Tìm kinh sách
Luật Ngũ Phần 1
Tác giả: Tỳ-Kheo Thích Đỗng Minh. Dịch giả: Tỳ-Kheo Thích Đỗng Minh. Năm xuất bản: 2011. Số trang: 609.
Chương 12: PHẦN THỨ NHẤT: CHƯƠNG I: BA LA DI. III. Đoạn Nhân Mạng: A. Duyên Khởi (Trang 83 - 89)
III. ĐOẠN NHÂN MẠNG118
A. DUYÊN KHỞI
1. Nhân duyên kết giới lần thứ nhất
Đức Phật ở tại Tỳ-xá-ly. Khi ấy, đức Thế Tôn dạy các Tỳ-kheo tu quán bất tịnh sẽ được quả lợi lớn.119 Lúc ấy, các Tỳ-kheo đều tu tập liền, thâm nhập (pháp quán này)*, nên ghê tởm, hổ thẹn thân này. Giống như thiếu niên tắm rửa sạch sẽ thích ý, thoa hương vào thân, mặc áo mới sạch, [7b01] bỗng đem ba xác chết, thân tươm máu mủ, dòi bò khắp người đem quấn vào cổ nó. Thiếu niên kia khổ sở ngoài mức tưởng tượng, chỉ còn nghĩ làm thế nào để thoát khỏi sự sỉ nhục này! Các Tỳ-kheo nhờm tởm thân này cũng lại như vậy.
Trong đó, hoặc có vị tự sát, lần lượt giết hại nhau, hoặc cầu tìm đao, giây (để tự sát)*, hoặc uống thuốc độc. Có một Tỳ-kheo nhờm tởm thân ác rồi, bèn đến chỗ Chiên-đà-la Di-lân120 nói:
Trong đó, hoặc có vị tự sát, lần lượt giết hại nhau, hoặc cầu tìm đao, giây (để tự sát)*, hoặc uống thuốc độc. Có một Tỳ-kheo nhờm tởm thân ác rồi, bèn đến chỗ Chiên-đà-la Di-lân120 nói:
118 Ngũ phần 2 (tr. 7a27); Tăng-kỳ 4 (tr. 253c9); Tứ phần 2 (tr. 575c6); Thập tụng 2 (tr. 7b21); Căn bản 3 (tr. 518a21). Vin. iii. 68.
119 Đoạn này, Ngũ phần không mô tả chi tiết Phật trụ tại đâu trong Tỳ-xá-ly như các bản khác. Như Tứ phần thì nói Phật ở trong giảng đường bên sông Di hầu; Thập tụng 2, Bạt-kỳ quốc Bạt-cầu-ma hà thượng 跋耆國跋求摩河上 (trên sông Bạt-cầu-ma, nước Bạt-kỳ), tức Pāli, sông Vaggumudā, thuộc nước Vajji, gần chỗ Phật nhập Niết-bàn. Căn bản: Phật tại thành Quảng Nghiêm 廣嚴城, bên bờ sông Thắng Tuệ 勝慧河, rừng Sa-la-trĩ 娑羅雉林. Pāli, Vin. iii. 70, Vesāliyam viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ, trú tại Vesālī, trong rừng Đại Lâm, trong một ngôi nhà sàn.
120 Di-lân chiên-đà-la 彌鄰旃陀羅, một người chiên-đà-la tên là Di-lân; Tứ phần 2 (tr. 575c24), Vật-lực-già Nan-đề 物刀伽難提 (Sk. Mṛga-nandī?); Thập tụng 2 (tr.7c4), Lộc Trượng phạm chí 鹿杖梵志, một người phạm chí tên Lộc Trượng (Skt. Mṛgadaṇḍa, tức Pāli. Migadaṇḍa, thay vì Migalaṇḍa). Pāli, Vin. iii. 68, Migalaṇḍika samaṇakuttaka, một người giả trang Sa-môn tên là Migalaṇḍa.
“Vì tôi đoạn mạng, y bát sẽ cho ông.”121 Lúc ấy, Chiên-đà-la vì y bát nên đã dùng dao đoạn mạng Tỳ-kheo. Máu làm nhơ dao, Di-lân đem đến sông Bà-cầu-mạt122 rửa, bỗng sanh tâm hối hận, nghĩ như vầy: “Nay ta không tốt, tại sao vì chút lợi, mà đoạn tính mạng Sa-môn trì giới, sẽ mắc vô lượng tội!” Khi ấy, Thiên ma123 trời Tự Tại (Tha hóa tự tại thiên) biết được tâm niệm kia, trong khoảnh khắc, như tráng sĩ co duỗi cánh tay, đến phía trước Di-lân, từ nước hiện lên, đứng trên mặt nước, khen rằng: “Lành thay! Ông được lợi lớn, do đoạn mạng vị Sa-môn trì giới, độ người chưa được độ, phước đức vô lượng. Thiên thần đã ghi nhận, nên đến báo cho ông.”
Lúc ấy, Chiên-đà-la bèn sanh ác tà kiến, lòng rất vui mừng: “Nay ta sẽ lại độ người chưa độ.”
Chiên-đà-la kia khéo biết được tướng người nào đã nhờm tởm thân, người nào chưa nhờm tởm thân. Nếu Tỳ-kheo phàm phu nào chưa ly dục, thì khi đưa dao đến, tâm họ sợ hãi vì chưa nhờm tởm thân, nếu ta giết người này được phước rất ít, nay ta nên tìm những vị đã đắc đạo quả không sợ hãi. Lúc này, tay cầm dao dài từ phòng này đến phòng kia, từ chỗ kinh hành này đến chỗ kinh hành kia, lớn tiếng rao: “Ai muốn diệt độ, tôi sẽ độ cho”.
Lúc ấy, những vị Tỳ-kheo nhờm tởm thân xấu ác đều đến đó tìm cách đoạn mạng mình. Trong vòng một ngày, giết từ 10, 20, cho đến 60 vị. Do nhân duyên này nên Tăng số giảm thiểu, các Đại đức Thanh văn đều vắng bóng.
Bấy giờ, Đức Thế Tôn từ Tam-muội dậy, ngồi nơi đất trống, đại chúng vây quanh. Quan sát Tăng chúng, rồi hỏi tôn giả A-nan:
Lúc ấy, Chiên-đà-la bèn sanh ác tà kiến, lòng rất vui mừng: “Nay ta sẽ lại độ người chưa độ.”
Chiên-đà-la kia khéo biết được tướng người nào đã nhờm tởm thân, người nào chưa nhờm tởm thân. Nếu Tỳ-kheo phàm phu nào chưa ly dục, thì khi đưa dao đến, tâm họ sợ hãi vì chưa nhờm tởm thân, nếu ta giết người này được phước rất ít, nay ta nên tìm những vị đã đắc đạo quả không sợ hãi. Lúc này, tay cầm dao dài từ phòng này đến phòng kia, từ chỗ kinh hành này đến chỗ kinh hành kia, lớn tiếng rao: “Ai muốn diệt độ, tôi sẽ độ cho”.
Lúc ấy, những vị Tỳ-kheo nhờm tởm thân xấu ác đều đến đó tìm cách đoạn mạng mình. Trong vòng một ngày, giết từ 10, 20, cho đến 60 vị. Do nhân duyên này nên Tăng số giảm thiểu, các Đại đức Thanh văn đều vắng bóng.
Bấy giờ, Đức Thế Tôn từ Tam-muội dậy, ngồi nơi đất trống, đại chúng vây quanh. Quan sát Tăng chúng, rồi hỏi tôn giả A-nan:
121 Tăng-kỳ 4 (tr. 253c9): Một Tỳ-kheo bệnh lâu ngày, đau đớn không chịu nổi, bèn nhờ Tỳ-kheo nuôi bệnh giết giùm.
122 Tứ phần: Bà-cầu hà 婆裘河; tức Pāli, sông Vaggumudā.
123 Thập tụng (tr. 7c7): Ma thiên thần 魔天神; Pāli, Vin.iii.69: mārakāyikā devatā, một thiên thần thuộc hạ của Māra.
“Hôm nay Tăng chúng tại sao giảm sút?”
Tôn giả A-nan bạch Phật:
“Trước đây, Đức Thế Tôn vì các Tỳ-kheo dạy quán bất tịnh. Tỳ-kheo tu tập, vì nhờm tởm thân khổ xấu ác, nên lần lượt tàn sát nhau. Có lúc, trong một ngày Di-lân sát hại đến 60 vị Phạm hạnh, cho nên số Tăng chúng hôm nay giảm thiểu. Lành thay! Đức Thế Tôn, cúi xin Ngài dạy lại pháp thiện đạo khác, khiến các Tỳ-kheo sống được an lạc.”
Đức Phật bảo tôn giả A-nan:
“Nay ông nên thông báo các Tỳ-kheo hiện có mặt tại Tỳ-xá-ly, khiến tất cả đều đến tập hợp tại giảng đường.”
Tôn giả A-nan vâng lời, liền cho gọi tập hợp xong, đến bạch Phật: [7c01]
“Cúi xin Ngài biết thời.”
Đức Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy, đến chỗ ngồi nơi giảng đường an tọa, rồi hỏi các Tỳ-kheo:
“Thật có sự việc như trên không?”
Thưa:
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn.”
Đức Phật bằng mọi cách quở trách:
“Các ông thật ngu si, làm việc phi pháp. (Các ông)* đâu không nghe những gì Ta đã từng dạy về từ nhẫn hộ niệm chúng sanh, mà nay tại sao không nhớ điều này?”
Quở trách rồi, bảo các Tỳ-kheo:
“Nếu tự sát mình, phạm tội Thâu-lan-giá.”
Lại bảo:
Tôn giả A-nan bạch Phật:
“Trước đây, Đức Thế Tôn vì các Tỳ-kheo dạy quán bất tịnh. Tỳ-kheo tu tập, vì nhờm tởm thân khổ xấu ác, nên lần lượt tàn sát nhau. Có lúc, trong một ngày Di-lân sát hại đến 60 vị Phạm hạnh, cho nên số Tăng chúng hôm nay giảm thiểu. Lành thay! Đức Thế Tôn, cúi xin Ngài dạy lại pháp thiện đạo khác, khiến các Tỳ-kheo sống được an lạc.”
Đức Phật bảo tôn giả A-nan:
“Nay ông nên thông báo các Tỳ-kheo hiện có mặt tại Tỳ-xá-ly, khiến tất cả đều đến tập hợp tại giảng đường.”
Tôn giả A-nan vâng lời, liền cho gọi tập hợp xong, đến bạch Phật: [7c01]
“Cúi xin Ngài biết thời.”
Đức Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy, đến chỗ ngồi nơi giảng đường an tọa, rồi hỏi các Tỳ-kheo:
“Thật có sự việc như trên không?”
Thưa:
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn.”
Đức Phật bằng mọi cách quở trách:
“Các ông thật ngu si, làm việc phi pháp. (Các ông)* đâu không nghe những gì Ta đã từng dạy về từ nhẫn hộ niệm chúng sanh, mà nay tại sao không nhớ điều này?”
Quở trách rồi, bảo các Tỳ-kheo:
“Nếu tự sát mình, phạm tội Thâu-lan-giá.”
Lại bảo:
“Từ nay về sau nên tu niệm An-ban,124 quán lạc tịnh, quán lạc hỷ. Quán ác đã sanh rồi thì có thể trừ diệt bất thiện pháp.
Vì mười điều lợi, nên Ta vì các Tỳ-kheo kết giới, từ nay về sau, giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, tự tay giết người, mạng kia bị đoạn, Tỳ-kheo ấy mắc Ba-la-di tội, không được sống chung.”
Vì mười điều lợi, nên Ta vì các Tỳ-kheo kết giới, từ nay về sau, giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, tự tay giết người, mạng kia bị đoạn, Tỳ-kheo ấy mắc Ba-la-di tội, không được sống chung.”
2. Nhân duyên kết giới lần thứ hai
Bấy giờ, số đông Tỳ-kheo mắc trọng bệnh, có các Tỳ-kheo đến thăm hỏi: “Bệnh tình của Đại đức có bớt đau, có thể chịu nổi không?”
Tỳ-kheo bệnh nói:
“Bệnh vẫn chưa bớt đau, không chịu nổi!”
Liền nói với các Tỳ-kheo:
“Cho tôi con dao hay sợi dây, cho tôi thuốc độc, cho tôi thức ăn tăng bệnh, đem tôi đến bờ sông cao!”
Bấy giờ, các Tỳ-kheo tùy thuận bệnh nhân. Tỳ-kheo bệnh hoặc dùng dao tự sát, hoặc dùng dây tự vẫn, hoặc uống thuốc độc, hoặc ăn thức ăn tăng bệnh, hoặc gieo mình từ bờ cao tự đoạn mạng mình. Các Tỳ-kheo chứng kiến những cái chết kia, liền sanh lòng hối hận, thưa với tôn giả A-nan.
Tôn giả A-nan dẫn đến chỗ đức Phật, trình bày sự việc lên Phật. Vì nhân duyên này đức Phật tập hợp các Tỳ-kheo Tăng, hỏi các Tỳ-kheo:
“Thật sự các thầy có vậy không?”
Thưa:
Tỳ-kheo bệnh nói:
“Bệnh vẫn chưa bớt đau, không chịu nổi!”
Liền nói với các Tỳ-kheo:
“Cho tôi con dao hay sợi dây, cho tôi thuốc độc, cho tôi thức ăn tăng bệnh, đem tôi đến bờ sông cao!”
Bấy giờ, các Tỳ-kheo tùy thuận bệnh nhân. Tỳ-kheo bệnh hoặc dùng dao tự sát, hoặc dùng dây tự vẫn, hoặc uống thuốc độc, hoặc ăn thức ăn tăng bệnh, hoặc gieo mình từ bờ cao tự đoạn mạng mình. Các Tỳ-kheo chứng kiến những cái chết kia, liền sanh lòng hối hận, thưa với tôn giả A-nan.
Tôn giả A-nan dẫn đến chỗ đức Phật, trình bày sự việc lên Phật. Vì nhân duyên này đức Phật tập hợp các Tỳ-kheo Tăng, hỏi các Tỳ-kheo:
“Thật sự các thầy có vậy không?”
Thưa:
124 Tứ phần 2 (tr. 576b7): A-na-ban-na tam-muội 阿那般那三昧; Thập tụng 2 (tr.8a13): A-na-ban-na niệm 阿那般那念; Pāli, Vin.iii.70: ānāpānassati-samādhi, sự tập trung trên hơi thở ra vào.
125 Pāli, Phật kết hai lần; lần thứ nhất, giết và giúp phương tiện tự sát; thứ hai, khuyến khích người tự sát. Tăng-kỳ và Thập tụng, kết một lần như Tứ phần. Đại Tỳ-kheo giới bản (T22n1426, tr. 549c15): Giới được kết sau khi thành Phật năm thứ sáu, ngày 9, nửa tháng phần thứ ba, mùa Đông.
126 Để bản: Nhữ 汝.
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn.”
Đức Phật bằng mọi cách quở trách:
“Các thầy (thật)* là ngu si, tự đoạn mạng người và đưa dao khiến (người)*chết thì có gì khác nhau? Từ nay giới này được nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, tự đoạn mạng người, cầm dao trao cho (người)*, mắc tội Ba-la-di, không được sống chung.”
Đức Phật bằng mọi cách quở trách:
“Các thầy (thật)* là ngu si, tự đoạn mạng người và đưa dao khiến (người)*chết thì có gì khác nhau? Từ nay giới này được nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, tự đoạn mạng người, cầm dao trao cho (người)*, mắc tội Ba-la-di, không được sống chung.”
3. Nhân duyên kết giới lần thứ ba125
Lại có Tỳ-kheo mắc trọng bệnh, các Tỳ-kheo đến thăm hỏi như trên. (Tỳ-kheo mắc trọng bệnh) bảo các Tỳ-kheo đưa dao, dây, thuốc độc cho mình.
Các Tỳ-kheo nói:
“Đức Phật không cho chúng tôi đưa dụng cụ cho người tự sát, nhưng chúng tôi có thợ săn quen biết, sẽ vì thầy, gọi và nhờ (họ)* đoạn mạng thầy.”
Tỳ-kheo bệnh nói: “Vì tôi mà gọi nhanh lên!”
Tỳ-kheo kia chạy nói với thợ săn:
“Bên ấy, có Tỳ-kheo bị bệnh nặng, không thích sống nữa, bạn vì ông đoạn mạng sẽ được phước lớn.”
Người thợ săn nói:
“Nếu sát sinh mà được phước lớn thì, người mổ thái thịt sẽ được phước lớn chăng? Tỳ-kheo, các thầy tự nói mình có lòng từ bi, nay dạy người giết. Vậy, dạy người giết cùng tự giết có gì khác nhau?”
Các Tỳ-kheo nói:
“Đức Phật không cho chúng tôi đưa dụng cụ cho người tự sát, nhưng chúng tôi có thợ săn quen biết, sẽ vì thầy, gọi và nhờ (họ)* đoạn mạng thầy.”
Tỳ-kheo bệnh nói: “Vì tôi mà gọi nhanh lên!”
Tỳ-kheo kia chạy nói với thợ săn:
“Bên ấy, có Tỳ-kheo bị bệnh nặng, không thích sống nữa, bạn vì ông đoạn mạng sẽ được phước lớn.”
Người thợ săn nói:
“Nếu sát sinh mà được phước lớn thì, người mổ thái thịt sẽ được phước lớn chăng? Tỳ-kheo, các thầy tự nói mình có lòng từ bi, nay dạy người giết. Vậy, dạy người giết cùng tự giết có gì khác nhau?”
125 Pāli, Phật kết hai lần; lần thứ nhất, giết và giúp phương tiện tự sát; thứ hai, khuyến khích người tự sát. Tăng-kỳ và Thập tụng, kết một lần như Tứ phần. Đại Tỳ-kheo giới bản (T22n1426, tr. 549c15): Giới được kết sau khi thành Phật năm thứ sáu, ngày 9, nửa tháng phần thứ ba, mùa Đông.
Khi ấy, các Tỳ-kheo đều sanh tâm hối hận, đến nói với tôn giả A-nan. [8a01] Tôn giả A-nan dẫn đến chỗ đức Phật và trình bày sự việc lên Ngài. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi các Tỳ-kheo:
“Các thầy,126 có thật vậy không?”
Thưa:
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn.”
Đức Phật bằng mọi cách quở trách rồi bảo với các Tỳ-kheo:
“Tự mình giết và dạy người giết có gì khác nhau! Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo tự mình giết, dạy người giết, phạm Ba-la-di không được sống chung.”
Lại có Tỳ-kheo mắc bệnh nặng, các Tỳ-kheo đến thăm hỏi như trên, rồi nói với người bệnh rằng:
“Giới hạnh của thầy127 đầy đủ đáng hưởng phước trời. Nếu thầy tự sát chắc được sanh Thiên, việc chi phải chịu khổ lâu như vậy làm gì?”
Tỳ-kheo bệnh nói:
“Vâng, sẽ như vậy, tuy có khổ đấy, nhưng không thể tự sát. Tại sao vậy? Vì nếu người tự sát sẽ phạm tội Thâu-lan-giá, hơn nữa không rộng tu Phạm hạnh được.”
Lại trách rằng:
“Tự tay giết người, cùng dạy người tự sát, có gì khác nhau, mà Tỳ kheo các thầy128 lại tạo ra ác nghiệp này!?”
“Các thầy,126 có thật vậy không?”
Thưa:
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn.”
Đức Phật bằng mọi cách quở trách rồi bảo với các Tỳ-kheo:
“Tự mình giết và dạy người giết có gì khác nhau! Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo tự mình giết, dạy người giết, phạm Ba-la-di không được sống chung.”
Lại có Tỳ-kheo mắc bệnh nặng, các Tỳ-kheo đến thăm hỏi như trên, rồi nói với người bệnh rằng:
“Giới hạnh của thầy127 đầy đủ đáng hưởng phước trời. Nếu thầy tự sát chắc được sanh Thiên, việc chi phải chịu khổ lâu như vậy làm gì?”
Tỳ-kheo bệnh nói:
“Vâng, sẽ như vậy, tuy có khổ đấy, nhưng không thể tự sát. Tại sao vậy? Vì nếu người tự sát sẽ phạm tội Thâu-lan-giá, hơn nữa không rộng tu Phạm hạnh được.”
Lại trách rằng:
“Tự tay giết người, cùng dạy người tự sát, có gì khác nhau, mà Tỳ kheo các thầy128 lại tạo ra ác nghiệp này!?”
Các Tỳ-kheo Trưởng lão nghe, bằng mọi cách quở trách, rồi dẫn đến chỗ đức Phật, trình bày sự việc lên Ngài. Nhân việc này đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi các Tỳ-kheo:
“Các thầy,129 có thật vậy không?”
Thưa:
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn.”
Đức Phật bằng mọi cách quở trách:
“Các thầy (thật)* là ngu si, tự tay giết người, cùng dạy người tự giết, có gì khác nhau! Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, tự tay giết người, dạy người tự sát, phạm Ba-la-di, không được sống chung.”
Lại có Tỳ-kheo mắc bệnh nặng, các Tỳ-kheo đến thăm hỏi như trên, cũng nói với người bệnh: “Phạm hạnh của thầy130 đã lập, chết chắc sẽ hưởng vui cõi trời, việc gì phải chịu bệnh khổ như vậy mà không tự sát?”
Tỳ-kheo bệnh nói:
“Tuy vậy, tôi131 cũng không thể tự sát. Tại sao? Vì đức Phật cấm tự sát, (nếu tự sát)* phạm Thâu-lan-giá. Lại nữa, khi tôi lành bệnh sẽ tu Phạm hạnh được.”
Bấy giờ, nước kia lại có nạn giặc, cốt nhục các cư sĩ phân ly, đầy dẫy khổ não. Tỳ-kheo nói:
“Các người đã tu phước báo sanh thiên, việc gì phải chịu cái khổ của buồn thương do cốt nhục sanh ly này mà không tự sát?”
Trả lời:
“Các thầy,129 có thật vậy không?”
Thưa:
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn.”
Đức Phật bằng mọi cách quở trách:
“Các thầy (thật)* là ngu si, tự tay giết người, cùng dạy người tự giết, có gì khác nhau! Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, tự tay giết người, dạy người tự sát, phạm Ba-la-di, không được sống chung.”
Lại có Tỳ-kheo mắc bệnh nặng, các Tỳ-kheo đến thăm hỏi như trên, cũng nói với người bệnh: “Phạm hạnh của thầy130 đã lập, chết chắc sẽ hưởng vui cõi trời, việc gì phải chịu bệnh khổ như vậy mà không tự sát?”
Tỳ-kheo bệnh nói:
“Tuy vậy, tôi131 cũng không thể tự sát. Tại sao? Vì đức Phật cấm tự sát, (nếu tự sát)* phạm Thâu-lan-giá. Lại nữa, khi tôi lành bệnh sẽ tu Phạm hạnh được.”
Bấy giờ, nước kia lại có nạn giặc, cốt nhục các cư sĩ phân ly, đầy dẫy khổ não. Tỳ-kheo nói:
“Các người đã tu phước báo sanh thiên, việc gì phải chịu cái khổ của buồn thương do cốt nhục sanh ly này mà không tự sát?”
Trả lời:
/288