu ăn đã mỏi mòn.
Ác quỷ:
6. Chúa công bệnh hoạn ích gì chăng?
Ngài chẳng cần vương hậu, hỡi nàng,
Mà chỉ cần người nuôi bảo hộ,
Ta mong chiếm địa vị ông hoàng.
Vương phi:
7. Lòng ta mòn mỏi với ưu sầu,
Khốn khổ bơ vơ, đẹp chẳng cầu,
Nếu quỷ vương tìm nương tử mới,
Hãy cầu nàng khác đẹp dường nào.
Ác quỷ:
8. Thê thiếp bốn trăm sẵn của ta
Tôn vinh lầu các ở đồi xa,
Xin nàng chiếu cố, ngôi sao ngự,
Cho thỏa bao nguyền ước thiết tha.
9. Hỡi mỹ nhân tươi sáng ánh vàng,
Những gì nàng quý chuộng cho nàng,
Ta đều ban tặng, xin mời đến,
Cùng ta tận hưởng thú trần gian.
Hiển nhiên nàng hóa miếng mồi ngon
Cho ta thọ dụng hôm nay đấy,
Để lót lòng ta đã nhịn cơm.
Bậc Đạo sư:
11. Ác quỷ mày râu rậm bảy chòm,
Khiến cho người thất đảm kinh hoàng,
Thấy nàng lạc lỏng bơ vơ bước,
Liền nắm chặt tay ấy của nàng.
12. Bị cầm giam bởi quỷ hung tàn,
Cừu địch nàng kia, ác dục tràn,
Nàng chỉ khóc thương chàng vắng mặt,
Chẳng hề quên nỗi khổ riêng chàng.
Vương phi:
13. Ta chẳng buồn vì số phận ta,
Làm mồi cho quỷ ác căm thù,
Song vì tình trượng phu tôn quý,
Ly biệt ta, đành phải héo khô.
14. Chư thần đi vắng cả rồi chăng?
Chẳng vị nào cai quản thế gian
Để trấn áp hành vi sỉ nhục,
Cản ngăn điều phóng đãng dâm loàn.
Lúc ấy, cung đình của Đế-thích Thiên chủ rung động vì công năng đức hạnh của nàng, chiếc ngài bằng hoàng thạch của ngài trông có vẻ nóng lên. Ngài suy nghĩ, tìm ra duyên cớ, liền cầm kim cang chùy phi nhanh đến trước con quỷ và ngâm vần kệ:
15. Giữa đám quần đệ nhất danh,
Chính nàng toàn hảo, trí thông minh,
Khác nào ngọn lửa đang bừng sáng,
Ví thử ngươi ăn thịt gái lành,
Ác quỷ, đầu ngươi liền vỡ nát,
Thành ra bảy mảnh phải tan tành.
Vậy đừng làm hại nàng, nên thả,
Nàng, vợ hiền dâng hiến trọn mình.
Vì thế, ngài lấy dây trói, giam lỏng nó trên ngọn núi thứ ba cách xa chỗ ấy, để nó không trở lại đấy được, rồi nồng nhiệt ngợi khen vương phi xong, ngài trở về Thiên đình của ngài. Còn vương phi, sau khi mặt trời lặn, phải nhờ ánh trăng trở về lều cỏ.
Bậc Đạo sư ngâm tám vần kệ giải thích sự việc:
16. Thoát quỷ kia, nàng vội lại nhà,
Như chim về thấy chết con thơ,
Hay bò bị cướp bê con dại,
Than khóc nhìn hang ổ trống trơ.
17. Cũng vậy, Sambulā tiếng tốt vang,
Hoàng phi liền cất giọng kêu than,
Thất thần, hoảng hốt, bơ vơ quá,
Đơn độc, vô phương giữa núi ngàn.
18. “Tiện thiếp xin quỳ lạy Đạo sư,
La-môn, hiền thánh trí nhân từ,
Bơ vơ, lạc lỏng thay, thần thiếp
Chạy đến thần nhân để trú nhờ.
19-20. Cọp, beo, sư tử, chúa sơn lâm,
Cùng các loài hoang thú giữa rừng,
Tiện thiếp xin chào mừng tất cả,
Cỏ cây, hoa lá mọc um tùm,
Xin chào rừng rậm màu xanh ngắt
Cùng núi cao dốc đứng chập chùng.
21. Tiện thiếp xin thi lễ Dạ thần,
Trên cao tinh tú điểm huy hoàng,
Đêm dày tựa đóa sen xanh thẳm,
Nhuốm vẻ đậm đà nhất thế gian.
22. Thiếp xin thi lễ cả sông Hằng,
Là mẹ hiền chung của suối sông,
Ở giữa loài người trên hạ giới,
Bhāgīrathī mỹ hiệu vang lừng
23. Tiện thiếp xin chào đỉnh Tuyết sơn,